Thực tế mà nói, khái niệm về một cuộc chiến tranh chân chính, khái niệm về một chiến khu chân chính, quả thực hoàn toàn không giống như ấn tượng đầu tiên của tôi sau khi xuống máy bay——lúc chúng tôi rời khỏi sân bay với tâm trạng căng thẳng tột độ, súng đạn kè kè, thì chỉ có thể coi là lần đầu tiên ra nước ngoài, đến một quốc gia chiến loạn nên mới có cái sự căng thẳng mù quáng đó thôi. Bởi vì khu doanh trại tổng bộ của lực lượng UNPF tuyệt đối là khu vực an toàn do quân đội chính phủ kiểm soát, lúc đó trên phố đúng là có quân đội chính phủ tuần tra, nhưng tôi nào biết đó là quân đội chính phủ——nói thật chứ, kỷ luật quân đội của họ đúng là lỏng lẻo chết đi được, mặc quân phục lôi thôi lếch thếch, vũ khí thì từ loại do Liên Xô cũ chế tạo trước thập niên 60, loại của Mỹ, của Anh, thậm chí loại súng bán tự động 56 do Trung Quốc chế tạo v.v... loại nào cũng có, nhìn thực sự không ra giống một quân đội đàng hoàng gì cả.
Đại đội công binh chúng tôi và doanh trại của đội y tế gìn giữ hòa bình Trung Quốc đều nằm trong phạm vi doanh trại tổng bộ, cũng tuyệt đối an toàn. Những cái gọi là chiến tranh mà tôi nhìn thấy đều đã là dấu vết từ rất lâu về trước rồi——sau khi quen dần thì tôi không còn căng thẳng như thế nữa, mặc dù vẫn rất nghiêm túc làm những việc mình nên làm, nhưng nói thật lòng, đó thực sự chỉ là những việc trong bổn phận của mình thôi. Bởi vì tôi biết khu vực này sẽ chẳng có rắc rối gì đâu, quân đội chính phủ cũng không phải nặn bằng đất sét, sức chiến đấu nhìn vào tác phong quân ngũ chỉ là một mặt, sức chiến đấu thực tế không thể nhìn vào vẻ bề ngoài đó được——đám già kỳ cựu đã đánh nhau bao nhiêu năm trời ấy, tố chất quân sự không phải là tốt bình thường đâu, tôi đã từng tận mắt thấy đám Cẩu Đầu quân chính phủ này huấn luyện rồi, vốn dĩ là cái bộ dạng lỏng lẻo không tài nào tả nổi, thế mà hễ tiếng súng vang lên là lập tức phấn chấn hẳn lên——đúng là tay nghề tuyệt đỉnh nha! Không dám nói sức chiến đấu tổng thể của họ cao đến mức nào, nhưng nếu xét về chiến thuật của người lính đơn lẻ, hoặc nói là chiến thuật quy mô tiểu đội, trung đội, thì không hề yếu đâu——cũng chẳng có cố vấn nước ngoài quái quỷ gì sất, Chiến tranh Lạnh kết thúc bao nhiêu năm rồi mà bây giờ còn ai đi làm cái chuyện đó nữa? Toàn là bản lĩnh của chính họ đấy, đó mới là bản lĩnh thật sự.
Cho nên sức chiến đấu thực tế của quân đội không phải là thứ được thổi phồng lên qua tiểu thuyết, phim truyền hình hay phim ảnh, mà là do chính anh tự rèn giũa ra. Nhận thức này chính là được hình thành trong khoảng thời gian tôi làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình ở một nước nọ——thế nhưng, kỷ luật quân đội của họ thì đúng là lỏng lẻo đến mức chết tiệt——anh chỉ có thể trơ mắt nhìn thôi, chứ liên quan gì đến anh? Đó là nội trị của người ta cơ mà! Trật tự ở một quốc gia chiến loạn lâu năm vốn dĩ đều hỗn loạn cả, không dám nói trên đường cái đâu cũng có chuyện đốt phá cướp bóc giết chóc, nhưng tuyệt đối là hỗn loạn không nỡ nhìn! Tôi không muốn miêu tả nữa, các bạn xem phim tài liệu chiến tranh thì đều có thể thấy cái bộ dạng của nó ra sao rồi đấy.
