Con tàu City of Essex đóng vào cuối thập niên 1870, cho đến nay nó vẫn vững chãi, các nhà thiết kế đã nắm được thói quen của công chúng rất khác biệt so với ngày nay. Hoàn toàn khác biệt trong một số mặt, công dân của nền cộng hòa dưới thời Rutherford Birchard Hayes[1] nhìn nhận ánh mặt trời khác xa công dân thời Hoover. Khi đóng chiếc City of Essex, người Mỹ, bấy giờ vốn đi lại bằng tàu thủy hơi nước ở ngoài khơi và ven biển, thích được ở trong bóng râm, hoặc ít ra là cũng không thích phải trèo từ boong này lên boong khác để rồi bị phỏng da. Vì thế chiếc City of Essex có boong trên cùng nhỏ hơn phần mái của phòng ăn. Nó có một lối đi men cầu vòng quanh mái, ở phía sau phòng lái.

Nếu hôm nay chi nhiều tiền như thế cho một con tàu, sẽ có một chỗ trên boong thượng để người ta có thể nằm hoặc ngồi tắm nắng khi đẹp trời. Người ta sẽ làm lan can thích hợp dọc mép boong. Lan can phải đủ cao và chắc để chống mòn, gẫy.

Tuy nhiên con tàu City of Essex, đóng từ cuối những năm 1870, không coi trọng việc các hành khách vui tính nhìn thấy những trang trí tinh tế và đồ đạc trong phòng ăn; có thể họ không chú ý nhiều đến hàng lan can dọc boong trên cùng phía sau buồng lái cũ kỹ này. Lan can quá thấp và rất nguy hiểm.

Nhưng đó là một trong những việc cuối cùng Weston Liggett lo lắng, hai boong bên dưới boong thượng có lan can đều ở phía trên ông. Nỗi lo lớn của ông là Gloria đang ở trên con tàu City of Essex, và bao nỗi lo khác nhỏ hơn. Mới một tuần trước ông còn có nhà, nay chỉ có một phòng ở khách sạn. Ông mê một cô gái trạc tuổi con gái mình, mê đắm điên cuồng (ông không gọi nó là tình yêu: ông quá giận cô gái vì chuyện đó). Ông có lý do để tin cô đang ở bên trên cái bồn tắm cũ kỹ này, nhưng không dám chắc. Ông không phải là người quả quyết. Hơn nữa, ông không muốn tiến thêm bước nào để khám phá. Ông không muốn hỏi quản lý tàu (ông không muốn dính dáng tí nào với quản lý tàu, một người đàn ông gù có bộ ria cắt tỉa gọn gàng; gầy gò, có kiểu kẹp điếu thuốc giữa khớp đốt đầu tiên của hai ngón tay làm bạn nghĩ đến một người khô quắt, người đã có thời thân thiết với nhiều đàn bà, luôn có ý nghi ngờ bẩn thỉu với bất cứ câu hỏi nào về một người phụ nữ trẻ, khá cao ráo, ăn mặc lịch sự, khoảng hai mươi hai tuổi). Ông không muốn hỏi người phục vụ hoặc bất kỳ ai rằng có người phụ nữ trẻ nào lên tàu không. Chắc trong thâm tâm Liggett, mọi chuyện này và cái ngày trước đó đã là điềm đáng ngờ cho cuộc hôn nhân của ông tan vỡ. Thói quen suy nghĩ của người có vợ không dễ phá vỡ một sớm một chiều, nếu không thì cuộc hôn nhân đã có ý nghĩa tốt hoặc xấu, vì vậy ông đã phòng ngừa: khi gọi cho Gloria ông không để lại tên, vì ông không đăng ký tên thật ở khách sạn mà dưới cái tên Walter Little. Ông đặt chỗ trước trên tàu City of Essex bằng tên Walter Little (những chữ đầu giống tên ông). Khi cố liên hệ với Gloria, ông không để lại tên giả vì ngại cô sẽ không gọi cho Walter Little. Ông cũng không để lại tên thật vì biết chắc cô không gọi cho Weston Liggett. Mọi sự đều được phòng ngừa trước và sau khi lên tàu. Trên chiếc City of Essex, đúng như ông hình dung, ông mong không để lộ ý đồ.

