Zaidie thốt lên một tiếng kêu nhỏ và lại che mặt đi, còn Redgrave cất lời:

"Đó vẫn là quy luật tàn nhẫn thuở nay em thấy đấy, sự sống ăn thịt lẫn nhau ngay cả trên một thế giới đang lụi tàn, một thế giới mà bản thân nó cũng đã chết hơn nửa rồi. Thôi, anh nghĩ chúng ta đã xem đủ về nơi này rồi đấy. Lẽ ra đó phải là những dạng sống duy nhất mà chúng ta có thể gặp ở bất cứ đâu, và anh chẳng muốn tìm hiểu thêm về chúng làm gì. Anh đề nghị chúng ta sang xem bán cầu khuất trông như thế nào."

"Em đã thấy đủ mọi thứ mình muốn ở mặt này rồi," Zaidie nói, quay đi khỏi khung cảnh của thảm kịch kinh hoàng nọ, "vậy nên chúng ta càng rời đi sớm bao nhiêu, em càng thấy nhẹ người bấy nhiêu."

Chỉ vài phút sau, chiếc Astronef lại bay vút lên hướng về phía các vì sao, với những ngọn đèn pha vẫn đang rọi thẳng xuống Thung lũng Sự sống Lụi tàn—nơi mà đối với họ còn có vẻ tệ hại hơn cả Thung lũng Chết. Khi dò theo những luồng sáng bằng một cặp ống nhòm tầm xa mạnh mẽ, Redgrave thoáng thấy những hình thù to lớn, mờ ảo đang chuyển động lúp xúp giữa những bụi cây cằn cỗi và qua những vũng nước nhầy nhụa của các dòng sông cạn khô; và đôi ba lần, anh dường như bắt gặp thứ trông rất giống tàn tích của các thị trấn và thành phố. Nhưng màn đêm u ám nhanh chóng trở nên quá sâu thẳm và dày đặc khiến ánh đèn pha không thể xuyên thủng, và anh cảm thấy nhẹ nhõm khi con tàu Astronef vươn mình bay lên bầu ánh sáng rực rỡ một lần nữa. Ngay cả vùng hoang mạc kỳ quái của cảnh quan mặt trăng cũng trở nên dễ chịu hơn sau những kinh hoàng không tên ở cái vực thẳm ghê rợn đó.

Sau chừng hai giờ di chuyển nhanh chóng, Redgrave chỉ tay xuống một miệng hố tương đối nhỏ và sâu, rồi bảo:

"Kia kìa, đó chính là Malapert. Nó nằm gần như chính xác tại cực nam của mặt trăng, và đằng kia," anh tiếp tục nói, chỉ tay về phía trước, "chính là đường chân trời của bán cầu chưa từng có cặp mắt phàm trần nào của nhân loại nhìn thấy."

"Ngoại trừ chúng ta," Zaidie nói có phần ngẫu hứng, "và em tự hỏi không biết chúng ta sẽ được chiêm ngưỡng những gì."

"Chắc chắn là sẽ rất giống với những gì chúng ta từng thấy ở mặt bên này rồi," Redgrave đáp lời, và như thực tế đã chứng minh, anh hoàn toàn đúng.

Trái ngược với nhiều phỏng đoán đầy trí tưởng tượng mà cả các nhà khoa học lẫn tiểu thuyết gia từng đưa ra, họ nhận thấy rằng bán cầu vốn chưa từng quay về phía Trái Đất trong vô số thời đại ấy lại gần như là một bản sao chính xác của bán cầu có thể nhìn thấy. Gần ba phần tư diện tích của nó được mặt trời chiếu rọi rực rỡ, và những gì họ nhìn thấy qua ống nhòm cũng y hệt những gì họ từng chứng kiến ở mặt hướng về Trái Đất: những cụm hố khổng lồ cùng các vành núi bao quanh, những dãy núi dài, gồ ghề được tô điểm bởi các chóp đỉnh nhọn hoắt, sắc lẹm, và đằng giữa những vùng trũng sâu thẳm rộng lớn ấy là các sắc thái màu biến đổi từ trắng lóa cho đến nâu xám, đánh dấu lòng của những đại dương mặt trăng đã biến mất.

Khi họ bay băng qua một trong những vùng trũng đó, Redgrave hạ thấp con tàu Astronef xuống cách bề mặt chỉ vài ngàn bộ, rồi anh cùng Zaidie dùng kính viễn vọng quét một lượt khắp nơi. Cuộc tìm kiếm tình cờ ấy đã mang lại cho họ phần thưởng là những thứ mà họ chưa từng thấy ở các lòng biển thuộc bán cầu bên kia.

Những vùng trũng này sâu hơn hẳn những nơi khác, rõ ràng là thấp hơn bề mặt trung bình tới hàng ngàn bộ, nhưng các tia nắng đang rọi chiếu thẳng vào lòng chảo này, và rải rác xung quanh các sườn dốc ở những cao độ khác nhau, họ nhận ra những khoảng nhỏ dường như có điểm khác biệt so với bề mặt chung.

"Em tự hỏi liệu đó có phải là tàn tích của các thành phố hay không," Zaidie lên tiếng. "Chẳng phải các dân tộc cổ xưa trên mặt trăng hoàn toàn có thể đã xây dựng thành phố của họ dọc theo các bờ biển giống như chúng ta hay sao, và con cháu của họ có thể đã di chuyển theo mực nước khi chúng rút đi—ý em là khi nước cạn dần hoặc biến mất vào sâu trong lõi?"

"Quả thực rất có thể là như vậy, triết gia đáng yêu của anh ạ," anh nói, một tay nhúc nhác ôm lấy cô và hôn lên đôi môi mỉm cười vừa thốt ra một suy luận vô cùng hợp lý ấy. "Bây giờ chúng ta sẽ hạ xuống để tận mắt chứng kiến nhé."

