Lê Thánh Tông là một nhân vật lịch sử đặc biệt của Việt Nam. Ngài đi vào lòng dân tộc không phải vì công lao đánh dẹp mà vì công lao trị nước. Vua là đại diện của sự ấm no và an lành, của thái bình và thịnh trị. Nhắc đến ngài là nhắc đến một dòng suối mát phủ lấy trang sử xanh của dân tộc.
Đại Việt sử ký toàn thư chép:
“Ngày 27 tháng bảy (Âm lịch) năm Nhâm Tuất (1442), vua Lê Thái Tông đi tuần ở miền Đông, duyệt quân ở thành Chí Linh, Hải Dương, Nguyễn Trãi đón vua ngự ở chùa Côn Sơn, nơi ở của Nguyễn Trãi. Ngày 4 tháng Tám (Âm lịch) vua về đến Lệ Chi Viên thuộc huyện Gia Định (nay thuộc thôn Đại Lai, xã Đại Lai, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh). Cùng đi với vua có Nguyễn Thị Lộ, một người thiếp của Nguyễn Trãi khi ấy đã vào tuổi 40, được vua Lê Thái Tông yêu quý vị sự xinh đẹp, có tài văn chương, luôn được vào hầu bên cạnh vua. Khi về đến Lệ Chi Viên, vua thức suốt đêm với Nguyễn Thị Lộ rồi mất.
Các quan bí mật đưa về, ngày 6 tháng Tám (Âm lịch) đến kinh sư, nửa đêm vào đến cung mới phát tang. Triều đình đã quy cho Nguyễn Thị Lộ tội giết vua. Ngay sau khi thái tử Bang Cơ mới 2 tuổi lên nối ngôi (tức là Lê Nhân Tông), triều đình bắt Nguyễn Trãi tru di tam tộc vào ngày 16 tháng Tám (Âm lịch) năm này.”
Đấy là câu chuyện về án oan thiên cổ mang tên Lệ Chi Viên với bi kịch ngàn đời của Nguyễn Trãi. Vụ án ấy đã mở ra một bi kịch khác đẫm máu hơn rất nhiều, đó là cuộc tranh đoạt ngôi báu mang tên “Tứ vương đoạt đích” thời Lê Sơ.
Lê Thái Tông là con vua Lê Thái Tổ - Lê Lợi, ông được đánh giá là một bậc hùng tài đại lược, quyết đoán chủ động. Khi vụ án Lệ Chi Viên xảy ra, nhà vua mới chỉ 20 tuổi, nhưng đã có bốn người con. Sau này những người con ấy đều mang trong mình hùng tâm bá nghiệp của bậc để vương, đấy là Nghi Dân, Bang Cơ, Khắc Xương và Tư Thành. Ba trong bốn người này đều từng lên ngôi cửu ngũ và bất kỳ ai trong đó đều có tài kinh bang tế thế. Khi bốn người con tài năng ấy của Lê Thái Tông vào cuộc tranh giành thiên hạ, họ đã tạo nên cuộc tranh giành ngôi vương thảm khốc nhất lịch sử phong kiến Việt Nam, cũng là cuộc chiến đủ dựng nên một bộ phim lịch sử xứng danh là “Tứ vương đoạt đích”.
Năm 1442, Lê Thái Tông chết trong vụ án Lê Chi Viên, các triều thần đồng nhất đưa Lê Bang Cơ lên ngôi vua, hiệu là Lê Nhân Tông, nhà vua rất hiền minh, yêu dân, tính tình khoan thứ, có lòng nhân từ và sự sáng suốt, đối đãi với các bậc công thần rất chu đáo. Tuy nhiên ngôi vương của ông là một ngôi vương của sự xầm xì, với nhiều tiếng đồn ông không phải là con của vua Lê Thái Tông.
Lê Nghi Dân, anh trai của ông không chỉ mang trong mình cảm giác ức chế khi nhìn ngoại tộc (theo cách nhìn của ông) có được thiên hạ mà cha ông phải đánh đổi bằng cuộc khởi nghĩa máu xương mà còn bởi ông vốn đã được đặt ở vị trí thái tử. Song mẹ của ông là Dương Thị Bí vì nghĩ có con là thái tử mà làm điều bạo ngược khiển Lê Thái Tông tức giận, phế cả hai mẹ con. Bởi vậy Nghi Dân luôn tin rằng, ngôi báu phải là của mình. Và rồi, một ngày binh biến Diên Ninh nổ ra.