Trong chừng mực ai cũng có thể cầm chắc, ông tin Gloria không hề ngờ ông có mặt trên tàu. Cô không biết ông ở đâu. Lúc cô gọi điện, ông đang ở trong phòng nhưng cố tình không trả lời. Ông không gọi cho ai từ khách sạn, vì thế có thể nghĩ một cách hợp lý rằng bất cứ cuộc gọi nào đều là của Gloria. Ban đầu ông không biết vì sao lại không trả lời, nhưng khi chuông ngừng reo ông mừng vì đã làm chủ được mình. Gloria gọi điện có nghĩa là cô đang ở nhà. Có nghĩa là cô gọi để tìm xem có tin nhắn cho cô không, nhưng không thành công. Đúng hơn là cô ở nhà khi gọi đến phòng ông ở khách sạn. Hành động theo linh cảm và phần nào kiềm chế, ông đi taxi đến gần nhà cô. Ông cho xe về. Ông phải thật kiên nhẫn. Ông biết cô ở khu nhà này và sẽ đợi mười tiếng liền nếu cần, cho đến khi cô đi ra. Ông mua hai tờ báo buổi chiều ở quầy báo cuối khu nhà của Gloria và xem đồng hồ vẻ rất quan trọng, để ai nhìn thấy cũng tưởng ông có cuộc hẹn; ông đứng với mấy tờ báo, một tờ mở, một tờ gấp lại kẹp dưới nách. Ông không phải đợi lâu. Chưa đầy mươi phút trông ngóng, ông nghĩ thế, Gloria xuất hiện, xách một cái túi. Ông tránh khỏi tầm nhìn của cô, cho đến khi cô lên taxi. Ông vào chiếc taxi bên kia đường. Ông làm ra vẻ chưa quyết đi đâu, (ông đợi cho đến lúc xe của Gloria lên đường). Rồi khi thấy xe cô rẽ vào dường một chiều, ông bảo lái xe chạy hết phố cho đến khi ông dưa ra quyết định. Chủ tâm của ông đã được đền bù. Từ đường một chiều, xe của Gloria rẽ vào đường một chiều khác, đi về hướng tây như lúc ban đầu. Ông đi theo xe cô và dõi theo cô xuống xe ở cầu tàu Công ty Tàu thủy Massachusetts và Rhode Islands. Ông nói lái xe đỗ cách đấy mấy khu nhà, rồi ông xuống xe và lên xe khác đi tới cầu tàu, để Gloria có đủ thời gian lên tàu. Ông biết các chuyến tàu ở bến cảng này vì đã đi nhiều lần, khi Emily đi nghỉ hè với gia đình ở Hyannisport. Ông biết chúng chưa bao giờ chạy đúng năm giờ rưỡi, và ông sẽ lên tàu City of Essex vào phút cuối nếu ông định thế. Ông định thế thật, vì sát phút cuối cùng một ý nghĩa chợt đến làm ông suýt từ bỏ cuộc theo đuổi này: nhỡ Gloria đi với một người đàn ông khác? Một gã trai loàng xoàng nào đó mới đi du ngoạn kiểu này. Bình dân và rẻ. Còn tồi hơn cả Atlantic City. Ông suýt không đi, nhưng rồi lại nghĩ: thì đã làm sao? Nếu Gloria muốn làm thế, giờ là lúc phát hiện ra, còn nếu cô ta không làm thế, đây là cơ hội vàng để nói chuyện và buộc cô chấp nhận lẽ phải về việc chiếc áo và bao việc khác ông muốn bàn với cô. Ông thấy mệt mỏi và bất lực khi nghĩ đời ông tùy thuộc vào sự ưng thuận của cô biết chừng nào. Chỉ là sự ưng thuận thôi. Hay có khi là ý thích bất chợt. Cô có thể nói không lúc này nhưng tuần sau có thể nói có. Ông đã phụ thuộc vào sự bằng lòng của cô nhiều như thế, mà sự bằng lòng ấy lại phụ thuộc vào cách tiếp cận của ông. Nếu ông hăm dọa cô, cô có thể bảo ông xéo đi, nhưng nếu ông hành xử đúng đắn, có thể dễ dàng làm cô ưng thuận mọi việc. Một trong những điều ông thèm muốn ghê gớm là cô đồng ý ngủ với ông tối nay. Vì thế khi lên tàu City of Essex, kế hoạch của ông là cam chịu, sau bữa ăn mới nói chuyện với cô xem sự thể ra sao. Ông hy vọng cô không bị say sóng trên eo biển Long Island.

Trên chiếc City of Essex có một khoảng boong hẹp bao quanh bên ngoài các cabin, ngoài bốn cabin ở mỗi bên thành tàu. Mạn phải và mạn trái của tàu có hai nhóm bốn cabin mà người đọc phải nhớ không bao giờ dùng khi đi du lịch trên tàu City of Essex. Những cabin chật chội này ở ngay trước bánh guồng đẩy con tàu. Liggett ở một trong những cabin này.

Chẳng có gì để làm ngoài việc ngồi nhìn qua cửa sổ. Cabin rất hẹp, Liggett an tọa trên cái ghế đẩu nhỏ, đặt cẳng tay lên bậu cửa sổ và hút thuốc. Ông cởi áo khoác cho thoải mái và nhìn ra cửa sổ, cũng chẳng đến nỗi chán lắm. Chiếc City of Essex chạy khá nhanh xuống sông Bắc và ngược dòng sông Đông dưới các cây cầu, qua nhiều bến tàu bỏ hoang của thành phố trên dòng sông Đông (Liggett ở mạn trái), những con tàu hơi nước chưa từng chạy theo tuyến nhất định cập bến phía bắc cầu Brooklyn và trong khu vực từ bắc Mitchel Place có tòa nhà của Beekman và Sutton Place mà Liggett biết, ông quen biết nhiều cư dân ở đó. Ông nhận biết nhờ âm thanh khi đến gần và ở bên dưới cầu Queensborough. Âm thanh thật kích động của hàng ngàn người đi xe buýt tháng và xe máy đang vội vã về nhà ở quận Queens và Nassau. Suốt lúc ngược dòng, nhất là khi ở trong vùng lân cận của Hell Gate, Liggett nghĩ làm thị trưởng New York quan trọng biết nhường nào. Tất cả những người làm công trên bến cảng, cảnh sát trên phố Exterior, nhân viên bệnh viện, cảnh sát Hải quân, những người làm việc ở Welfare Island (tất nhiên Liggett không thể nhìn thấy), những người trong bệnh viện trên một hòn đảo và những người diệt chuột trên đảo khác, phụ nữ phải sống cách ly trên một hòn đảo của thành phố vì sốt thương hàn, những người lái phà, công nhân sửa chữa cầu,… họ tạo nên kích thước lớn lao (và chắc chắn là diện mạo kinh khủng) của thành phố. Cái tên duy nhất họ biết là James J. Walker. Liggett tự hỏi liệu Walker có biết điều đó không, và nếu biết thì đó có phải là điều tốt cho ông ta suy nghĩ không? Có khi ông ta nghĩ đến điều đó quá thường xuyên. Quá nhiều công việc cho một con người. Liggett quyết định lần sau gặp Walker, ông sẽ bảo ông ta nên nghỉ ngơi (dù Walker mới trở về từ một kỳ nghỉ). Trời vẫn sáng, và theo đồng hồ của Liggett thì hãy còn quá sớm để ông tìm ra Gloria.

