Một

Lão Dương là một bệnh nhân lâu năm, lục phủ ngũ tạng hầu như chẳng có chỗ nào khỏe mạnh. Nặng nhất là bệnh loét dạ dày và hen suyễn. Cứ đến mùa đông, cả người ông lại cuộn tròn trong một cái thùng bông to lớn (chiếc áo bông của ông vừa to vừa dày, trông như một cái thùng tròn), chỉ lộ ra một khuôn mặt vàng vợt, khô khốc, đầy đồi mồi. Còn cách thời hạn quy định hơn hai năm, ông đã nộp đơn xin nghỉ hưu. Ban tổ chức huyện ủy xét thấy trong số cán bộ thời kỳ "cải cách ruộng đất", tư cách của ông là cao nhất, bèn đề nghị ông lui về tuyến hai, sắp xếp công việc ở HĐND hoặc Chính hiệp huyện. Ông kiên quyết từ chối: Đã có chức vụ thì phải làm việc; ông có nửa năm nằm viện, mang cái tên hão sẽ ảnh hưởng đến công việc. Huyện ủy đành đồng ý. Sau khi ông hoàn tất thủ tục nghỉ hưu, Ân Đạo Nghiêm lại đến tận nhà, mời ông ra làm cố vấn cho Tổng công ty Nông Công Thương Lý Bát Wan: Nói gì thì cũng có mấy chục năm giao tình, lại là đồng niên, ra đó dưỡng bệnh cũng tốt. Lão Dương thở hồng hộc, nói: "Lão Ân, lòng tốt của ông tôi xin nhận. Con người tôi, ông cũng biết rồi đấy." Ân Đạo Nghiêm trợn tròn mắt, nói: "Chính vì biết nên tôi mới mời ông. Ông nhìn đám người ở trấn xem, có kẻ nào mà không chìa tay ra với Lý Bát Wan. Đến tận bây giờ, ông còn chưa ăn một bữa cơm nào ở đó. Ông coi thường tôi đấy à!" Lão Dương nói: "Tùy ông nghĩ thế nào thì nghĩ." Rồi cúi đầu chỉ cắm cổ thở.

Lão Dương sau khi về hưu bỗngâm cọc yêu thích thơ cổ, thường hay tìm đến chỗ Lão Ngải để thỉnh giáo về niêm luật, chương pháp của thơ cổ. Sau đó lại có thêm mấy giáo viên đã nghỉ hưu tham gia vào, mấy ông già bàn tới bàn lui, liền lập nên một thi xã. Rảnh rỗi lại tụ tập một chỗ ngâm vịnh câu chữ. Hồi nhỏ lão Dương từng đọc sách chữ Hán mấy năm, nền tảng chữ Hán cổ cũng có một ít, chẳng mấy chốc đã nắm được đường lối. Cộng thêm việc làm cán bộ mấy chục năm, ít nhiều cũng có kiến thức hiểu biết, không đến nỗi rơi vào cái vẻ hủ nho của mấy ông đồ nghèo. Thơ viết ra, so với mấy vị "chuyên gia" kia thì thường ít bị sự ràng buộc của niêm luật làm hại ý thơ hơn. Lão Ngải ngâm đi ngâm lại nhiều lần, thường trầm trồ khen ngợi không ngớt: "Nước trong vác hoa sen, tự nhiên không gọt giũa." Lời này của Lão Ngải là từ đáy lòng, cũng được mọi người trong thi xã công nhận. Mọi người liền gợi ý với lão Dương, Tiểu Đinh bây giờ trong giới văn đàn thành phố được coi là có chút tên tuổi, sao không gửi thơ cho cậu ta, nhờ cậu ta giới thiệu đăng lên các báo chí ở tỉnh. Lão Dương đương nhiên không chịu: Thân phận ngôn từ tầm thường thế này, bản thân mang ra giải trí thì thôi, còn mang lên tỉnh để người ta cười chê chắc?

Tuy nhiên, gợi ý này lại khiến lão Dương nhớ đến Tiểu Đinh.

Tiểu Đinh lên thành phố tỉnh lỵ đã nhiều năm. Mấy năm đầu, cậu ta thường xuyên có thư từ qua lại, sau đó thì thưa dần. Nhưng đến Tết năm nào cũng vẫn nhớ gửi một tấm thiệp chúc mừng hoặc đại loại thế. Lão Dương biết, cậu ta vẫn kính trọng mình. Thường xuyên nhìn thấy trên báo tin tức cậu ta đi tỉnh họp, đi nước ngoài thăm viếng, trong lòng lão Dương cảm thấy rất ấm áp, nhưng lại có chút lo lắng khó hiểu: Sau khi viết tác phẩm thành danh đó, Tiểu Đinh không còn thấy có tác phẩm nào có ảnh hưởng ra đời nữa. Nếu quả thực nhanh chóng cạn kiệt tài năng như vậy, thì thật sự có hơi đáng tiếc. Nghĩ ngợi, ông liền viết thư cho Tiểu Đinh vào ban đêm, nói rất nhiều lời khích lệ vì mừng cho cậu ta, lại ám chỉ một cách rất kín đáo rằng cậu ta nên thường xuyên về thăm các thôn trấn; qua nhiều năm như vậy, quay đầu nhìn lại những nơi quen thuộc trước kia, cảm xúc sẽ sâu sắc hơn. Cảnh vật đổi sao dời mà người xưa thường nói, đại khái chính là ý này.

Ngày Tiểu Đinh nhận được thư, vừa vặn đang bàn luận với mấy người bạn trong giới văn nghệ thành phố, cảm thấy ở trong thành phố có chút chán ngấy, muốn tìm một vùng nông thôn hẻo lánh để tìm kiếm chút cảm giác hòa mình với thiên nhiên, gọi là tìm kiếm "ngôi nhà tinh thần". Làm những "quý tộc tinh thần" ngày càng sa sút ở thành phố từng ấy năm, ngược lại lại cảm thấy đã đánh mất quê hương. Chuyền tay nhau đọc bức thư của lão Dương, mấy người liền nhảy cất lên vui sướng, nói: Đúng lúc lắm, hãy đi thăm lại chốn cũ của đại văn hào.

Hai

Được các cơ quan hữu quan cấp trên phê chuẩn, thị trấn nhỏ bây giờ thực sự đã được đặt tên là "Trấn Tướng Quân". Mặc dù không tổ chức buổi lễ đặt tên hình thức nào, nhưng người dân trong trấn ai nấy đều nở mày nở mặt. Đi ra ngoài trấn, khi được hỏi là người ở phương nào, tất cả đều ngẩng cao đầu trả lời mình là "người Trấn Tướng Quân". Ngay cả người Lý Bát Wan cũng vậy. Dường như chính mình là vị tướng quân ở trấn đó, và cái trấn ấy đổi tên là nhờ sự tồn tại của họ vậy. Suy xét cho kỹ, đương nhiên trước hết là do vị cố tướng quân đã để lại vinh dự đặc biệt cho thị trấn nhỏ, song đồng thời cũng không thể loại trừ ảnh hưởng do tiểu thuyết của Tiểu Đinh tạo ra. Đất vì người mang tên, người vì văn nổi danh, vốn dĩ cũng là chuyện xưa nay vẫn có.

Mấy người bạn văn nghệ ở thành phố cùng đi đều nói, phải theo tiểu thuyết của Tiểu Đinh để tìm lại thị trấn nhỏ của những năm tháng ấy.

Hơn mười năm sau, thị trấn nhỏ nay đã mang tên Trấn Tướng Quân sớm đã thay đổi hoàn toàn bộ mặt. Con phố cổ kính với những tòa nhà chạm trổ từ trước nay đã bị phá sạch không còn mảnh giặt, thay vào đó là mặt tiền các cửa hàng được trát bằng xi măng kém chất lượng và gạch men loại xoàng. Con sông nhỏ ngoài trấn từ lâu đã khô cạn, nghe nói là do các doanh nghiệp của Lý Bát Wan hút quá nhiều nước ngầm gây nên. Cây cầu xi măng thô kệch cực lớn được Trưởng phòng Phùng của địa ủy đề chữ "Phi Hồng Ngọa Ba" vì thế mà càng trở nên phô trương lố bịch. Không còn sông nữa, nhưng hai bên bờ sông lại được làm đường cái, bị đủ loại tiểu thương bán thịt cá gia cầm, rau củ đồ ăn vặt, quần áo giày tất, bách hóa phẩm chen chúc chật như nêm cọp. Đủ loại nước thải từ con đường hai bên đổ xuống lòng sông nhuộm thành từng dải màu xanh ngắt bốc mùi hôi thối nồng nặc. Con phố hẹp của thị trấn vẫn ồn ào náo nhiệt như trước, chỉ có điều trong sự ồn ào náo nhiệt ấy đã có thêm rất nhiều âm thanh hiện đại. Chuồng lợn trước kia, nay đã được cải tạo thành phòng máy trò chơi điện tử. Dọc phố cứ cách vài bước lại có một chiếc bàn bida. Đám thanh niên chơi bida không mấy kẻ là đầu tóc bù xù, đi dép lê xám ngoét. Dưới gầm bàn bida có con lợn đang ỉa, có con chó đang ăn phân. Mấy người làm văn nghệ cấp tỉnh liền thở dài: Khẩu vị hấp thu văn hóa nước ngoài của người Trung Quốc quả thực là quá ghê gớm, nội dung cao nhã đến đâu cũng có thể dùng phương thức dung tục nhất để tiêu hóa sạch sành sanh.

