21 Bài Học Cho Thế Kỷ 21

Định dạng khác: 📖 Chữ 🎧 Audio 📕 Epub
Lượt đọc: 673 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
1
Disillusionment

❊ ❊ ❊

1

VỠ MỘNG

Sự kết thúc của lịch sử đã bị trì hoãn

Con người tư duy bằng những câu chuyện thay vì các sự kiện, con số hay phương trình, và câu chuyện càng đơn giản thì càng tốt. Mỗi cá nhân, nhóm người và quốc gia đều có những câu chuyện và huyền thoại của riêng mình. Nhưng trong suốt thế kỷ 20, giới tinh hoa toàn cầu tại New York, London, Berlin và Moscow đã đúc kết nên ba câu chuyện lớn được cho là có thể giải thích toàn bộ quá khứ và dự đoán tương lai của cả thế giới: câu chuyện phát xít, câu chuyện cộng sản và câu chuyện tự do. Chiến tranh thế giới thứ hai đã đánh bại câu chuyện phát xít, và từ cuối những năm 1940 đến cuối những năm 1980, thế giới trở thành chiến trường chỉ giữa hai câu chuyện: cộng sản và tự do. Sau đó, câu chuyện cộng sản sụp đổ, và câu chuyện tự do trở thành kim chỉ nam thống trị đối với quá khứ nhân loại và là cuốn cẩm nang không thể thiếu cho tương lai thế giới – hoặc ít nhất đó là những gì giới tinh hoa toàn cầu đã nghĩ.[Vi]

Câu chuyện tự do tôn vinh giá trị và sức mạnh của quyền tự do. Nó cho rằng trong hàng ngàn năm, nhân loại đã sống dưới những chế độ áp bức, nơi người dân có rất ít quyền chính trị, cơ hội kinh tế hay quyền tự do cá nhân, và bị hạn chế nghiêm ngặt trong việc di chuyển, tư tưởng và hàng hóa. Nhưng con người đã đấu tranh cho tự do của mình, và từng bước một, tự do đã giành được vị thế. Các chế độ dân chủ thay thế cho những chế độ độc tài tàn bạo. Doanh nghiệp tự do đã vượt qua các rào cản kinh tế. Con người học cách tự suy nghĩ và làm theo trái tim mình, thay vì mù quáng tuân theo những giáo sĩ cố chấp và những truyền thống lỗi thời. Những con đường rộng mở, những cây cầu vững chãi và những sân bay nhộn nhịp đã thay thế cho những bức tường, hào sâu và hàng rào dây thép gai.

Câu chuyện tự do thừa nhận rằng không phải mọi thứ trên thế giới đều tốt đẹp, và vẫn còn nhiều rào cản cần phải vượt qua. Phần lớn hành tinh của chúng ta vẫn bị thống trị bởi những kẻ bạo chúa, và ngay cả ở những quốc gia tự do nhất, nhiều công dân vẫn phải chịu cảnh nghèo đói, bạo lực và áp bức. Nhưng ít nhất chúng ta biết mình cần làm gì để vượt qua những vấn đề này: trao cho người dân nhiều tự do hơn. Chúng ta cần bảo vệ nhân quyền, trao quyền bầu cử cho mọi người, thiết lập thị trường tự do, và để cho các cá nhân, tư tưởng và hàng hóa di chuyển khắp thế giới một cách dễ dàng nhất có thể. Theo phương thuốc vạn năng tự do này – vốn được George W. Bush và Barack Obama chấp nhận với những biến thể nhỏ – nếu chúng ta cứ tiếp tục tự do hóa và toàn cầu hóa các hệ thống chính trị và kinh tế của mình, chúng ta sẽ tạo ra hòa bình và thịnh vượng cho tất cả mọi người.[Vi]

Các quốc gia tham gia vào cuộc hành trình tiến bộ không thể ngăn cản này sẽ sớm được đền đáp bằng hòa bình và thịnh vượng. Những quốc gia cố gắng chống lại điều tất yếu sẽ phải gánh chịu hậu quả, cho đến khi chính họ cũng nhìn thấy ánh sáng, mở cửa biên giới và tự do hóa xã hội, chính trị và thị trường của mình. Có thể sẽ mất thời gian, nhưng cuối cùng ngay cả Triều Tiên, Iraq và El Salvador cũng sẽ trông giống như Đan Mạch hay Iowa.