Đại Việt thông sử chép lại: “Ngày 3 tháng Mười năm Kỷ Mão (1459), những năm Diên Ninh, Lê Nghi Dân cùng viên chỉ huy sứ Lê Đắc Ninh là người chỉ huy vệ binh làm nội ứng, cùng các thủ hạ tin cậy là Phạm Đồn, Phan Ban, Trần Lăng và hơn 100 quân ban đêm bắc thang chia làm ba đường vào cung cấm giết chết Lê Nhân Tông ở tẩm điện. Hôm sau, nhóm quân đó giết chết cả hoàng thái hậu.”
Lê Nghi Dân đăng cơ, ở ngôi trong vòng 8 tháng, thi hành các chính sách an lòng dân, đổi đãi với em trai Tư Thành rất tốt. Nhưng vụ án giết Bang Cơ thì dù vì bất kỳ lý do nào đi chăng nữa cũng không thể bào chữa được. Nghi Dân không có vị trí danh chính ngôn thuận đối với các đại thần như Nguyễn Xí và Đinh Liệt, dẫn đến vụ binh biến thứ hai chỉ sau đó 8 tháng. Đại Việt thông sử ghi: “Ngày 6 tháng Sáu năm Tân Hợi (1460) triều đình có buổi chầu sớm. Khi tan chầu, những người định làm binh biến ngồi ngoài cửa Sùng Vũ nơi Nghị sự. Nguyễn Xí phát động lệnh dẫn quân vào giết các bề tôi tin cẩn của Lê Nghi Dân là Phạm Đồn, Phan Ban ở Nghị sự đường. Lê Nhân Thuận chém chết Trần Lăng, giữ chặt quân cấm binh, đóng các cửa thành. Hơn 100 người phe cánh của Lê Nghi Dân bị giết. Lê Nghi Dân bị bắt mang ra khỏi cung, truất làm Lệ Đức hầu, bị trao cho một dải lụa ép phải thắt cổ, lúc này ông mới 22 tuổi.”
Ngày hôm ấy, các đại thần cho đón Gia vương Lê Tư Thành lên ngôi, tức Lê Thánh Tông. 2 năm sau, người anh trai của ông là Lê Khắc Xương tự sát trong bí ẩn. Câu chuyện “Tứ vương đoạt đích” khép lại từ đây. Chuyện về bốn người con của Lê Thái Tông chỉ là: ai có thời gian nhiều hơm và ai là kẻ được lịch sử lựa chọn. Lê Tư Thành - Lê Thánh Tông chính là người mà lịch sử chỉ điểm để nắm vận mệnh đất nước và ngài cũng là người sẽ đưa đất nước đến một giai đoạn mang tên “Hồng Đức thịnh thể”.
2. Hồng Đức Thịnh thế
Trên quê hương An Nhơn - Bình Định có những tháp Chăm và các tàn tích cũ của một kinh đô, đây chính là kinh đô Đồ Bàn của Chiêm Thành trong suốt năm thế kỷ. Nơi này, ba anh em Nguyễn Nhạc - Nguyễn Huệ - Nguyễn Lữ đã đặt đại bản doanh để từ đó tạo nên một trường xanh oanh liệt liệt của thế kỷ XVIII, chúng ta sẽ gặp ở khúc ca số 11. Nơi đây, từng phát triển rực rỡ văn hóa Chăm - một quốc gia từng tồn tại trong khu vực Đông Nam Á, cho đến một ngày định mệnh của năm 1471, có vị vua dẫn đầu một đoàn quân từ phía Bắc tràn xuống, thủy lục cùng tiến, mà sử sách ghi nhận là lên tới 25 vạn, hòng tấn công Chăm Pa sau một loạt các sự việc quấy nhiễu vùng biên giới và hải tặc cướp bóc ngư dân Đại Việt. Cũng giống các lần xâm lấn trước, Chăm Pa nhanh chóng thua cuộc và đưa hiệp ước cắt đất cầu hòa, như một cách để tồn tại. Tuy nhiên không như những lần trước, đối thủ lần này của họ chính là vị vua giỏi nhất lịch sử nước Việt. Lê Thánh Tông đã không cho Chăm Pa có cơ hội gượng dậy được nữa.
Tư duy của những bậc đế vương giỏi nhất luôn là mở rộng lãnh thổ và Lê Thánh Tông là một trong những vị vua như thế.
