Văn Bác Sĩ

Lượt đọc: 91 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 3

❊ ❊ ❊

(5)

Nhận được hai trăm đồng, Văn Bác Sĩ thấy sảng khoái hơn đôi chút. Về nước đã mấy tháng, đây là chiến thắng đầu tiên. Hắn không hề cảm ơn ông Đường, ông Đường chẳng qua chỉ là kẻ bại tướng dưới tay hắn; nói không chừng dùng thêm một hai thủ đoạn nhỏ nữa, có lẽ sẽ thâu tóm toàn bộ những việc mà ủy viên Tiêu đã giao phó cho ông Đường: Trạng nguyên mới thế nào cũng phải đánh bại lão tú tài, mặc dù ông Đường chưa từng đỗ tú tài hay chưa.

Trong lòng đã sảng khoái hơn, làm việc gì cũng thấy có cách giải quyết — sở dĩ anh hùng có thể thong thả không vội, đều là vì mọi chuyện đều thuận lòng vừa ý. Văn Bác Sĩ đến Ngân hàng Thượng Hải mở một tài khoản vãng lai, trước tiên gửi vào một trăm rưỡi, lấy một cuốn séc tiếng Anh, rút tiền dựa trên chữ ký — trên sổ lưu mẫu chữ ký, hắn đã ký một chữ rất đẹp và hoa hòe, nhìn qua rất ra dáng tên của một người Tây.

Cất cuốn séc vào túi, hắn bỗng thấy trong người nhẹ nhõm hơn hẳn, bước chân tự nhiên cất cao hơn. Đi dạo trên phố một lúc, hắn thấy mình không thể quay lại Hội Văn hóa nữa, vĩnh viễn không thể quay lại đó, nơi đó không phải là chỗ cho con người ở.

Hắn tìm đến Hội Thanh niên. Được thôi, cứ Hội Thanh niên đi vậy. Một căn phòng trong ký túc xá mỗi tháng chưa đến hai mươi đồng, tính cả ở lẫn ăn đều có đủ. Hơn nữa, lại còn được tắm rửa, cắt tóc, có báo để đọc, tuy có hơi xoàng xĩnh một chút, nhưng tính ra vẫn hơn ở Hội Văn hóa gấp nhiều lần. Hắn không thích tôn giáo, nhưng ký túc xá Hội Thanh niên là một dịch vụ kinh doanh, quản gì cái quái gì tôn giáo với chả không tôn giáo chứ!

Đóng tiền thuê phòng và tiền ăn một tháng, hắn lập tức chuyển hành lý đến, đến cả liếc mắt nhìn lão Sở một cái cũng chẳng thèm; mong sao vĩnh viễn không bao giờ phải gặp lại lão Sở nữa, nếu như sau này hắn có thể tiếp quản toàn bộ công việc của ông Đường, thì việc đầu tiên là sẽ tống cổ lão Sở, đối với loại người Trung Quốc như thế chẳng cần phải khách khí gì cả. Đừng nói là trong nước hiện tại chỉ có ngấy ấy vị tiến sĩ, cho dù có một ngày, trong bốn trăm triệu người có hai trăm triệu tiến sĩ, mà hai trăm triệu người đó đều là lão Sở, thì cũng đành chịu chết chứ biết làm sao! Những kẻ như lão Sở có thể khiến tiến sĩ tức chết tươi!

Sắp xếp ổn thỏa trong phòng, hắn lục từ đáy hòm ra chiếc "cờ cấp" nền tím chữ trắng mang về từ nước Mỹ, đóng đinh lên tường; lá cờ được treo hơi chếch, phía dưới lại bày kèm hai tấm ảnh chụp ở Mỹ, ngắm nghía một hồi, trong lòng cảm thấy khoan khoái hơn đôi chút. Ăn một bữa Tây, tắm rửa sạch sẽ, đánh một giấc thật say, ngủ vô cùng thoải mái, đến một giấc mơ cũng chẳng mộng thấy.

Ngủ dậy, mặc bộ âu phục vào, trong lòng hắn lại thấy có chút khó tả. Trong túi có vài chục đồng, cứ như thể không tiêu pha đi một chút thì có lỗi với ai vậy. Suy nghĩ một lát, hắn nên đi thăm lại ông Đường. Nghĩ đến việc tiêu pha tiền bạc từ chuyện này, hắn thấy ít nhất cũng phải đi mua một chiếc cà vạt mới; còn chuyện may quần áo thì phải hoãn lại một chút. Hắn phơi phới đứng dậy; giao mấy chiếc áo lót cần giặt cho người hầu; bước chân vững chãi, đường hoàng đi xuống lầu. Vừa bước ra cửa, đám phu xe kéo thi nhau bấm còi, đứa bóp còi này đứa ấn chuông nọ, miệng đều hô "Kéo đi nào!" nghe thật cợt nhả hạ tiện. Có kẻ kéo xe đến chặn ngang đường hắn; có kẻ xông lên tóm lấy hắn một cái, bàn tay đen sì như thỏi bùn bám chặt vào bộ âu phục. Đám người Trung Quốc này! Văn Bác Sĩ dùng bàn tay to và cứng của mình, bất ngờ đẩy một cái, suýt nữa đẩy tên phu xe lảo đảo ngã quỵ. Tên phu xe hừ lên một tiếng. Mấy kẻ còn lại đều cười ồ lên, một nụ cười ngu dốt trơ trẽn. Cười xong, hầu như tất cả đồng thanh hô lên: "Kéo đi nào!" Đây là sự chế nhễu cố tình. Vị tiến sĩ trừng mắt lườm bọn chúng một cái, đám đông tản ra chỗ cũ, lác đác gọi với theo: "Hai hào kéo đi! Tùy ngóng mà lo nhé!..." Đầu óc hắn bỗng chốc trống rỗng như bị khoét một mảng nhỏ, chẳng nghĩ được gì ngoài việc chỉ muốn lôi cổ mấy tên đến đây mà giết quách đi! Thật là phiền phức ghê gớm! Vừa đúng lúc đó, từ trong cửa lại đi ra hai người, ăn mặc rất bình thường, miệng ngậm tăm, vừa ở nhà ăn dùng bữa xong. Một hai tên phu xe định tiến lên đón khách, liền bị mấy tên khác ngăn lại: "Có ô tô kìa! Có ô tô kìa!" Quả nhiên, bên ngoài ô tô đã bấm còi. Văn Bác Sĩ gần như sóng vai bước ra cùng hai người kia, người ta thong thả bước lên xe ô tô, ngả người ra lưng ghế, miệng vẫn ngậm chiếc tăm. Văn Bác Sĩ gật đầu giữa làn bụi do ô tô cuốn lên, đại trượng phu là phải đi ô tô; ở Trung Quốc mà không đi ô tô, ngay cả đám kéo xe cũng sẽ bắt nạt người ta! Người Trung Quốc đích thị là loại bắt nạt kẻ yếu sợ kẻ mạnh, cứ lấy ô tô mà chèn ép chúng nó, tuyệt đối không sai! Bàn tay vị tiến sĩ vô thức động đậy, có vẻ như đang vần vô lăng, biểu thị ý định lao tới chèn ép không thương tiếc.

