Tôi gặp cô Arikawa lần đầu tiên vào chín năm về trước, lúc bấy giờ cô ấy mới xuất bản tuyển tập truyện ngắn Kuraji no kare về tình yêu của nhân viên Lực lượng. Cô Arikawa đã được nhân viên của Nhà xuất bản giới thiệu với nhân viên Phòng Truyền thông Hàng không trực thuộc Lực lượng Phòng vệ Trên không Bộ Quốc phòng ở Ichigaya. Hồi đó, tuy tôi là Trưởng phòng Truyền thông Hàng không nhưng cũng không biết rõ cô ấy là tác giả Arikawa nổi danh với các tác phẩm như sê-ri Toshokan Senso và bộ ba tác phẩm về Lực lượng Phòng vệ. Do đó, chúng tôi cũng chỉ dừng ở mức chào hỏi và trao đổi danh thiếp thôi.

Vài tháng sau đó, chúng tôi gặp lại nhau trong Lễ kết nạp do Lực lượng Phòng vệ Trên không tổ chức. Vào gần cuối buổi tiệc của Lễ kết nạp đó, cô ấy chạy gấp về phía tôi rồi đột ngột nói “Hãy cho tôi lên chiến đấu cơ F-15 đi! Tôi chấp nhận mọi bài huấn luyện kiểm tra sinh lý hàng không!” với vẻ cực kì hớn hở. Tôi vẫn chưa biết rõ về cô Arikawa, nên đã bật ngửa trước đề nghị bất ngờ ấy. Tôi còn cố gắng giải thích “Chúng tôi có cho phép lái thử nghiệm, nhưng cũng phải là đối tượng có cống hiến cho hoạt động quảng bá hình ảnh của Lực lượng Phòng vệ Trên không chứ không phải ai cũng lên đó được.” Tôi gánh cái danh fan cuồng trên người, nhưng lại phản ứng như vậy trong lần thứ hai gặp mặt tác giả nổi tiếng như cô Arikawa, giờ nghĩ lại quả là một thất bại đau đớn.

Nhưng hành động của cô Arikawa đã cho thấy mối quan hệ của hai người là một dạng duyên số. Cô Arikawa cũng có vẻ xuôi xuôi trước lời giải thích của tôi, nhưng dường như lòng nhiệt thành muốn được lái thử chiến đấu cơ F-15 vẫn không hề nguội bớt. Ngày hôm sau, tất cả các tác phẩm của cô Arikawa về Lực lượng được gửi tới chỗ tôi thông qua Nhà xuất bản.

“Hiro Arikawa là một tác giả có nhiều cống hiến cho Lực lượng Phòng vệ Trên không!” Tôi tiếp nhận thông điệp mạnh mẽ đó và bắt đầu đọc thử những cuốn sách của cô ấy, cũng khá thú vị. Có nhiều đoạn viết về Lực lượng sử dụng từ ngữ chuyên ngành trong giới hầu như đều rất chính xác, nên tôi cực kì hứng thú. Đặc biệt, tôi bị cuốn hút bởi câu chuyện tình cảm hài hước mà nhân viên Lực lượng là nhân vật chính.

Đúng vào thời điểm đó, tôi đang mắc kẹt với công việc Trưởng phòng Truyền thông Hàng không. Hơn nữa, các công việc quảng bá về Lực lượng Phòng vệ Trên không hầu hết đều lấy chiến đấu cơ làm biểu tượng phô trương uy lực và quy mô của Lực lượng, hầu như không thấy hình ảnh của các nhân viên nội bộ. Tôi muốn người dân có cái nhìn đúng đắn về ý nghĩa tồn tại và hoạt động của từng bộ phận trong Lực lượng Phòng vệ Trên không, nhấn mạnh dáng vẻ chân thật và thái độ đối với nhiệm vụ của nhân viên Lực lượng, không khác gì người dân bình thường. Tôi đọc được những tác phẩm của cô Arikawa vào thời điểm đó, nhân vật chính là nhân viên Lực lượng và đặt trong bối cảnh tiểu thuyết tình cảm hài hước, bộc lộ nhân cách của nhân viên Lực lượng. Tôi đã nghiệm ra rất nhiều khả năng từ đó. Chẳng phải cô Arikawa đang dùng một cách thức dễ hiểu để truyền tải cho mọi người hình ảnh chân thực của nhân viên Lực lượng đó sao. Vậy là, tôi quyết tâm gửi email cho cô ấy.

