Trương Việt đem những điều mình trao đổi với Lưu Tấn, thuật lại một lượt cho mọi người nghe.

Mọi người nghe xong, biểu cảm mỗi người mỗi khác.

Cống Vũ cùng các thái sinh, không ai là không vui mừng phấn khởi, mặt đỏ bừng lên, trong lòng vô cùng kiêu hãnh và tự hào vì bản thân có thể tham gia vào một đại sự nhường này.

Đây chính là chế độ hương xã!

Giấc mơ trong lòng mỗi một Nho sinh, là theo đuổi trong tâm khảm của mọi sĩ đại phu!

Hầu như trong chớp mắt, bọn họ giống như được tiêm máu gà, toàn tâm toàn ý lao vào suy nghĩ và cấu tứ.

Thế nhưng, biểu cảm của Trần Vạn Niên lại vô cùng thú vị.

Hắn nghe xong nội dung Trương Việt thuật lại, liền thầm thì trong lòng một câu: "Đây chẳng phải là phiên bản cải tiến hương xã dưới chế độ Thương Quân hay sao?"

Là một lại viên kỳ cựu, Trần Vạn Niên tự nhiên liếc mắt liền nhận ra, rất nhiều phỏng đoán mà Trương Việt đưa ra, kỳ thực chính là bản dịch nôm na của hương xã thời Tần.

Tối đa chỉ là làm thêm một số cải tiến và điều chỉnh nhỏ.

Tỷ như cái chế độ bốn tháng, bảy tháng, tám tháng, mười tháng, tháng giêng hằng năm họp bàn việc công của chính đạn, chính là phiên bản sao chép từ "Cửu uyển luật - Tứ nguyệt luật lệnh" nhà Tần.

Chỉ có điều trong phiên bản nhà Tần, không thiết lập chính đạn, mà chỉ thiết lập quan lại.

Hơn nữa, còn mang tính cưỡng chế và trừng phạt.

Ở phiên bản của nhà Tần đó, hương quan làm việc không tốt sẽ phải chịu hình phạt từ 'đánh mười roi' cho đến 'đánh năm mươi roi', nặng thì bị lưu đày.

Còn ở phiên bản mà Trương thị trung đề xuất này, lại bãi bỏ hình phạt, giảm bớt yêu cầu về thành tích chính trị đối với các vị 'chính đạn'.

Tăng cường quyền tự chủ của 'chính đạn'.

Chỉ là...

Chuyện này thì liên quan gì đến hắn?

Trần Vạn Niên nhún nhún vai, mím môi, mắt nhìn mũi, mũi nhìn tâm, an an tĩnh tĩnh ngồi đó, không lên tiếng.

Hắn mới không ngốc đến mức nhảy ra vào lúc này, nói phương pháp của Trương Việt là pháp luật nhà Tần.

Trái lại, hắn hiện tại đang suy nghĩ, nên làm thế nào để đóng góp công sức của mình vào chuyện này.

Rồi nhờ vào sự đóng góp này để thăng quan phát tài.

Bên cạnh Trần Vạn Niên, Hồ Kiến lúc này đã kích động đến mức tay cũng run lên rồi.

"Đây là phiên bản cải tiến của chế độ Thương Quân ở thời hiện đại!" Một tiếng kêu gào vang lên trong lòng Hồ Kiến.

Là một sĩ tử Pháp gia, Hồ Kiến hiểu rõ nhiều thứ hơn Trần Vạn Niên.

Hắn không chỉ nhìn thấy bóng dáng của chế độ Thương Quân, mà còn nhìn thấy... chế độ quân công huân tước danh điền trạch, rất có thể sẽ mượn thi thể của chế độ hương xã này để hoàn hồn, quay trở lại nhân gian.

Hồ Kiến rất rõ ràng, chế độ quân công huân tước danh điền trạch đã sụp đổ như thế nào.

Mặc dù nói, trong đó có nguyên nhân do các đời hoàng đế nhà Hán cố tình làm vậy.

Nhưng nhiều hơn cả, vẫn là do môi trường xã hội và chế độ mà chế độ quân công huân tước danh điền trạch vốn dựa vào, đã không còn tồn tại nữa.

Là do nhà nước không còn nắm giữ một lượng lớn đất đai và tài nguyên có thể phân phối, chế độ thụ điền chỉ còn hữu danh vô thực mà dẫn đến.