Tiểu Đinh nhìn thấy ông thợ cạo ở đầu phố. Trông ông ta có vẻ khá chán nản. Hai tai của ông ta đã điếc hoàn toàn, điều này tạo ra chướng ngại chí mạng cho việc tiếp nhận tin tức của ông ta. Thứ duy nhất bây giờ ông ta có thể lải nhải kể lể với người khác, chỉ là tin tức về cái quán hớt tóc đó. Cái quán hớt tóc đó đã được một thanh niên người tỉnh ngoài thầu lại, đổi tên thành tiệm làm tóc, trang trí hoa hòe hoa sói, nhìn đẹp mắt hơn hẳn cái vẻ đen sì như hắc ín trước kia. Chỉ có điều là không biết cắt tóc. Ông thợ cạo trước kia học việc, nhát kéo cắt tóc đầu tiên hạ xuống từ đâu, cũng là có quy củ, không thể tùy tiện túm lấy đầu người ta là cắt ngay. Mà là căn cứ theo thân phận khác nhau của từng người để xác định vị trí hạ dao. Quy củ là "trước nhà sư, sau đạo sĩ, nửa bên cho kẻ hành khất". Người thường cắt tóc, đều là bắt đầu cắt từ bên trái huyệt "bách hội". Cắt tóc cho người đi tu, nhát dao đầu tiên bắt buộc phải khai thiên môn. Nếu cắt tóc máu cho trẻ sơ sinh, còn phải đọc những lời chúc như "Thụy khởi ải môn cơ, ngô sư tụng phúc hỉ; anh hài kim tước phát, trạch xá hiện quang hoa". Thời buổi bây giờ thì làm gì có những quy củ này. Tên thanh niên người tỉnh ngoài kia dẫn theo mấy cô gái ngoại tỉnh đến, những cô gái đó ngay cả tông đơ cũng không biết dùng, chỉ biết dùng một chiếc kéo dài để cắt gọn phần chân tóc, rồi dùng chiếc bàn chải to bằng bàn chải đánh đánh răng để thoa dầu dưỡng tóc. Cái này gọi là "làm tóc". Thủ pháp chính của "làm đẹp" chính là mát-xa. Mát-xa phải lên lầu. "Chúng tôi trước kia gọi là 'bấm huyệt', người ta bây giờ gọi là 'mát-xa'. Trời mới biết họ đang sờ soạng cái gì trên lầu." Ông thợ cạo liếc xéo mắt và mũi, chỉ chỉ tầng hai của "tiệm làm đẹp và làm tóc" đang đóng kín rèm cửa. Mục đích của ông ta là muốn khiến người ta ghê tởm cái nơi đó, nhưng ngược lại lại khơi gợi sự tò mò sục sôi, chẳng khác nào làm nhân viên tuyên truyền miễn phí cho cái tiệm làm đẹp làm tóc đó.

Lão thợ may đã chết rồi. Nghe nói là bị đứa con gái chọc tức cho chết. Con gái là con một, thi trượt cấp ba, cùng mấy đứa bạn không sợ trời không sợ đất đi Quảng Đông làm thuê mấy năm, kiếm được tiền lại học được kỹ thuật cắt may thời trang, về quê liền tiếp quản sự nghiệp của bố. Lão thợ may vốn dĩ vì chuyện này mà rất vui mừng, nhưng không ngờ con gái lại bê từ thành phố về một đống ma-nơ-canh phụ nữ trần truồng nhẵn thín từ trên xuống dưới bày đầy cái mặt tiền vốn dĩ đã chật chội ấy, trở thành một phong cảnh tươi đẹp trên phố thị trấn. Lão thợ may lúc ấy tức đến ngất đi, tỉnh lại thì toàn thân run lẩy bẩy như sàng gạo, nhưng lại không nói được câu nào. Liền đi đẩy những con ma-nơ-canh đó. Đẩy được mấy con, bản thân lại không còn chút sức lực nào nữa. Thế làổ bệnh, không bao giờ gượng dậy được nữa. Nhưng cửa hàng thời trang của con gái lão (trước kia gọi là tiệm thợ may) thì lại làm ăn phát đạt. Tiền thuế nộp trong một năm, là nhiều nhất trong số tất cả các hộ kinh doanh cá thể ở trấn.

Tiểu Đinh đã vấp phải thái độ lạnh nhạt ở chỗ gã Mũ Vàng. Cậu ta chủ động tiến lên chào hỏi, nhưng gã Mũ Vàng ở trong quầy lại lạnh lùng nói: "Tôi không nhớ Tiểu Đinh Tiểu Đủng gì cả, chỗ tôi chỉ có khách lạ khách quen. Anh muốn mua gì? Không mua thì đừng đứng cản đường trước cửa tiệm." Khuôn mặt đầy vẻ hận thù khó hiểu. Tiểu Đinh đành phải bước đi, nghe thấy hắn ở phía sau nhổ bọt một cái đầy ác độc.

Đoàn người đi dạo một vòng trên phố thị trấn, cảm thấy tẻ nhạt vô vị. Lão Dương vẫn đi theo phụ họa nãy giờ nói, nơi tĩnh mịch thì có một chỗ, chính là núi Lác mà Tiểu Đinh từng viết qua, nơi vị tướng quân hồi trước bị đày lưu đày. Cây cối ở đó đều đã lớn lên thành rừng, chỉ có điều bây giờ ở đó có khu nghĩa trang của trấn. Không biết mọi người có hứng thú hay không.

Mọi người nói: Có gì mà không, tình yêu và cái chết vốn dĩ là chủ đề muôn thuở. Đang định đi cảm nhận ý thức về cái chết.

Núi Lác quả thực không đến nỗi nào. Khu nghĩa trang chiếm một nửa sườn núi. Nửa sườn núi đối diện bên kia sông chính là Sơn trang Tướng Quân có phòng khiêu vũ, phòng tắm xông hơi. Mấy người làm văn nghệ cấp tỉnh nói: Cái này hay đây, sự sống động và sự im lặng của cái chết cùng thống nhất trên một ngọn núi, chính là hai cực của nhân sinh. Bởi vì núi Lác thực ra chỉ là một gò đất lớn, sườn núi cũng thoai thoải, từ chân núi lát bậc thang xi măng rất rộng thẳng tắp lên đến đỉnh núi. Trên đỉnh là đài tưởng niệm các liệt sĩ địa phương có kiểu dáng tuy thô sơ nhưng không kém phần trang nghiêm. Trên bốn sườn núi mà đài tưởng niệm nhìn xuống, chính là nơi về chầu tổ của những người đã khuất trong trấn. Bởi vì là khu nghĩa trang mới được khai phá, nên các ngôi mộ đều được lập trong khoảng hơn chục năm nay, ngôi nào cũng có bia mộ được xây cực kỳ thành kính, từng phiến từng phiến trông giống hệt như những cổng tam quan cầu kỳ. Xi măng, đá xanh, đá hoa cương, đá cẩm thạch đều có thể nhìn ra ngay là vật liệu thượng hạng không tiếc vốn liếng, chữ trên bia đều được thếp vàng hoặc tô đỏ. So sánh ra thì đài tưởng niệm với lớp xi măng bong tróc, phần móng lõm xuống, chữ nghĩa mờ mịt ấy lại có vẻ quạnh quẽ lạnh lẽo. Hiện tượng này không khó hiểu. Đơn vị mà chính Tiểu Đinh đang làm việc, phòng làm việc rách nát như một cái lò gạch hoang phế, thế mà khu ký túc xá thì lại được trang hoàng sang trọng hơn nhà nào nhà nấy. Năm ngoái Tiểu Đinh đến Nhật Bản thăm viếng, thấy Quốc hội Nhật Bản trông ảm đạm nghèo nàn, ngược lại những tòa nhà văn phòng của các công ty tư nhân như Mitsubishi Heavy Industries lại càng xứng đáng gọi là cung điện hơn. Sư giàu chùa nghèo, xem ra đã trở thành xu hướng phổ biến trên toàn thế giới.

Tuy nhiên, toàn bộ khu nghĩa trang cũng không phải ngôi mộ nào cũng đường hoàng như vậy. Trên sườn núi của khu nghĩa trang, có một ngôi mộ, không có bia mộ, cũng chẳng có thảm cỏ, chỉ là một đống đất nhỏ trơ trọi. Nước từ sườn núi chảy xuống xói mòn đống đất nhỏ này thành ra lởm chởm, nếu không nhìn kỹ thì rất khó nhận ra đây là một ngôi mộ. Do một người đi tiểu tiện tình cờ phát hiện ra. Người này chọn một gò đất cao hơn một chút để đứng lên, vừa hay đứng ngay trên đống mộ đó, và bãi nước tiểu ấy cũng vừa hay vãi xuống đỉnh mộ.

"Cái này có vẻ là đống mộ." Sau khi trút sạch bầu tâm sự, anh ta có chút mơ hồ nhận ra.

"Không sai." Lão Dương xác nhận, "Chính là mộ của vị trấn trưởng mà Tiểu Đinh từng viết qua. Năm nào ngoài một gả góa phụ già đến đốt vài tờ giấy ra, chẳng có ai quản lý cả, chẳng khác nào mộ hoang."

"Ông nói gì cơ?" Tiểu Đinh đã đi lên phía trước quay đầu hỏi, "Trấn trưởng nào?"

"Chính là người đối đầu với tướng quân trong cuốn tiểu thuyết mà cậu viết đấy. Lúc ông ta chết trong nhà không có ai đến nhận xác, vẫn do cục dân chính huyện xử lý. Nếu không, thì đúng là chết không có chỗ chôn thân."