Một đội quân như thế có thể đánh thắng cuộc chiến này hay không, nói thật lòng chẳng dính dáng gì đến lông gà nhà tôi cả, nghiêm túc mà nói thì cũng chẳng mảy may liên quan đến lông gà của lực lượng UNPF đâu——nhiệm vụ của chúng tôi chỉ là các anh đừng đánh nhau nữa là được, mọi người có chuyện gì thì từ từ nói, ngồi xuống đàm phán đàng hoàng, rồi thì tổng tuyển cử các thứ, muốn đánh thì ra nghị viện mà đấu khẩu, không được nữa thì đập bàn ném giày ném ghế, rồi mấy vị nghị viên lao lên hỗn chiến một trận túm tóc cắn xé nhau thế nào cũng được, duy chỉ có một điều là không được gây ra nội chiến ở trong rừng rậm, ở thôn bản trên núi, ở trong thành phố để cho các lực lượng vũ trang các bên dùng đại bác, lựu đạn, súng tiểu liên, súng máy đánh đấm loạn xạ khắp nơi——nội chiến thực sự rất tàn khốc nha! Cho đến tận bây giờ tôi vẫn không hiểu nổi, trên thực tế chiến tranh quốc tế (loại trừ bọn Nhật lùn và binh đoàn cận vệ Đức Quốc xã trong thời Thế chiến thứ hai ra nhé, bởi vì bọn chúng không xứng được gọi là quân nhân mà chỉ là những tên cướp và kẻ giết người) thường thì thực sự không thể tàn khốc đến mức độ đó, bởi vì dù sao thì vẫn còn có vấn đề đạo lý quốc tế. Thế nhưng cuộc nội chiến ở một quốc gia nọ mà tôi tận mắt chứng kiến, tuyệt đối là đẫm máu không có chút nhân đạo nào để nói đến, bất kỳ thủ đoạn thảm khốc không bằng cầm thú nào cũng có thể lôi ra dùng được hết——thực ra mà nói thì đều là anh em một nhà cả, hà cớ gì phải làm thế chứ? Thế nhưng có ai thèm nghe tôi nói đâu? Tôi lại chẳng có cái gan đó để mà nói ấy chứ? Tôi tính là cái thá gì chứ? Chỉ là một tên lính nhỏ nhoi thôi, lại còn là người từ nơi khác đến!——Xét thấy những vấn đề như việc ngoại giao không có chuyện nhỏ nên chúng ta điểm đến đây là dừng, cũng không bàn luận sâu thêm nữa, nhưng cái niềm tin vững chắc rằng tôi phản đối mọi hình thức nội chiến chính là được hình thành vào thời điểm đó.
Thực ra mọi người đều có thể nhìn thấy những tin tức tương tự, bởi vì chiến loạn quốc tế luôn là đề tài nóng của truyền thông, những hình ảnh về nạn diệt chủng và thảm sát sắc tộc không khó để tìm thấy. Điểm khác biệt giữa các bạn và tôi là tôi đã được tận mắt chứng kiến, những thi thể thảm thương không nỡ nhìn của những cụ già, trẻ em, phụ nữ, thanh niên tráng sĩ đã chết nằm ngay trước mặt tôi. Phải nói thật là lần đầu tiên chứng kiến cảnh tượng này, tôi sợ đến mức có khi tè cả ra quần ấy chứ, quả thực là sợ muốn chết. Mà những sinh mạng này sau khi biến mất thì chẳng qua cũng chỉ trở thành những con số trên báo cáo, chúng tôi thực sự chẳng có cách nào khác——rất nhiều khi xung đột và thảm sát xảy ra vào lúc anh còn chưa kịp đến nơi, hơn nữa lại kết thúc rất nhanh, đặc biệt là ở những nơi tuyến lửa giữa hai bên, quy mô lớn thì hầu như không có, nhưng quy mô nhỏ thì tuyệt đối xảy ra như cơm bữa——lực lượng vũ trang chống đối chính phủ nhiều như lông bò thật đấy! Có những lực lượng vũ trang không chống chính phủ thì lại chống dân tộc, chống sắc tộc, quậy phá cũng sôi nổi lắm mà đánh đấm cũng ác liệt vô cùng.——Thực ra cái đám vũ trang quy mô nhỏ này hoàn toàn không phải tổ chức chính quy gì đâu, phần lớn là người dân gian đấy! Tỷ như con bò của một ngôi làng sắc tộc này bị người của bộ lạc thuộc sắc tộc khác bắt lấy đem ăn mất chỉ là một chuyện cỏn con, thế mà ngay lập tức có thể biến thành một cuộc thảm sát đẫm máu trả thù tiêu diệt cả làng diệt cả giống nòi, người già trẻ em đều không tha. Xong việc rồi thì lại quay về làm ruộng chăn bò cứ như chưa từng có chuyện gì xảy ra, rồi tiếp đó dân tộc hoặc sắc tộc bên kia lại tiến hành kiểu trả thù và cừu hận dân gian này——đúng là kéo dài dằng dặc không có điểm dừng mà.
