Dường như ngày tháng tốt đẹp đã bày ra trước mắt, thế nhưng Liễu Quân lại có chút không dám tin. Bởi vì anh nhìn thấy công ty nổi đình nổi đám Lehman Brothers ở tận bờ bên kia Thái Bình Dương lại nối gót Bear Stearns sụp đổ ầm ầm. Tất cả các bản tin đều nói rằng, các ngân hàng sẽ càng kìm hãm đà cho vay hơn. Một bên là trong nước bỗng nhiên phát ra tín hiệu nới lỏng tín dụng đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, một bên là tín hiệu thắt chặt tín dụng ở nước ngoài, thị trường tài chính sao mà xa vời với ngành nghề của Liễu Quân đến thế, anh không dám mạo hiểm đưa ra quyết định. Vết xe đổ vẫn còn rành rành trước mắt, từng có một số người có thể dễ dàng lấy được vốn vay từ các ngả đường, đó cũng là điều nhà nước cho phép, thế nhưng bỗng nhiên có một ngày, cánh cửa ngân hàng đóng lại với họ, Liễu Quân có thể phớt lờ tất cả những người khác, nhưng lại không thể phớt lờ những gì vừa xảy ra trên người Tiền Hoành Minh. Nỗi đau còn chưa dứt, sao có thể không khiến người ta hoảng sợ trước dòng vốn vay lúc lạnh lúc nóng cơ chứ.

Điều Liễu Quân càng lo lắng hơn nữa chính là thị trường nước ngoài mà anh vừa mới khai phá, anh dường như có thể làm ngơ trước những ngân hàng nhỏ liên tiếp phá sản ở Mỹ, nhưng anh không thể phớt lờ sự sụp đổ của những gã khổng lồ như Lehman Brothers và Bear Stearns. Nếu các ngân hàng nước ngoài vì thế mà càng thêm dè dặt cho vay, sẽ tạo ra ảnh hưởng thế nào đối với những khách hàng mà anh đã liên hệ, điều đó là hiển nhiên không cần nói cũng biết. Trong kho của anh vẫn còn mấy chiếc máy F1 đã trả tiền đặt trước nhưng có lẽ sẽ chẳng bao giờ có người đến lấy hàng, đang bị tồn kho kìa. Nếu ngay cả một công ty như Lehman Brothers còn có thể sụp đổ, thì khách hàng của anh còn lại mấy phần trăm cơ hội sống sót? Liệu anh có nên thực hiện thêm nhiều điều chỉnh hợp đồng trước khi đặt bút ký hay không?

Buổi sáng, Liễu Quân đưa Tiểu Toái Hoa đi học. Giờ vào học của tiểu học rất sớm, để tranh thủ thời gian cho Thôi Băng Băng và Đạm Đạm ngủ thêm, kể từ khi khai giảng tiểu học đến nay, Liễu Quân đành phải dũng cảm đứng ra gánh vác một loạt trọng trách như gọi Tiểu Toái Hoa dậy, mặc quần áo, ăn cơm, đưa đến trường v.v.. Thế nên giờ đi làm của anh lúc nào cũng đặc biệt sớm. Tuy nhiên, anh có một người đi chung đường, đó chính là Lệnh Sâm, người mỗi ngày đều đưa con trai đến trường. Con cái của hai nhà học cùng một trường tiểu học, xe của hai người thường xuất hiện trước cổng trường trước sau sát nút nhau. Hôm nay rất trùng hợp, hai người cùng đến, cùng rời đi, xe của Liễu Quân đi ở phía trước. Nhưng vừa mới ra khỏi thành phố, chiếc Porsche xinh đẹp của Lệnh Sâm ở phía sau lập tức "vút" một tiếng lao lên, vượt qua xe của Liễu Quân, thế nhưng lại không cậy tốc độ mà chạy biến đi mất, mà ép ngay trước đầu xe của Liễu Quân. Liễu Quân lái chiếc Audi cũ kỹ của mình chỉ đành bất lực đi theo, trong lòng vô cùng nhớ nhung chiếc Porsche đang nằm trong kho của tiệm cầm đồ.

Trước sau đến trung tâm nghiên cứu, Lệnh Sâm nhảy xuống xe, nói: "Vừa nghe nói anh đem chiếc xe giá trị nhất đi cầm đồ rồi, rốt cuộc là thế nào?" Kỳ nghỉ hè cô dẫn hai cậu con trai đi du lịch Nam Mỹ, vội vã vội vàng quay về, cậu con cả còn bị lỡ mất mấy ngày học. Hiện giờ cô ở nhà làm nội trợ, mặc đồ giản dị thoải mái hơn rất nhiều, ban ngày cũng chịu đeo kính ra ngoài gặp người.