Ngày 28 tháng 11 năm 1970, Lê Thánh Tông cho Đinh Liệt và Lê Niệm đem 10 vạn quân xuất phát tấn công xuống phía nam. 10 ngày sau nhà vua thân hành đốc xuất 15 vạn thủy quân xuôi vào đất Chiêm Thành. Trước khi đi, ngài soạn ra cuốn Bình Chiêm sách trong đó nêu lên “Mười lẽ tất thắng và ba việc đáng lo”. Đồng thời còn cho vẽ bản đồ, lên kế hoạch về việc tấn công Chăm Pa. Trong quá trình đánh dẹp, các chiến lược quân sự của nhà vua từ mai phục đến dương đông kích tây đều thể hiện rõ phẩm chất của bậc thống soái. Đại Việt nhanh chóng chiếm được Đồ Bàn vào tháng 3 năm 1971. Sau khi chiếm được kinh đô Chăm Pa, Lê Thánh Tông ra lệnh phá hủy thành Đồ Bàn, bắt hơn 30 ngàn tù binh giải về Thăng Long. Cuộc tấn công đẫm máu của Đại Việt đã đẩy Chăm Pa về những vùng đất khô cằn, qua đó triệt tiêu hẳn nguyên khí của quốc gia láng giềng. Đồ Bàn trở thành niềm quốc hận. Chăm Pa sống lay lắt thêm ba thế kỷ, bị các chúa Nguyễn xâm lấn từ từ, trước khi bị Minh Mạng đánh một trận cuối (chúng ta sẽ gặp câu chuyện này ở khúc ca sổ 12). Sau sự quyết đoán của Lê Thánh Tông, chuyện Chế Bồng Nga đuổi vua quan Đại Việt cách đó gần một thế kỷ ngay tại Thăng Long sẽ không bao giờ còn lặp lại nữa.
Lê Thánh Tông rất coi trọng việc bảo vệ biên cương. Trong Đại Việt sử ký toàn thư có chép chuyên Lê Thánh Tông tuần du biên cương phía Bắc, dặn dò các quan phụ trách biên cương rằng: “Một thước núi, một tấc sống của ta, lẽ nào lại nên vứt bỏ? Ngươi phải kiên quyết tranh biện, chớ cho họ lấn dần. Nếu họ không nghe, còn có thể sai sứ sang phương Bắc trình bày rõ điều ngay lẽ gian. Nếu ngươi dám đem một thước núi, một tấc đất của Thái tổ làm mồi cho giặc, thì tội phải tru di!” Lê Thánh Tông còn đi tuần du khắp nơi để luôn nhắc đi nhắc lại một điều với triều thần: “Ta phải giữ gìn cho cẩn thận, đừng để ai lấy mất 1 phân núi, 1 tấc sông do vua Thái Tổ để lại.” Lê Lợi - Lê Thái Tổ bao nhiêu năm nằm gai nếm mật để đuổi giặc Minh ra khỏi bờ cõi, người đời sau đương nhiên phải biết giữ gìn. Đó là điều mà bản lĩnh Lê Thánh Tông đã làm bừng sáng Đại Việt. Trên núi Bài Thơ - Hạ Long vẫn còn bút tích của ngài những tháng ngày hừng hực khí thế này.
Để bảo vệ biên cương đối phó với các cuộc xâm lấn, Lê Thánh Tông cơ cấu lại bộ máy quân đội thành năm phủ đô đốc. Mỗi phủ có vệ, sở. Bên cạnh còn có hai đạo nội, ngoại. Ngoài tổ chức quân thường trực còn có lực lượng quân dự bị ở các địa phương. Vua còn ra luật quân đội, biến quân đội dưới thời vua trở nên gọn gàng và hùng mạnh. Về vũ khí, Lê Thánh Tông tiếp thu nền văn minh của một triều đại đã mất (nhà Hồ) là kỹ thuật chế tạo súng thần công của Hồ Nguyên Trừng. Dưới tay Lê Thánh Tông, súng phát triển vượt bậc và trở thành vũ khí cực mạnh cho Đại Việt, thậm chí còn được đánh giá vượt trội so với Tây Phương cùng giai đoạn.