Thôi bỏ đi, không mua cà vạt nữa. Suốt ngày đi bộ trên đất, chẳng có ô tô, mà đeo thêm một chiếc cà vạt mới thì còn ra thể thống gì nữa? Hai kẻ đi ô tô vừa rồi cũng đâu có ăn mặc chải chuốt gì cho cam, rốt cuộc thì... cà vạt... hừ!

Ông Đường sống trong một con ngõ nhỏ ở Nam Quan. Ngõ hẻm rất nhỏ, nhưng lại rất ngoằn ngoèo phức tạp. Cổng lớn cũng có, cổng nhỏ cũng có; có lều bán nước, có tiệm tạp hóa nhỏ; là một con phố nhỏ "chim sẻ dẫu nhỏ ngũ tạng đủ đầy", mang đậm nét đặc trưng của những ngõ hẻm Tế Nam. Cổng nhà họ Đường rất lớn, nhưng không uy nghiêm, bởi vì ở Tế Nam không có những cái cổng nhà mặt tiền bề thế như ở Bắc Bình. Văn Bác Sĩ gọi một hồi lâu, trong nhà có một thanh niên bước ra, vóc người rất cao to, toàn thân lỏng lẻo; trên mặt có thịt nhưng trông không săn chắc; đeo kính, cau mày; thần thái giống như đang trầm tư suy nghĩ về một vấn đề nghiêm trọng nào đó, nhưng lại vô cùng hờ hững với mọi thứ xung quanh. Nhận tấm danh thiếp của Văn Bác Sĩ, hắn nhìn lướt qua: "À, à." Ồ xong, ngẩng đầu nhìn trời, hình như lại nhớ tới chuyện nghiêm trọng kia, mà quên bẵng mất vị khách đang đứng trước mặt. Nghe thấy Văn Bác Sĩ hỏi: "Ông Đường có nhà không?" hắn chợt cười, nụ cười rất niềm nở: "Có nhà." Nói xong, lại đơ ra chẳng có động tác gì. Giống như bầu trời mới bước vào thu, sắc mặt hắn khi nắng khi mưa, chốc chốc lại thay đổi.

Đang lúc không biết tính sao, ông Đường từ sau bức bình phong bước vòng ra, vừa lộ mặt liền chắp tay vái chào: "Không dám nhận, không dám nhận! Mời! Mời! Đây là," hắn chỉ vào người thanh niên nọ, "con trai thứ hai Kiến Hoa." Kiến Hoa ngước mắt nhìn trời, gật gật đầu.

Các gian phòng trong sân đều rất cao lớn, nhưng trông không nổi bật. Cửa ra vào và cửa sổ đều kiểu hai cánh, ánh sáng trong phòng cũng không đủ. Cách bài trí trong phòng khách khá phức tạp, đủ các loại bàn ghế, đủ các loại đồ bày biện, hỗn tạp chen chúc một chỗ, xanh đỏ chọi nhau trông rất mất mỹ quan. Qua những món đồ này có thể thấy được sự biến chuyển qua ba bốn đời của phủ họ Đường: Một hai món đồ tre đỏ au đại diện cho văn hóa phương Nam, còn những món đồ gỗ mới cũ lại biểu thị cho tinh thần phương Nam [1]: Nhà họ Đường vốn di chuyển từ miền Nam tới, tính đến nay đã được sáu bảy mươi năm rồi. Từ những món đồ nhỏ nhặt ấy cũng có thể thấy được trình độ văn hóa của người nhà họ Đường, đồ mới đồ cũ lẫn lộn cả vào một chỗ, đồ cũ không nỡ vứt đi, đồ mới cũng dần dần được dung nạp. Tinh thần dung hòa ấy dường như phảng phất một chút nhược điểm của dân tộc: Vừa không thể ngoan cường tự tôn, cứ bám lấy mấy thứ cũ kỹ không chịu buông tay, lại vừa không nợ triệt để tiếp thu cái mới, quét sạch sành sanh những thứ cổ lỗ sĩ đi.