"Đâu chỉ cầm xe, còn cầm cả nhà nữa, vốn lưu động căng thẳng lắm. Nhưng nghe nói nới lỏng tiền tệ, tín dụng có khuynh hướng ưu ái các doanh nghiệp vừa và nhỏ, tôi vừa có tin là liền liên hệ với ngân hàng, vẫn còn phải đợi thêm. Vừa vặn muốn thỉnh giáo chị Lệnh, hiện tại tôi có thể vay tiền không, có thể vay bao nhiêu. Cuộc khủng hoảng thứ cấp ở Mỹ hiện nay đã phát triển thành khủng hoảng tài chính, sẽ có ảnh hưởng gì tới tôi."

"Người bình thường hay hỏi những câu hỏi lớn lao mơ hồ thế này, đều là những kẻ chưa làm bài tập về nhà, nhưng anh rõ ràng không nên là loại người đó. Hay là... hết cách rồi?"

"Mấy tháng nay xảy ra bao nhiêu chuyện như vậy, khiến tôi phát hiện kiến thức kinh tế của bản thân thật nghèo nàn, không, thậm chí nhận thức xã hội cũng nghèo nàn. Buộc phải thỉnh giáo chuyên gia. Chị Lệnh, khi nào thì mở lớp cho chúng tôi đây, A Tam vẫn luôn nói muốn tìm chị để hỏi thăm đấy."

"Đừng có rót mật vào tai tôi, tôi sớm đã rút khỏi giang hồ, chuyên tâm nghiên cứu khoa học rồi." Lệnh Sâm mỉm cười, nhưng rốt cuộc cũng nghiêm túc lại một chút, "Mấy ngày nay tôi đang đọc đống tin tức bỏ lỡ lúc đi du lịch cho đàng hoàng, đợi tôi xem xong, mới xem tới cuối tháng Tám thôi."

"Mau lên chứ, tôi không chờ nổi nữa rồi, thương nhân nước ngoài cuối cùng cũng được cấp visa sang khảo sát ký hợp đồng, tôi và ngân hàng đã bắt đầu bàn chuyện vay vốn, tất cả mọi chuyện đều phải đưa ra quyết định nhanh chóng, nước sôi lửa bỏng rồi đây."

Lệnh Sâm vỗ trán, cười nói: "Anh xem trí nhớ của tôi bây giờ xem này, tôi mang cho anh mấy cuốn sách, liên quan đến cuộc đại suy thoái ở Mỹ, liên quan đến mấy năm đó của Nhật Bản, anh có thời gian thì xem qua đi, tham khảo một chút cũng tốt." Cô chui vào trong xe tìm sách, đưa cho Liễu Quân. "Nói thật với tôi đi, tại sao vốn liếng của anh lại căng thẳng? Chỉ riêng việc phát lương thôi, đáng lẽ không đến mức làm khó được anh chứ, anh dẫu sao cũng có tích lũy, không phải là kiểu người quá liều lĩnh."

"Hạ gia (khách hàng đầu ra), mấu chốt vẫn là bị hạ gia kéo cho chết trắc. Rất nhiều bên kéo dài thời gian giao hàng, như vậy nhịp độ luân chuyển vốn của tôi bị phá vỡ, rất nhiều tiền vốn bị đọng lại trong chu kỳ kéo dài đó. Cũng có những khoản tiền đặt trước khiến tôi nuốt không trôi, hàng cũng không thèm lấy nữa. Trong kho của tôi hiện nay có không ít hàng tồn kho kiểu này, trong thời buổi thế này rất khó tiêu thụ đi, cũng ăn mòn nghiêm trọng nguồn vốn của tôi. Hết cách rồi, đại cục thế đấy, thê thảm hơn tôi là một khách hàng của chúng tôi, xưởng đóng tàu, bây giờ bán tháo nửa giá những con tàu mà khách hàng không thèm lấy đó cũng chẳng ai thèm. Tình hình này làm ăn không tốt, nhất là việc làm ăn phía sau không nối tiếp được, làm xong đơn hàng cũ mà không trông mong được đơn hàng mới, chuỗi vốn của tôi liền nguy ở trong trứng nước rồi. Tiền lương coi như là cọng rơm cuối cùng. Cho nên tôi cực kỳ cần vay vốn, bằng không rất có khả năng tháng sau sẽ nợ lương. Vấn đề tôi phải đối mặt là có nên vay hay không, vay bao nhiêu, là mở rộng nghỉ luân phiên, hay tạm dừng công ty, hay là bất đắc dĩ phải cắt giảm nhân sự, những hợp đồng không nắm chắc mười phần có tiếp nhận nữa hay không. Tất cả đều cần phải tùy theo sự phát triển của tình hình mà quyết định."