Những bản thiết kế. Một người bình thường làm sao mà biết có bao nhiêu bản thiết kế cất giữ trong hồ sơ cho một cái cần cẩu than ông đang đi qua không? Một tòa cao ốc có biết bao bản thiết kế mặt chiếu, mặt cắt, sơ đồ mặt bằng, vân vân; các bản vẽ mà người kỹ sư sử dụng chẳng hạn. Một người bình thường nhìn một cái bảng điện mà không biết rằng phải có một bản thiết kế cho chính tấm bảng đó, rồi thì bản vẽ hệ thống dây điện và cách điện, bản vẽ cho máy phát điện, một bản vẽ riêng cho các bộ phận khác nhau giống như một cái trụ. Chúa ơi! Việc gì sẽ xảy ra nếu ta sáng tạo một bản thiết kế hay hơn các thứ hiện tại, có thể bán kiếm lời với giá thấp hơn chút ít giá hiện nay không? Ta sẽ kiếm ra của cải như vàng chẳng hạn. Nhìn các bản thiết kế, Liggett chẳng biết gì ngoài việc chúng làm bằng giấy. Chà, hay thật. Đấy không phải là phạm vi của ông, nhưng mọi thứ đều quyến rũ như nhau khi nghĩ đến. Hết thảy hàng ngàn bản thiết kế này. Vì sao lại chỉ trong một nhà máy như nhà máy Edison…

Một tàu chở khách nhanh chóng bắt kịp và vượt City of Essex, Liggett quen biết cả ông chủ và năm người góp vốn của tàu này. Con tàu lướt như bay trên mặt nước. Tại sao con người cứ tận dụng mọi cơ hội đi lại trên dòng sông Đông này, nhỡ một thùng thuốc lá nổi bập bềnh đâm vào vỏ tàu, tàu sẽ vỡ và nổ tung lúc đang chạy nhanh như thế, chắc chắn sẽ giết chết toàn bộ hành khách và thủy thủ. “Lạy Chúa, mấy thằng cha phải gió kia ngu thật.” - Liggett nói. Nếu họ muốn làm trò giật gân thì còn hiểu được, chứ đi về nhà kiểu ấy thật tệ hại. Đã đành Long Island không có tuyến đường sắt lý tưởng, song vẫn còn hơn là bị chết trên tàu như thế kia. Đi máy bay nhanh và an toàn hơn, vì có thể hạ cánh xuống gần câu lạc bộ du thuyền là cảng nhà của con tàu này. Dùng máy bay cũng không đến nỗi quá đắt. Cái bọn này mới ngu làm sao! Mỗi người trong số họ đều đã có gia đình với ít nhất một đứa con, và ít nhất có một trong số họ thực sự không đủ khả năng tham gia một phần trong cái khoản chi phí khổng lồ vào con tàu này. Tại sao họ làm thế, hay vì sao lại chạy nhanh đến thế?

Nhưng Liggett chỉ suy nghĩ theo đà sau khi tự nhắc rằng những người ấy đều đã có vợ. Ông không nghĩ nhiều nữa; vì cảnh tượng con tàu đưa các ông chồng về nhà làm ông không vui. Lần tới về nhà, chắc chắn giữa ông và các con sẽ căng thẳng. Emily căng thẳng là lẽ đương nhiên. Nhưng phải báo tin đó cho các con gái - thực ra Emily không cần bảo với chúng là bố không ở nhà nữa. Ruth. Việc ông hôn tay cô trong xe. Cách cô lo toan bữa trưa cho gia đình. Chao ôi, có bao việc ông muốn làm cho Ruth, làm với Ruth. Lúc này ông nhận ra rằng vài năm gần đây ông bắt đầu hạn chế những lần đưa cô đi ăn, đi xem hát và đến hộp đêm, các cuộc đua thuyền, các trận đấu bóng. Chắc sẽ chẳng còn những dịp như thế nữa; cô là một cô bé xinh đẹp. “Chúa ơi, đôi khi nó làm người khác nghẹn thở.” - ông nghĩ. Cô không đẹp theo cách thông thường, vẻ đẹp ấy hiển hiện trong đôi mắt, dáng cằm khi cô ngồi lặng lẽ trên hiên hoặc trong góc, không biết đang bị quan sát. Ông cho rằng một người cha cảm nhận về con gái mình là việc chẳng có gì mới. Nhưng ông đoán không có người cha nào cảm nghĩ sâu sắc đến thế, dẫu ông ít thể hiện. Không thể bộc lộ nhiều với Ruth. Hôn tay cô như hôm Chủ nhật là việc bất chợt và ông làm vì biết là con ông thích. Thế là tốt. Cô thích thế. Cô yêu ông hơn yêu Emily. Không phải, mà là yêu theo cách khác. Ông yêu Ruth nhiều hơn khi cô còn là một đứa trẻ. Cô lớn lên và tình yêu của ông cũng lớn theo. Cô là một cô gái trọn vẹn, một con người, và tình yêu của ông cũng toàn vẹn hơn. Ông luôn muốn ở bên Ruth khi cô mang thai, khi cô có đứa con đầu tiên với chàng trai trẻ cô sẽ lấy làm chồng. Không phải là một gã lớn tuổi hơn, lượn quanh và ngủ với nhiều cô gái, ra trường đã năm hoặc mười năm, mà là người cùng trang lứa với cô. Giống như hai nhân vật trong cuốn tiểu thuyết của Galsworthy, họ là anh em họ, đúng không nhỉ? Họ phải cẩn thận để tránh có con. Ruth. Ruth xinh đẹp, đáng để một người cha yêu quý.

Nước mắt mấp mé bờ mi, một hai giọt trào khỏi mi dưới, lúc đầu ông không chú ý vì trời đã chạng vạng và bóng tối sắp đến. Ánh sáng đã tắt. Ông thấy rõ những tấm rèm cửa sổ trên các du thuyền nhỏ mà City of Essex đi qua. Ông thấy đói. Cảm giác trong sạch từ tình yêu Ruth không kéo dài lâu. Ông nhớ ra việc mình định làm trên con tàu này.