Anh giảm bớt một chút lực đẩy hướng xuống, và con tàu Astronef nghiêng mình sà xuống hướng về phía lòng của nơi có lẽ từng là Thái Bình Dương trên Mặt Trăng.

Khi họ cách bề mặt khoảng chừng vài ngàn bộ, mọi chuyện trở nên hoàn toàn rõ ràng rằng Zaidie đã đoán không sai chút nào. Đáy biển rộng lớn ngập tràn tàn tích của vô số thành phố và thị trấn, nơi từng là chốn sinh sống của những thế hệ đàn ông và phụ nữ nối tiếp nhau không thể đếm xuể—những người có lẽ từng sinh sống và yêu đương vào thời mà thế giới của chúng ta hãy còn là một khối đá nóng chảy rực rỡ, được bao bọc bởi lớp màng hơi nước mà sau này đã ngưng tụ lại thành các đại dương của chúng ta.

Họ tiếp tục hạ thấp độ cao hơn nữa và bay chéo qua lòng đại dương, và khi họ làm vậy, giả thuyết của Zaidie càng được củng cố một cách trọn vẹn hơn, bởi họ thấy rằng các thị trấn và thành phố nằm ở vị trí cao hơn lại chính là những nơi đổ nát nhất, và các công trình rõ ràng đã bị xé toạc cũng như mục nát đi dưới tác động của gió, nước, tuyết và băng.

Càng đến gần vùng trũng sâu thẳm ở chính giữa, các công trình kiến trúc lại càng được bảo quản tốt hơn và trở càng đơn giản hơn, cho đến tận sâu thẳm dưới cùng, họ tìm thấy một cụm các kiến trúc hình vuông thấp tè, chẳng khác nào những cái lúp xúp như túp lều, quây quần xung quanh một hồ nước nhỏ mà từ bao đời trước, đại dương đã thu mình lại thành nơi đó. Thế nhưng, vị trí từng là hồ nước ấy giờ đây chỉ còn lại một khoảng trũng nông choèn phủ đầy cát xám và đá nâu.

Họ hạ cánh xuống đó và chạm vào bề mặt mặt trăng lần cuối cùng. Chuyến thám hiểm chừng hai giờ đồng hồ giữa các ngôi nhà đã chứng minh rằng chúng từng là nơi trú ẩn cuối cùng của những hậu duệ cuối cùng thuộc một giống loài đang lụi tàn—một giống loài đã suy đồi về mặt xã hội cũng y hệt như tiến trình kiến trúc của các thành phố qua từng thời đại, khi cuộc chiến kéo dài cho sự sinh tồn thuần túy ngày càng trở nên khốc liệt hơn cho đến khi hai yếu tố thiết yếu cuối cùng là không khí và nước cạn kiệt—và rồi hồi kết đã ập đến.

Những con đường phố, cũng giống như quảng trường của Ngôi đền lớn Tycho, ngập tràn vô số những bộ xương, và còn vô số bộ xương nữa vương vãi xung quanh nơi từng là bờ của hồ nước đang cạn dần. Ở đây, cũng như bất kỳ nơi nào khác, hoàn toàn không có lấy một dấu hiệu hay ghi chép nào dưới bất kỳ hình thức nào—chẳng có lấy một nét chạm trổ hay điêu khắc. Nếu có những thứ như vậy trên bề mặt mặt trăng thì họ đã không tài nào tìm thấy chúng. Những công trình mà họ nhìn thấy rõ ràng thuộc về thời kỳ suy tàn, khoảng thời gian mà những tàn dư thưa thớt của người Selenite chỉ còn tha thiết mỗi việc ăn, uống và thở.

Bên trong Kim tự tháp lớn của Thành phố Tycho, có lẽ họ đã có thể tìm thấy thứ gì đó—một tấm đá hay phiến bia mang dấu ấn bàn tay nghệ sĩ; ở những nơi khác, có lẽ họ đã có thể tìm thấy những thành phố do các giống loài cổ xưa hơn dựng lên, những nơi có thể sánh ngang với các kỳ quan của Ai Cập và Babylon, nhưng họ chẳng còn thời gian cũng chẳng có tâm trạng đâu mà đi tìm kiếm những thứ đó nữa.

Tất cả những gì họ đã chứng kiến về Thế giới Chết chỉ mang lại cho họ cảm giác chán ngản và buồn bã. Những vùng đất chưa từng đặt chân tới của Không Gian, nơi được cư ngụ bởi những thế giới đang sống gần gũi hơn với thế giới của riêng họ, đang trải rộng ngay trước mắt. Đĩa tròn màu đỏ của sao Hỏa đang tỏa sáng rực rỡ giữa thiên đỉnh giữa những chùm sao trắng tựa kim cương khảm đầy bầu trời đen thẳm phía sau nó.

Hơn một trăm triệu dặm đường phải vượt qua trước khi họ có thể đặt chân lên bề mặt của hành tinh đó, và thế là, sau cái nhìn cuối cùng vòng quanh Thung lũng Chết đang nằm dưới chân, Redgrave bật hết công suất của lực đẩy theo hướng thẳng đứng, và con tàu Astronef vút bay lên theo một đường thẳng tắp hướng tới đích đến mới của mình. Bán cầu Vô định trải rộng ra thành một vùng đồng bằng bao la bên dưới họ, mặt trời chói lọi mọc lên ở bên trái, và quả cầu bạc rực rỡ của Trái Đất nằm ở bên phía phải; và cứ thế, dẫu đầy ắp nỗi kinh ngạc mà không hề vương vấn chút tiếc nuối nào, họ cất lời tiễn biệt với Thế giới Từng Tồn Tại.