21 Bài Học Cho Thế Kỷ 21

Định dạng khác: 📖 Chữ 🎧 Audio 📕 Epub
Lượt đọc: 677 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
From Killing Mosquitoes To Killing Thoughts

❊ ❊ ❊

Từ diệt muỗi đến diệt tư tưởng

Cảm giác mất phương hướng và tai họa cận kề càng trở nên trầm trọng hơn bởi tốc độ gián đoạn công nghệ đang tăng nhanh. Hệ thống chính trị tự do đã được định hình trong thời đại công nghiệp để quản lý một thế giới của động cơ hơi nước, nhà máy lọc dầu và máy thu hình. Nó nhận thấy thật khó khăn để đối phó với những cuộc cách mạng đang diễn ra trong công nghệ thông tin và công nghệ sinh học.

Cả chính trị gia và cử tri đều hầu như không thể hiểu được các công nghệ mới, chứ đừng nói đến việc điều tiết tiềm năng bùng nổ của chúng. Kể từ những năm 1990, Internet đã thay đổi thế giới có lẽ nhiều hơn bất kỳ yếu tố nào khác, tuy nhiên cuộc cách mạng Internet lại được dẫn dắt bởi các kỹ sư nhiều hơn là bởi các đảng phái chính trị. Bạn đã bao giờ bỏ phiếu về Internet chưa? Hệ thống dân chủ vẫn đang chật vật để hiểu điều gì đã ập đến với mình, và hầu như không được trang bị để đối phó với những cú sốc tiếp theo, chẳng hạn như sự trỗi dậy của AI và cuộc cách mạng blockchain.[Vi]

Ngay ngày hôm nay, máy tính đã làm cho hệ thống tài chính trở nên phức tạp đến mức ít con người nào có thể hiểu được nó. Khi AI cải thiện, chúng ta có thể sớm đạt đến điểm mà không con người nào có thể hiểu được tài chính nữa. Điều đó sẽ tác động thế nào đến quy trình chính trị? Bạn có thể tưởng tượng một chính phủ khiêm tốn chờ đợi một thuật toán phê duyệt ngân sách hoặc cải cách thuế mới của mình không? Trong khi đó, các mạng lưới blockchain ngang hàng và các loại tiền điện tử như bitcoin có thể thay đổi hoàn toàn hệ thống tiền tệ, khiến cho những cải cách thuế triệt để là điều không thể tránh khỏi. Ví dụ, việc đánh thuế bằng đô la có thể trở nên bất khả thi hoặc không còn phù hợp, bởi vì hầu hết các giao dịch sẽ không liên quan đến việc trao đổi rõ ràng tiền tệ quốc gia, hoặc bất kỳ loại tiền tệ nào cả. Do đó, các chính phủ có thể cần phải phát minh ra các loại thuế hoàn toàn mới – có lẽ là thuế đánh vào thông tin (thứ sẽ vừa là tài sản quan trọng nhất trong nền kinh tế, vừa là thứ duy nhất được trao đổi trong vô số giao dịch). Liệu hệ thống chính trị có xoay xở để giải quyết cuộc khủng hoảng trước khi nó cạn kiệt tiền bạc không?[Vi]

Quan trọng hơn nữa, các cuộc cách mạng kép trong công nghệ thông tin và công nghệ sinh học có thể tái cấu trúc không chỉ nền kinh tế và xã hội mà còn cả cơ thể và tâm trí của chính chúng ta. Trong quá khứ, con người chúng ta đã học cách kiểm soát thế giới bên ngoài, nhưng chúng ta có rất ít quyền kiểm soát đối với thế giới bên trong mình. Chúng ta biết cách xây đập và ngăn dòng sông chảy, nhưng chúng ta không biết cách ngăn cơ thể lão hóa. Chúng ta biết cách thiết kế hệ thống tưới tiêu, nhưng chúng ta không có ý tưởng gì về cách thiết kế một bộ não. Nếu muỗi vo ve bên tai và làm gián đoạn giấc ngủ, chúng ta biết cách tiêu diệt lũ muỗi; nhưng nếu một ý nghĩ vo ve trong tâm trí và khiến chúng ta thức trắng đêm, hầu hết chúng ta không biết cách tiêu diệt ý nghĩ đó.

Các cuộc cách mạng trong công nghệ sinh học và công nghệ thông tin sẽ cho chúng ta quyền kiểm soát thế giới bên trong mình, và sẽ cho phép chúng ta thiết kế và sản xuất sự sống. Chúng ta sẽ học cách thiết kế bộ não, kéo dài tuổi thọ và tiêu diệt các ý nghĩ theo ý muốn. Không ai biết hậu quả sẽ là gì. Con người luôn giỏi phát minh ra công cụ hơn là sử dụng chúng một cách khôn ngoan. Việc thao túng một dòng sông bằng cách xây đập chắn ngang nó dễ dàng hơn nhiều so với việc dự đoán tất cả những hậu quả phức tạp mà điều này sẽ gây ra cho hệ sinh thái rộng lớn hơn. Tương tự, việc chuyển hướng dòng chảy tâm trí của chúng ta sẽ dễ dàng hơn là đoán biết điều đó sẽ tác động thế nào đến tâm lý cá nhân hoặc hệ thống xã hội của chúng ta.[Vi]

Trong quá khứ, chúng ta đã đạt được quyền năng thao túng thế giới xung quanh và định hình lại toàn bộ hành tinh, nhưng vì chúng ta không hiểu sự phức tạp của hệ sinh thái toàn cầu, những thay đổi chúng ta thực hiện đã vô tình phá vỡ toàn bộ hệ thống sinh thái và giờ đây chúng ta phải đối mặt với sự sụp đổ sinh thái. Trong thế kỷ tới, công nghệ sinh học và công nghệ thông tin sẽ cho chúng ta quyền năng thao túng thế giới bên trong mình và định hình lại chính chúng ta, nhưng vì chúng ta không hiểu sự phức tạp của tâm trí mình, những thay đổi chúng ta thực hiện có thể làm đảo lộn hệ thống tinh thần của chúng ta đến mức nó cũng có thể sụp đổ.