•••

Gloria cũng thấy đói. Một việc nữa còn khó chịu hơn. Đó là từ lúc lên tàu cô đã muốn đi vệ sinh, nhưng lại sợ. Cô đã dùng toilet trong các quán rượu, nơi hít thở không khí dường như đầy rủi ro. Nhưng ở đó phảng phất một vẻ gần như trong gia đình. Hầu như cô nghĩ về các toilet ở quán rượu như thế; nhưng dù sao cô vẫn luôn phòng ngừa cẩn thận. Nhưng trên con tàu này, mọi thứ đều quá cũ kỹ. Toilet nữ (khác hẳn với toilet dành cho phụ nữ trong quán rượu, trong trường học, phòng dành cho các cô bé trong một căn hộ và phòng rửa tay trên tàu) trông đủ sạch, một bà già da đen bán giấy vệ sinh. Gloria nhìn qua, vào một phòng vệ sinh và vội ra ngay. Bà già da đen ắt tưởng cô điên, nhưng không phải lúc cho Gloria quan tâm xem những phụ nữ da đen trẻ hoặc già nghĩ gì. Cuối cùng, chịu thua khi cố “không nghĩ đến chuyện ấy”, cô đầu hàng và vào một phòng vệ sinh, rồi khi trở ra cô đã sẵn sàng cho một vụ ẩu đả, một cuộc vui và một miếng thịt nướng nho nhỏ.

Gloria đang ăn thịt nướng thì một bà bắt chuyện với cô. Chỉ có mình Gloria bên bàn ăn hai người, một mình người phụ nữ ấy ở bàn bốn người.

- Eo biển Long Island lúc nào cũng có gió mát nhỉ? - bà ta nói.

- Vâng, sao kia ạ? - Gloria nói.

- Dù đã đến châu Âu vài lần, nhưng đây là lần đầu tiên tôi đi trên một con tàu như thế này. Tôi muốn đi kiểu này xem nó ra sao.

- Vâng. Ừm… - Gloria nói.

- Đúng như tôi nghĩ. Tôi tự hỏi chúng ta có đi đúng nơi mình muốn không? Chúng ta đã qua New Haven chưa? Vì tôi có bạn bè ở đấy. Tôi từ… tôi đánh cuộc là cô không đến đó vì chuyến đi này. Cô là người New York, tôi có thể nói thế không?

- Bà có thể nói thế với bất cứ ai bà thích. - Gloria muốn nói vậy. Song cô chỉ nói. - Vâng, là người New York.

- Cô có muốn ngồi cùng bàn với tôi không? Ở đây chẳng còn ai nữa đâu, và tôi để ý chúng ta là những người phụ nữ duy nhất đi du lịch một mình.

- Vâng được, tôi ăn nốt miếng thịt nướng đã, bà không phiền chứ? Lúc này mà chuyển chỗ thì hơi rắc rối. Nhưng cảm ơn bà. Tôi sẽ ăn tráng miệng cùng bà nếu được.

Cô ước giá có vài cô gái có khi xua được nỗi buồn chán, thay vì phải nói chuyện căng thẳng và nói những điều không suy nghĩ. Cô không muốn ăn tráng miệng với bà giáo này hoặc làm bất cứ việc gì.

- Vậy tôi sẽ đến bàn của cô. Tôi ăn sắp xong rồi, và muốn hút một điếu thuốc, có điều tôi ghét châm thuốc ở đây, khi ngồi một mình. Trông buồn cười lắm. Cô biết không? Là khi người ta thấy một phụ nữ ngồi ăn một mình trong nhà hàng, lại còn hút thuốc nữa. Mà cô là người ở đâu nhỉ? Ồ, cô nói rồi, người New York. Xì… ì… ì. Tôi muốn đến New York và ở lại thực sự một thời gian. Tôi hay đến New York trên đường đi châu Âu hoặc về nhà sau chuyến đi châu Âu. Ồ, tôi có làm cô bỏng không? - bà ta quẹt diêm, lưu huỳnh nóng bắn tung làm cổ tay Gloria đau nhói. - Cho tôi nhìn một cái xem nào… Không, không sao đâu. Có lẽ chỉ rát tí tẹo. Nếu tôi là cô, tôi sẽ bôi thứ gì lên đó. Người ta làm diêm kinh khủng quá. Tôi cho rằng Ivan làm ra diêm này. Vua diêm là Đan Mạch đấy. À không, Thụy Điển. Cô có thấy người đàn ông hút thuốc ở đằng kia không? Đấy là lý do tôi muốn ngồi đây với một người nào đó. Ông ta say rượu.

- Trông ông ta tỉnh táo đấy chứ. - Gloria nói.

- Không đâu. Say như một con sâm cầm. Say như một con tích.

- Say như một con tích. Bà sáng tác ra câu ấy ư? Vừa xong? - Gloria hỏi.

- Ồ không. Ở quê chúng tôi vẫn nói thế. Say như một con tích. Cô chưa nghe thấy bao giờ à?

- Chưa bao giờ nghe thấy trong đời. Nó có nghĩa gì? Con tích là con gì?

- Ờ, tôi cũng hay tự hỏi thế, nhưng tôi đoán chắc đấy là một con vật say bí tỉ. Đấy không phải là tiếng tích tắc của đồng hồ, vì tôi chưa nhìn thấy bất cứ ai say mà lại giống tiếng đồng hồ tích tắc. Trong bọn các cô, người ta nói thế nào khi có người say bét nhè?

- Tôi không có bọn nào hết.

- Ờ, ý tôi là các bạn cô ấy. Họ nói thế nào khi có người khó ở?

- Ồ. - Gloria nói. - Tôi nghĩ là bà sẽ không thích những lời họ nói đâu.

- Thế ư? Vì sao? Khiếm nhã lắm à?

- Vâng, hơi hơi.

- Cứ nói đi. Nói như thế nào? Tôi không bị sốc đâu.

- Vậy thì. - Gloria nói. - Phần lớn bạn bè của tôi, những người bạn đàn ông của tôi nói rằng: “Đêm qua tớ bị hầm nhừ đến tận dái”. Còn các bạn gái thì…

- Thật không? Tôi tưởng cô là người lịch sự, hóa ra tôi nhầm. Tôi xin lỗi. - người đàn bà nói và đứng dậy rời khỏi phòng.