Cảnh tượng đụng độ với tên Trấn trưởng Lác ở đầu cầu sông nhỏ trong trấn ngày hôm đó, lại bất chợt hiện lên trong đầu. Thứ từng khiến Tiểu Đinh hễ nghĩ tới là buồn nôn, mặt mày không kìm được mà nóng bừng lên, giống như bị ai tát cho một bạt tai giữa chốn đông người. Hồi ở thành phố tỉnh lỵ nghe tin Trấn trưởng Lác đã chết, cậu ta vẫn còn ôm hận, tiếc nuối vì không được quật mộ thây ma. Về sau thời gian lâu dần, ký ức về thị trấn nhỏ ngày càng phai nhạt, đương nhiên Trấn trưởng Lác và sự sỉ nhục mà Trấn trưởng Lác gây ra cho cậu ta cũng phai nhạt theo. Bây giờ hồi tưởng lại chuyện cũ một lần nữa, tâm trạng cũng bình tĩnh hơn nhiều.

Trấn trưởng suy cho cùng cũng chỉ là tiểu nhân vật. Cùng là lúc vận hạn, tướng quân gặp vận thì đường đường chính chính, vạn người kính ngưỡng. Còn Trấn trưởng Lác thì cho đến lúc chết vẫn mang tiếng oan không rõ ràng.

Để xây dựng thôn mới, đêm hôm ngày hắn nhốt gia đình gả góa phụ lại, hắn một mình lẻn đến nhà kho. Tự mình bước vào nhà kho, rồi tiện tay khép cửa lại.

Tình cảnh trong nhà kho vô cùng hỗn độn. Các con của gả góa phụ, ngoài đứa con cả bị trói giống như cô ta, đứa đang bú sữa mẹ ban ngày đã bị dân binh bế đi, mấy đứa con khác nằm ngổn ngang trên mặt đất, đầu tóc mặt mũi đen sì, đều đang ngủ say như chết. Có một đứa bỗng trở mình, lầm bầm trong miệng, hình như là kêu đói. Cơm canh ban ngày Trấn trưởng Lác bảo người đưa tới vẫn vứt bừa bãi trên mặt đất, không động đũa đến một miếng, từ lâu đã lạnh ngắt. Rõ ràng là gả góa phụ đã ra lệnh tuyệt thực. Đứa con trai cả của gả góa phụ thức, nhìn thấy Trấn trưởng Lác bước vào, bả vai khẽ động đậy, rồi lại vô lực buông thõng xuống, ánh mắt cũng rất ảm đạm. Lúc Trấn trưởng Lác bước vào cửa, gả góa phụ ngồi dưới đất đại khái là có mở mắt ra, nhưng bây giờ đầu cô ta cúi lệch sang một bên, ngửa đầu tựa vào cột, đôi mắt nhắm nghiền. Cô ta rõ ràng đang cực lực kìm chế bản thân. Chiếc đèn bão treo thòng xuống từ xà nhà cách đầu cô ta không xa, ánh đèn chiếu rọi sáng rực lên khuôn mặt cô ta. Khuôn mặt vàng vợt và hốc hác ấy, giống như một tờ giấy khô quắt dán lên. Nhưng mí mắt trên và dưới của cô ta đang run rẩy với một lực vô cùng mạnh mẽ và căng thẳng, bên trong có một nguồn sức mạnh cực lớn tụ lại đang trào ra ngoài, nhưng lại không phải là nước mắt.

Trấn trưởng Lác cúi gằm đầu. Lặng lẽ nhìn, hắn dường như cảm thấy mệt mỏi, cảm thấy bản thân sắp gục ngã đến nơi rồi, đột nhiên đôi đầu gối mềm nhũn, quỳ sụp xuống trước mặt gả góa phụ.

"Thím!" hắn khẽ gọi, "Tôi có lỗi với thím."

Gả góa phụ mở mắt ra đầy ngờ vực nhìn Trấn trưởng Lác.

Trấn trưởng Lác tránh ánh mắt của cô ta, nhìn xuống đất, nói tiếp: "Tôi cũng hết cách rồi. Đều là lớn lên bằng cơm gạo năm loại hạt, tôi nào biết làm bừa thì không được cơ chứ! Bây giờ cấp trên bảo làm, thím không làm, là sẽ bị trừng phạt theo pháp luật. Trừng phạt theo pháp luật mình tôi không sao, các người đến cuối cùng vẫn không thoát khỏi kiếp nạn này..."

Gả góa phụ nhổm người dậy một chút, đôi môi mấp máy, bỗng nhiên phun một bãi đờm lớn dính máu lên trán Trấn trưởng Lác.

Đờm đặc tanh hôi lẫn máu từ từ chảy xuống, chảy vào hốc mắt, lại theo sống mũi chảy đến khóe môi. Trấn trưởng Lác mặc cho nó chảy, không lau.

Dù có tức giận đến đâu thím cứ trút ra đi, chỉ là đừng tự hành hạ bản thân. Người chết đã để lại cho thím một đám trẻ con, đây chính là bảo bối, chẳng mấy năm nữa, từng đứa một trong chúng nó sẽ đứng thẳng lên được như đòn gánh thôi.

Gả góa phụ lại nhắm nghiền mắt lại, không thèm để ý đến hắn, nhưng mí mắt thì không còn run rẩy nữa. "Thím!" Trấn trưởng Lác lại gọi, "Tôi là vì tốt cho thím, dỡ nhà cũ đi thím có thể ở nhà mới, nhà mới để đội xây dựng làm, không cần thím bỏ tiền ra. Mấy đứa trẻ coi như là em trai tôi, tháng nào tôi cũng mang lương thực qua cho các thím. Tôi còn sống ngày nào, các thím sẽ không phải chết đói ngày đó."

Hôm sau gả góa phụ đã dẫn đứa con trai lớn đi làm. Ai nấy đều cảm thấy kỳ lạ. Gả góa phụ vốn dĩ đã tìm cái chết mấy lần là thật, nhưng bây giờ lại trở nên bình tĩnh lại rồi,ngày tháng không mặn không nhạt, nhưng lại rất kiên cường chống chọi qua ngày. Gả góa phụ vốn dĩ ít nói, đêm hôm đó Trấn trưởng Lác lại dặn dò rồi, lời hắn hứa, cô ta không được nói ra bên ngoài. Xưa nay cứu lúc cấp bách chứ không cứu lúc nghèo, hắn dẫu có là người bằng sắt, cũng chẳng đúc được mấy cái đinh.

Những lời của Trấn trưởng Lác đều giữ lời. Sau khi thôn mới xây xong, dựng hai căn nhà bếp nhỏ bên cạnh nhà kho mới của đội sản xuất, sắp xếp gia đình gả góa phụ vào ở. Trấn trưởng Lác đúng hẹn mang gạo đến cho gia đình gả góa phụ mấy năm liền, lần nào cũng là tự mình gánh vào ban đêm, gánh mãi cho đến khi đứa con bú sữa của gả góa phụ lớn lên đi chăn trâu cho đội. Đại đội nông nghiệp thị trấn ăn lương thực định lượng, gạo mà trấn trưởng ăn, đều được trạm lương thực ghi sổ bằng tên của mình, đến lúc ông ta xuống đài, trạm lương thực đã tố giác số gạo tham ô này. Lúc đó gả góa phụ đang có một đứa con trai muốn đi tòng quân, sợ chính trị không đạt yêu cầu, không dám đứng ra nói giúp cho Trấn trưởng Lác, liền bảo con trai cả gom góp tiền, ban đêm mang đến nhà Trấn trưởng Lác, bảo hắn đi trả tiền lương thực. Trấn trưởng Lác không nhận, nói, rận nhiều không ngứa, nợ nhiều không lo, giải quyết xong việc này, chẳng lẽ tôi vẫn là người có tội ư? Cho đến khi Trấn trưởng Lác chết, gả góa phụ không chịu nổi lương tâm cắn rứt, ra mồ đốt giấy tiền, mới khóc lóc kể lót những chuyện này ra. Chỉ là lúc nói ra thì mọi chuyện đã quá muộn rồi.

Bí thư cách mệnh ủy ban tỉnh hôm đó đột ngột rời đi để lại điều bí ẩn cho thị trấn nhỏ, cũng được giải đáp sau khi Trấn trưởng Lác xuống đài.

Đầu tiên là sở trưởng sở bưu điện thị trấn tố giác Trấn trưởng Lác, từng bắt ông ta gửi một bức điện giả cho phát thanh viên trạm phát thanh thị trấn – nữ thanh niên trí thức Thượng Hải kia, để cô ta quay về Thượng Hải. Sở bưu điện thị trấn lúc bấy giờ chưa có năng lực nghiệp vụ điện báo trực tiếp. Điện báo từ nơi khác gửi đến cục bưu điện thành phố trước, sau đó từ đó gọi điện thoại đường dài về trấn, sở bưu điện trấn ghi chép lại rồi mới giao tận tay người nhận. Nhưng ngày hôm đó thành phố không hề có điện báo đến. Bức điện gửi cho gia đình phát thanh viên ở Thượng Hải, nội dung bức điện là do Trấn trưởng Lác đọc qua điện thoại. Lúc đó anh ta muốn hỏi, Trấn trưởng Lác nói, cậu đừng quản, cứ ghi lại là được, ghi xong, tự mình mang đến tận tay phát thanh viên, không được nói với người khác về chuyện này. Cậu mà làm lỡ việc, tôi trừng trị theo pháp luật đấy. Sở trưởng bưu điện nói, hồi đó, cái tên thói lác thối tha này một tay che trời ở trấn, tôi bị hắn dọa sợ, hôm nay cuối cùng cũng có thể đòi lại công lý rồi.

