CHIẾC LỌ CỔ VÀ

KHÚC XƯƠNG TAY

Thấy Kỳ Phát hí hoáy mở hai ngăn kéo bên trái, Ty Khuông nói:

- Hai chiếc khóa này các thợ khóa trong vùng chịu không sao mở được, tôi chắc ông cũng…

Lão bộc chưa nói hết lời, thì Kỳ Phát đã kéo được chiếc ngăn trên phía trái ra. Tôi giật mình ghê sợ vì thấy để trơ trọi giữa ngăn một chiếc xương ống tay trắng tinh bóng nhoáng. Kỳ Phát không nói gì, khóa ngăn lại, hí hoáy mở chiếc ngăn dưới. Tôi đương nóng lòng đợi xem trong cái ngăn cuối cùng này hẳn có cái gì bí mật, nhưng một lúc sau Kỳ Phát phải đứng dậy lắc đầu nói:

- Tôi cũng chịu, từ xưa đến nay tôi chưa từng gặp cái khóa nào hiểm như cái khóa này. À, Ty Khuông, lúc già vào thì thấy ông châu ngã nằm chỗ nào?

Ty Khuông chỉ chiếc kỷ mà bảo rằng:

- Tôi thấy ông tôi nằm gục ở áp chiếc kỷ này, ở ngực phía bên trái cắm ngập con dao mà ông tôi vẫn dùng làm khí giới hộ thân.

- Già nói ở ngực phía bên trái?

- Vâng, ở ngay dưới vú độ nửa đốt ngón tay, có lẽ vì trúng tim nên ông châu chết ngay không nói được câu nào.

Kỳ Phát gật gù như lấy làm đắc chí lắm. Hắn xem lại các cửa sổ, rút thuốc lá ra châm hút, ngửa mặt thở khói tròn, nhưng hắn bỗng biến sắc đứng thần ra nghĩ, rồi nhẩy lên giường, nhòm lên đỉnh màn. Như đã nghĩ ra manh mối, hắn vẫy tôi và Ty Khuông cùng đến, rồi nhìn thẳng vào lão bộc, hỏi:

- Già ở đây đã lâu năm, chắc lai lịch chiếc xương ống tay kia già phải biết?

- Không những tôi biết, mà nhiều người cũng biết, vì ông châu thường nói chuyện đến luôn. Mỗi khi thấy người hỏi đến, ông châu đều kể lại tấn kịch ghê gớm và buồn cười khi xưa.

… Cách đây sáu năm.

Một buổi tối mùa đông. Cảnh vật châu Lộc Sơn hình như đương co ro trong khí trời lạnh lẽo. Trong nhà quan châu, Nùng Cao và người khách lạ đương chén tạc chén thù. Rượu đã ngà ngà. Nùng Cao mang ra khoe khách một đôi lọ cổ:

- Ông trông xem, đẹp tuyệt. Nước men trắng như gạo nếp, nét vẽ tinh tế xiết bao! Tôi tưởng cảnh Tô Vũ mục dương này đến họa ra tranh vẽ cũng không hơn được những nét chấm ở đây. Nhất là để từ đời Khang Hy đến giờ mà còn nguyên vẹn, không mẻ không sứt thì thực là của hiếm.

Khách ngắm đôi lọ gật gù bảo:

- Hiếm thực, mà lại được cả đôi mới tuyệt!

- Nếu chỉ có một chiếc thì có gì là quý. Tôi mà mất một chiếc thì thực như thiếu một cánh tay.

Khách ra ý thích đôi lọ lắm:

- Hay là ông để lại cho tôi một chiếc.

- Không, tôi đã nói, thiếu một chiếc là tôi thiếu một cánh tay. Nói giả thử, ông có bằng lòng chặt một cánh tay đưa cho tôi không?

Khách, có lẽ lúc ấy hơi men đã bốc, điềm nhiên vén cánh tay trái mà nói:

- Đây ông cứ chặt, tôi bằng lòng đổi…

Cứ theo lời ông châu kể chuyện lại thì ta có thể tưởng tượng được cái tấn kịch ghê gớm lạ lùng xẩy ra như trên. Thế là từ bấy giờ mỗi khi có khách hỏi đến đôi lọ, ông châu sẽ đem khoe một chiếc lọ và khúc xương tay, bóng nhoáng, nhẵn lì, lau chùi sạch sẽ mà bảo rằng:

- Đây, chiếc lọ nữa của tôi đây!

Nếu khách có ngạc nhiên, ông ấy sẽ lại bắt đầu kể chuyện. “Cách đây sáu năm, một buổi tối mùa đông…”

Kỳ Phát hỏi:

- Từ khi xẩy ra tấn kịch già vừa kể, già có để ý thấy tâm tình ông châu thay đổi chút gì không?

Ty Khuông ngẫm nghĩ một lát rồi nói:

- Ông có nhắc tôi mới nghĩ ra. Tự khi ấy ông châu tính cẩn thận thêm lên, tối đến ông tự xem xét cửa ngõ kỹ lưỡng cẩn thận rồi mới đi ngủ.

Kỳ Phát gấp cuốn sổ tay bỏ túi, rồi bảo:

- Thôi cảm ơn già, tôi biết thế là đủ rồi. À, cứ theo phong tục miền núi, nhà nào càng giầu thì càng có lắm chiêng đồng, sao ở nhà đây tôi để ý không có lấy một chiếc?

- Ấy cách đây độ hai năm, tự nhiên một hôm ông châu cho khiêng bao nhiêu chiêng đồng ở nhà đem đi bán hết không giữ lại một chiếc nào.

- Tại làm sao già có biết không?

Ty Khuông lắc đầu trả lời:

- Tôi đoán mãi cũng không ra, vì trong mấy hôm ấy không xẩy ra sự gì cả. Chỉ có tối hôm trước, trời đã khuya có một người khách vào chơi. Trời tối, tôi không trông rõ mặt, chỉ biết hắn khoác một chiếc áo lông cừu dài tới gối, giống như những chiếc áo của bọn khách Vân Nam vẫn mặc.

Hắn vào buồng ông châu nói chuyện một lúc lâu. Khi đi, trông hắn có vẻ tức giận lắm, lúc ra đến cổng, hắn còn ngoảnh lại nói xì xồ một tràng tiếng Khách.

Kỳ Phát như để ý đến đoạn cuối này lắm.

Ty Khuông đã ra rồi mà hắn còn đi đi, lại lại ra dáng suy nghĩ lung lắm. Tôi thoáng nghe thấy hắn lẩm bẩm: Ác giả ác báo, chiếc chiêng đồng, thằng khách Vân Nam…

Tôi hỏi:

- Cái gì mà ác giả ác báo hử anh?

Kỳ Phát trợn mắt nhìn tôi gắt tướng:

- Anh lại còn hỏi, ác giả ác báo, có khúc xương tay mới có chiếc chiêng đồng chớ lại.

Rồi hắn chẳng nói thêm nửa câu, nằm vật ra giường lim dim đôi mắt. Từng biết tính bạn, tôi biết những lúc ấy, dù có cậy răng, Phát cũng không nói nửa lời.