Chính Ngọ Cổ Tự 2: Nơi này không nên ở lại lâu

Biên soạn: Chính Ngọ Cổ Tự

Một âm bass cứng đầu

Khi "Chính Ngọ" ra đời, truyền thông đang tứ phía cất tiếng hát khúc bi thương. Dưới ý chí của chính trị và tư bản, báo chí giấy đóng cửa, thu hẹp, truyền thông mới thoạt nhìn có vẻ hợp thời nhưng luôn lo âu về mô hình lợi nhuận, những người làm truyền thông lần lượt chuyển hướng, từ thường gặp hơn là: khởi nghiệp. Trong thời đại biến động thường xuyên, mọi người đã quen với một trạng thái tạm thời: bước một bước, tính một bước. Ngày nay trạng thái này càng trở nên bứt rứt hơn. Trong bầu không khí như thế, "Chính Ngọ" đã sinh tồn, và giành được những lời khen ngợi, thực sự rất khó nói rõ ở mức độ lớn bao nhiêu là do độc giả đã chán ngấy sự huyên náo, từ đó nhận ra được một "âm bass cứng đầu"?

Vài biên tập viên, phóng viên sáng lập ra "Chính Ngọ", sở dĩ ở lại trong dòng chảy ngược của truyền thông, ngoài việc không có sở trường nào khác, còn bởi vì tất cả chúng ta đều mê đắm kỹ thuật nghệ thuật tường thuật phi hư cấu này —— giữa đời sống hiện thực, tác giả và độc giả, tạo ra một trường văn bản, ba bên kéo lẫn nhau, căng thẳng lại ưu mỹ. Quá trình tạo ra này, từ phát hiện đề tài, phỏng vấn, nghiên cứu, viết lách, biên tập cho đến đối mặt với độc giả, cảm giác hiện thực và tính sáng tạo hòa làm một thể, rất có tính thách thức, cũng rất thú vị.

Thể văn sản sinh từ đây, chúng ta gọi đơn giản là phi hư cấu, mà không còn vướng bận vào những tên gọi rườm rà trước đó, ký sự, đặc cảng, vân vân. Điều này có nghĩa là, miễn là không có sự hư cấu ở tầng diện sự thật, miễn là viết lách hay, không câu nệ bất kỳ hình thức nào. Suy cho cùng, quan trọng nhất là bạn đã kể cho độc giả nghe cái gì, có nói có sách hay không, và có tìm được hình thức thích hợp hay không. Mà thư tình, văn bia, tản văn học thuật, một lần trò chuyện, một đoạn khẩu thuật, đều có thể là những bài viết phi hư cấu tràn ngập tính thấu hiểu, tính cảm thụ, ở tầng diện rộng lớn.

Tên gọi này cũng giải phóng cấp bậc đề tài mà truyền thông dần dần thiết lập: quan chức, thương nhân và điểm nóng ưu tiên, câu chuyện của người thành công ưu tiên. Thỉnh thoảng, chúng ta sẽ nhặt lại những đề tài mà truyền thông khác vứt đi không dùng, chúng hoặc là câu chuyện của người bình thường, "không đủ quan trọng", hoặc là "không giống tin tức". Dù đây là hiện thực mà chúng ta có thể nhận thức được, dù người viết tràn đầy tình cảm với đề tài, nhưng vì không "chính thống", nên có nguy cơ không được kể lại, tiếp theo bị lãng quên. Việc viết sử, xưa nay vẫn vậy.

Nhà văn Đức Günter Grass từng kể lý do tại sao mình viết văn, một nguyên nhân quan trọng là, người em họ của mẹ từng kiên cường kháng cự đội đột kích Đức Quốc Xã, kiên trì đến phút cuối cùng, sau khi thất bại, anh và những người dân kháng chiến khác "biến mất trước đội hành quyết", tên của anh không còn một ai nhắc đến nữa, trở thành một người không tồn tại. Grass quyết tâm để anh sống trong ngòi bút của mình, trong những mảnh vỡ tác phẩm của anh, khắp nơi đều chôn cất người em họ yêu quý của mẹ.

Thế giới vẫn đang sống trong các câu chuyện, với cái giá là lãng quên, xóa sổ đa số câu chuyện. Câu chuyện quan trọng nhất của Trung Quốc ngày nay, là câu chuyện của Mã Vân (cùng với muôn vàn biến thể khác). Để chống lại sự đơn điệu này, chúng ta nên học cách kể chuyện. Nhìn chăm chú vào hiện thực lâu dài, làm cho những thứ bị lãng quên sống lại, ban cho người bình thường sự tôn nghiêm, để xứng đáng với một Trung Quốc phong phú, biến ảo.

Những gì cuốn sách này thu thập, chính là minh chứng cho những thử nghiệm này.

Quách Ngọc Khiết của "Chính Ngọ"

Lời viết cho "Chính Ngọ"

Dưới núi Ngũ Đài Kim Cương Khố

Ba mươi năm sau

Thợ thủ công đặc tả thời gian

Bài ca của kẻ thất bại

Vị quan tòa chán nản

Kẻ điên gặp gỡ Phật Đà

Chân dung âm nhạc của Tiểu Hà

Tản văn

Không có chiến tranh ở Kiêm Bắc

Bà ngoại, cùng thế giới đã đi xa

Đời người chốn huyện thành

Tôi và Thế giới Khoa huyễn

Vật chơi

Phu nhân trúc trầm mặc

Tôi, người máy

Nơi này không nên ở lại lâu

Lịch sử cá nhân

Cơm dâng tận miệng

Đi Thanh Hải

Thị giác

Khoảnh khắc hành trình của mười ba nhiếp ảnh gia

Phỏng vấn

Trương Bắc Hải: Chỉ mong giấc mộng hiệp khách đừng tỉnh

Ngô Tĩnh: Internet càng phát triển, ngôn luận càng ít