“Cô vẫn có ý muốn lên chiến đấu cơ F-15 chứ?”

Cô Arikawa vẫn giữ ý định thử lái chiến đấu cơ F-15, nên tôi nhân tiện nhờ cô ấy viết một tiểu thuyết về Lực lượng Phòng vệ Trên không.

Vậy là, chúng tôi đương nhiên đề nghị cho cô ấy lái thử chiến đấu cơ F-15, còn bàn luận về những ý tưởng lớn lao như “Hoàn thành cuốn tiểu thuyết và dựng phim”. Tôi còn lôi kéo một nhà sản xuất truyền hình quen biết vào cuộc, tăng cường quảng bá sản phẩm.

Những nguồn tin đầu tiên đến từ cậu nhân viên của tôi trong phòng Truyền thông, tôi ngỏ ý để cậu làm cầu nối cung cấp tin tức và hỗ trợ những việc cần thiết cho cô Arikawa. Cậu nhân viên này từng có kinh nghiệm thực tập ở đại lý quảng cáo dân sự, đã giở một tập ảnh dày cộp về Lực lượng Phòng vệ Trên không ngay trước mắt cô Arikawa rồi thành thạo nói: “Đây là các loại hàng hóa chúng tôi dùng trong Lực lượng Phòng vệ Trên không. Mọi vật phẩm - nhân lực - địa điểm xuất hiện trong đây, chỉ cần yêu cầu hợp lý, chúng tôi đều có thể cung cấp miễn phí cho ‘Teito Evening’ các vị. Đây là một sự hợp tác có lợi cho đôi bên đấy ạ”. Những lời nói đó đã chạm đến lòng nhiệt huyết của cô Arikawa: “Trưởng phòng Truyền thông đã hỗ trợ tôi quảng bá tác phẩm, còn cậu nhân viên trông không khác gì một thương nhân. Thú vị nhất là Phòng Truyền thông Hàng không lại có một nhân vật ăn nói linh hoạt như thế, tưởng chừng không phải là nhân viên của Lực lượng Phòng vệ Trên không luôn! Tôi muốn đưa Phòng truyền thông vào tiểu thuyết quá”. Thời điểm bấy giờ, Phòng Truyền thông là đơn vị phải đứng sau sân khấu, chúng tôi đã yêu cầu cô Arikawa hãy chuyển sang đề tài khác nhưng cô ấy nhất quyết giữ nguyên ý định. Vậy là, Phòng Truyền thông Hàng không đã ra đời. Khi tôi nhìn thấy thành quả, cuốn sách trở thành một tác phẩm best-seller, lại còn lọt vào top đề cử của Giải thưởng Naoki lần thứ 148 và được chuyển thể thành phim truyền hình. Rõ ràng tôi đã được cứu vớt bởi con mắt tinh tường của cô Arikawa.

Phòng Truyền thông Hàng không là một tác phẩm hư cấu nhưng phần lớn những chuyện xảy ra trong đó đều dựa trên sự việc có thật, được cấu trúc lại thành từng mẩu truyện riêng. Cô Arikawa đã theo sát lấy tin từ Phòng Truyền thông Hàng không, nhìn nhận Lực lượng Phòng vệ Trên không từ rất nhiều góc cạnh. Trăm nghe không bằng một thấy, cô ấy còn cho tôi xem cả chiếc DVD chứa những đoạn phim đã được bí mật quay lại. Khi tôi rời khỏi vị trí Trưởng phòng Truyền thông Hàng không, tôi đã tặng chiếc đĩa DVD đó cho những nhân viên dưới quyền, từ những hình ảnh nghiêm túc cho thấy thành tích của cả phòng trong giai đoạn tôi còn tại nhiệm, cho đến những nhận xét chân thành của các cô cậu ấy, tập hợp lại nhiều cảm xúc và kỉ niệm. Đúng như tôi đã viết, tôi không hề giấu giếm việc cô Arikawa cung cấp những thứ đó.