Trong những năm 1990 và 2000, câu chuyện này đã trở thành một câu thần chú toàn cầu. Nhiều chính phủ từ Brazil đến Ấn Độ đã áp dụng các công thức tự do trong nỗ lực tham gia vào cuộc hành trình không thể lay chuyển của lịch sử. Những ai thất bại trong việc đó trông giống như những hóa thạch từ một thời đại đã qua. Năm 1997, Tổng thống Mỹ Bill Clinton đã tự tin khiển trách chính phủ Trung Quốc rằng việc họ từ chối tự do hóa chính trị Trung Quốc đã đặt họ "vào phía sai lầm của lịch sử".

Tuy nhiên, kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, người dân trên khắp thế giới ngày càng trở nên vỡ mộng với câu chuyện tự do. Những bức tường và tường lửa đang quay trở lại thời thượng. Sự phản kháng đối với nhập cư và các hiệp định thương mại đang gia tăng. Các chính phủ vốn được coi là dân chủ đang làm suy yếu sự độc lập của hệ thống tư pháp, hạn chế quyền tự do báo chí và mô tả bất kỳ sự phản đối nào là phản quốc. Những nhà lãnh đạo độc đoán ở các quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ và Nga đang thử nghiệm những kiểu dân chủ phi tự do mới và cả những chế độ độc tài thẳng thừng. Ngày nay, ít ai còn tự tin tuyên bố rằng Đảng Cộng sản Trung Quốc đang đứng ở phía sai lầm của lịch sử.[Vi]

Năm 2016 – được đánh dấu bằng cuộc bỏ phiếu Brexit ở Anh và sự trỗi dậy của Donald Trump tại Hoa Kỳ – đã báo hiệu thời điểm mà làn sóng vỡ mộng này chạm tới cốt lõi của các quốc gia tự do ở Tây Âu và Bắc Mỹ. Trong khi vài năm trước, người Mỹ và người châu Âu vẫn còn đang cố gắng tự do hóa Iraq và Libya bằng họng súng, thì nhiều người ở Kentucky và Yorkshire giờ đây đã bắt đầu coi tầm nhìn tự do là điều không mong muốn hoặc không thể đạt được. Một số người khám phá ra sự yêu thích đối với thế giới phân cấp cũ, và họ chỉ đơn giản là không muốn từ bỏ những đặc quyền về chủng tộc, quốc gia hay giới tính của mình. Những người khác kết luận (dù đúng hay sai) rằng tự do hóa và toàn cầu hóa là một trò lừa đảo khổng lồ giúp trao quyền cho một nhóm tinh hoa nhỏ bé trên cái giá của quần chúng.[Vi]

Năm 1938, con người được đưa ra ba câu chuyện toàn cầu để lựa chọn, năm 1968 chỉ còn hai, năm 1998 một câu chuyện duy nhất dường như chiếm ưu thế; đến năm 2018, chúng ta đã trở về con số không. Không có gì ngạc nhiên khi giới tinh hoa tự do, những người đã thống trị phần lớn thế giới trong những thập kỷ gần đây, đã rơi vào trạng thái sốc và mất phương hướng. Có một câu chuyện để tin tưởng là tình huống trấn an nhất. Mọi thứ đều hoàn toàn rõ ràng. Đột nhiên bị bỏ lại mà không có bất kỳ câu chuyện nào là một điều đáng sợ. Không có gì còn ý nghĩa cả. Giống như giới tinh hoa Liên Xô vào những năm 1980, những người theo chủ nghĩa tự do không hiểu làm thế nào lịch sử lại chệch khỏi quỹ đạo đã định sẵn của nó, và họ thiếu một lăng kính thay thế để diễn giải thực tại. Sự mất phương hướng khiến họ suy nghĩ theo những thuật ngữ tận thế, như thể việc lịch sử không đi đến cái kết hạnh phúc như dự kiến chỉ có thể có nghĩa là nó đang lao nhanh tới ngày Tận thế. Không thể thực hiện việc kiểm chứng thực tế, tâm trí bám víu vào các kịch bản thảm khốc. Giống như một người tưởng tượng rằng một cơn đau đầu dữ dội đồng nghĩa với khối u não giai đoạn cuối, nhiều người theo chủ nghĩa tự do lo sợ rằng Brexit và sự trỗi dậy của Donald Trump báo hiệu sự kết thúc của nền văn minh nhân loại.[Vi]

—ooOoo—

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.