Muốn hồi sinh chế độ quân công huân tước danh điền trạch, dưới môi trường hiện nay, gần như là điều không thể!

Thế nhưng, Trương thị trung lại đưa ra một con đường mới.

Một lối thoát mới cho chế độ quân công huân tước danh điền trạch dưới xã hội đất đai tư hữu.

Mặc dù, thoạt nhìn hiện tại, chế độ này không có khả năng biến đổi thành một chế độ bạo lực thuần tuý giống như của Thương Quân.

Nhưng... việc do người làm, đúng không nào?

Hơn nữa, cho dù không thể, bản thân chế độ này cũng có lợi cho sự sinh tồn của Pháp gia và tư tưởng Pháp gia.

Hán trị đã trăm năm, Nho gia đang tiến hóa, Hoàng Lão đang suy thoái, Pháp gia cũng đang thuận theo sự thay đổi của thời đại.

Một đặc trưng nổi bật và rõ ràng nhất chính là các nhà chính trị và sĩ tử Pháp gia, đại phần lớn đều đã hòa làm một thể vô cùng chặt chẽ với tập đoàn quý tộc quân công.

Đây là sự thay đổi mà Pháp gia đã thực hiện để thích ứng sau khi các Nho sinh nắm giữ quyền lực hành chính.

Ưu điểm của việc làm này nằm ở chỗ, mặc cho Nho sinh có làm loạn thế nào, gây sự ra sao.

Chỉ cần đất nước vẫn chuộng võ, thế lực quân phiệt vẫn cường thịnh, Pháp gia sẽ không bị diệt vong, cũng sẽ không suy vong.

Thậm chí, còn có thể dựa vào sức mạnh của võ tướng để đối tài với Nho sinh.

Khi cần thiết, một cước đá văng Nho sinh ra, tự mình bước lên tiền đài.

Đương nhiên, đó là lựa chọn trong tình huống cực đoan, bất đắc dĩ lắm mới phải làm.

Bởi vì trải qua biến cố thời nhà Tần, từ khi nhà Hán dựng nghiệp đến nay, thiên hạ đều đang chỉ trích và chê bai Pháp gia.

Cho đến tận ngày nay, dư luận và môi trường xã hội đã không còn cho phép Pháp gia trở thành kẻ nắm quyền chấp chính nữa.

Ngay cả bản thân Pháp gia cũng cảm thấy mình không thích hợp.

Cho nên, Hồ Kiến hầu như ngay lập tức vận động toàn bộ tế bào não của mình, vô cùng tích cực bắt đầu suy nghĩ.

Ngay lúc Hồ Kiến đang suy ngẫm, Tang Quân bỗng nhiên đứng dậy, vái chào Lưu Tấn và Trương Việt một cái, rồi hỏi: "Dám hỏi thị trung, bổng lộc của các vị chính đạn trong hương xã, kinh phí của hương xã cùng với chi phí tổ chức bách tính, phải giải quyết thế nào? Trích xuất từ đâu?"

Vấn đề này rất mấu chốt.

Đến cả Trương Việt còn chưa kịp nghĩ đến tầng này.

Được Tang Quân nhắc nhở, Trương Việt lúc này mới nghĩ đến đây.

Bất kỳ tổ chức nào cũng cần kinh phí, cần chi tiêu, cần sự sủng ái của đại thần Money.

Không có kinh phí đầy đủ, chế độ có tốt đến đâu cũng chỉ là cặn bã, ngược lại, chỉ cần có đủ kinh phí, cơ quan quan lại dù có vô tích sự đến đâu, cũng có thể làm được không ít việc.

“Lời Tang quân nói, rất có đạo lý…” Trương Việt chắp tay nói: “Chư quân đều suy nghĩ xem, bổng lộc, kinh phí của các vị chính đạn hương xã này chi tiêu ra sao? Trích từ đâu ra?”

Thành lập hương xã là vì tương trợ, vì giúp đỡ nông dân thoát khỏi sự áp bức của lại dịch, sự ức hiếp của hào cường, đồng thời tổ chức họ tiến hành sản xuất sinh hoạt, tuyên truyền và phổ biến kỹ thuật mới.

Chứ không phải là ngược lại.

Đương nhiên, nguồn kinh phí này chính là một vấn đề vô cùng hóc búa.

Nhà nước cấp phát ư? Không thể nào!

Nếu như vậy, cái gọi là tự trị địa phương này chẳng phải sẽ trở thành một trò cười hay sao?