Lệnh Sâm cười hì hì lắng nghe bài phát biểu dài dòng kích động của Liễu Quân, kiên nhẫn nghe xong, liền nói: "Người nhà tôi nói, anh ấy trải qua ba lần thung lũng kinh tế, tổng kết ra hai chữ: Sống sót. Lần này cũng thế, nên vay mượn thì cứ vay mượn, kinh tế luôn có chu kỳ cao thấp luân phiên, đợi khi bước ra khỏi thung lũng, người sống cho đàng hoàng luôn có thể bứt phá nhanh nhất, cho dù lúc ở đáy thung lũng có gánh chút nợ nần, thì lúc anh dẫn đầu cũng rất dễ trả hết. Tôi là vua lý thuyết, không có kinh nghiệm quản lý doanh nghiệp, ý kiến của tôi là, thời kỳ khủng hoảng cũng là thời kỳ các doanh nghiệp bị động hoặc chủ động thanh lý hàng tồn kho, đợi khi hàng tồn kho thanh lý xong, nhu cầu bình thường sẽ thể hiện ra, lúc này thị trường lại sẽ nảy sinh nhu cầu bình thường. Cho nên kinh tế rốt cuộc cũng sẽ hồi phục sau khi chạm đáy, nghĩ trăm phương ngàn kế chống chọi qua đi, đừng để chết cóng trong khoảnh khắc nửa đêm."

Liễu Quân do dự một lát, nói: "Tôi là doanh nghiệp tư nhân, hoàn cảnh không giống với tổng giám đốc Tống, tôi có sự cố chấp. Tôi thử dùng cách tư duy của bạn tôi là Tiền Hoành Minh để suy xét vấn đề, nhìn thấy con đường phía trước lại thấy khó đi. Đầu tiên là tình hình kinh doanh hiện tại của các doanh nghiệp nhìn chung không tốt, bao gồm cả ngành bất động sản từng rực lửa năm nay cũng rơi vào cảnh khốn đốn, thuế thu chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng. Nghe nói cục thuế năm nào cũng có chỉ tiêu, tôi rất lo lắng cuối năm nay sẽ kiểm tra đột kích để tăng thu, hoặc là sinh ra danh mục gì khác, ví dụ như thu trước cái gì đó, tôi nếu miễn cưỡng duy trì sinh tồn, có chịu nổi một đao đó không."

"He he, tầng lớp trí thức điểm này là tệ nhất, chuyện chưa xảy ra mà đã nghĩ đến toàn bộ những điểm xấu, dọa bản thân đến mức chùn bước."

Liễu Quân nghe vậy liền phì cười, "Đúng vậy, ha ha, quay đầu nghĩ lại, đã đặt mục tiêu là sống sót rồi thì còn sợ gì nữa, có chông gai cũng phải xông lên. Phải rồi, người không phải trí thức là Dương Tuần dạo này cũng gặp phiền phức, hỏi Đông Đông hở miệng ra là mượn hai trăm triệu."

Lệnh Sâm mỉm cười nhạt, "Anh bớt cười trên nỗi đau của người khác đi, người như anh ta có thể nhận được sự giúp đỡ từ trong thể chế. Đông Đông chắc sẽ không cho anh ta mượn tiền đâu nhỉ."

"Chị là đại tiên, trăm phát trăm trúng." Liễu Quân đổi chủ đề, "Chị Lệnh, nghiên cứu gần đây của nhóm các chị, xin lỗi, chỉ có thể dừng lại ở mức độ lý thuyết thôi, trong vòng một tháng tôi tạm thời không lấy ra được tiền để làm thí nghiệm, một tháng sau còn phải trông chờ vào thời vận."

Lệnh Sâm cười cười, nhún vai. Bỗng nhiên hỏi một câu: "Thật sự không còn chút tiền rảnh rỗi nào sao? Tôi thấy bộ dạng của anh vẫn khá là thoải mái đấy chứ."

“Tôi mà ủ dột rầu rĩ, trường khí của công ty chắc sụp đổ mất. OK, tôi đây đi chằm chằm vào ngân hàng để mượn tiền đây, mượn được bao nhiêu hay bấy nhiêu. Mấy bận trước nhân viên tín dụng ngân hàng nói với tôi, tiền thưởng năm nay ít đến mức sắp uống gió Tây Bắc rồi, chỉ cần ngân hàng thật sự mở cửa cho vay, bọn họ nhất định sẽ tràn đầy động lực."