Cô Arikawa sinh ra tại tỉnh Kochi, nhận nhiệm vụ làm đại sứ du lịch cho quê hương. Với những kinh nghiệm đó, cô ấy đã viết cuốn tiểu thuyết Kencho Omotenashika và còn tuyên bố với người phụ trách ở Omotenashika những lời sau:

“Với tôi, viết tiểu thuyết là cách cống hiến tốt nhất trong vai trò đại sứ, liệu tôi có thể viết về các anh đúng như những gì bản thân nhìn nhận không? Tôi cũng chẳng viết gì bóng bẩy đâu. Tôi chỉ viết dựa trên những trải nghiệm thôi... nên cũng còn nhiều chỗ lung tung lắm.”

Cô Arikawa là một người luôn dành nhiều tâm huyết khi viết về bất cứ đề tài nào, bằng con mắt sắc sảo của một nhà văn, nên nhận định trên không hề xác đáng tí nào. Cả Phòng Truyền thông Hàng không cũng có nhiều chỗ chưa chuyên nghiệp và cần học hỏi nên cũng làm phiền cô ấy không ít. Vì vậy, tôi dành phần tưởng tượng về câu chuyện Phòng Truyền thông Hàng không lần này cho độc giả.

Ngoài ra, các nhân vật trong tác phẩm đều có tham khảo từ những nhân viên Lực lượng Phòng vệ Trên không. Cô Arikawa cũng thừa nhận điều đó, nhưng ngoài hình tượng Trưởng phòng Sagisaka và Trung sĩ Higa ra, còn có Thiếu tá Yuzuki và Đại úy Katayama cũng lấy nguyên mẫu từ nhân vật có thật. Cô Arikawa cũng xin phép mượn hình tượng từ chính những người này, nhưng do hai nhân vật Thiếu tá Yuzuki và Đại úy Katayama được xây dựng cá tính mạnh hơn hẳn phiên bản thực nên hai người kia không dám mạnh dạn nhận là mình chăng (cười)? Thêm vào đó, hình tượng nam chính Trung úy Sorai cũng xuất phát từ một phi công bị P-men và phải chuyển sang lĩnh vực khác, cố gắng học hỏi để hoàn thành nhiệm vụ.

Các sự kiện và nhân vật được mượn đều do cô Arikawa tự tìm hiểu trong quá trình lấy tin. Cô Arikawa đã thuần thục chế biến những nguyên liệu này thành món ăn, từ những câu khẩu hiệu về văn hóa tổ chức của Lực lượng Phòng vệ Trên không như “Dũng mãnh quả cảm - Lời thiếu mạch lạc” đều được khắc họa chân thực. Sự chân thực đáng kinh ngạc đó cũng chính là điểm hấp dẫn của Phòng Truyền thông Hàng không.

Người dân cũng có nhiều ý kiến cho rằng “Không có nhân viên Lực lượng Phòng vệ Trên không nào biết đùa vậy đâu” hay “Lực lượng Phòng vệ Trên không không hề có hoạt động quảng bá nào như các doanh nghiệp dân sự”, tôi cho rằng đó là những định kiến thâm căn cố đế về hình tượng nhân viên Lực lượng. Nhân viên Lực lượng Phòng vệ Trên không không phải siêu nhân, cũng không mang vẻ ngoài tốt đẹp lộng lẫy đến thế, chúng tôi muốn khắc họa hình ảnh của những con người bình thường. Phòng Truyền thông Hàng không được chuyển thể thành phim truyền hình và nhận được sự đồng cảm từ nhiều phía, về tổng thể đây là những đánh giá tốt đẹp đối với chúng tôi.

Dáng vẻ của từng nhân viên Lực lượng Phòng vệ Trên không xuất hiện trong Phòng Truyền thông Hàng không mặc dù đã thay đổi và có đôi chỗ cường điệu, nhưng hầu như không khác biệt mấy với hình ảnh của các nhân viên Lực lượng đang làm nhiệm vụ.