- Mình không muốn làm thế, nhưng buộc phải làm. - Gloria tự nhủ. - Giờ mình muốn uống một cốc, thế có phải sướng không? Mình sẽ không thể lấy một cốc.

Cô hút một điếu thuốc, mong người phụ nữ lạ mặt kia quay lại và nghĩ trông bà ta thật ngộ. Cô đi ra boong tàu, trên radio đang phát bài Gió trong rặng liễu của Vallée. Không khí khá trong lành. Trời không trăng.

Đây là một trong những đêm không gặp đàn ông của Gloria. Tại một bữa tiệc hoặc vũ hội, ở ga xe lửa hay trong quán rượu lậu, trên đường phố, trong trận đá bóng, Gloria thường làm một trong hai việc khi nhìn thấy đàn ông. Hoặc cô làm việc này hoặc làm việc kia: nếu bắt gặp cái nhìn của một người lạ, cô nhìn lại chằm chằm khiến anh ta phải nhanh chóng chấm dứt cái kiểu mà ít đàn ông Mỹ có đủ dũng khí làm với phụ nữ Mỹ; hoặc làm cái việc mà trong các bộ phim người ta gọi là “giả nai”. Giả nai là một thuật ngữ chỉ thái độ của người ra vẻ cực kỳ bẽn lẽn. Quặp ngón chân lại, mắt nhìn xuống, đặc biệt là cho ngón tay vào miệng. Gloria có thể rất bẽn lẽn thẹn thùng nếu cô muốn, và cô rất hay tỏ ra như thế. Cô chưa bao giờ thực sự vượt được nỗi sợ đám đông người lạ. Cô không thể nhớ lại một thời việc này là thật. Thực ra khi còn bé, và trong một dịp, cô đã làm một việc mà chưa bao giờ thấy hối tiếc. Trong một bữa tiệc, cô ở lại với bốn người nữa, hai nam hai nữ. Những người phụ nữ kia muốn làm chuyện đó và làm rồi, nhưng Gloria là lần đầu tiên. Đấy là một trong số ít lần trong đời, cô làm một việc mà nhiều lần sau này cô tự hỏi vì sao lại làm thế. Khi gần như phát hiện ra lý do, cô thể hiện mãnh liệt hơn trước, thực ra cô muốn thể hiện mình chẳng qua chỉ vì tính nhút nhát không chế ngự được, nhưng nó không làm cho mọi sự khá hơn. Cô mừng vì một trong những người phụ nữ chứng kiến việc đó - một diễn viên điện ảnh dự bị - đã chết. Thế là bớt một người nhìn thấy nó. Cô mong người kia cũng chết nốt. Nhưng cô không mong muốn tha thiết lắm vì biết người phụ nữ kia không phải là diễn viên, chắc cô ta cũng đang mong Gloria chết quách. Chẳng gì sửa được tính nhút nhát của Gloria. Chỉ làm nó càng tệ hơn mà thôi. Thỉnh thoảng khi sắp bước vào một quán rượu, cô nhớ lại thời đó và không sao ép mình vào quán được nữa. Nhiều lần khác, lúc đang đi qua một dãy bàn, cô đâm ghét chiếc áo dạ hội do chính cô chọn: áo không cổ, ôm khít lấy hông. Cô thừa biết mỗi khi cất bước, bộ hông đầy đặn của cô chuyển động, như thể mỗi bên hông là một quả đấm nắm vào mở ra, cứ nhịp nhàng như thế, làm cô nhớ tới cái máy đếm nhịp. Cô biết vì cô đã ngắm nghía các cô gái khác. Một cô gái đi qua phòng, hông cô ta xoay chuyển tích-tốc tích-tốc. Cô gái trở nên ngượng ngập và dừng lại bên bàn, ngắt nhịp hông ở tích; nhưng khi cô ta bước tiếp, hông bên kia lại tốc và cứ thế, tiếp tục tích-tốc.

Trên boong và trên eo biển Long Island, trời đã tối. Những tia sáng mong manh trên Long Island và bãi biển Connecticut còn sáng hơn các ngọn đèn rẻ tiền trên boong tàu. Gloria bảo người phục vụ đặt cái ghế vào giữa boong cho cô. Cô chẳng chú ý đến ai.

Vì thế cô không nhìn thấy Liggett đang dựa vào lan can mạn phải, nhìn Long Island và nói thật là đang phỏng đoán, chỉ đoán thôi, vị trí của con tàu City of Essex. Nghe tiếng gót giày của Gloria trên boong, ông trở nên cảnh giác. Ông biết đấy là tiếng giày của một cô gái. Ông xoay người và thấy cô không nhìn về phía ông. Ông quan sát người phục vụ xếp ghế cho cô. Ông bỏ xuống phòng ăn.

Người phục vụ da đen mang đồ ăn cho ông vẻ không vui vì đã quá giờ ăn từ lâu, nhưng Liggett chẳng còn bụng dạ nào để ý đến tâm trạng của những người phục vụ. Khi anh chàng da đen bưng súp lên, ông bảo:

- Mang thứ này đi. Nó nguội ngắt.

Ông biết anh ta nhăn mặt với ông, miệng lẩm bẩm, Liggett ngước nhìn và hỏi: “Cái gì?”, nhanh đến nỗi nuốt cả âm cuối. Nghe như bật hơi. Rồi người bếp trưởng da trắng bước tới, hỏi có chuyện gì, Liggett gạt đi. Khi người da đen mang đĩa đi, người bếp trưởng theo sau, rõ ràng là hỏi xem đã xảy ra chuyện gì. Người da đen trả lời rằng ông kia bảo súp nguội rồi, bếp trưởng bèn bắt anh ta mang ngay súp nóng lên thật nhanh; người da đen rên rỉ đấy không phải lỗi của anh ta, đầu bếp phải chịu trách nhiệm về súp nguội và nhìn xem mấy giờ rồi. Liggett khá hài lòng với cách ông giải quyết tình hình nên không nhắc lại với bếp trưởng nữa.