Hai người cáo biệt. Thế nhưng Liễu Quân đi được mấy bước, lại quay đầu đuổi theo Lệnh Sâm, "Dựa theo cách tư duy của bạn tôi, bởi vì một nửa nguồn tài chính địa phương là từ việc bán đất. Cục diện khốn đốn về tài chính địa phương hiện nay, liệu có khiến họ nhắm tới chủ ý bất động sản hay không? Ví dụ như, nới lỏng tín dụng đối với bất động sản, thu hồi lại một số chính sách hồi đầu năm."

"Anh quan tâm nhiều thế làm gì?"

"Tôi phải dự đoán sự phát triển của thị trường chứ, xem xem liệu có lối thoát nào cho máy móc công trình hay không. Khách hàng làm máy móc công trình năm nay thành tích sắp húp cháo cám rồi, liên lụy cả dòng E của tôi không tìm được lối thoát."

"Xem ra tôi phải tìm chút dữ liệu nội bộ để nghiên cứu rồi... Lát nữa bảo anh. Không được, rời xa xã hội lâu quá, đần thộn cả đi rồi."

Lệnh Sâm lầm bầm lầm bầm rời đi. Liễu Quân cộng hưởng với chân kinh hai chữ "sống sót" của Tống Vận Huy, quyết định dù thế nào đi nữa cũng phải khoét ra tiền từ ngân hàng, đón chuyến xe đầu tiên của việc nới lỏng tín dụng. Chỉ cần không sử dụng các thủ đoạn như vay nặng lãi tương tự như chơi thuốc lắc, anh quyết định tung ra tất cả các bảo pháp, chỉ cầu sống sót. Nhìn thấy cuộc khủng hoảng ở Mỹ ngày càng bùng cháy dữ dội, đến một công ty như Lehman Brothers mà cũng có thể sụp đổ, có thể thấy khủng hoảng không thể nhanh chóng chạm đáy, phạm vi liên quan của khủng hoảng có lẽ còn rộng hơn, ảnh hưởng lớn hơn, việc sống sót là vô cùng vô cùng khó khăn, khó hơn tưởng tượng của anh rất nhiều. Anh không thể tiếp tục bảo thủ áp dụng các biện pháp thông thường nữa, giống như đi vào rừng sâu, vì để sống sót, có thể nhăn mày nhắm mắt mà ăn giun đất. Cho dù là, vay tiền phát lương, vay tiền chi trả phí tổn vận hành hằng ngày, vay tiền chuộc lại nhà và xe đã đem thế chấp thì sao chứ. Không còn quy củ gì nữa cả.

Thế nhưng ngân hàng vẫn hơi cẩn trọng một chút, mở hối phiếu chấp nhận cho Liễu Quân. Hối phiếu chấp nhận và khoản vay đối với Liễu Quân mà nói thì chẳng có gì khác biệt, trước đây là cầm séc ra ngoài mua nguyên liệu, bây giờ đổi thành hối phiếu chấp nhận, thương lượng giá cả với nhà cung cấp đang nóng lòng bán hàng cho anh, chỉ đưa hối phiếu chấp nhận chứ không đưa tiền mặt, không tránh khỏi lại ép giá một bậc. Lấy được tiền rồi, anh vội vàng chuộc xe về. Gần đây thường xuyên có người hỏi anh xe đi đâu rồi, có phải đem đi thế chấp rồi không, có phải trong tay đang túng thiếu hay không, anh cuối cùng cũng thấu hiểu tâm trạng xiết chặt chuỗi vốn năm ngoái của Tiền Hoành Minh nhưng lại đi mua xe Bentley, càng không có tiền, trong lòng càng không có chỗ dựa.

Có tiền rồi, anh hoàn toàn buông tay phát động chiến tranh giá cả. Trước đây anh để Đằng Phi làm thương hiệu tuyến đầu, để Đằng Đạt làm thương hiệu tuyến hai, từ bỏ những mặt hàng đại trà hàm lượng kỹ thuật thấp, thế nhưng bây giờ vì để sống sót, anh chỉ cần giá cả chịu được là cái gì cũng làm. Anh đằng đằng sát khí nói tại cuộc họp tiêu thụ rằng, cướp được việc làm ăn, đồng nghĩa với việc tiêu diệt đối thủ cạnh tranh trong môi trường sinh tồn mỏng manh này, đồng nghĩa với việc giành được thị phần lớn hơn, đồng nghĩa với việc được sống sót. Anh thì liên kết bộ phận tài chính và bộ phận sản xuất, cứ ba ngày lại đưa ra một hạn mức giá đáy mới, mặc sức cho bộ phận tiêu thụ dựa vào hạn mức giá đáy chính xác này để cắn xé giá cả với đồng nghiệp.