Các cuộc cách mạng trong công nghệ sinh học và công nghệ thông tin được thực hiện bởi các kỹ sư, doanh nhân và nhà khoa học, những người hầu như không nhận thức được các tác động chính trị từ quyết định của họ, và chắc chắn họ không đại diện cho bất kỳ ai. Liệu các nghị viện và đảng phái có thể tự mình nắm lấy vấn đề? Hiện tại, có vẻ là không. Sự gián đoạn công nghệ thậm chí không phải là một mục hàng đầu trong chương trình nghị sự chính trị. Vì vậy, trong cuộc đua tổng thống Mỹ năm 2016, tài liệu tham khảo chính về công nghệ gây gián đoạn liên quan đến bê bối email của Hillary Clinton, và bất chấp mọi lời bàn tán về việc mất việc làm, không ứng cử viên nào giải quyết tác động tiềm tàng của tự động hóa. Donald Trump cảnh báo cử tri rằng người Mexico và người Trung Quốc sẽ cướp mất việc làm của họ, và rằng vì vậy họ nên xây một bức tường ở biên giới Mexico. Ông chưa bao giờ cảnh báo cử tri rằng các thuật toán sẽ cướp mất việc làm của họ, cũng như không đề nghị xây dựng một bức tường lửa ở biên giới với California.[Vi]

Đây có thể là một trong những lý do (mặc dù không phải là lý do duy nhất) tại sao ngay cả cử tri ở các vùng trung tâm của phương Tây tự do cũng đang mất niềm tin vào câu chuyện tự do và vào quy trình dân chủ. Những người bình thường có thể không hiểu trí tuệ nhân tạo và công nghệ sinh học, nhưng họ có thể cảm nhận được rằng tương lai đang bỏ lại họ phía sau. Năm 1938, tình trạng của người bình thường ở Liên Xô, Đức hoặc Mỹ có thể rất ảm đạm, nhưng họ liên tục được bảo rằng họ là thứ quan trọng nhất trên thế giới, và rằng họ là tương lai (tất nhiên, với điều kiện họ là 'người bình thường' chứ không phải người Do Thái hay người châu Phi). Họ nhìn vào các áp phích tuyên truyền – thường mô tả những người thợ mỏ than, công nhân thép và các bà nội trợ trong những tư thế anh hùng – và nhìn thấy chính mình ở đó: 'Tôi ở trong tấm áp phích đó! Tôi là anh hùng của tương lai!'

Năm 2018, người bình thường cảm thấy ngày càng không còn phù hợp. Rất nhiều từ ngữ bí ẩn được tung hô đầy phấn khích trong các bài nói chuyện TED, các nhóm chuyên gia tư vấn chính phủ và các hội nghị công nghệ cao – toàn cầu hóa, blockchain, kỹ thuật di truyền, trí tuệ nhân tạo, học máy – và những người bình thường có thể nghi ngờ rằng không từ nào trong số đó nói về họ. Câu chuyện tự do là câu chuyện của những người bình thường. Làm thế nào nó có thể duy trì sự phù hợp với một thế giới của người máy cyborg và các thuật toán kết nối mạng?[Vi]

Trong thế kỷ hai mươi, quần chúng đã nổi dậy chống lại sự bóc lột, và tìm cách chuyển đổi vai trò thiết yếu của họ trong nền kinh tế thành quyền lực chính trị. Giờ đây, quần chúng sợ sự không còn phù hợp, và họ điên cuồng sử dụng quyền lực chính trị còn lại của mình trước khi quá muộn. Brexit và sự trỗi dậy của Trump do đó có thể chứng minh một quỹ đạo ngược lại với quỹ đạo của các cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa truyền thống. Các cuộc cách mạng Nga, Trung Quốc và Cuba được thực hiện bởi những người thiết yếu cho nền kinh tế, nhưng lại thiếu quyền lực chính trị; vào năm 2016, Trump và Brexit được ủng hộ bởi nhiều người vẫn được hưởng quyền lực chính trị, nhưng lại sợ rằng họ đang mất đi giá trị kinh tế của mình. Có lẽ trong thế kỷ hai mươi mốt, các cuộc nổi dậy dân túy sẽ không được dàn dựng chống lại một giới tinh hoa kinh tế bóc lột con người, mà chống lại một giới tinh hoa kinh tế không còn cần đến họ nữa. Đây có thể là một trận chiến thất bại. Đấu tranh chống lại sự không còn phù hợp khó khăn hơn nhiều so với đấu tranh chống lại sự bóc lột.[Vi]

—ooOoo—

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.