Ông đột ngột đứng dậy. Bếp trưởng vội chạy tới:

- Có gì không ổn, thưa ngài?

- Tôi thấy không được khỏe. Tôi nghĩ tốt hơn hết là hít thở không khí trong lành. - ông không thấy mệt nhưng chắc chắn là không muốn ăn tối. - Đừng bận tâm về bữa tối của tôi nữa.

- Tôi xin lỗi. - bếp trưởng nói.

- Không sao. - Liggett nói.

Ông lại lên boong. Gloria không còn trên ghế nữa. Cô đang đứng bên lan can mạn trái. Trời lạnh hơn và những người khác trên boong là một người Mỹ-Ý cùng vợ và hai con, ông người Ý cố hít thở không khí cho bõ món tiền phải chi, còn người vợ buồn ngủ và bọn trẻ ngước nhìn bố ra hiệu cho đi ngủ.

- Xin chào. - Liggett nói.

Gloria quay lại nhìn ông trừng trừng và nói:

- Ôi Trời!

- Tôi là một người hoàn toàn xa lạ. - Liggett nói. - Tôi sẽ nói thế vì em.

- Tôi không cần nói thế. Sao tình cờ anh lại ở trên con tàu này?

- Em không nghĩ là tình cờ chứ?

- Không, nhưng làm sao anh biết tôi ở trên tàu này?

- Tôi đi theo em.

- Chà. Một mẹo cũ rích. Đi theo tôi.

- Phải, tôi cần gặp em.

- Anh không phải đi theo tôi. Anh có thể gọi lại cho tôi.

- Thế thì tôi sẽ mất em. Ngay sau khi nhận được tin nhắn của tôi, em đã rời khỏi nhà.

- Ra là tin nhắn của anh. Tôi đã nghĩ thế.

- Đúng, đó là tin nhắn của tôi. Em muốn ngồi không?

- Không muốn lắm.

- Tôi thì muốn.

- Tôi đứng thì hơn. Anh không sợ người ta nhận ra anh à?

- Ví dụ, là ai? Những người Ý kia chắc? Trông họ có giống là bạn tôi không?

- Ai mà biết được!

- Đằng nào họ cũng đi rồi. - Liggett nói. - Giờ hãy nghe tôi nói dăm phút nhé?

- Thế thì tôi ngồi xuống vậy. Tôi thấy yếu hẳn.

- Vì sao?

- Vì cách anh đột ngột xuất hiện.

- Tôi lên tàu từ lúc năm giờ rưỡi.

- Anh làm tôi phục lăn.

- Ghế đây. Em muốn ngồi không? - ông nói. - Giờ thì…

- Ồ không, cảm ơn. Tôi không muốn bất kỳ cuộc tranh luận nào.

- Tôi xin lỗi. Tôi sẽ bắt đầu ra sao đây?

- Anh có ổn không? Ý tôi là sau cuộc đánh nhau ấy? Tôi tưởng anh bị thương khá nặng.

- Tôi bị đá lung lay một xương sườn.

- Đừng đùa với chuyện ấy. Tôi biết một anh chàng bị đá vào xương sườn trong một trận đá bóng, cuối cùng bị xương đâm thủng phổi.

- Em không muốn tôi bị thế chứ?

- Không. Dù anh có tin hay không, nhưng tôi không muốn.

- Sao lại không tin? Chỉ là bản năng nhân đạo hay là gì đây?

- Không. Còn tốt hơn thế. Hoặc có khi xấu hơn.

- Là gì vậy?

- Tôi yêu anh.

- A ha ha. Buồn cười thật.

- Tôi biết.

- Cái gì làm em nghĩ là yêu tôi?

- Tôi không biết. Chẳng gì làm tôi tưởng là yêu anh. Nó gần như thế. Tôi thấy tôi gần như nghĩ là tôi yêu anh. Tôi không mong anh tin, nhưng đấy là sự thực.

- Xin em thôi đi cho. Em hút một điếu nhé?

- Hay quá. Thuốc lá Mỹ đây. Tuyệt hay nếu anh bị bắt vì tội buôn lậu thuốc lá vào Massachusetts.

- Đừng nói xỏ tôi.

- Thật đấy.

Ông với tay cô, nhưng cô không để cho ông nắm.

- Không. Anh muốn nói chuyện kia mà. Vậy thì nói đi.

- Được rồi. - ông nói. - Trước hết, tôi đã bỏ vợ. Hay nói đúng hơn là tôi không biết cách dàn xếp chuyện này. Về mặt ngữ nghĩa thì tôi phải bỏ vợ…

- Vĩnh viễn chứ?

- Vĩnh viễn? Thì đúng thế. Lẽ tất nhiên là vĩnh viễn.

- Lẽ tất nhiên là vĩnh viễn. - cô nhắc lại. - Trên thực tế, anh không biết là có vĩnh viễn hay không. Tôi có thể nói thế bằng giọng của anh, thậm chí anh còn chưa nghĩ đến điều đó kia.

- Không, tôi cho rằng tôi không hiểu chuyện này trong nhiều ngày, nhiều tháng và nhiều năm. Em có lạnh không?

- Có. Nhưng chúng ta sẽ ở lại đây.

- Em không phải khó chịu vì việc này. Tôi chỉ hỏi thế thôi.

- Tôi rất tiếc.

- Phải, trở lại việc ấy nhé. Vợ tôi và tôi đã tan vỡ. Vĩnh viễn. Tôi đã kể cho cô ấy nghe về em…

- Sao anh lại làm thế?

- Tôi không nhắc đến tên em.

- Đấy không phải là điều tôi muốn nói. Sao anh lại kể với chị ấy trước khi nói với tôi?

- Tôi không có nhiều cơ hội để nói với em, em nhớ cho.

- Cho dù thế, anh vẫn nên nói với tôi. Anh nên đợi đã. Anh làm thế để làm gì? Tôi không muốn là kẻ phá hoại gia đình người khác. Anh có con. Đấy là điều tồi tệ nhất khi gia đình tan vỡ. Lẽ ra anh nên nói với tôi trước.