——Thực ra tôi thực sự là một người đề cao dĩ hòa vi quý, nếu không bị chọc tức đến mức cạn lời thì tôi sẽ không bao giờ chửi thề đâu. Thật đấy, tôi biết một khi mối thù đã kết thì rất khó mà hóa giải. Cho nên tôi hy vọng độc giả của tôi đừng cho rằng tôi thực sự là một kẻ quái gở thế nào, tôi thực ra chẳng muốn kết thù với ai cả, chửi thề cũng chỉ vì để có thể yên thân viết một cuốn tiểu thuyết mà thôi. Bây giờ đã kết thù thì cứ kết thù thôi, nói thật là trận địa nào tôi cũng từng thấy qua rồi nên cũng chẳng sợ các bạn ghi hận tôi đâu, cùng lắm thì mắng tôi vài câu, viết dăm ba bài văn phê bình tôi, chứ đến lúc muốn vạch lá tìm sâu để chỉ trích tôi mà các bạn còn chẳng tìm được chỗ nào để mở miệng ấy chứ, các bạn tưởng đây là thời đại nào hả?!
——Quay trở lại chủ đề chính, tôi của những năm tháng đó không phải là đơn vị tác chiến, mà là mạo danh anh em công binh để lẩn vào trong, thế cho nên không phải tất cả những cảnh tượng kiểu này tôi đều bắt gặp được, đợi đến khi quan sát viên gìn giữ hòa bình hoặc đơn vị tác chiến của lực lượng gìn giữ hòa bình vội vã chạy đến muốn ngăn chặn, thì thường là những vụ thảm sát quy mô nhỏ này đã kết thúc mất rồi——anh lại không thể đi truy đuổi, truy đuổi bằng cách nào chứ? Anh tính là cái thá gì? Anh là lực lượng gìn giữ hòa bình chứ có phải cảnh sát quốc tế đâu? Ai ban cho anh quyền đi truy đuổi chứ? Anh đi báo thù cho ai hả? Những chuyện xảy ra ở đất nước này có một đồng xu dính túi liên quan gì đến anh cơ chứ?! Kịp thì quản, quản có ích hay không cũng rất khó nói, anh còn có tính khí gì nữa đây? Cầm một khẩu súng trường còn chẳng bén bằng con dao phứa, dao liềm, gậy sắt trong tay người ta ấy chứ!——Anh là bên trung lập cơ mà, anh không được nổ súng ngăn chặn đâu nhé! Đây là vấn đề nguyên tắc, bọn chúng không đánh anh thì bất cứ việc gì anh cũng tuyệt đối không được nổ súng, thường thì bọn chúng đánh anh xong là chuồn thẳng và anh cũng chẳng có tí tẻo tính khí nào để mà trút cả. Hy sinh là hy sinh thôi, chẳng có mối thù nào để mà báo cả——đây chính là sứ mệnh và trách nhiệm của anh đấy!
Lực lượng mũ nồi xanh không hề oai phong lẫm liệt như các bạn tưởng tượng đâu.