Tranh chữ trên tường và sách vở trên giá sách cũng có một đặc điểm: Đều không phải là kiệt tác của danh nhân, nhưng cũng chẳng phải là tác phẩm tồi tệ nhất. Những người vẽ tranh viết chữ ấy đều là những bậc danh gia nho nhỏ, chức tảng ngang tầm tri phủ tri huyện, qua lời giải thích của người nhà họ Đường thì cũng có chút tiếng tăm và sự nghiệp, nhưng đều không lưu danh sử sách. Giữa các câu đối và hoành phi, lại xen lẫn một hai tấm ảnh chụp, và cả một bức tranh sơn dầu nhỏ; ảnh chụp thì không đẹp, tranh vẽ cũng chẳng lấy gì làm xuất sắc, thể hiện sự cố gắng vươn lên cho có đủ mọi thứ, nhưng lại tiện tay mang theo một chút lối chơi sang phù phiếm.

Liếc mắt nhìn lướt qua những thứ trong phòng, Văn Bác Sĩ cảm thấy hơi khó thở, giống như đang ở bờ biển vậy, không khí vô cùng nặng nề. Đồ đạc mới cũ, bàn ghế, tác phẩm nghệ thuật chẳng có tác dụng gì với hắn cả, hắn hoàn toàn không hiểu gì sất. Hắn chỉ học được một bộ đánh giá từ nước Mỹ: Dùng được là tốt. Phòng khách lý tưởng trong tưởng tượng của hắn là phải sáng sủa đơn giản, ngồi ghế sô-pha rộng rãi mềm mại, giẫm lên thảm dày sang trọng, vang lên tiếng máy hát, nhìn những bức ảnh minh tinh điện ảnh. Hắn không quen biết những món đồ này nhà họ Đường, cũng chẳng muốn phê bình, chỉ thấy ngột ngạt không thở nổi. Ghế ngồi vô cùng cứng nhắc, có lẽ là loại gỗ rất tốt, nhưng tuyệt đối không thoải mái chút nào. Trà được rót ra, ngửi rất thơm, nhưng tuyệt đối không có độ đậm đà nồng nậm như trà sữa kiểu Tây. Văn Bác Sĩ biết chắc mình đến đây sẽ chẳng được lòng ai, bởi vì mọi thứ hoàn toàn trái ngược với tiêu chuẩn của Mỹ: Hắn mà hùa theo lời của người nhà họ Đường thì chắc chắn sẽ tranh luận không lại họ; còn nếu lấy tiêu chuẩn của Mỹ làm căn cứ thì lại thành ra đắc tội với họ. Ngồi thẳng cẳng một lúc, hắn thầm tính toán, chi bằng hùa theo họ, chi bằng cứ đi ngược dòng nước; như vậy ít nhất cũng thể hiện được bản thân mình không phải kẻ rỗng tuếch, khiến họ được mở rộng tầm mắt.

Ông Đường chỉ trò chuyện về thời tiết và Tế Nam, nhất quyết không chịu bàn sâu vào bất cứ chuyện gì; chuyện mới chuyện cũ ông đều biết không ít, nhưng lại không chịu bày tỏ quan điểm, sợ đắc tội với người ta. Kiến Hoa vừa tốt nghiệp đại học, vẫn chưa tìm được việc làm, nhưng lại cảm thấy bản thân mình vô cùng vĩ đại. Kiến thức của hắn cũng giống như những bức tranh treo trên tường kia vậy, tuy không cao siêu gì nhưng lại rất thích bày ra cho người ta thấy. Nghe cha và Văn Bác Sĩ trò chuyện vài câu, hắn chợt nhớ ra một vấn đề: "Tiên sinh thấy Trương Mặc Lâm thế nào?" Trên mặt hắn lộ rõ vẻ nghiêm trọng, cứ tưởng vấn đề về Trương Mặc Lâm chắc chắn là vấn đề mà ai ai cũng quan tâm, bởi vì chính hắn đang nghiên cứu về nhân vật này.

Lông mày Văn Bác Sĩ nhíu lại, cũng vô cùng nghiêm trọng, hắn hoàn toàn không biết Trương Mặc Lâm là nhà thơ, họa sĩ hay là giám đốc ngân hàng nữa. Hắn quyết định không để bị người ta hỏi khó, liền phản công lại một câu: "Trương Mặc Lâm nào cơ?"

Ông Đường vội vàng tiếp lời: "Một nhà từ khúc người Hoàng Huyện, Sơn Đông, học vấn cũng khá lắm, thằng hai nhà tôi đang làm niên phổ cho ông ấy, sau này vẫn mong được ngài chỉ giáo."

"Thế thì tốt quá!" Văn Bác Sĩ tỏ vẻ nhất định có thể chỉ giáo Đường Kiến Hoa. "Tác phẩm của ông ta rất khó tìm, có hai ba bộ tôi vẫn chưa được thấy!" Kiến Hoa ngước nhìn lên trần nhà, trong lòng có vẻ vô cùng đau khổ, bởi vì hai ba bộ sách này vẫn chưa tìm được. "Tiên sinh xem tác phẩm của ông ấy, chuyên về từ khúc thì thế nào?"

"Sách vở thì phải từ từ tìm!" Văn Bác Sĩ đã bị dồn vào chân tường, bèn tìm cách chuồn đi. "Hồi ở Mỹ tôi muốn tìm một bộ lịch sử, tìm từ Chicago đến New York, từ New York lại tìm đến Washington, mãi mới tìm được một nửa bộ, khó lắm thay!"