- Tôi không thấy có gì khác mà phải làm thế. Nó chẳng ảnh hưởng gì đến thực tế hết.

- Thực tế gì kia? Anh định nói việc tôi ngủ với anh? Anh đã kể với chị ấy là tôi ngủ với anh trong nhà anh? Anh kể rồi chứ gì?

- Phải.

- Chao ôi, anh thật ngốc. Ngốc kinh khủng. Ôi. Ôi. Ôi, Liggett. Sao anh lại làm thế? Khốn khổ thân anh. Hôn em đi.

Ông hôn cô. Cô quàng tay ra sau gáy ông.

- Anh còn làm gì nữa nào? Anh kể những gì với chị ấy? - cô nói.

- Anh kể mọi chuyện trừ tên em.

- Thế chị ấy bảo sao?

- Ờ, anh không cho cô ấy có dịp để nói. Anh bảo cô ấy là anh yêu em.

- Vâng. Thế chị ấy không hỏi tên em sao? Mà không, chị ấy sẽ không muốn biết đâu. Em cho là chị ấy sẽ khám phá ra ngay thôi.

- Anh không muốn nhắc tới tên em. Anh sẽ không nói nếu cô ấy hỏi.

- Giờ thì chị ấy chẳng vội gì biết. Chị ấy có dự định gì không?

- Anh không biết chắc. Anh bảo sẽ ly hôn ở New York nếu cô ấy muốn thế. Anh còn cho cô ấy lý do nữa.

Gloria cười vang:

- Anh sắp sẵn cả rồi.

- Cô ấy cũng nói y như thế.

- Chị ấy có nhận lời gợi ý của anh không?

- Anh nghĩ là cô ấy định đến Reno.

- Sao lại tốn kém thế? Anh đưa chị ấy đến New York đi. Em sẽ làm một người phụ nữ không thể nhận diện trong chiếc áo khoác ren.

- Không. Đến Reno hay hơn.

- Thế thì đắt lắm. Đi Reno rất tốn, em nghe nói thế.

- Nhưng anh nghĩ cô ấy muốn đến Reno, và cô ấy muốn anh làm gì cũng được, ngoài việc phải thu xếp cuộc gặp với các con.

- Chúng bao nhiêu tuổi?

- Ruth lớn nhất sắp mười sáu, hay có lẽ mười sáu, Barbara ít hơn hai tuổi.

- Phải, giờ thì em nhớ ra rồi. Anh đã kể với em. Nhưng thế thì không hay đâu. Cô lớn sắp có bữa tiệc ra mắt phải không?

- Anh ngờ thế. Nhiều thứ chi phí loại đó. Hai năm trước thì được. Nhưng không phải năm nay hoặc sang năm.

- Sang năm chúng ta sẽ có cuộc cách mạng.

- Em lấy đâu ra những tin đồn ấy? Cách mạng. Ở nước này ư? Chúng ta có thể có một tổng thống là đảng viên Đảng Dân chủ, nhưng… hay em định nói đấy là cuộc cách mạng?

- Em muốn nói đến cuộc cách mạng thực sự kia. Những người đứng đầu chính phủ hay các ban bệ, hoặc bất cứ cái gì anh muốn gọi. Ví dụ như cái đầu của anh chẳng hạn. Tất cả những người giàu. Đầu anh với cái mũ rơm buộc dải băng Racquet Club. Người ta sẽ bảo cắt phăng nó đi. Dekes, Psi U’s, Racquet Club, Squadron A.

- Em lấy anh nhé? - ông nói.

- Em đang cố xua cái ý nghĩ ấy khỏi đầu anh. Anh không việc gì phải hỏi em câu đó.

- Nhưng không thể được vì đây là việc anh phải làm. Anh muốn như thế. Em có muốn lấy anh không?

- Với anh thì có, nhưng…

- Không nhưng gì hết. Nếu em muốn, chúng ta sẽ cưới. Không đắn đo gì nữa.

- Ngược lại, có hàng ngàn thứ phải cân nhắc nhưng chẳng gì có ý nghĩa.

- Ý anh không phải thế.

- Không, đúng thế đấy. Nhưng chúng ta không tranh cãi về việc này nữa. Vâng, em sẽ lấy anh. Anh cứ sắp xếp việc ly dị rồi em sẽ lấy anh, em sẽ là một người vợ ngoan.

- Anh biết.

- Ồ, anh không nghĩ thế đâu. Anh sẽ cho rằng em đã từng trải như một người đàn ông và em sẵn sàng ổn định. Đấy không phải là lý do thật để em làm người vợ ngoan đâu.

- Không phải ư?

- Hoàn toàn không. Anh muốn biết lý do thật không? Vì nó nảy sinh trong con người em. Mẹ em. Hôm nay em nghĩ đến bố em, mẹ là người vợ tuyệt vời và vẫn là thế sau từng ấy năm ròng. Lẽ tất nhiên, anh đúng về mặt nào đó. Em đã sống theo kiểu của em cho đến khi phát hiện ra rằng người phụ nữ chỉ có một cuộc đời duy nhất. Em hiểu, hay đúng hơn là em không hề nghĩ đến cách sống của mình, nhưng em không thể giả vờ là mình không tồn tại.

- Cabin của em ở đâu?

- Chìa khóa phòng em đây. Còn của anh? Em đến phòng anh tiện hơn.

Ông chỉ cô cách đến phòng ông.

- Anh sẽ xuống bây giờ. - ông nói.

- Năm phút nữa em xuống. - cô nói.

Trong phòng, ông nghĩ nơi này thật khủng khiếp để đưa cô tới. Lúc cô gõ cửa, ông hơi lúng túng. Ông ngồi trên cái giường bên dưới, cô đứng trước mặt ông. Ông vòng cánh tay ôm lấy hông cô. Cô đang ở đây, ngay dưới lớp quần áo của cô. Cô đứng, hai tay nắm lấy cái giường trên và sẵn sàng đáp ứng mọi ý muốn của ông.