Tổ chuyên án lập một án riêng cho việc này, việc đọc nội dung điện báo, Trấn trưởng Lác khai nhận không chối cãi. Hắn còn bổ sung thêm rằng, bà nội của phát thanh viên bị ốm cũng là sự thật, chỉ có điều người già đã liệt giường từ lâu. Ngoài ra, chiếc xe tải đó, cũng là do hắn tạm thời sắp xếp. Sau đó, nữ phát thanh viên kia từ Thượng Hải trở về, cũng chính là hắn viết thư thông báo. Ngay ngày về, hắn đã đưa cho cô ta một tờ giấy giới thiệu đi học đại học. Toàn bộ thủ tục yêu cầu trên giấy giới thiệu đều được hoàn thành với tốc độ chớp nhoáng dưới sự giám sát của hắn. Vừa vặn là một học viện nghệ thuật ở Thượng Hải, phát thanh viên chẳng mấy ngày đã biến mất vĩnh viễn khỏi thị trấn.

Tổ chuyên án cử người đến Thượng Hải tìm cựu phát thanh viên trạm phát thanh thị trấn để làm chứng nhân phụ, xác thực những điều kể trên. Cựu phát thanh viên đang học đại học chỉ là mãi vẫn không hiểu nổi, tại sao tối hôm đó trấn trưởng lại đột ngột tìm cô ta, bảo cô ta ở nhà sẽ có điện báo đến, bảo cô ta nhận được điện báo lập tức lên đường, đến dưới gốc cây long não ở đầu phố thị trấn, ở đó sẽ có một chiếc xe tải đợi cô ta. "Tuyệt đối đừng do dự," trấn trưởng nói, "cô đừng hỏi gì cả, cứ đi theo đường của cô đi, sau này có cơ hội sẽ kể cho cô nguyên nhân. Về Thượng Hải cứ ở đó trước, bao giờ quay lại, tôi sẽ viết thư cho cô. Cô mà không nghe lời tôi, có chuyện xảy ra thì đừng trách tôi đấy." Vẻ mặt của trấn trưởng lúc đó vừa thần bí vừa căng thẳng. Phát thanh viên tuy có hơi mơ hồ, nhưng được về Thượng Hải dù sao cũng là chuyện tốt bất ngờ, cô ta cũng chẳng màng nhiều đến thế nữa. Sau đó trấn trưởng lại viết thư, bảo cô ta quay lại thị trấn nhỏ làm thủ tục đi học đại học. Cô ta liền vội vã đi, rồi lại nhanh chóng quay về Thượng Hải. Chỉ là như vậy. Còn về việc tại sao ngày hôm đó trấn trưởng lại vội vã bảo cô ta đi như vậy, sau này cô ta cũng chưa từng hỏi, cũng không nghĩ nhiều, bởi vì không cần thiết. Cô ta cảm thấy người nhà quê này trông thì xấu xí hết chỗ chê, nhưng tấm lòng lại cực kỳ tốt đẹp. Khi được hỏi có biết tại sao trấn trưởng lại đối xử tốt với cô ta như vậy không, cô ta mỉm cười nói: "Ai mà biết được!" Khuôn mặt rõ ràng lộ rõ vẻ ưu việt thường thấy của người Thượng Hải, ý tứ vô cùng rõ ràng: Một người con gái Thượng Hải như tôi, sao có thể không khiến đàn ông yêu thích cho được! Hơn nữa lại là một gã nhà quê tỉnh ngoài như thế! Cảm giác mang lại là Trấn trưởng Lác đã có ý đồ với cô ta, cóc ghẻ mà đòi ăn thịt thiên nga.

Như vậy ngược lại lại giúp cho Trấn trưởng Lác được giải thoát. Tổ chuyên án vốn dĩ muốn từ đó gặng hỏi mối quan hệ tình ái giữa Trấn trưởng Lác và phát thanh viên. Nhìn tình hình này, quả thực cũng không giống. Quay về đối chất lần cuối với Trấn trưởng Lác, hỏi hắn tại sao lại quan tâm đến phát thanh viên như vậy, hắn nói, các người nghĩ là vì cái gì nào? Các người nghĩ thế nào thì cứ viết thế đi. Dù sao kết luận cũng là do các người đưa ra.

Trấn trưởng Lác sau đó mang danh hiệu đó phải đến sáu bảy năm. Trong khoảng thời gian này, bất kể là cán bộ lớn cán bộ nhỏ bị oan uổng ở trấn hay từ bên ngoài vội vã chạy về trấn đều đã được thực hiện chính sách; rất nhiều văn nhân lấy nỗi oan uổng và việc minh oan này làm chất liệu để viết thành phim điện ảnh, truyền hình và tiểu thuyết đã nổi tiếng, thế là mọi người đều gán cái tên "trấn trưởng" đáng chết đó lên đầu Trấn trưởng Lác, bởi vì chỉ có hắn là đang gặp vận hạn. Hắn có oán khí cũng là điều đương nhiên. Nhưng hắn lại không phải là kẻ mang lòng thù hận người khác. Lần ở đầu cầu vô tình đụng độ với Tiểu Đinh đang đắc ý xuân phong kia, những lời nói đó của hắn, thực ra không phải cố tình gây khó dễ, trong lòng chưa chắc đã có ác ý gì.

Điều này có thể được chứng minh từ những lời hắn nói sau đó.

Không lâu sau đó, hắn chết. Hắn đi theo máy kéo vào thành phố đưa rau, đoạn giữa có một con đường núi. Hôm đó trời mưa, đường núi trơn trượt, máy kéo lật nhào xuống sườn núi, úp sập mấy người ngồi trên đống rau ở thùng xe xuống dưới. Hắn và một phó đội trưởng đội sản xuất đã nhường chỗ có thanh vịn ở phía trước thùng xe cho mấy xã viên nữ, hai người ngồi ở thành xe bên cạnh. Xe lật một cái, thành xe liền đè ngang lên người họ, vị phó đội trưởng kia chết ngay tại chỗ. Hắn được đưa đến bệnh viện trấn nhưng vẫn sống thêm mấy ngày, trước khi chết không biết tại sao hắn lại đặc biệt nhắc đến hai người: Một là nữ thanh niên trí thức Thượng Hải phát thanh viên trạm phát thanh trấn lúc trước, bây giờ cô ta đã là diễn viên quen mặt với khán giả phổ thông trên phim truyền hình, điện ảnh; hai chính là Tiểu Đinh, bây giờ là nhà văn thường xuyên xuất hiện tên tuổi trên các tạp chí báo chí. Một người được hắn liều mạng cứu; một người từng được hắn làm bước đệm chân. Dù sao thì trấn này cũng đã xuất hiện những nhân vật có máu mặt rồi, dường như tất cả những điều này đã trở thành vinh quang gì đó của hắn. Điều này khiến mọi người vô cùng cảm thán trước điểm yếu của bản tính con người. Con người cuối cùng vẫn không chịu đựng được sự cô độc, một người như hắn, từ lâu đã không còn chút giá trị nào nữa, thế mà cho đến lúc chết vẫn muốn kéo bản thân gắn kết với một số người nổi tiếng. Những người nổi tiếng này thực ra chẳng có chút liên quan nào đến hắn cả.

Nữ minh tinh đó từng đến thị trấn nhỏ một lần. Họ muốn quay một bộ phim truyền hình, trong đó cũng có một nhân vật giống như người đánh chuông trong tác phẩm "Thằng gù ở nhà thờ Đức Bà" của Pháp, nội dung bên trong tốt đẹp, vẻ ngoài cực kỳ xấu xí. Họ tìm kiếm khắp nơi ở Thượng Hải mãi mà vẫn không chọn được người lý tưởng. Cuối cùng nữ minh tinh chợt nhớ đến vị trấn trưởng ở nơi cô ta từng xuống nông thôn cắm đội, lúc đó ông ta vẫn chưa chết. Cả đám người hớt hải chạy đến thị trấn nhỏ, vừa nghe ngóng, "trấn trưởng" đang ở dưới lao động cải tạo, vô cùng thất vọng, hối hận vì lúc đầu không gọi điện thoại hỏi tình hình trước, khiến họ công toi chạy một chuyến. Nơi này lại chẳng có gì để chơi bời cả.

Còn Tiểu Đinh thì đến muộn hơn nữ minh tinh này một chút. Điều này khiến trong lòng cậu ta dâng lên một sự áy náy đầy thương cảm. Cậu ta chợt nhớ đến Lý Phù Dung, một nhân vật phong vân khác của trấn năm xưa.

Lão Dương nói: "Cô ấy vẫn ở đây."

Lý Phù Dung được gọi từ nhà máy dưa muối của trấn về, nhìn thấy Tiểu Đinh được cán bộ trong trấn vây quanh đón đưa đã có chút phát tướng, nhất thời luống cuống tay chân. Giống như lần đầu tiên của rất nhiều năm trước, bỗng nhiên bị gọi từ dưới ruộng về đối mặt với một đám phóng viên cán bộ mặt mũi xa lạ, nửa ngày mới nghẹn ngào thốt lên được một câu: "Cảm ơn cấp trên, cảm ơn tỉnh, vẫn nhớ đến tôi." Trong mắt cô ta, Tiểu Đinh và phóng viên là một loại, đều là những kẻ "múa bút", là những người làm công tác tuyên truyền, tức là đại diện cho ý đồ của cấp trên.

Lý Phù Dung mấy năm trước theo chồng quay về Lý Bát Wan. Lúc mới quay về, Tạ Chân đang làm trấn trưởng. Cô ta đã đến Lý Bát Wan thăm Lý Phù Dung mấy lần.

Sau khi Tạ Chân rời nhiệm chức, không còn cán bộ nào trong trấn đặt chân đến nhà Lý Phù Dung nữa. Rất nhiều năm trôi qua, đừng nói là huyện, tỉnh, ngay cả ở thị trấn nhỏ, cũng rất ít người nhớ đến Lý Phù Dung. Cán bộ trong trấn đổi hết lớp này đến lớp khác, thỉnh thoảng có người nhắc lại chuyện xưa trong trấn, nhắc đến Lý Phù Dung, cảm giác giống như đang nói về nhân vật thời Tam Quốc vậy. Lý Phù Dung giống như một chiếc lá từng tươi tốt, từng phát sáng rơi xuống mặt đất, chẳng mấy chốc đã chìm vào im lặng, biến mất.