"Ạ!" Kiến Hoa tháo kính xuống, dùng khăn tay lau lau, hoàn toàn không thèm để tâm đến lời của Văn Bác Sĩ. Cho dù vị tiến sĩ có nói tiếp về Trương Mặc Lâm, hắn cũng chẳng có tâm trạng mà nghe. Nghiên cứu về Trương Mặc Lâm cũng giống như những chuyện khác vậy, sự nhiệt tình của hắn vốn dĩ chỉ kéo dài trong chốc lát; chẳng qua trong chốc lát này, hắn đặt vấn đề đó lên hàng đầu để suy ngẫm mà thôi.

Ông Đường sợ Văn Bác Sĩ nhận ra sự bất lịch sự của Kiến Hoa, vội vàng hỏi sang mấy chuyện ở nước Mỹ. Văn Bác Sĩ được đà thêm mắm thêm muối chém gió một trận, ngay cả những chuyện hắn vốn chẳng biết cũng nói ra đầu ra đuôi rõ ràng, đằng nào thì người nhà họ Đường cũng chưa từng đặt chân đến nước Mỹ, hắn nói thế nào thì là thế ấy.

Nói chuyện một hồi, vừa định cáo từ thì Thụ Hoa, em trai của Kiến Hoa đi học về. Nó đang học trung học, vóc dáng không nhỏ, cũng đeo kính, trông lớn xấp xỉ anh trai, chỉ có điều thịt trên mặt trông săn chắc hơn một chút. Nó cũng rất yêu văn chương, nhưng lại hướng về tân văn học. Sau khi được cha giới thiệu, nó ngồi xuống, hai bàn tay to xoa đi xoa lại trên đầu gối. Xoa mãi xoa mãi, nó sực nhớ ra một chuyện: "Tiên sinh thấy Thời Linh Nhĩ thế nào?" Nó có thói quen thêm chữ "nhĩ" vào cuối tên của các nhà văn tân nghệ thuật, cứ như thể thân thiết lắm vậy.

“Thời Linh Nhĩ nào cơ?” Văn Bác Sĩ rất muốn đứng dậy bỏ đi luôn, kiểu đặt câu hỏi thế này quả thực khiến người ta không biết đỡ thế nào cho phải.

“Trẻ con hay đọc tiểu thuyết ấy mà,” ông Đường lại ra giải vây, “Văn Bác Sĩ xuất dương đã nhiều năm, sao có thể để ý đến những tiểu văn nhân mới nổi này.”

"Cũng đừng nói thế," Văn Bác Sĩ rướn cổ nói, "Tôi cũng có sự nghiên cứu tương đối về tân văn học; chỉ có điều, chẳng có tác phẩm nào ra hồn cả, không có!"

Bàn tay của Thụ Hoa xoa trên đầu gối càng lúc càng nhanh, mặt cũng hơi đỏ lên; vừa định mở miệng phản bác thì bị lão tiên sinh trừng mắt liếc cho một cái, đành nén cục tức không dám nói ra.

Thấy đã dọa cho hai đứa ngậm miệng, cũng đến lúc nên cáo từ, mặc dù vẫn còn rất nhiều chuyện muốn hỏi ông Đường. Hắn vừa định đứng dậy thì lại có người bước vào, ông Đường vội vàng giới thiệu: "Con gái út Chấn Hoa, Văn Bác Sĩ." Chấn Hoa nhỏ tuổi hơn Kiến Hoa, lớn hơn Thụ Hoa, vóc dáng không cao bằng các anh, nhưng cũng đeo kính. Ngoại hình bình thường, thái độ rất điềm đạm, đôi bàn chân cực kỳ đẹp.

Có sự "tăng viện" thế này, Văn Bác Sĩ có hơi hoảng hốt, nhưng người ta đã là nữ giới, hắn không thể không khách khí đôi chút. Ông Đường lần này bèn bật mí trước với con gái: "Văn Bác Sĩ từ Mỹ trở về, học vấn cực kỳ uyên bác."

"Con bé thứ ba chẳng phải đang muốn học tiếng Anh đấy ư?" Cô bé liếc nhìn Thụ Hoa với vẻ rất nghiêm túc.

Thụ Hoa có chí hướng về văn học, rất muốn học thêm tiếng Anh ngoài giờ học để có thể dịch các tác phẩm của Shakespeare. Thế nhưng, thái độ coi thường tân văn học của Văn Bác Sĩ khiến nó thà hy sinh Shakespeare còn hơn là phải hạ mình thụ giáo vị tiến sĩ này.

Văn Bác Sĩ vốn không hề muốn dạy tiếng Anh miễn phí, nhưng đã là yêu cầu của một vị nữ sĩ, chiếu theo phong cách của người Mỹ, hắn không thể không mạnh dạn nhận lời: "Thế thì tốt quá!" "Nếu Văn Bác Sĩ không chê," ông Đường nhận thấy có món hời liền chớp lấy, ông vốn không coi trọng tiếng Anh lắm, nhưng có lưu học sinh Mỹ chịu dạy tiếng Anh miễn phí cho con cái mình, cơ hội này quả thực không thể bỏ qua, "Ba đứa chúng nó đều học đi! Ấy thế này, Văn Bác Sĩ, bữa cơm đạm bạc ở đây nhé, hôm khác chúng ta sẽ chính thức bái sư!"

Hắn cảm thấy mình đã sập bẫy rồi.