Liên hợp quốc tuyệt đối cũng không yêu cầu lực lượng gìn giữ hòa bình của các quốc gia thể hiện cái gọi là khí phách anh hùng hay tinh thần chiến sĩ——đó không phải tôn chỉ của Liên hợp quốc, tôn chỉ của họ là cố gắng hết sức ngăn chặn chiến loạn, nhưng không được dùng vũ lực.——Đạo lý này thực ra khá phức tạp và vi tế, các bạn cứ xem các tài liệu và chính sách liên quan của Liên hợp quốc là sẽ rõ, tôi cũng không giải thích nữa, mà tôi thực ra cũng chẳng có cái đầu óc đó đâu.
Còn việc gìn giữ hòa bình có thành công hay không, tuyệt đối không phải là chuyện mà mấy chiến sĩ chúng ta có thể quyết định được, mà do sự thỏa hiệp giữa các bên xung đột có dừng chiến tranh hay không và năng lực kiểm soát nội bộ của họ quyết định đấy.
Gìn giữ hòa bình tuyệt đối không được sử dụng vũ lực, lực lượng gìn giữ hòa bình cũng tuyệt đối không được cuốn vào xung đột.
Những điều này đều liên quan đến các vấn đề chính trị quốc tế rất phức tạp và vi tế, tôi cũng không muốn triển khai sâu thêm. Thứ nhất là tôi không có cái đầu óc đó, thứ hai là tôi cũng không muốn bàn sâu. Tôi cũng hy vọng độc giả của tôi đừng thảo luận những vấn đề này, bởi vì các bạn thực sự lực bất tòng tâm.
——Lần đầu tiên tôi nhìn thấy cảnh tượng như vậy là khi đi theo Cao trung đội của Cẩu Đầu trên con đường đi tuần tra các công trường của Đại đội công binh Trung Quốc tại khu vực làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình.
Xe Jeep của chúng tôi xóc nảy trên con đường đất đỏ, rồi con đường phía trước liền bị chặn lại.
Tôi nhìn ra thì đó là doanh trại Ấn Độ thuộc lực lượng UNPF, tính ra thì cũng là đồng hương với mấy anh Ba, nhưng tôi không quen biết họ, họ là đơn vị tác chiến đóng quân tại khu vực làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình. Được cấu thành từ lực lượng điều động của Trung đoàn Gurkha nào đó thuộc Lục quân Ấn Độ, dưới quyền quản lý có 2 đại đội bộ binh và các đơn vị trực thuộc doanh trại, quân số khoảng mấy trăm người.
Về đội quân này tôi cũng không biết nhiều lắm, chỉ là nghe được chút lời đồn đại khi đến lực lượng UNPD ở một nước nào đó lúc bấy giờ thôi, còn những cái khác thì tôi không biết gì nữa. Tôi đã nói rồi, tôi không phải là chuyên gia, chỉ là một tên lính, chỉ làm những việc trong bổn phận của mình mà thôi.
——Theo những gì tôi nghe ngóng được vào lúc đó, bộ đội Gurkha vốn dĩ là một lực lượng mang tính chất lính đánh thuê nằm trong quân đội Ấn Độ thuộc Anh. Căn cứ vào một hiệp ước mà nước Anh ký kết với vương quốc Nepal vào thế kỷ 19, Nepal đã có thể duy trì được sự độc lập, nhưng đổi lại cần phải cung cấp binh lính cho quân đội Ấn Độ thuộc Anh. Binh sĩ thuộc bộ đội Gurkha đều là những người dân sơn càn đến từ Nepal, còn sĩ quan thì do người Anh đảm nhận. Khi Ấn Độ giành được độc lập, bộ đội Gurkha có thể lựa chọn gia nhập quân đội Anh hoặc ở lại Ấn Độ. Một phần các trung đoàn Gurkha đã chọn gia nhập quân đội Anh, phần còn lại chọn ở lại gia nhập quân đội Ấn Độ. Các trung đoàn Gurkha ở lại trong quân đội Ấn Độ được đổi thành do người Ấn Độ đảm nhiệm chức vụ sĩ quan. Vương quốc Nepal đồng ý tiếp tục cung cấp nguồn binh lính cho bộ đội Gurkha thuộc quân đội Ấn Độ. Cung cấp nguồn binh lính cho bộ đội Gurkha thuộc quân đội Ấn Độ.