Nhưng bản thân Lý Phù Dung thì từ đầu đến cuối không tài nào ngồi yên được. Hai cô con gái từ sớm đã đi làm, từ sớm đã xuất giá, đều ở trong thành phố. Chồng cô ta thì ngược lại đã bớt đi sự nóng nảy trước kia, suốt ngày đi cùng mấy ông già mặt mày xám xịt, vùi mình trong đống thuốc lá, rượu chè chất lượng kém và những lá bài rách nát dơ bẩn kém chất lượng. May là tiền cược không lớn, nghèo thì tìm vui thôi, không đến mức khiến cửa nát nhà tan. Lý Phù Dung vẫn tràn đầy năng lượng, ngủ chưa đầy mấy tiếng một ngày là cảm thấy không thể không đứng dậy động tay động chân, bận rộn ngược xuôi. Nhưng chỉ có việc của hai người, không đủ để cô ta bận rộn. Ba bữa cơm, một ổ gà loanh quanh một hồi là xong xuôi, rồi lại đâm ra buồn chán. Ngôi nhà ở nông thôn tường đất nện, vừa cao vừa trống trải, một mình ngồi trong đó trong lòng sẽ hoảng hốt, thế là lại hay hoài niệm những ngày tháng đi làm, họp hành, nghe người ta báo cáo và tìm người nói chuyện. Những ngày tháng đó không hề xa xôi, giống như chuyện ngày hôm qua vậy. Trải qua bao nhiêu năm như vậy, cô ta vẫn luôn mơ hồ cảm thấy những ngày tháng đó ngày mai lại phải bắt đầu lại từ đầu. Sự kỳ vọng này đương nhiên là mong manh. Năm này qua năm khác, ngoại trừ việc hai cô con gái đưa cháu ngoại, cháu gái cách một thời gian lâu mới về lại Lý Bát Wan một lần, thì chẳng có ai cần đến cô ta nữa. Liền tự kiểm điểm bản thân, cảm thấy là do bản thân không làm được việc gì có ích cho người khác. Biên chế nhân sự của cô ta ở huyện, thế nên các hoạt động của cán bộ lão thành nghỉ hưu trong trấn cô ta không tiện tham gia. Cán bộ lão thành nghỉ hưu trong trấn cũng chẳng có hoạt động gì, chính là giống như chồng mình, đánh bài cờ bạc hoặc ngồi xổm góc tường phơi nắng. Cô ta để ý tính toán một chút, phát hiện ở Lý Bát Wan vẫn còn mấy người có hoàn cảnh giống như mình, liền đi liên kết tổ chức một "nhóm dịch vụ người già có ích", giúp nhà máy dưa muối trong trấn thái củ cải, rửa vại muối dưa, làm củ cải ngâm Trấn Tướng Quân. Nhà máy dưa muối cung cấp hai bữa cơm, coi như là thù lao. Bởi vì thanh niên tráng đinh đều đi Quảng Đông làm thuê rồi, cái nhà máy dưa muối vốn dĩ hiệu quả thấp này đang đứng trước bờ vực phá sản, việc bẩn, việc cực, việc phiền phức không tìm được người làm. Những người được Lý Phù Dung thuyết phục, đều là những kẻ có thời gian rảnh rỗi giống như cô ta, nhưng lại không có sở thích nào khác. Lý Phù Dung làm tổ trưởng nhóm dịch vụ này, đương nhiên là bận rộn hẳn lên, cả người suốt ngày nồng nặc mùi chua khắm của dưa muối cũ. Chồng cô ta thì không thấy gì (bản thân anh ta nồng nặc mùi thuốc lá rượu chè và bụi bẩn còn khó ngửi hơn), hai cô con gái đưa con rể, dắt theo con cái về thăm thân, nhìn vào thấy gai mắt lắm, cảm thấy mất mặt. Ăn không thiếu, mặc không thiếu, lại đi lao lực như thế, chẳng phải cố tình làm cho con cái khó xử hay sao? Lý Phù Dung nghe xong, đôi mắt đỏ hoe, cúi gằm đầu. Bọn họ vừa đi, cô ta lại trở về như cũ.

Hài kịch lớn nhất hoặc có thể gọi là bi kịch của con người thường là không thể định vị chính xác vai trò của bản thân.

Lúc Lý Phù Dung làm người mẫu, làm trấn trưởng, làm bí thư huyện ủy cho đến Ủy viên Tỉnh ủy, chưa từng chủ động đề nghị giải quyết việc riêng cho người thân trong gia đình. Ngay cả việc chồng cô ta chuyển thành cán bộ nhà nước, cũng là do ban nhân sự huyện đề xuất trước. Thế nên, sau khi Lý Phù Dung sa cơ lỡ vận, trong số người thân không có mấy ai tỏ ra tiếc nuối cho cô ta. Có người thậm chí còn căm hận nói: Cô cũng có ngày hôm nay cơ à! Giống như bản thân đã đến ngày ngẩng cao đầu nở mày nở mặt vậy. Ánh mắt kiểu này nhìn nhiều rồi, bản thân Lý Phù Dung cũng cảm thấy vô cùng áy náy, cảm thấy thực sự có lỗi với mọi người. Khổ nhất là không còn cơ hội để đền bù nữa. Người thân xa không nói làm gì, người em trai ruột thịt duy nhất của Lý Phù Dung, chân bị đau, thối rữa trên giường quanh năm. Lúc Lý Phù Dung đắc thế, cậu ta muốn cô ta đưa hai đứa cháu vào nhà máy trong huyện, cô ta dù thế nào cũng nhất quyết không chịu. Sau khi Lý Phù Dung về Lý Bát Wan, mấy đứa cháu đều ngoan ngoãn trồng rau ở nhà, ngay cả xí nghiệp do trấn bán cũng không vào được lấy một đứa. Hai đứa lớn đều đã có gia đình. Đứa út năm ngoái tốt nghiệp cấp ba thi trượt đại học, muốn đi tòng quân, nhưng lại không có ai để nhờ vả nói giúp. Mùa đông năm nay, người em trai bệnh tật đã đến giới hạn cuối cùng, trước khi chết đã nói với Lý Phù Dung rằng: "Em không trách chị, người nhà họ Lý chúng ta rốt cuộc vận mệnh không được cứng rắn." Lý Phù Dung khóc nghẹn ngào, chỉ là không thốt ra thành tiếng.

Đến ngày công tác tuyển quân mùa thu năm đó, cô ta dậy từ rất sớm, vội vã chạy đến huyện thành, muốn xin một chỉ tiêu tòng quân cho đứa cháu. Dù sao cũng từng có sức ảnh hưởng, dù sao cũng từng làm lãnh đạo huyện, dù sao thì thời gian trôi qua vẫn chưa lâu lắm, cô ta tin chắc bản thân không phải là không có chút thể diện nào.

Huyện thành đã thay đổi rất nhiều. Thành cổ trước kia nằm ở phía tây sông. Bây giờ phía đông sông đã khai ra một khu phát triển rộng lớn, thực chất là một công trường xây dựng cơ bản với quy mô cực lớn, chỗ nào cũng bị đào bới nham nhở, đống cao đống thấp. Bởi vì là phát triển bằng vốn tự có hoặc vốn vay, rất nhiều nguồn vốn công trình không thể giải ngân đúng hạn (có những nguồn vốn vĩnh viễn không bao giờ giải ngân được), vừa xây được một chút thì đình công, một mảng hỗn độn tiêu điều. Tòa nhà mới của huyện ủy, huyện chính phủ ngược lại đã được dựng lên từ sớm, nổi bần bật giữa một mảng hỗn độn tiêu điều ấy. Lý Phù Dung xuống xe khách đường dài, ngẩng đầu lên là nhìn thấy hai tòa nhà sừng sững trong gió bụi.

Công trường tòa nhà mới vẫn chưa được dọn dẹp. Người trông coi công trường là gác cổng huyện ủy trước kia, cũng đã nghỉ hưu từ lâu, được người ta thuê đến để trông coi công trường. Anh ta vậy mà lại nhận ra Lý Phù Dung, sau một hồi xúc động bùi ngùi liền hạ giọng thì thầm như kẻ trộm rằng, một đám lãnh đạo huyện ủy hôm nay đều trốn vào căn phòng trống của huyện ủy cũ để họp, nghiên cứu chính là việc phân bổ chỉ tiêu tòng quân. Muốn tìm họ thì đi nhanh lên, sắp trưa rồi, chuẩn bị giải tán cuộc họp rồi.

Đại viện huyện ủy hầu như đã chuyển đi gần hết, chỉ còn lại một vài bộ quần áo lẻ tẻ phơi trên ban công của tòa nhà ký túc xá độc thân. Trong sân trống trải, cỏ dại nhanh chóng mọc um tùm, chim chóc nhảy nhót bên trong. Lý Phù Dung bước đến cửa sảnh đang chần chừ thì từ cánh cửa kính đã vỡ nát ùa ra một đám người ồn ào cười nói náo nhiệt, rất vui vẻ. Nhìn lướt qua trông khó phân biệt như một đám quân nhân, ai nấy đều mặc vest như thể đã được thống nhất khẩu lệnh từ trước, khuôn mặt nào cũng trẻ trung, đầy đặn, tràn trề sức sống. Bọn họ vừa đi vừa nói cười vui vẻ, lúc đi ngang qua Lý Phù Dung hoàn toàn không để ý đến cô ta. Những ngày huyện ủy di dời này, ngày nào mà chẳng có mấy bà lão nhặt ve chai đến. Thấy người sắp đi hết rồi, Lý Phù Dung sốt ruột, bật thốt lên gọi: "Tôi là Lý Phù Dung." Mấy người đó lúc đầu không chú ý, cô ta lại gọi tiếp: "Tôi tìm các anh có việc, tôi là Lý Phù Dung!"