(6)

Cơm nhà họ Đường rất ngon miệng, sức ăn của Văn Bác Sĩ cũng vô cùng đáng kinh ngạc. Cả nhà họ Đường đã sớm hòa nhập phong tục miền Bắc, cho nên cơm canh nấu rất thịnh soạn chắc dạ; đồng thời, để không quên quê hương, có mấy món vẫn giữ được hương vị đặc trưng miền Nam. Ông Đường không uống được nhiều rượu, nhưng trong nhà lúc nào cũng trữ sẵn một hai vò "Thiệu Hưng" hảo hạng.

Thức ăn vừa nhiều lại vừa hợp khẩu vị, Văn Bác Sĩ ăn lấy ăn để. Trong lòng thầm cảm ơn ông Đường, cho nên cứ mỗi lần ông Đường mời rượu là hắn lại thấy ngại không thể không uống một ít, qua lại vài chén thành ra đã uống khá nhiều. Rượu vào bụng, cái ngạo mạn tiến sĩ của hắn dần vơi bớt, bắt đầu lải nhải nói ra vài lời thật lòng; tung tích và điểm yếu của hắn coi như đã bị ông Đường bắt mạch sạch sẽ.

Ông Đường nắm thóp được rằng cái ông tiến sĩ này chỉ được cái sức ăn lớn chứ chẳng có tài cán gì ghê gớm, ngược lại hắn càng cảm thấy thân thiết với anh ta hơn. Ông Đường vẫn luôn tự cho mình là kẻ tài cao mệnh bạc không gặp thời, cho nên hễ nhìn thấy những tấm danh thiếp không in chức tạ quan lại là ông không muốn nhận. Nhưng khi đã nhìn rõ người không có chức vị kia, tuy chưa giành được chiếc ghế quan trường nào nhưng lại có một tấm bằng cấp ngon nghẻ, ông liền sinh lòng đồng cảm, đã đều là tài cao không gặp thời thì nên đồng bệnh tương liên mới phải. Hơn nữa, kết bạn với thể loại có học thức ngon nghẻ mà vận số chưa hanh thông này, là một việc chẳng thiệt thòi gì cho cam; chỉ cần người bạn ấy một khi đã vận đỏ đổi đời, ông Đường thế nào cũng được thơm lây đôi chút.

Bản thân ông Đường chẳng có bằng cấp gì, cho nên dù văn phong khá tốt, việc gì làm cũng thạo, nhưng rốt cuộc vẫn chẳng thể ngoi lên được. Có tài mà không có bằng cấp, trong mắt ông, chẳng khác nào có cánh mà bị trói chặt, chỉ biết số ruột chứ không thể bay lên trời. Lăn lộn bao nhiêu năm nay, giao thiệp rất rộng, việc xã giao cũng vô cùng chu toàn, nhưng rốt cuộc ông vẫn chưa từng tự mình đứng ra làm được một đại sự nào. Phải, ông chưa từng lúc nào ngơi nghỉ, nhưng chỉ có việc mà không có chức danh. Trên danh thiếp của ông quả thực in dày đặc chữ, nhưng ngay cả bản thân ông cũng thừa biết mấy chữ ấy gộp lại còn chẳng nặng ký bằng một viên trưởng khoa hay tri huyện. Ông không thể không in mấy chữ đó lên, không in thì cuộc đời trông lại càng giống như một tấm séc khống. Mà in lên rồi, ông lại thấy chạnh lòng.

Cho nên ông cực kỳ ngưỡng mộ một tấm danh thiếp có quan có chức, thực tế đàng hoàng.

Để khuyết điểm này, ông rất chú trọng đến việc giáo dục con cái. Với gia tài của ông, ông hoàn toàn có dư khả năng để cho con trai sang nước ngoài du học. Nhưng ông không muốn chơi kiểu "đập nồi dìm thuyền" như thế. Một là ông không nỡ dồn hết tiền ăn học của các con vào một đứa, hai là ông sợ vốn liếng bỏ ra quá lớn mà nhỡ không kiếm lại được thì sao. Cho nên ông cho cả ba đứa con trai đều học đại học, nối tiếp nhau mà lên, vừa có bằng cấp không đến nỗi quá thấp, lại vừa có thể lần lượt kiếm ra tiền, ông cảm thấy phương pháp này vừa công bằng lại vừa ổn thỏa. Hiện nay, đứa con trai cả đã đi làm, công việc cũng coi như tạm ổn. Đứa con thứ hai cũng đã tốt nghiệp đại học, chẳng mấy chốc đương nhiên cũng sẽ kiếm ra tiền. Đứa con út vẫn đang học trung học, tương lai cũng có hy vọng vào đại học. Còn con gái ư, tốt nghiệp trường sư phạm, hiện đang làm giáo viên tiểu học. Nhìn các con của mình, trong lòng tuy không thỏa mãn mười phần, nhưng ông thấy "hơn khối kẻ ở dưới, kém một chút so với người trên", chung quy cũng coi như tạm ổn, ít nhiều gì chúng đều có bằng cấp, tiền đồ tương lai ít ra cũng phải sáng lạn hơn của ông gấp vạn lần. Cuộc đời ông, ông vẫn thường nghĩ như vậy, sinh ra là để bận rộn vì người khác, có tài trí thông minh ngời ngời nhưng lại chẳng được diễn vai đào kép chính. Một nửa số đó là lời than vãn trách móc, nửa còn lại cũng là sự tự an ủi chính mình, bản thân tuy không một buồm xuôi gió giàu sang phú quý, nhưng rốt cuộc các con đều có học vị, đều có thể đàng hoàng làm việc lớn, suy cho cùng cũng chẳng dễ dàng gì.