Cô Arikawa cũng có theo dõi quá trình quay bản phim truyền hình. Khi nữ diễn viên Aragaki Yui thủ vai Inaba Rika nói câu “Nhân viên Lực lượng cũng là những con người bình thường”, hình như nước mắt cô ấy đã bất thần rơi xuống. Về sau, cô giải thích rằng “Những lời nói đó đã được lên sóng rồi!”. Tôi cảm nhận được sự kiên định mạnh mẽ của cô Arikawa trong việc truyền tải một cách chân thực nhất về nhân viên Lực lượng Phòng vệ Trên không.

Cuốn tiểu thuyết này cũng không phải tác phẩm tư liệu, nên nếu viết theo nhịp điệu thông thường thì câu chuyện sẽ thiếu đi sự hấp dẫn. “Một khi thừa nhận rằng đề tài, cũng như hình tượng nhân vật được mượn lại, không phải sẽ khiến cô thiếu sức thuyết phục hơn trong vai trò tác giả sao?” Tôi có hỏi cô Arikawa như vậy thì cô ấy thẳng thắn đáp: “Tôi tự tin vào năng lực viết văn của mình mà”. Rốt cuộc, tôi cũng không ngờ cô ấy vừa giữ được cái vỏ thực tế bình thường của công việc ở Phòng Truyền thông Hàng không, vừa sáng tạo ra những câu chuyện thú vị đến thế. Chắc hẳn cô Arikawa có thể kể những câu chuyện cực kì hay ho về bất cứ đề tài nào.

Đây vừa là một cuốn tiểu thuyết giải trí ai ai cũng có thể thoải mái đọc, vừa là một tác phẩm có đề tài và thông điệp rõ ràng. Tôi cho rằng đó cũng là một điểm hấp dẫn trong các tác phẩm của cô Arikawa. Rất nhiều luận điểm - vấn đề liên quan tới Lực lượng Phòng vệ Trên không và Truyền thông Không vệ đã được sắp xếp lại khéo léo dưới góc nhìn của cô Arikawa, đưa vào truyện cùng với những lời thoại rất tự nhiên.

Biên kịch phim truyền hình là cô Nogi Akiko có nói rằng “Những lời nói của Trưởng phòng Sagisaka trong nguyên tác rất có sức thuyết phục” thì cô Arikawa liền cười đáp: “Là nhờ hình tượng thật của chú Sagisaka mà. Tôi luôn lắng nghe và ghi nhớ những lời nói của chú ấy”. Tôi cũng sợ lắm khi phải làm nguyên mẫu của nhân vật Sagisaka này, nhưng những lời tôi vô tình nói ra lại được cô ấy lĩnh hội nghiêm túc và cẩn trọng gọt giũa, biến chúng thành lời thoại sâu sắc đầy sức thuyết phục đến vậy, tôi vui mừng khôn xiết.

Nhiều người hâm mộ cũng có thể nghĩ rằng Phòng Truyền thông Hàng không chẳng phải là tác phẩm xuất sắc của cô Arikawa. Tôi thì nhận định rằng mối quan hệ của Trung úy Sorai và Inaba Rika là những tình cảm sâu xa của riêng cô Arikawa. Quảng cáo hay truyền thông không phải chỉ là đưa ra nhiều chiều ý kiến, mà còn gánh vai trò kiểm soát quyền lực giữa giới truyền thông và truyền thông Lực lượng. Mối quan hệ đó không thể là một đường thẳng, tùy theo tình hình mà có thể hỗ trợ hay đối đầu, là dạng quan hệ có tính tương đối. Nhưng hai người ở trong hai hoàn cảnh như vậy lại tạo nên cảm giác rất ngọt ngào, nếu biến nó thành chuyện tình cảm hài hước cũng được đấy, nhưng sẽ đánh mất tính chân thực của nó.