Trong số những người đó có một kẻ hình như khá quen thuộc với giai thoại địa phương, quay đầu lại, nhìn cô ta một lượt, hỏi: "Cô là Lý Phù Dung?"

"Tôi đây, tôi là Lý Phù Dung." Lý Phù Dung vội vàng đáp.

"Cô ấy là Lý Phù Dung." Người nọ cuối cùng cũng xác nhận rồi quay lại gọi người phía trước, "Từng làm bí thư huyện ủy chúng ta."

Đám người đó đồng loạt dừng bước, quay đầu đánh giá Lý Phù Dung từ trên xuống dưới, ánh mắt ai nấy đều kỳ lạ, giống như đang nhìn một cỗ cổ vật vừa mới được khai quật vậy. Nhìn xong, cảm thấy không có điểm gì đặc biệt, liền lại giải tán, ai nấy chui vào ô tô của người nấy.

Toàn là xe con đồng bộ, không nhìn thấy chiếc xe jeep nào mà Lý Phù Dung từng dùng chung với mấy lãnh đạo huyện ủy năm xưa. Hai chiếc dẫn đầu lấp lánh ánh sáng, ở đuôi xe dán chữ cái nước ngoài, những chiếc khác cũng đều là xe cũ mới nửa vời. Đoàn xe phát ra tiếng "xì xì" (không dọa người loạn xạ như xe jeep), vô cùng yên tĩnh có trật tự nối đuôi nhau lái ra khỏi đại viện huyện ủy.

Lý Phù Dung một mình ở lại hành lang tòa nhà văn phòng cũ của huyện ủy, toàn thân bũn rũn chỉ muốn nằm bệt xuống. Hành lang đó cao và rộng, hai cột xi măng rất dày chống đỡ một mái vòm hình tam giác. Trên cột trước kia lần lượt viết "Bốn vĩ đại"; trên bề mặt khối tam giác của mái vòm, trước kia vẽ sóng biển màu xanh, nâng đỡ một vầng thái dương đỏ rực và những tia nắng vàng rực rỡ, bây giờ đều chỉ còn lại một chút dấu vết mơ hồ.

Bến xe khách nằm ở phía đông sông. Lý Phù Dung không biết đã lết đến cầu Triều Dương bằng cách nào, thực sự không nhấc nổi chân nữa, liền tựa vào lan can cầu để nghỉ ngơi. Vừa nãy vì vội vã tìm người nên lúc qua cầu không để ý, bây giờ có thể ngắm nghía kỹ cây cầu đã lâu không gặp này rồi.

Mùa thu đã sâu. Nước sông rất cạn gầy. Lũ lụt mùa xuân đã mở rộng lòng sông ra rất rộng, nhịp cầu vì thế mà rất lớn, cầu cũng rất cao. Đứng ở giữa cầu nhìn xuống mặt sông, mấy chiếc thuyền gỗ giống như những chiếcếc lá khô trôi theo dòng nước, xa xa, chông chênh, khiến đại não người ta cứ từng trận căng lên, mắt từng trận tối sầm lại. Lý Phù Dung nhớ lại cảnh tượng cầu xin bí thư cách mệnh ủy ban tỉnh xây cây cầu này từ rất nhiều năm trước, lại nhớ đến việc lúc đó rất nhiều người đề nghị đặt tên là "Cầu Phù Dung", "Cầu Hoài Ân", cô ta không đồng ý. Thực ra nếu thực sự đặt tên như vậy thì những kẻ ngồi xe con qua lại vui vẻ thế này liệu có ai còn nhớ đến cái gì nữa. Về sau ngược lại có một lời đồn được lan truyền rộng rãi: Ban đầu sở dĩ bí thư cách mệnh ủy ban tỉnh cho Lý Phù Dung một cây cầu, là vì Lý Phù Dung đã làm ngựa một đêm cho bí thư cách mệnh ủy ban tỉnh. Bí thư cách mệnh ủy ban tỉnh xưa nay khẩu vị rất tốt, không phân biệt già trẻ đẹp xấu. Lý Phù Dung lại có tiền án. Câu chuyện được kể có đầu có đuôi khiến người ta không thể không tin. "Ba mươi năm đông sông, ba mươi năm tây sông", Lý Phù Dung nhớ đến câu nói cổ được truyền miệng từ đời này qua đời khác vô số lần.

"Có phải Trấn trưởng Lý đó không?"

Người phía sau đột nhiên làm cô giật mình, đánh thức cô khỏi hồi ức.

Lý Phù Dung chớp mắt hồi lâu, không nhớ ra đối phương là ai. Người nọ lại nhớ rất rõ về cô. Nhiều năm trước khi làm nhà, vì chuyện nước mưa mái hiên mà kiện tụng, người này vì thành phần cao, theo phán quyết của Lý Phù Dung, ngôi nhà anh ta xây chỉ có thể thấp hơn nhà bên cạnh một cái đầu, chấp nhận nước mưa mái hiên của nhà kia.

Lý Phù Dung nghe vậy "cộp" một tiếng trong lòng, chuyện những năm đầu một khi được nhắc đến khơi mẩu chuyện là cô lại nhớ rõ ràng từng chuyện một cách lạ thường.

"Tôi có lỗi với anh..." Lý Phù Dung ấp úng nói.

"Tôi không trách cô. Thời buổi đó, cũng là chuyện không có cách nào khác." Người nọ rộng lượng nói. Sau đó anh ta đã bán ngôi nhà có mái hiên thấp hơn nhà hàng xóm ở trấn đó đi, đến huyện thành làm tiểu thương, kiếm được tiền, xây nhà mới mở cửa hàng ở huyện thành, đón cả nhà đến đó sống. Bây giờ anh ta đã già rồi, là con trai đang quản lý cửa hàng. Anh ta mời Lý Phù Dung về nhà chơi. Lý Phù Dung nói, thôi không cần đâu. Anh ta chần chừ không bước đi. Anh ta cảm thấy sắc mặt Lý Phù Dung rất khó coi, lo lắng Lý Phù Dung sẽ xảy ra chuyện gì.

Lý Phù Dung cười rất khó nhọc rồi nói: "Không có chuyện gì đâu, không có chuyện gì hết, anh cứ yên tâm đi."

Lý Phù Dung quả thực cũng đang nghĩ, tại sao mình phải tìm cái chết chứ. Vẫn còn rất nhiều người nhớ đến mình. Mình vẫn có thể làm được rất nhiều việc.

"Các cậu nói xem, có phải vậy không?" Lý Phù Dung hỏi Tiểu Đinh bọn họ.

Tiểu Đinh thâm trầm nhìn cô ta, không biết trả lời thế nào. Lý Phù Dung năm xưa phong thái thế nào, tuy gầy gò, nhưng lại bốc lửa. Bây giờ đi đứng nói năng, điều mang lại cảm giác nổi bật nhất cho người ta là: khô khốc. Bàn tay giống như cành cây khô bị bẻ gãy từ nhiều năm trước, mái tóc giống như cỏ khô thưa thớt, đôi mắt giống như giếng cạn, dù có kích động lớn cỡ nào cũng không thể khơi gợi nổi dù chỉ một hạt sao nước mắt.

Tiểu Đinh cảm thấy bản thân không nỡ nhìn tiếp, vô cùng xúc động nói: "Chị nhớ bảo trọng sức khỏe nhé, sau này em lại đến thăm chị." Cậu ta lễ phép rút bàn tay đang bị Lý Phù Dung siết chặt vì quá xúc động ra. Lý Phù Dung nắm tay cậu ta rất nặng, rất chặt, giống như đó là tia hy vọng bất chợt xuất hiện vậy.

Tiểu Đinh bước đi rất xa, rồi lại ngoảnh đầu lại. Lý Phù Dung vẫn đứng đó thất thần. Hai bàn tay của cô ta vẫn giữ nguyên tư thế vừa nãy nắm lấy cậu ta, chỉ là trong lòng bàn tay khép lại đã trống không chẳng còn gì cả. Phía sau cô ta là một chiếc giường tre mùa hè bị buộc bằng dây sắt gỉ. Xa hơn nữa là ngôi nhà cũ của cô ta. Ngôi nhà cũ đó giống như sự phóng đại về hình ảnh của cô ta: Cửa ra vào và cửa sổ đều khô nứt, tường đất nện chỗ bị phong hóa đã bong tróc; chỗ ẩm ướt đầy rêu xanh; một góc tường bị lợn, chó, bò cọ trúng làm sụp góc, nghiêng ngả, dựa vào một đống củi khô lỏng lẻo để chống đỡ. Mái nhà lợp cỏ tranh đã mục nát và ngả màu xám trắng, có chỗ thỉnh thoảng mọc vươn lên một hai nhánh cỏ non cao vót mỏng manh, đều đã chết yểu từ sớm. Ánh hoàng hôn ảm đạm chiếu rọi không rõ đầu đuôi lên tất cả những thứ đó, nhìn vào giống như một bức ảnh bị tồn kho nhiều năm đã mờ mịt ngả vàng. Chỉ có trên chiếc giường tre rách nát đó, bát trà mà Lý Phù Dung kính dâng Tiểu Đinh, vẫn đang bốc lên một làn khói nhạt.

Tiểu Đinh quay người đi, tuyệt không dám ngoảnh đầu lại nữa.

Ba

Lần này Tiểu Đinh về trấn, một nhân vật thu hút sự chú ý mà muốn gặp lại không gặp được chính là Ân Đạo Nghiêm.