Mối quan hệ giữa ông với ủy viên Tiêu, cũng giống như mối quan hệ giữa ông với các nhân vật lớn khác, chỉ có thể giúp đỡ sai vặt chứ không thể bước lên vũ đài chính. Ai ai cũng biết ông là một tay lo liệu tháo vát, hễ có việc gì là ai cũng muốn giao cho ông làm, thế nhưng đến lúc bổ nhiệm chức vụ, ông lúc nào cũng "vô duyên". Ai muốn thành lập hội gì, tổ chức đảng phái nào, lo việc bầu cử ra sao, đều do một tay ông bôn ba chuẩn bị mọi thứ. Đến khi công việc hòm hòm đâu vào đấy, thì chức trưởng ban chuẩn bị hay các chức vụ chính thức khác lại rơi hết vào tay người khác. Việc thì vẫn do ông làm, nhưng chức tạng lại thuộc về kẻ khác. Trên danh thiếp của ông lúc nào cũng là ủy viên chuẩn bị, hay nhân viên sự vụ; còn các chức "trưởng ban", "trưởng khoa", "chủ nhiệm", thậm chí ngay cả chân "kế toán" cũng chẳng tới lượt ông, mặc dù qua tay ông không biết bao nhiêu tiền bạc. Phần thưởng lớn nhất của ông, chính là việc lúc nào cũng bận rộn không phải nhàn rỗi, hơn nữa thỉnh thoảng cũng có thể vớt vát chút tiền riêng dắt túi mà không sợ xảy ra chuyện gì.

Ngay khoảnh khắc nhìn thấy tấm danh thiếp không chức tạng của Văn Bác Sĩ, câu nói "tiến sĩ chính là trạng nguyên" thực sự đã chạm đến đáy lòng ông. Phải rồi, giá như bản thân ông có một tấm học vị tiến sĩ, hừ, nói giảm nói tránh đi, thì chức ti trưởng, tổng thư ký chắc chắn ông đã sớm ngồi lên từ lâu rồi. Cứ nhìn cái "Hội Văn hóa" mà xem, việc trù bị, tổ chức, mượn nhà, toàn bộ đều do một tay ông lo liệu. Đến khi làm xong xuôi, ủy viên Tiêu kéo tới, thâu tóm toàn bộ, còn ông Đường chỉ nhận được cái chức nhân viên sự vụ. Hàng tháng, ông đi lĩnh tiền trợ cấp ở các nơi, lĩnh về xong giữ lại năm mươi đồng, số còn lại đều đem gom góp nộp cho ủy viên Tiêu. Tôn chỉ ban đầu khi thành lập hội này, vốn là để nghiên cứu lịch sử địa lý cổ vật nghệ thuật tỉnh Sơn Đông, ông Đường tuy học vấn không cao, nhưng đối với học vấn lại vô cùng tôn sùng và nhiệt tình. Đến khi ủy viên Tiêu lên làm hội trưởng, một buổi họp chưa từng mở lần nào, trụ sở hội dần dần cũng bị người ta chiếm mất. Ông Đường chẳng nói được gì, ông chẳng có cách nào để kháng nghị. Thôi đành vậy, ông chỉ đặt một người hầu ở hội, trông nom mấy gian nhà rách nát ấy, từ năm mươi đồng chi phí hàng tháng, ông bỏ túi dư ra được bốn mươi đồng; ủy viên Tiêu cũng giả vờ như không biết.

Những chuyện thế này, ông đã làm không biết bao nhiêu lần. Mà phải công nhận, cứ Đông bớt năm mươi, Tây bớt sáu mươi thế này, mỗi tháng ông cũng kiếm được ba bốn trăm đồng. Gặp lúc có công trình thi công, ông lại vớt vát được thêm chút dầu mỡ béo bở. Nhà ở là của chính mình. Lại thêm lối sống tằn tiện, cộng với nền tảng kinh tế tích góp từ trước, phong thái và độ chịu chơi của ông hoàn toàn đủ tầm của một vị quan lại trung lưu. Mỗi lần đi thăm các vị quan chức đương nhiệm, mà phát hiện ra sự nghèo nàn hay quê mùa trong nhà họ, ông lại tìm được chút an ủi — bản thân tuy đường quan lộ không thông, nhưng bàn về độ chơi bời phong thái thì tuyệt đối không hề qua loa đại khái!

Ủy viên Tiêu quả thực đã dặn dò ông, hễ có người đến "Hội Văn hóa", hoặc có nhân vật lớn nào có quan hệ với ủy viên Tiêu đi ngang qua Tế Nam, ông có thể tùy cơ ứng biến tiếp đón hoặc biếu quà. Ông Đường lo liệu cả hai việc này vô cùng suôn sẻ. Thính giác của ông cực kỳ thính nhạy, chưa bao giờ bỏ sót; hễ ai sắp đến Tế Nam, ai đi ngang qua Tế Nam, ông đều dò la rõ mồn một. Những kẻ xuất phát từ phủ họ Tiêu, ông lại càng nắm thông tin nhanh hơn. Ông rất thích thay mặt ủy viên Tiêu tặng quà cho các nhân vật lớn đi đường, một là để mở mang tầm mắt diện kiến các nhân vật máu mặt, hai là trong lúc lo liệu quà cáp cũng có thể trổ tài mưu lược của bản thân. Tặng quà gì hoàn toàn do đối tượng được tặng quyết định, việc này đòi hỏi sự phỏng đoán và tầm nhìn. Có một lần ông mang một giỏ đào Phì Thành tặng cho một người bạn của ủy viên Tiêu, sau đó qua lời kể của thư ký ủy viên Tiêu, vị nhân vật lớn kia đã viết một bức thư tay gửi cho ủy viên Tiêu, hoàn toàn là để cảm ơn giỏ đào đó. Công việc tốt đẹp này, về mặt tinh thần khiến ông Đường cảm thấy sảng khoái, về mặt vật chất lại có thể vớt vát chút tiền chiết khấu, ít ra cũng tiện tay kiếm luôn được món quà chính mình định tặng ủy viên Tiêu.