Nhân viên bộ phận thị trường do La Khánh quản lý đều đặn tiến hành đào tạo kỹ thuật định kỳ, nhằm đảm bảo khi chào bán sản phẩm có thể nói đúng trọng tâm, để khách hàng nhận thức được rốt cuộc tỷ lệ hiệu năng trên giá thành sản phẩm của Đằng Phi tốt ở điểm nào, phải đảm bảo có thể đối mặt với các kỹ sư của khách hàng. Cho nên đối với quyết định của Liễu Quân, mọi người tại chỗ kêu than oai oái, việc cắn xé giá cả này quá mức không có hàm lượng kỹ thuật. Thế nhưng đại họa giáng đầu, công ty còn có thể làm gì hơn chứ. Liễu Quân cũng nói thẳng không kiêng dè gì tại cuộc họp, trong lòng anh cũng vô cùng mâu thuẫn, anh từ trước đến nay vẫn kiên trì khoa học kỹ thuật chiến thắng, cũng luôn dùng lý niệm này để quản lý công ty, không tiếc vì thế mà hy sinh quy mô, thế nhưng đối mặt với cuộc khủng hoảng mang tính thế giới, buộc phải áp dụng những biện pháp phi thường để mưu cầu sinh tồn. Thế nhưng lý niệm khoa học kỹ thuật chiến thắng vẫn là linh hồn của công ty, chỉ cần công ty tồn tại được, mọi thứ vẫn như cũ.

Thuyết phục được nhân viên bộ phận thị trường rồi, bản thân Liễu Quân trong lòng lại vô cùng khó chịu. Vì để sống sót, cái cớ này có thực sự đường đường chính chính như vậy không.

Thân Hoa Đông vừa lúc rảnh rỗi, liền hẹn cả nhà Liễu Quân ra ngoài, ăn cơm cùng Trần Kỳ Phàm, dùng hình tượng lành mạnh của một gia đình bạn tốt, để bày tỏ với Trần Kỳ Phàm rằng anh ta cũng là một người lương thiện. Vì Trần Kỳ Phàm nói anh ta vết nhơ chồng chất, lười kết hôn với anh ta, Thân Hoa Đông vô cùng lo lắng. Trong bữa tiệc, Thân Hoa Đông kể cho Liễu Quân nghe một xu hướng, với tư cách là một trong những nhà phát triển bất động sản lớn nhất thành phố này, anh ta vừa được mời tham gia một buổi hội thảo do các nhân vật chóp bu đảng chính thành phố chủ trì. Hội thảo cực kỳ nghiêm túc, ngoài các nhân vật chóp bu ra, tham gia hội họa còn có các quan chức chủ quản bộ phận liên quan, người đứng đầu bốn ngân hàng lớn, và các chuyên gia đủ mọi thành phần. Cuộc họp thảo luận về việc làm thế nào để cứu thị trường. Có thể nhìn ra được, chính phủ còn sốt sắng hơn cả bọn họ là những nhà phát triển về thị trường bất động sản, đương nhiên tiếp theo đó là sốt sắng về cái túi gạo tài chính. Hơn nữa các lãnh đạo còn nói thẳng tại cuộc họp rằng, trung ương có ý định cứu thị trường nhà ở, thị trường chứng khoán đã sụp rồi, thị trường nhà ở không thể sụp thêm được nữa.

Liễu Quân nghe đến mức líu cả lưỡi, bước đi này nọ của chính phủ, thế mà hoàn toàn nằm ngoài dự liệu của Tiền Hoành Minh, cũng hoàn toàn phù hợp với khả năng ra quyết định mà anh ta suy đoán ra dựa theo cách tư duy của Tiền Hoành Minh. Anh không kìm được mà nhìn Tiểu Toái Hoa đang trầm lặng ăn cơm, chỉ thiếu vỏn vẹn mấy tháng, chính là ba tháng ngắn ngủi đó, nếu như kiên trì vượt qua được, ánh rạng đông của Tiền Hoành Minh đã ở ngay phía trước rồi. Thế nhưng Tiền Hoành Minh tuy nhìn thấy ánh sáng mờ ảo trên đường chân trời, rốt cuộc lại không thể kiên trì đến ngày hôm nay. Thời gian, tất cả chỉ vì thời gian.