- Không! - cô nói.

- Gì kia?

- Em không muốn anh. - cô nói.

- Em sẽ muốn. - ông nói. - Em ngồi xuống đi.

- Không, anh yêu. - cô ngồi xuống giường dưới, cạnh ông.

- Có việc gì thế? - ông hỏi.

- Em không biết.

- Em biết chứ. Có việc gì thế?

Cô liếc nhìn căn phòng bé tí tẹo rồi ngửa đầu ra sau, nhìn thẳng về phía trước.

- Ồ. - ông nói. - Nhưng không phải lúc nào cũng như thế này đâu.

- Nhưng em không muốn như thế này, dù chỉ một lần. Không phải bây giờ.

- Chúng ta đến phòng em vậy. - ông nói.

- Không. Nó cũng không khá hơn. Rộng hơn, nhưng không khá hơn. Nó vẫn là một phòng nhỏ, bẩn thỉu trên con tàu City of Essex.

- Chỉ đêm nay thôi. - ông nói. - Anh rất thèm muốn em. Anh yêu em, Gloria.

- Vâng, em yêu anh còn nhiều hơn. Nhưng không. Anh nhìn này. Nhìn cái giường này. Những tấm khăn trải này. Nặng hàng tấn. Ẩm ướt. Lạnh lẽo. Cả hai chúng ta không thể cùng đứng trong căn phòng này được. Chao ôi, tất cả mọi thứ. Chẳng khác gì một người chào hàng với một con đĩ.

- Em không phải là con đĩ, và anh cũng không phải là người chào hàng. Bây giờ chúng ta đàng hoàng như đã cưới nhau. Ký vào hàng đống giấy tờ không làm chúng ta được hơn thế.

- Vâng, đúng thế. Không ký giấy tờ nhưng giấy tờ có hàm ý gì chứ. Em sẽ lên boong hít thở không khí rồi về phòng mình. Anh có muốn đi cùng không?

- Đến phòng em ư?

- Không. Lên boong. Em sẽ không ở với anh tối nay, trên tàu này. Nếu không muốn đi cùng em cũng được. Sáng mai em sẽ gặp anh. Khi nào rời tàu, chúng ta có thể đến khách sạn và em sẽ lên giường ngay với anh. Nhưng không phải ở đây.

- Hừm.

- Không phải em ngại gì đâu. Anh biết mà. Chỉ vì những cái khỉ nợ này…

- Rẻ tiền và tầm thường, anh đoán thế. Em là người khéo nói.

- Em biết. Thế thôi nhé. Chúc anh ngủ ngon. Nếu anh muốn gặp em vào sáng mai thì được. Chúc anh ngủ ngon.

Ông không trả lời, và cô đi ra. Ông ngồi đó, căm ghét cô mất một lúc, vì thực ra ông thèm muốn cô ngay trong phòng này cũng như ở mọi nơi. Sự chật hẹp của nó cũng có cái hay chứ, giống như trong một cái hộp. Nó sẽ tạo cảm giác mới mẻ.

Rồi ông bắt đầu ngẫm nghĩ đến ý cô. Ông lấy làm tiếc những điều mình đã nói (nhưng ông biết là bịa). Ông muốn nhìn thấy cô trước khi cô đi ngủ, nói với cô rằng ông xin lỗi và rằng cô nói đúng về căn phòng. Cô không phải là một gái điếm dung tục, và cô có quyền từ chối nằm trên chiếc giường này. Ông mặc áo rồi ra khỏi phòng.

Tiếng ồn của con tàu át tiếng bước chân thình thịch của ông. Đấy là cách ông cảm nhận âm thanh con tàu. Thường ngày ông đi lại nặng nề, nhưng tiếng bánh lái, tiếng pittông xoay bánh lái, tiếng xé nước của con tàu City of Essex và ngọn gió khá mạnh thổi từ đất liền đã át tất cả. “Thi nào.” - ông nói khi muốn diễn đạt “Đi nào”. Gió ùa đầy miệng làm ông suýt nghẹn thở.

Một boong, hai boong, không thấy Gloria đâu. Ông nhìn thấy một tấm biển treo trên sợi dây Hành Khách Không Được Lên Boong Thượng Sau 8 Giờ Tối. Chắc cô ở trên đó.

Ông trèo qua sợi dây và tấm biển, chậm rãi đi lên cầu thang. Chẳng cần phải khẽ khàng. Rõ ràng là các hành khách đã đi ngủ cả rồi và Liggett đoán giờ này chẳng còn thủy thủ nào làm việc trên boong chiếc City of Essex.

Ở mấy bậc trên cùng, ông chỉ nhìn thấy đường nét của buồng lái, cột ông khói đơn độc của chiếc City of Essex và vài cái quạt gió. Trên bờ biển chỉ có một dải ánh sáng ngắn ngủi, còn tất cả tối om. Rồi ông nhìn thấy Gloria, ông đoán đấy là Gloria, ngồi trên mái phòng ăn. Đúng lúc đó cô quay lại và nhìn thấy ông, mắt cô đã quen với bóng tối. Cô đứng dậy và chạy tới. Rồi cô dừng lại và nhìn quanh.

- Này, ổn chứ. - ông gọi và xoay người, bắt đầu bước xuống cầu thang. Đến nửa chừng ông nghe thấy một tiếng hét, hoặc tưởng là nghe thấy một tiếng hét. Ông chạy nốt mấy bậc còn lại, lần này ông biết đúng là đã nghe thấy tiếng hét. Ông nhìn xuống nước, vừa đúng lúc trông thấy Gloria bị hút vào bánh guồng bên thành tàu. Sau đó con tàu dừng lại.

- Mình chẳng thể làm được gì. - Liggett nói, chẳng với một ai.

❀ ❀ ❀

[1] Rutherford Birchard Hayes (1822-1893): Tổng thống thứ 19 của Mỹ, nhiệm kỳ 1877-1881.