Ân Đạo Nghiêm cách đây không lâu đã được ban nông nghiệp của tỉnh tổ chức cho đi khảo sát nước ngoài rồi. Có điện thoại gọi về nói là đã kết thúc khảo sát quay về Bắc Kinh, mấy ngày nữa là về đến nơi.

Chuyến khảo sát nước ngoài lần này, kinh phí đều do đơn vị của những người tham gia gánh vác. Một gã nhà quê đi nước ngoài, hơn nữa lại còn là "khảo sát", điều này ở Lý Bát Wan là chuyện xưa nay chưa từng có. Về kinh phí có thể tự chủ, lại là một vinh dự chưa từng có tiền lệ như vậy, trên dưới vì thế mà vô cùng phấn khởi. Các cấp huyện, trấn, thôn đã tổ chức một đội ngũ tiễn đưa vô cùng hùng hậu. Ngày đi trước đó, bày mấy chục bàn tiệc rượu chúc mừng; sáng hôm sau xuất phát, trên đoạn đường dài mười mấy dặm ở Lý Bát Wan và Trấn Tướng Quân, tiếng pháo đinh tai nhức óc, chiêng trống vang trời. Những người đến thành phố tỉnh lỵ trước, dùng bao lì xì sớm đã chào hỏi thỏa đáng với nhân viên quản lý sân bay, đoàn xe cứ thế lái thẳng vào sân đỗ. Sau đó, người bước xuống, đứng thành một hàng dọc hai bên cầu thang máy bay để bắt tay từng người với những người đến chào đón. Bên cạnh đó, ban nhạc kèn đồng nông dân do Trịnh Phong chỉ huy thổi đến mồ hôi nhễ nhại đầy đầu đầy mặt dưới ánh nắng mặt trời. Đến cửa lên máy bay, Ân Đạo Nghiêm lại quay người lại, vẫy tay chào những người ở phía dưới.

Toàn bộ quy trình này, đều do Lão Đổng thiết kế và đạo diễn tổng duyệt rồi.

Nhưng Ân Đạo Nghiêm dẫu sao cũng đã có tuổi, học thế nào cũng không thể tinh tế được, hắn vẫy tay trông rất khó coi, giống như tư thế xua vịt đuổi gà vậy.

Bọn họ tiến hành nghi thức này sau khi các hành khách khác đã lên máy bay. Những hành khách lên máy bay trước vừa buồn cười vừa tức giận, liền đưa ra ý kiến, nói đây có phải là chuyên cơ của nhà quê đâu. Tiếp viên hàng không đành phải thu lại nụ cười và sự dịu dàng mang tính nghề nghiệp, nghiêm túc "mời" Ân Đạo Nghiêm nhanh chóng về chỗ ngồi của mình.

Đêm trước ngày lên đường ra nước ngoài lần đầu tiên trong đời, Ân Đạo Nghiêm trằn trọc không ngủ được, trong lòng luôn có cảm giác sinh tử biệt ly. Sáng dậy ngẩn ngơ đứng ngây người trong sân một lúc lâu.

Sân rất rộng. Bố cục của toàn bộ sân bao gồm tất cả các kiến trúc, đều vẫn xuất phát từ thiết kế của hắn: Hai tòa nhà ba tầng trước sau, vẫn thô kệch to lớn, hùng hồn cổ phu như một tòa lâu đài. Hai tòa nhà được nối với nhau bằng cầu thang ngoài trời. Vẫn vì mục đích kiên cố, được xây dựng giống như cầu vượt nhà ga. Cầu vượt ban đầu ở phía trên chỉ lợp mái che bằng fibro xi măng, vì không chắn được gió tạt mưa hắt, rốt cuộc vẫn làm tường, kết quả khiến cầu vượt trở thành đường ống vận chuyển nguyên liệu của nhà máy. Ngoài các tòa nhà ra, còn có bãi đất trống rất lớn. Rất nhiều người hiến kế, khuyên hắn, giống như người nước ngoài lát thảm cỏ, có thể mua loại cỏ lụa nhung nhập khẩu đó, hoặc theo phong cách vườn t truyền thống Trung Quốc, trồng trúc, đắp hòn non bộ v.v.

Đối với ý kiến trước, Ân Đạo Nghiêm ngay lập tức phủ nhận một cách dứt khoát, nói:

"Đm."

Tiếng "đm" này là có nguyên do. Một năm trước, Ân Đạo Nghiêm từng tham quan "thôn số một Trung Quốc" ở miền Bắc. Nhà cửa của mấy gã thôn trưởng ở đó đều là kiến trúc kiểu nước ngoài đồng loạt, trong sân đều đồng loạt lát loại "cỏ lông chó xx" này. Lúc đó Ân Đạo Nghiêm lẩm bẩm trong lòng, vô cùng chê bai. Lúc tổng kết sau khi tham quan xong, Ân Đạo Nghiêm không chịu phát biểu, hỏi mãi, hắn nói: Ngàn thầy nghìn pháp, làm tốt thì tôi đều khâm phục, nhưng chưa chắc cứ phải cái gì cũng rập khuôn máy móc theo người ta. Hồi trước chúng ta chính là đã chịu thiệt vì cái thói "cắt khúc một dao". Lúc quay về kể lại cảm nhận về chuyến tham quan này cho người Lý Bát Wan nghe, hắn nói: Làm như thế thì có khác gì giai cấp tư sản nước ngoài đâu? Không giữ gìn bản sắc người lao động Trung Quốc, trước sau gì cũng tiêu đời (xong đời) cho mà xem.

Hắn lôi từ xó xỉnh nào ra một chiếc cày đã bị vứt bỏ từ lâu, mượn một con bò ở làng khác, cày xới tung bét bãi đất trống trong sân nhà mình lên, trồng mấy giống dưa hấu hoa quả rau xanh. Các con đồng loạt phản đối: Rau mà bón phân vào, bị mặt trời phơi vào, thối cứt thối đái lên.

"Sợ thối thì các ngươi đừng đến, ta đâu có mời các ngươi. Đừng quên từng đứa một các ngươi đều bò lên từ đống cứt đống đái. Đến tận bây giờ, không ra thành thị, không ra nông thôn, không ra ta, không ra tây, trông chẳng ra cái thể thống gì cả."

Ân Đạo Nghiêm chửi mắng. Vẫn vung cái gáo phân một cách vô cùng lưu loát đẹp đẽ.

Cũng may là bên ngoài sân, một bên là đường cái, một bên là rừng cây của Sơn trang Tướng Quân, không có người ngoài đến can thiệp. Tường vây của sân vừa cao vừa dày. Lúc họp ở Bắc Kinh, Ân Đạo Nghiêm đặc biệt chú ý đến bức tường vây của Tử Cấm Thành, ghi nhớ kích thước trong lòng.

Ân Đạo Nghiêm thích cái sân này. Trước đó, hắn đã xây nhà mấy lần, theo thứ tự, lần lượt để lại cho các con trai. Đến lần này, hắn mới thực sự tự xây nhà cho mình dưỡng già.

Hắn thực sự già rồi. Một chậu lửa dù có cháy rực đến đâu, cũng có lúc tắt. Ngày tháng của hắn cũng sắp đi đến hồi kết rồi. Hồi trẻ hắn thích tìm ong bướm. Lúc đó tuy là ông trời con của đại đại đội, nhưng ít nhiều cũng phải tận tâm suy nghĩ, chuốt chút ân huệ nhỏ nhặt. Bây giờ các cô em làm mát-xa xông hơi ở Sơn trang Tướng Quân tươi như cọng hành, ai nấy đều giống như rau trong vườn của hắn, hắn muốn ngắt lúc nào thì ngắt. Hắn lại lực bất tòng tâm. Khiến cho mấy cô em không kiêng nể gì đó sau lưng cười nhạo hắn là "kẻ đưa thư", mới đến cửa đã xong việc rồi. Hắn có chút thương cảm. Trên đường lên xe ra sân bay tỉnh lỵ, hắn áp điện thoại di động vào má, không ngừng gọi điện cho người nhà, hỏi lão bà đã cho lợn ăn chưa, cho gà ăn chưa; hỏi mấy đứa cháu đã ăn sáng chưa, đã đi ỉa chưa, đi rồi thì là khô hay loãng, là nhiều hay ít, là dài hay ngắn..." Hỏi đến mức người lái xe bên cạnh cười ha hả, suýt chút nữa đâm vào người khác.

Ân Đạo Nghiêm kết thúc khảo sát quay về Bắc Kinh gọi cú điện thoại đầu tiên cho người nhà, vừa mở miệng đã gào toáng lên: "Lần này là chịu đủ cái tội phương Tây rồi."

Thứ khiến hắn chịu tội thực ra là đôi giày trên chân hắn. Hắn lớn lên trong cảnh chân trần, quanh năm suốt tháng đi chân không, mặt đất bị phơi nắng nóng bỏng hay đóng băng tuyết, đều thế cả. Ban đầu là vì nghèo, sau này thành thói quen. Đôi bàn chân vừa đen vừa cứng, vậy mà còn vững chắc hơn cả giày da. Sau này khi làm cán bộ, làm anh hùng lao động, thường xuyên phải ra vào một số trang trọng, không tiện cứ để chân trần mãi, nhưng lại không chịu nổi sự trói buộc của giày dép, liền đi guốc gỗ: đẽo hai miếng gỗ thành hình dáng bàn chân, đóng nửa vòng cao su ở phần đầu phía trước, thế là khiến hắn trở nên văn minh hơn rất nhiều. Nhưng vẫn có một số nơi đến guốc gỗ cũng cấm không cho vào, hắn vẫn khó tránh khỏi lúng túng. Thời kỳ công xã hóa, hắn trở thành anh hùng lao động của toàn khu vực. Ngày khai mạc đại hội phát thưởng, nhân viên công tác vì hắn đi guốc gỗ, kiên quyết không cho hắn vào hội trường. Sau đó ở trên đài chờ lâu quá số ruột, phái người xuống tìm, mắng cho nhân viên công tác một trận tơi bời. Bí thư địa ủy tuyên bố tại đại hội rằng, ít nhất là trong phạm vi toàn khu, Ân Đạo Nghiêm có thể đi guốc gỗ ra vào bất kỳ dịp nào mà hắn cần ra vào.

