21 Bài Học Cho Thế Kỷ 21

Định dạng khác: 📖 Chữ 🎧 Audio 📕 Epub
Lượt đọc: 722 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
3
Liberty

❊ ❊ ❊

3

TỰ DO

Dữ liệu lớn đang theo dõi bạn

Câu chuyện tự do coi trọng quyền tự do của con người là giá trị số một. Nó lập luận rằng mọi quyền lực cuối cùng đều bắt nguồn từ ý chí tự do của từng cá nhân, được thể hiện qua cảm xúc, mong muốn và lựa chọn của họ. Trong chính trị, chủ nghĩa tự do tin rằng cử tri là người biết rõ nhất. Do đó, nó ủng hộ các cuộc bầu cử dân chủ. Trong kinh tế, chủ nghĩa tự do duy trì quan điểm khách hàng luôn đúng. Do đó, nó đề cao các nguyên tắc thị trường tự do. Trong các vấn đề cá nhân, chủ nghĩa tự do khuyến khích mọi người lắng nghe bản thân, sống thật với chính mình và làm theo trái tim mình – miễn là họ không xâm phạm quyền tự do của người khác. Quyền tự do cá nhân này được ghi nhận trong các quyền con người.[Vi]

Trong diễn ngôn chính trị phương Tây, thuật ngữ 'tự do' đôi khi được sử dụng ngày nay theo nghĩa đảng phái hẹp hơn nhiều, để chỉ những người ủng hộ các mục tiêu cụ thể như hôn nhân đồng giới, kiểm soát súng đạn và phá thai. Tuy nhiên, hầu hết những người được gọi là bảo thủ cũng chấp nhận thế giới quan tự do rộng lớn. Đặc biệt là ở Hoa Kỳ, cả Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ đôi khi nên tạm dừng những cuộc tranh cãi nảy lửa để nhắc nhở bản thân rằng họ đều đồng ý về những nguyên tắc cơ bản như bầu cử tự do, tư pháp độc lập và quyền con người.

Cụ thể, điều quan trọng cần nhớ là những người hùng cánh hữu như Ronald Reagan và Margaret Thatcher không chỉ là những nhà vô địch vĩ đại về tự do kinh tế mà còn về quyền tự do cá nhân. Trong một cuộc phỏng vấn nổi tiếng năm 1987, Thatcher nói rằng 'Không có cái gọi là xã hội. Chỉ có [một] tấm thảm sống của những người đàn ông và phụ nữ... và chất lượng cuộc sống của chúng ta sẽ phụ thuộc vào việc mỗi người trong chúng ta sẵn sàng chịu trách nhiệm cho bản thân đến mức nào.'[Vi]

Những người kế thừa của Thatcher trong Đảng Bảo thủ hoàn toàn đồng ý với Đảng Lao động rằng quyền lực chính trị đến từ cảm xúc, lựa chọn và ý chí tự do của từng cử tri. Vì vậy, khi nước Anh cần quyết định xem có nên rời khỏi EU hay không, Thủ tướng David Cameron đã không hỏi Nữ hoàng Elizabeth II, Tổng giám mục Canterbury, hay các học giả tại Oxford và Cambridge để giải quyết vấn đề. Ông thậm chí còn không hỏi các Nghị sĩ Quốc hội. Thay vào đó, ông đã tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý, trong đó mỗi người dân Anh đều được hỏi: 'Bạn cảm thấy thế nào về điều đó?'

Bạn có thể phản đối rằng mọi người được hỏi 'Bạn nghĩ gì?' thay vì 'Bạn cảm thấy thế nào?', nhưng đây là một sự hiểu lầm phổ biến. Các cuộc trưng cầu dân ý và bầu cử luôn nói về cảm xúc của con người, không phải về lý trí của con người. Nếu dân chủ là vấn đề ra quyết định hợp lý, thì sẽ hoàn toàn không có lý do gì để trao cho tất cả mọi người quyền bầu cử bình đẳng – hoặc có lẽ là bất kỳ quyền bầu cử nào. Có rất nhiều bằng chứng cho thấy một số người có kiến thức và lý trí hơn nhiều so với những người khác, chắc chắn là khi nói đến các câu hỏi kinh tế và chính trị cụ thể. Sau cuộc bỏ phiếu Brexit, nhà sinh học lỗi lạc Richard Dawkins đã phản đối rằng đại đa số công chúng Anh – bao gồm cả chính ông – lẽ ra không bao giờ nên được yêu cầu bỏ phiếu trong cuộc trưng cầu dân ý, vì họ thiếu nền tảng cần thiết về kinh tế và khoa học chính trị. 'Bạn cũng có thể tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý toàn quốc để quyết định xem Einstein có làm đúng phép đại số của mình hay không, hoặc để hành khách bỏ phiếu xem phi công nên hạ cánh xuống đường băng nào.'[Vi]

Tuy nhiên, dù tốt hay xấu, các cuộc bầu cử và trưng cầu dân ý không phải là về những gì chúng ta nghĩ. Chúng là về những gì chúng ta cảm thấy. Và khi nói đến cảm xúc, Einstein và Dawkins cũng chẳng hơn gì bất kỳ ai khác. Dân chủ giả định rằng cảm xúc của con người phản ánh một 'ý chí tự do' bí ẩn và sâu sắc, rằng 'ý chí tự do' này là nguồn gốc tối thượng của quyền lực, và trong khi một số người thông minh hơn những người khác, tất cả con người đều tự do như nhau. Giống như Einstein và Dawkins, một người giúp việc mù chữ cũng có ý chí tự do, do đó vào ngày bầu cử, cảm xúc của cô ấy – được đại diện bởi lá phiếu của cô ấy – cũng có giá trị ngang bằng với bất kỳ ai khác.[Vi]

Cảm xúc không chỉ dẫn dắt cử tri mà còn cả các nhà lãnh đạo. Trong cuộc trưng cầu dân ý Brexit năm 2016, chiến dịch Rời đi được dẫn dắt bởi Boris Johnson và Michael Gove. Sau khi David Cameron từ chức, Gove ban đầu ủng hộ Johnson cho vị trí thủ tướng, nhưng vào phút chót, Gove tuyên bố Johnson không phù hợp với vị trí này và tuyên bố ý định tranh cử của riêng mình. Hành động của Gove, vốn đã phá hủy cơ hội của Johnson, được mô tả là một vụ ám sát chính trị kiểu Machiavelli. Nhưng Gove đã bảo vệ hành vi của mình bằng cách kêu gọi cảm xúc của bản thân, giải thích rằng 'Trong mỗi bước đi trong cuộc đời chính trị của mình, tôi đã tự hỏi mình một câu hỏi: "Điều đúng đắn cần làm là gì? Trái tim bạn mách bảo điều gì?"' Đó là lý do tại sao, theo Gove, ông đã chiến đấu hết mình vì Brexit, và đó là lý do tại sao ông cảm thấy buộc phải đâm sau lưng đồng minh cũ Boris Johnson và tự mình tranh giành vị trí đầu đàn – bởi vì trái tim ông mách bảo ông làm vậy.

Sự phụ thuộc vào trái tim này có thể trở thành gót chân Achilles của nền dân chủ tự do. Bởi vì một khi ai đó (dù ở Bắc Kinh hay San Francisco) có được khả năng công nghệ để hack và thao túng trái tim con người, nền chính trị dân chủ sẽ biến đổi thành một màn múa rối cảm xúc.[Vi]

—ooOoo—

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.