Đối với việc tiếp đón những người đến Hội Văn hóa, ông Đường không phân biệt được là mình vui vẻ hay không vui vẻ cho lắm. Những người từ chỗ ủy viên Tiêu tới, tự nhiên đều có thân thế bằng cấp nhất định, ông vốn nên nhiệt tình tiếp đón. Thế nhưng, vì họ có bằng cấp, cho dù chỉ là một kẻ nghèo rớt mồng tơi hở gót chân đi chăng nữa, thì chẳng mấy chốc cũng sẽ phất lên, địa vị ngược lại còn cao hơn cả ông; điều này khiến ông cảm thấy bất bình. Hơn nữa, bất cứ kẻ nào tới cũng vung tay tiêu vung chân tàn phá một hai trăm đồng, trong khi bản thân ông Đường lúc nào cũng chỉ trông chờ vào khoản phụ cấp bốn mươi đồng không có giấy tờ minh bạch — hay gọi một cách thỏa đáng hơn là "tiền dư thừa". Thế nhưng nghĩ đi nghĩ lại, việc cứu trợ những kẻ nghèo này rốt cuộc vẫn có ý nghĩa hơn là cứ cống nạp tiền trắng trợn cho ủy viên Tiêu, ủy viên Tiêu đâu có thiếu chút tiền này, mà đến tay kẻ nghèo thì lại vô cùng hữu dụng, thế là ông lại đâm ra muốn tiếp đón những kẻ này; ông căm ghét ủy viên Tiêu, cho nên bớt nộp cho hắn ta được đồng nào hay đồng ấy, ít nhất cũng có thể xả được chút hận trong lòng.

Cho nên, hễ nhìn thấy tấm danh thiếp không chức tạng của Văn Bác Sĩ, trong lòng ông lại vô cùng khó chịu, lại thêm một tên nghèo kiết xác! Đến khi vị tiến sĩ dùng biện pháp cứng rắn, không chút khách khí thốt lên rằng tiến sĩ chính là trạng nguyên, lòng ông lại mềm nhũn ra, thôi được rồi, tốn thêm chút tiền chi phí cho ủy viên Tiêu, thuận nước đẩy thuyền thôi mà, sao lại không làm một vố lấy lòng nhân nghĩa chứ.

Lúc này, Văn Bác Sĩ nhân chút hơi men, nói ra nỗi uất ức trong lòng, trong đầu ông Đường bắt đầu quay mòng mòng tính toán. Cậu thanh niên có học vị tiến sĩ này ăn xong chùi mép chuồn thẳng, hay là có lòng muốn kết bạn thật lòng? Giả sử vị tiến sĩ này đáng tin cậy, ông ngắm nghía cô con gái một cách tỉ mỉ, đánh giá một cách khách quan và bình tĩnh: Con gái rượu sẵn có, tốt nghiệp sư phạm, ngoại hình tuy không phải sắc nước hương trời nhưng vô cùng ngoan ngoãn khuôn phép. Nếu Văn Bác Sĩ có ý định đó, thì với khả năng giao tế và kinh nghiệm của ông Đường, cộng thêm học vị của Văn Bác Sĩ, cộng thêm mối quan hệ họ hàng thân thích nữa, đây quả thực là một vở kịch đầu cuối trọn vẹn, vô cùng viên mãn xuất sắc! Con trai mình chỉ tốt nghiệp đại học thôi, nhưng con rể lại là tiến sĩ, có thể bù đắp toàn bộ mọi khuyết điểm rồi!

Tuy nhiên, đây chỉ là một chút hy vọng và lý tưởng nảy sinh theo cảnh ngộ mà thôi. Ông Đường thừa hiểu trên đời này chẳng có việc gì là cứ đi thẳng một mạch mà thành ngay được. Chuyện khác thì có thể va vấp, chứ chuyện này tuyệt đối không thể đem con gái ra làm vật thí nghiệm được. Cứ từ từ quan sát đã, làm rõ con người Văn Bác Sĩ rồi hẵng tính tiếp. Phải, chuyện này không chỉ mang lại mối lợi cho nhà họ Đường, Văn Bác Sĩ có thể có được một người vợ trong sạch đoan trang, còn có thể có được một người bố vợ hạng nhất kiêm luôn quân sư miễn phí. Thế nhưng, ai mà biết vị tiến sĩ kia nghĩ thế nào cơ chứ, không thể vội vàng, chuyện này tuyệt đối không thể vội vàng được.