Đến cả kinh phí cũng là do cấp trên cấp phát cho tổ chức, thì đừng mong có được quyền lên tiếng gì cả, người ta bóp cổ một cái là phải quỳ xuống ngay!

Đáng sợ hơn là một sơ suất nhỏ, có thể khiến nhà Hán rơi vào cái bẫy dư quan.

Một cái đình đề cử từ một đến sáu vị trưởng giả làm đại diện, làm chính đạn, đại diện cho họ thành lập tổ chức tự trị hương xã.

Cho dù mỗi một chính đạn, đều chỉ phát bổng lộc theo tiêu chuẩn thấp nhất của đấu thực quan.

Một năm mỗi người cũng phải ít nhất một nghìn tiền.

Một hương có từ sáu đến mười hai cái đình, ba mươi đến sáu mươi chính đạn.

Một năm riêng chi phí bổng lộc đã là mấy vạn tiền.

Cộng thêm chi phí thường nhật cho các hoạt động của hương xã, chi phí tổ chức bách tính sản xuất cùng các chi phí khác, tính sơ ra một năm cũng phải lên kế hoạch khoảng hai mươi vạn.

Thuế điền địa và thu nhập từ trù cạo, khẩu phú bình thường của một hương, e rằng cũng chỉ cao hơn con số này một chút.

Nếu chỉ làm theo quy mô nhỏ thì còn tạm được, còn nếu phổ biến rộng rãi thì hoàn toàn không thực tế!

Còn về việc tự quyên góp?

Lại càng không được!

Tự quyên góp chẳng khác nào đem quyền lực của hương xã dâng bằng hai tay cho đại địa chủ và hào cường.

Nguyên nhân cũng tương tự như vậy, ai cho tiền, người đó là đại gia.

Tổ chức hương xã tự quyên góp kinh phí, tự nhiên là phải tìm đến địa chủ hào cường.

Địa chủ hào cường đã cho tiền rồi, các chính đạn của hương xã còn dám không làm theo ý của bọn họ nữa hay sao?

Còn việc phân bổ gánh nặng cho bách tính, lại càng là một quyết định tồi tệ vô cùng.

Bách tính vốn đã gánh nặng rất lớn, lại còn giở ra trò này, chẳng phải là đổ thêm dầu vào lửa hay sao?

Mọi người có mặt đều là tinh anh, là văn nhân và quan lại đỉnh cấp.

Tự nhiên đều có thể nghĩ ra ba tầng này, cho dù có người chưa nghĩ tới, thì người khác cũng sẽ nhắc nhở hắn.

Cho nên, trong chốc lát, toàn bộ căn phòng đều chìm vào trong tĩnh lặng.

Vẫn là Trương Việt phá vỡ sự yên lặng này.

Hắn suy nghĩ rất lâu rồi mới nói: "Chư quân, bổn quan có một suy nghĩ chưa được chín muồi, chư quân nghe thử xem..."

"Bổn quan dự định sẽ làm thế này..."

"Giao một phần ruộng công cho hương xã, làm sản nghiệp của hương... Thu nhập từ sản nghiệp hương, dùng làm bổng lộc cho chính đạn hương xã..."

"Sau đó, lại cấp phát cho hương xã một lô súc vật, coi như là súc sản của hương xã, khuyến khích bách tính thuê mướn, tiền bạc thu được sẽ làm kinh phí hoạt động của hương xã..."

"Lại thêm quan phủ phải gánh vác một phần kinh phí của hương xã..."

"Mà cho phép bản thân hương xã tự quyên góp một phần..."

"Cuối cùng phần thiếu hụt sẽ do toàn bộ bách tính trong hương cùng nhau gánh vác..."

"Mà vào lúc hương xã họp bàn việc công vào tháng tư, tháng bảy, tháng tám, tháng tư và tháng giêng hằng năm, bắt buộc phải công bố mọi khoản chi tiêu, niêm yết dưới bảng thông báo, đồng thời còn phải cung cấp một bản sổ sách để quan huyện kiểm toán..."

Đây là một chế độ tạm thời mà Trương Việt đã suy tính kỹ càng mới nghĩ ra.

Mục đích, đương nhiên là để khiến cho chế độ hương xã thoạt nhìn có thể vận hành một cách hợp lý và bình thường.