Một điểm mà chúng ta cần phải suy nghĩ: Những trang sử vinh quang nhất của Việt Nam luôn gắn với sự nghiệp chống ngoại xâm, bởi không có dân tộc nào như dân tộc này: nhỏ bé, nhưng phải luôn chống lại sự xâm lăng khắp nơi, từ phương Bắc đến phương Tây. Nhưng lòng yêu nước và tính dân tộc đã giúp dải đất này vượt qua hết phong ba này đến bão táp khác. Điều đó tạo lên một luận điểm: Những anh hùng giỏi nhất Việt Nam chính là những người chiến thắng trong các cuộc chiến chống giặc ngoại xâm. Nhưng có bao giờ chúng ta đặt vấn đề ngược lại: Người giỏi nhất là người thắng ngoại xâm hay người giỏi nhất phải là người khiến kẻ địch không dám xâm lăng?
Câu trả lời tùy vào lăng kính của người đọc, nhưng sự hưng thịnh về kinh tế, quân đội của một quốc gia, dưới sự trị vì của một vị lãnh đạo sáng suốt, tài năng và được người dân nể sẽ là vũ khí lớn nhất khiến tất cả những thế lực bên ngoài không dám dòm ngó. Khi quốc gia có nội lực sẽ không lo lắng về sự xâm lăng của bên ngoài. Nhưng khi quốc lực suy yếu, mầm họa tất sẽ trỗi dậy.
Lê Thánh Tông là người đã tạo nên một nước Nam mà Trung Quốc thậm chí còn không dám động binh ở biên giới. Nhà Minh thấy Lê Thánh Tông chinh phạt Chăm Pa mà chỉ dè dặt phản đối chứ không hề đưa một thuyền chiến nào xuống giúp Chăm Pa. Có lẽ đó là điều kiêu hãnh nhất khi làm con dân của ngài trong thế kỷ XV này.
2.2. Đối nội và xây dựng
Điều giỏi nhất của Lê Thánh Tông không phải trên lưng ngựa, không phải ở bãn lĩnh đối đầu với các nước xung quanh, mà giống như câu nói của Napoleon sau đó ba thế kỷ: “Waterloo sẽ xóa sạch ký ức về rất nhiều chiến thắng của tôi. Nhưng thứ sẽ tồn tại mãi mãi, đó là Bộ luật Dân sự. Đấy là vinh quang của tôi.” Lê Thánh Tông với bộ luật Hồng Đức chính là di sản trọn đời đã đưa Việt Nam trở thành nhà nước pháp quyền phong kiến.
Thí dụ về tính chất pháp quyền và sự công bình của vua Lê Thánh Tông khi thông qua bộ luật này, có một câu chuyện về đô đốc Lê Thiệt. Ông có một người con “phá gia chi tử”, gã công tử ấy ngang nhiên đánh người, ức hiếp dân giữa phố. Vua Lê Thánh Tông biết được, ông vời Lê Thiệt vào cung, tước hết binh quyền của Lê Thiệt và xử phạt con trai vị tướng này. “Pháp luật là phép tắc chung của Nhà nước, ta và các người phải cùng tuân theo.”
Quan điểm của vua Lê Thánh Tông rất rõ ràng trong việc thi hành luật Hồng Đức. Quan chức có tuân theo thì mới tạo điều kiện cho bộ luật pháp quyền được lan rộng. Trường hợp để giới tôn quý đứng trên pháp luật thì “thượng bất chính hạ tắc loạn”. Bởi vậy nhà vua luôn làm gương cho mọi người, từ đó giúp đất nước cường thịnh. Lê Thánh Tông là người thường xuyên vị hành để quan sát tình hình dân chúng. Một trong những chuyện vị hành đó chính là giai thoại giữa vua và một tên đạo chích siêu quần tên là Quận Gió.
“Chuyện kể rằng, nhà vua cải trang thành một anh giám sinh ham học nhưng không có tiền, đến gặp Quận Gió kể hoàn cảnh. Quận Gió nghe xong cảm động nói:
“Chẳng giấu gì nhà anh, tôi là Quận Gió, chắc anh đã biết tiếng. Anh nghèo, tôi sẽ giúp. Tiền không có sẵn nhưng tôi sẽ lấy của mấy tay trọc phú giúp anh. Vậy bây giờ anh định lấy của nhà ai?”
Chàng giám sinh hồ hởi:
“Trộm của phú ông ở cửa Tây thành được không?”
“Không được! Ông ấy giàu nhờ cày sâu, cuốc bẫm, lao động vất vả quanh năm suốt tháng”, Quận Gió lắc đầu.