Sau bữa ăn, Văn Bác Sĩ bắt đầu dò hỏi về những người trong danh sách mà ủy viên Tiêu đã giao cho hắn. Ông Đường đều quen biết, đều quen biết những người đó. Thế nhưng, không tiện nói hết ra một lúc được. Giọng điệu của ông Đường tỏ rõ ý: Chuyện này phải từ từ nói, Văn Bác Sĩ cần phải thường xuyên đến thỉnh giáo; tốt nhất là trước tiên cứ quy định mỗi tuần đến dạy mấy buổi tiếng Anh, qua lại thường xuyên thì hai bên mới tiện trao đổi kiến thức. Văn Bác Sĩ hoàn toàn chẳng muốn dạy tiếng Anh chút nào, nhưng không tiện đắc tội với ông Đường ngay lập tức. Hắn nhìn ra được, nếu như hắn không chấp nhận điều kiện tương hỗ này, ông Đường rất có thể sẽ đi loan truyền dăm ba câu nói xấu hắn ở khắp nơi, khiến hắn đi đến đâu cũng vấp phải tường đá. Hổ xuống đồng bằng bị chó khinh, tiến sĩ cũng phải biết cách xã giao nịnh nọt người ta; hắn đành ngậm ngùi đồng ý mỗi tuần đến dạy hai buổi tiếng Anh. Ông Đường thì nhận lời mỗi lần dạy học sẽ do ông chuẩn bị cơm nước. Văn Bác Sĩ bắt đầu nhận ra người Trung Quốc cũng có sự lợi hại nhất định chứ không phải ai cũng như lão Sở. Thế nhưng, hắn lại có chút thích thú trước sự lợi hại này của họ, bởi vì giả sử ai cũng như lão Sở thì sống còn gì là thi vị nữa chứ! Hắn chuẩn bị tinh thần bước vào cuộc chiến, trước tiên mượn ông Đường để tập dượt tay nghề cái đã. Trong lòng hắn tự nhủ, mặc cho lão Đường có lợi hại đến đâu, dù sao hắn cũng là tiến sĩ, xem đứa nào dám làm gì được một vị tiến sĩ!

Bước ra từ nhà họ Đường, hắn cảm thấy trong lòng sung túc hơn một chút, cứ như thể đã nắm bắt được thứ gì đó trong tay vậy; dù sao đi nữa, tóm được lão Đường thì cũng coi như mọi chuyện đã có bước khởi đầu, không vội, cứ từng bước từng bước mà đi, tận dụng được lão Đường thì mới có thể đứng vững chân tại Tế Nam, chắc chắn là không sai được!

Trở về ký túc xá, nhân viên quản lý của Hội Thanh niên đến thăm, mời hắn có một bài phát biểu công khai. Hắn vốn không muốn tiếp đón nhân viên của Hội Thanh niên, nhưng đây dẫu sao cũng là lần đầu tiên có người thể hiện sự kính trọng đối với giá trị của một vị tiến sĩ, xem ra không tiện từ chối một cách tuyệt tình. Hơn nữa, mới bắt đầu hoạt động tại Tế Nam mà đã truyền bá danh tiếng ra ngoài, cũng không thể coi là hoàn toàn vô dụng. Hắn nhận lời sẽ thuyết giảng một bài về "Tạp cảm lưu Mỹ", vừa đỡ tốn công sức chuẩn bị, lại vừa dễ nghe dễ hiểu. Sau khi nhận lời, hắn không những không còn ghét nhân viên Hội Thanh niên nữa, ngược lại còn thấy sảng khoái hơn đôi chút; cái gã nhân viên đó mở miệng là tiến sĩ dài, ngậm miệng là tiến sĩ ngắn, khiến hắn dường như càng thêm tin tưởng vào bản thân, càng phải ra oai phô trương dáng vẻ hơn nữa, "tiến sĩ" rốt cuộc vẫn là danh hiệu kêu to nghe lọt tai hơn bất cứ thứ gì. Giả sử ai ai cũng kính trọng hắn như nhân viên Hội Thanh niên này, chẳng phải hắn sẽ phất lên được ngay lập tức hay sao; hắn suýt chút nữa thì muốn cảm ơn gã nhân viên kia.

Vì bài diễn thuyết này, hắn nghĩ mình nên đi may một bộ âu phục mới. Lần đầu tiên lộ diện, hắn phải để lại cho mọi người một ấn tượng cực kỳ tốt đẹp, không những học vấn giỏi mà người còn đẹp trai. Ai mà biết được bài diễn thuyết này sẽ mang lại cơ hội tốt đẹp nào cơ chứ? Cho dù có chịu khổ công vô ích, chẳng vớt vát được gì thì cũng chẳng sao cả, âu phục mới vẫn là âu phục mới, thế nào cũng phải may một bộ. Vừa rồi còn định mua cà vạt mới mà chùng bước, bây giờ hắn đã quyết định đi may quần áo mới, quả nhiên nhân viên Hội Thanh niên không phải là hoàn toàn vô tích sự, đã giúp bản thân mình quyết định được việc này. Đưa ra quyết định làm một việc gì đó luôn khiến con người ta cảm thấy sảng khoái, hắn không nghĩ ngợi thêm nữa, cứ thế mà tiến hành thôi.

Đến phòng đọc báo ngồi xem báo một lúc, quốc sự hay tin tức xã hội đều có vẻ chẳng liên quan gì đến hắn. Đọc lướt qua một đoạn, tâm trí hắn lại bay bổng nghĩ đến màu sắc và kiểu dáng của bộ âu phục; bộ âu phục mới này là sự khởi đầu của một cuộc sống mới, nhất định phải may sao cho rẻ, cho bề thế, cho thật vừa vặn. Cứ chưng diện bản thân cho thật lộng lẫy trước đã, bản thân mình mới là trên hết. Suy nghĩ một lúc, lại quay sang đọc tiếp một đoạn báo, hắn cảm thấy những tin tức bi thảm nhất, và những thông tin ảm đạm nhất, đều kỳ lạ là rất thú vị, cứ như đang đọc một cuốn tiểu thuyết mà chẳng cần phải bận tâm màng tới.

Đọc báo xong, trước quầy lễ tân đã bày sẵn tấm biển quảng cáo "Văn Bác Sĩ chủ giảng". Hắn chỉ liếc qua một cái, đường hoàng bước đi, có chút ngượng ngùng, nhưng lại vô cùng sảng khoái.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.