Có sản nghiệp hương, có kinh tế hương, thậm chí trong tương lai, có thể phát triển các ngành công nghiệp tập thể tương tự, ví dụ như thủ công nghiệp, nghề dệt đan, v.v.

Lại có tổ chức hương xã của bách tính sản xuất, sau đó bán cho thương nhân, đổi lấy tiền vốn.

Còn về phần nhà nước cấp tiền, đây là việc bắt buộc phải có.

Cho dù chỉ cấp một đồng tiền xu!

Bởi vì, Trương Việt chơi cái trò hương xã này, không phải thực sự muốn làm cái gì dân chủ tự do.

Lại càng không phải muốn làm cái gì tự trị thôn dân theo đúng nghĩa ý nghĩa thực sự.

Trên thực tế, việc thành lập hương xã, thiết lập chế độ này, chỉ là để khiến nó trợ giúp tốt hơn cho Trương Việt trong việc quản lý và tổ chức bách tính, sử dụng mọi nguồn lực một cách hiệu quả hơn.

Hương xã nhất định và bắt buộc phải chịu sự kiểm soát của quan phủ.

Cũng chỉ có như vậy, chế độ này mới có tương lai.

Bằng không, một tổ chức dân gian không nghe lời?

Kẻ thống trị chỉ trong tích tắc là có thể dạy cho nó cách làm người ngay!

Chỉ khi chế độ hương xã trở thành một phần của bộ máy, trở thành một tổ chức mà hoàng quyền có thể kiểm soát và ảnh hưởng.

Kẻ thống trị mới có thể yên tâm đối với nó, mới có thể ban cho nó không gian sinh tồn.

Mọi người nghe xong, bắt đầu bàn tán xôn xao.

Có người nói hay, cũng có người nói không tốt.

Đồng thời cũng đưa ra rất nhiều vấn đề và kiến nghị.

Ví dụ như, các thái sinh cho rằng, hương xã này tốt nhất vẫn nên duy trì quyền tự chủ lớn hơn một chút, do các trưởng giả thương lượng quyết định, còn như việc định kỳ công bố chi tiêu, lại còn phải cung cấp sổ sách cho huyện đường thẩm tra, thì tuyệt đối không được.

Làm như vậy chẳng phải phơi bày rõ ràng là không tin tưởng và hoài nghi phẩm hạnh của các vị trưởng giả hay sao?

Quá mức tru tâm rồi!

Còn Trần Vạn Niên và những kẻ xuất thân quan lại khác thì cho rằng, phải tăng cường kiểm soát đối với hương xã, tốt nhất là bãi bỏ việc thôn dân đề cử chính đạn, đổi thành quan huyện bổ nhiệm và tuyển chọn.

Hai phe mỗi người một ý, châm phong đối lập.

Nhưng cãi nhau một hồi, lại đều tự lùi lại hai bước.

Chỉ tranh chấp gay gắt ở vấn đề mấu chốt nhất là kinh phí hương xã có cần thiết phải công khai và thẩm định hay không.

Nhưng rất quân tử, không hề xảy ra tranh cãi kịch liệt.

Trương Việt thu hết vào mắt, thầm gật đầu, vô cùng cảm thấy an ủi đối với ý thức đoàn kết và tố chất của tiểu đội nhà mình.

Đợi bọn họ thảo luận gần xong, Trương Việt mới cười nói: "Những điều chư quân suy nghĩ và bàn bạc, đều có đạo lý cả. Thôi thế này, chư quân mỗi người tự trở về viết một bản tấu sớ rồi đem tới, bổn quan cùng điện hạ sẽ cùng nhau xem xét, sau đó, đem ý kiến và kiến nghị của chư quân dâng lên bệ hạ, do thiên tử thánh đoán, thế nào?"

Đây kỳ thực là đang cho thái sinh một bậc thang để bước xuống, thực ra, chuyện này nếu đã đến trước mặt thiên tử đương triều, quyết định ra sao thì khỏi phải bàn, đương nhiên là chủ trương của Tang Quân, Trần Vạn Niên hợp ý vị bệ hạ này hơn rồi.

Nhưng các thái sinh cũng không có cách nào tốt hơn, hơn nữa những gì Trương Việt nói cũng có đạo lý.

Bất kỳ sự việc nào trên thiên hạ này, đều cần phải có sự phê chuẩn của thiên tử.

Không có sự phê chuẩn của thiên tử, đừng nói đến hương xã, e rằng đến cả việc làm việc cũng không thể được!