“Vậy trộm của chủ cửa hiệu vàng bạc ở phố cửa Đông thành?” Chàng giám sinh lại tiếp.
Quận Gió lại lắc đầu, đáp:
“Ông ấy người ngay thẳng. Có của là nhờ buôn bán, tích cóp. Giờ anh đợi ở đây, tôi đến nhà lão quan coi kho bạc nhà vua ở phố cửa Bắc chôm cho anh vài nén. Lão ấy có lắm vàng ròng, bạc nén trong nhà. Đó là những thứ không phải của hắn.”
Nói xong, Quận Gió nhanh như chớp đã mất hút trong đêm đen. Chưa đầy một khắc, Quận Gió đã quay lại với hai nén bạc trên tay, mỉm cười với chàng giám sinh:
“Hai nén bạc này, anh có đủ tiền làm lộ phí và còn để dùng vào việc sôi kinh nấu sử. Mong rằng sau này anh đỗ đại khoa, nhớ đừng bòn rút xương máu, công sức của dân mà hãy làm một ông quan liêm.”
Chàng giám sinh gật đầu cảm tạ, lại soi hai nén bạc dưới ánh đèn dầu, thấy đề bốn chữ: “Quốc khổ chi bảo”. Không nghi ngờ gì nữa, đây là bạc trong kho của nhà nước.
Sáng mùng Một Tết, chàng giám sinh đã ngự trên ngai vàng, dưới sân điện, các quan tung hô chúc Tết. Khi ấy, vua Thánh Tông mới kể về chuyến vị hành đêm giao thừa, lại cho mọi người chuyền tay nhau hai nén bạc “Quốc khố chi bảo”. Viên quan coi kho mặt cắt không còn giọt máu, bị lột bỏ hết mọi tước vị, gia sản bị tịch thu, thân bị lưu đày vì tội nhũng lạm quốc khố. Còn Quận Gió sau đó được vua cho mời vào cung ban hiệu là “quân tử đạo chích” và ban thưởng rất hậu.”
Trong cái thời đại phong kiến “Con vua thì lại làm vua, Con sãi ở chùa thì quét lá đa” thì vua Lê Thánh Tông bãi bỏ luật cha truyền con nổi của các công thần. Nhà vua tôn trọng việc chọn quan phải là người có tài và đức. Bởi vậy mà quan xã thời vua Lê Thánh Tông là do dân bầu. Câu nói: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” do Thân Nhân Trung biên soạn chính là ở thời đại thịnh trị của vua Lê Thánh Tông. Nhà vua yêu hiền tài như con, trọng dụng và khoan hậu với những sai lầm của họ. Việc “bỏ người nhà mà chọn người tài” đã giúp vây quanh Lê Thánh Tông toàn là những nhân vật kiệt hiệt của thời đại Lê Sơ: Quách Đình Bảo, Phan Phu Tiên, Thân Nhân Trung, Ngô Sĩ Liên, Lương Thế Vinh, Vũ Hữu, Đỗ Nhuận, Nguyễn Quang Bật... Tất cả đều là những người đi lên bằng chính đôi chân của mình. Họ ở đó với ông, cùng nhau góp trí tuệ để xây dựng nên một Đại Việt hùng cường, giàu mạnh.
Lê Thánh Tông cũng là người yêu cái đẹp. Ông lập nên Hội Tao Đàn và nhóm nhị thập bát tú để ngâm nga thơ văn. Nhà vua cũng đã giải oan cho Nguyễn Trãi, tìm kiếm sưu tầm thơ văn Nguyễn Trãi để lưu lại hậu thế, và Lê Thánh Tông đã tạc bia cho vị cố mệnh đại thần này bằng câu thơ: “Tâm hồn Ức Trai rực rỡ tựa sao Khuê”.
Không chỉ trong thơ văn, ngài còn trong toán học. Dưới thời vua Lê Thánh Tông, xuất hiện đồng thời hai người là trạng nguyên Lương Thế Vinh với tác phẩm Đại thành toán pháp và nhà toán học Vũ Hữu - nhà toán học đầu tiên của nước ta với tác phẩm Lập thành toán pháp. Câu nói: “Vua giỏi ắt có tôi hiền” chính là ở đó.
Các cải cách của vua đã giúp phát triển nông nghiệp rực rỡ, cùng với việc cơ cấu lại cơ quan hành chính đã thay đổi bộ mặt của một triều đại.