Trong hoàn cảnh này, cách nêm nếm gia vị ngọt ngào của cô Arikawa có sự tinh tế nhất định. Cô ấy rải đều nhiều cung bậc tình cảm xuyên suốt tiểu thuyết để phù hợp với thị hiếu người đọc mà vẫn truyền tải được đề tài và thông điệp cần thiết.

Chúng tôi cũng nhiều lần bàn luận riêng với nhau, nhưng những tác phẩm của cô Arikawa vẫn thiên về hướng ngọt ngào, nên với tư cách là fan hâm mộ số một của Phòng Truyền thông Hàng không, tôi mong được đọc thêm những tình cảm nồng nhiệt sau này giữa Trung úy Sorai và Inaba Rika. Trong bản phim truyền hình, hai người này đã kết hôn với nhau, nhưng tôi vẫn mong cô Arikawa sẽ viết ngoại truyện về đời sống thường nhật của hai người. Tôi mong ngay cả trong nguyên tác, tình yêu của họ cũng có ngày đơm hoa kết trái.

Chưa kể, như đã giải thích trong lời bạt, do trận động đất sóng thần Tohoku, lịch xuất bản cuốn sách, đáng ra là mùa hè 2011, đã bị dời lại một năm. Cô Arikawa đã tuyên bố rằng “Không thể xuất bản cuốn sách mà không đề cập đến sự kiện truyền thông Không vệ ngày 11 tháng Ba” và nhận được sự đồng ý từ phía nhà xuất bản. Nhận định này của cô Arikawa có ý nghĩa cực kì lớn đối với Lực lượng Phòng vệ Trên không. Dẫu sao đây cũng là một tác phẩm viết về Lực lượng Phòng vệ Trên không cơ mà, phần bổ sung “Matsushima ngày ấy” đã giúp Phòng Truyền thông Hàng không trở thành một cuốn tiểu thuyết đặc biệt được lưu lại trong lịch sử của Lực lượng.

Căn cứ Matsushima đã gặp tổn thất nặng nề với nhiều phi cơ bị sóng thần đánh dạt, đó là một tổn thất lớn chưa từng thấy đối với Lực lượng Phòng vệ Trên không. Đấy là một tình cảnh vô cùng bi đát, nhưng toàn Lực lượng đã đoàn kết vừa ra sức phục hồi căn cứ Matsushima, vừa nỗ lực khắc phục thiệt hại của người dân sau thiên tai. Lòng nhiệt huyết nảy sinh từ đau thương và công sức bỏ ra để giải quyết hậu quả thiên tai chắc chắn sẽ mãi mãi không phai mờ trong lòng toàn thể nhân viên.

“Matsushima ngày ấy” là công cuộc đi lấy tin của cô Arikawa tại căn cứ Matsushima và được khắc họa lại thông qua nhân vật Inaba Rika. Vậy nên dù Phòng Truyền thông Hàng không không phải là một tác phẩm tư liệu, nhưng “Matsushima ngày ấy” lại gần giống như một tác phẩm tư liệu. Hiện thực lạnh lẽo và tàn khốc ập đến với căn cứ Matsushima cùng rất nhiều cảm xúc trong lòng những nhân viên Lực lượng nơi đây sẽ để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng nhiều độc giả.

Cuối cùng, tôi không hề cho rằng một ý tưởng vu vơ của vị Trưởng phòng Truyền thông khiến cho các nhân viên cấp dưới phải chạy theo thực hiện chỉ còn là câu chuyện của ngày xưa. Hiện tại, đó vẫn là giấc mơ mà tôi cùng những nhân viên dưới quyền đang ấp ủ, cả niềm hạnh phúc đến sau cuộc gặp gỡ với cô Arikawa, nhờ thế Phòng Truyền thông Hàng không mới thành hiện thực. Một khi có ý chí, con đường sẽ mở ra.

Cô Arikawa đã tặng cho Lực lượng Phòng vệ Trên không một món quà tuyệt vời. Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn cô. Cô Arikawa, thật lòng cảm ơn!

Phó tướng Không vệ - Phân vụ Bộ Tư lệnh - Lực lượng Phòng vệ Trên không - Cục Hàng không - Bộ Quốc phòng