2.3. Những mặt hạn chế
Hậu thế ngưỡng mộ ông nhưng không thể nhìn mãi một màu hồng mà không thấy điểm hạn chế của vua Lê Thánh Tông, đó chính là quá tôn sùng Nho giáo. Mà trong triết lý Nho gia thì có một quan niệm, đấy là “trọng nông ức thương”, điều này dẫn đến một nền kinh tế hạ thấp thương nhân và thương nghiệp, coi trong nông nghiệp. Suốt thời vua Lê Thánh Tông, ông kiểm soát rất gắt gao các thuyền buôn qua lại. Từ người giao thương ngoại quốc lẫn người buôn bán trong nước đều phải có giấy phép và chỉ có một hải cảng duy nhất được cấp phép hoạt động, chính là Vân Đồn. Điều này không đem lại nguy hiểm tức thời cho đất nước ta nhưng chính việc không thành lập được một giai cấp tư sản ngay từ lúc này đã khiến Việt Nam lâm nguy sau đó bốn thế kỷ. Dẫu vậy, cũng rất khó để nói rằng vào thế kỷ XV Lê Thánh Tông sai. Tài năng của Lê Thánh Tông chính là cái xuất chúng đỉnh cao nhất trong một hệ tư tưởng, nhưng ngài vẫn không thể bước ra khỏi cái tư tưởng ấy.
Mặc dù là vị vua đã bãi bỏ chế độ nô tỳ trong bộ luật Hồng Đức, nhưng vua Lê Thánh Tông lại biến nghề xướng ca trở nên “vô loài” và đẩy thân phận con hát cũng như con cháu họ trở nên cơ nhỡ. Lê Thánh Tông ban hành một hình luật rất nghiệt ngã: “Con trai nhà xướng ca không được dự thi, con gái không được lấy nhà quyền quý, quan chức lấy con gái nhà xướng ca làm vợ, làm thiếp bị phạt đánh 70 trượng và biếm ba tư, Con cháu nhà quan chức lấy con gái nhà xướng ca cũng bị phạt đánh 60 trượng và nhất thiết bắt ly dị.” Câu chuyện này của Lê Thánh Tông là một bài học lớn, không bao giờ được quyền phủ nhận một tầng lớp nào trong xã hội. Con cái không liên quan đến bố mẹ, việc dùng lý lịch để phủ nhận tài năng của một con người sẽ dẫn đến bỏ sót nhân tài. Vào thế kỷ XVII - XVIII, có một người là con cháu của con hát đã xuất hiện ở phương Nam, tham mưu cho các chúa Nguyễn tạo nên một cơ đồ oai hùng ở phía Nam, chống lại chính tập đoàn “Vua Lê - Chúa Trịnh” đã không khu dụng ông ở miền Bắc, đấy là Đào Duy Từ, người chúng ta sẽ gặp ở khúc ca thứ 12.
Năm 1997, vua Lê Thánh Tông mất, ngài tại ngôi 37 năm, thọ 56 tuổi, táng ở Chiêu Lăng - Lam Kinh - Thanh Hóa. 37 năm - gần 4 thập kỷ - để tạo nên một di sản khổng lồ về tất cả mọi lĩnh vực từ hành chính, kinh tế đến xã hội, từ bảo vệ biên cương đến mở rộng lãnh thổ. 37 năm trong cuộc đời, ngài đã dành những gì đẹp nhất cho dân tộc, từ trí tuệ, tài năng, sức sống mãnh liệt cho đến cái tâm tham vọng cho một Đại Việt hùng cường. Dù còn ít nhiều hạn chế (mà ở đây là cái hạn chế trong lăng kính của người hiện đại nhìn về), Lê Thánh Tông - Lê Tư Thành là đỉnh cao của một bậc minh quân mà xã hội Việt Nam từng có được. Ông cũng là vị vua vĩ đại nhất lịch sử dân tộc ta, người đưa Việt Nam đến một thời kỳ thịnh trị nhất và là niềm tự hào vô bờ của dân chúng khi có một vị vua nước Việt khiến Trung Quốc phải e dè. Câu chuyện vua Lê Thánh Tông và thời “Hồng Đức thịnh thế bởi vậy sẽ được nhắc mãi trong trang sử dân tộc này, đó là thời kỳ vinh quang nhất, thái bình nhất và đặc biệt: kiêu hãnh nhất.