Điều này đã ban cho hắn đặc quyền được đi guốc gỗ.

Cùng với sự tiến bộ cực lớn của văn minh vật chất, đôi guốc gỗ cuối cùng cũng không thể được xã hội dung dung nạp nữa, đành phải ngậm ngùi đi mua một đôi dép xốp nhựa, rốt cuộc cũng có thêm chút hơi thở hiện đại. Cho đến nay, đây cũng là chiến tuyến cuối cùng để hắn bảo thủ truyền thống chân trần. Mặc ai cũng không thể phá vỡ.

Điều này đã trở thành một nét đặc trưng nổi bật của hắn.

Đài truyền hình có vị giám đốc nọ cho con trai quay một bộ phim tài liệu chuyên đề về ông ta, mở đầu là một cú máy dài quay cảnh sắc thiên nhiên, sau đó là chiếc xe Mercedes của ông ta lao tới đối diện, phanh gấp, rồi đến một cú cận cảnh chớp nhoáng: cánh cửa xe sáng loáng được đẩy ra từ bên trong, từ phía dưới cánh cửa đang hé mở thò ra một bàn chân, ống quần xắn lên đến trên bắp chân, vừa đen vừa thô, bàn chân xỏ một đôi dép nhựa đã cũ kỹ biến dạng. Tiếp theo là các hoạt động của ông ta trong đôi dép lê ấy: đi kiểm tra ruộng đồng và xí nghiệp của thôn, tiếp đón những vị khách đến thăm bao gồm cả người nước ngoài, chủ trì hội nghị cán bộ, thăm hỏi viện dưỡng lão... Bàn chân trần đi dép lê của ông ta chốc chốc lại xuất hiện giữa những khung hình ấy. Cảnh kết thúc phim là một con đường lớn rộng thênh thang, tận cùng con đường là một vầng thái dương đỏ rực khổng lồ, Ân Đạo Nghiêm xắn ống quần thật cao, chân trần xỏ dép lê, bước về phía mặt trời đỏ ở sâu trong khung hình, lại một cú cận cảnh ngược sáng: đôi dép lê đang đập vững chãi trên con đường lớn rộng dần hòa quyện vào ánh nắng rực rỡ chói lọi.

Bộ phim chuyên đề này sau đó đã đạt giải trong một cuộc bình chọn toàn quốc.

Đôi chân trần xỏ dép lê của Ân Đạo Nghiêm cuối cùng đã trở thành một phong thái, một biểu tượng, rất nhiều nhà báo, nhà văn mượn điều này để viết bài lớn ca ngợi hết lời "tinh thần giậm dép", lại khiến rất nhiều nhà báo và nhà văn ấy nổi danh như cồn.

Đáng tiếc là thứ "giậm dép" này lại không bước nổi ra khỏi cửa quốc gia. Chuyến đi khảo sát lần này đến Anh quốc, phần lớn những người tham gia đều đến từ cơ sở nông thôn, lại là lần đầu tiên ra nước ngoài. Từ trước đã đặc biệt tuyên bố kỷ luật ngoại vụ, quy định về trang phục cũng có điểm cụ thể rõ ràng, nói rằng trang phục mang phong cách dân tộc thì được, nhưng đi dép lê đi vớ, hay để chân trần thì tuyệt đối không. Người nói chuyện là một tên tiểu bạch kiểm đeo kính gọng vàng, toàn thân từ trên xuống dưới như vừa được là ủi phẳng lì dưới bàn là. Lúc nói câu này, ánh mắt đặc biệt nhìn chằm chằm Ân Đạo Nghiêm. Lại đặc biệt nhấn mạnh giọng nói rằng: Nước Anh là một quốc gia cực kỳ coi trọng phong độ quý tộc (lúc nói "phong độ quý tộc" hắn nói tiếng Tây trước, sau đó tự dịch cho mình), chúng ta ra ngoài là đại diện cho quốc gia, phải chú ý quốc cách, chính là thể mặt của đất nước.

Ân Đạo Nghiêm vốn dĩ vẫn luôn ngồi ngay ngắn trên ghế sô-pha, đôi chân xỏ dép lê cũng rất ngoan ngoãn đặt phẳng song song trên thảm, bất động. Đổi lại ở một hoàn cảnh khác, ông ta sớm đã rút chân trần khỏi dép lê để cựa quậy ngón chân rồi. Lúc tiểu bạch kiểm nói không được để chân trần, trong lòng ông ta vốn rất lúng túng, chỉ hận trên thảm có một cái lỗ để chôn chân xuống (ghế sô-pha kê quây thành một vòng tròn sát tường, ở giữa không có đồ đạc gì khác, đôi chân trần đi dép lê của ông ta từ sớm đã phơi bày dưới ánh mắt của bao nhiêu người). Lúc tiểu bạch kiểm nhắc đến "phong độ quý tộc", nhắc đến "quốc cách", ông ta không kìm được mà sinh lòng tức giận. Tiểu bạch kiểm rõ ràng đang ám chỉ đôi chân trần đi dép lê của ông ta sẽ làm mất mặt người Trung Quốc.

"Mẹ kiếp nhà nó, cùng lắm thì không đi nữa! Thứ chó má gì thế này (cái thứ "này" không biết là ám chỉ tiểu bạch kiểm hay chỉ nước Anh), tư bản câu nệ khổ sở. Nông dân thì chính là đi chân trần. Mao Trạch Đông cũng xuất thân làm ruộng, chưa từng đặt chân đến cái nước chó má ấy, chẳng phải vẫn làm Chủ tịch mấy chục năm đấy thôi?" Những lời này Ân Đạo Nghiêm đương nhiên đều nói trong lòng, không thốt ra thành tiếng, chỉ có sắc mặt vô cùng khó coi từ đỏ bừng chuyển sang xanh xám, xương hàm giật giật từng nhịp. Ông ta thực sự muốn đứng dậy giậm chân một cái rồi về quê cho xong chuyện. Nhưng rốt cuộc vẫn nhịn xuống. Chữ "tâm" trên đầu có một con dao, có những chuyện không nhịn không được. Chạy về rồi, ăn nói thế nào đây?

Tinh thần giậm dép lại một lần nữa vấp phải thách thức. Lần này không còn ai có thể cho ông ta đặc quyền nữa, Ân Đạo Nghiêm lần đầu tiên mơ hồ cảm nhận được nỗi bi ai của thời thế đổi thay.

Sau đó, ông ta được một nhân viên đi cùng hộ tống ra cửa hàng gần đó để mua một đôi giày da. Nhân viên ấy còn dăm phần hiểu tình người, hiểu rằng ông ta duy trì bản chất người lao động cả đời, đi giày da sẽ cực kỳ không quen, bèn đặc biệt chọn giúp ông ta một đôi đế mềm.

Chính đôi giày da đế mềm này ở nước ngoài cũng hành hạ ông ta sống dở chết dở. Việc đầu tiên khi về đến khách sạn mỗi ngày là cởi trói cho đôi chân ấy. Mỗi ngày ra cửa là mặt mày ủ rũ, nơm nớp lo sợ, có khác nào vào phòng tra tấn. Đến mức không chịu nổi nữa, hễ thấy không ai chú ý là ông ta vội vàng dùng hai đầu mũi chân hỗ trợ, đè gót giày da gập xuống dưới, xỏ như xỏ dép lê để đôi bàn chân được thả lỏng đôi chút. Ông ta cứ lén lút như ăn trộm mà xỏ đôi giày da đế mềm kiểu đó, đi chiêm ngưỡng Cung điện Buckingham kim bích huy hoàng, thơ thẩn bước đi đầy do dự ở Quảng trường Thames và ven sông Thames tao nhã. Trong đoàn khảo sát chẳng có mấy ai là người đi khảo sát thật lòng, toàn là sang mở mang tầm mắt, xem phong cảnh phương Tây. Còn ông ta thì đến cả hứng thú ấy cũng không có, tâm tư phần lớn đặt hết lên đôi chân. Chân bị trói buộc, ông ta muốn cởi bỏ sự trói buộc ấy chẳng khác nào định làm một việc không thể để ai thấy, giống hệt một phạm nhân nơm nớp lo sợ dự mưu vượt ngục. Vì lúc nào cũng đề phòng người khác phát hiện mình đang xỏ giật gót giày, nên dáng vẻ của ông ta lúc nào cũng có vài phần lén lút, giống như kẻ nhập cư trái phép vậy. Đến nước Anh, ông ta cảm nhận được một thứ áp bách. Áp bách ấy khiến ông ta không thốt ra được những lời kiểu "thứ chó má gì thế này", cũng khiến ông ta bắt đầu hoài nghi liệu tinh thần giậm dép, cái chân trần róc rách ấy có thực sự vẻ vang thể diện đến thế không. Những người nông dân Anh (nếu có thể gọi là "nông dân") mà ông ta nhìn thấy, ai nấy đều áo quần phẳng phiu chỉnh tề, chắc là cái loại "quý tộc" mà tiểu bạch kiểm nói ấy nhỉ. Đứng trước mặt họ, ông ta lúc nào cũng thấy toàn thân bứt rứt không yên, luôn cảm thấy quần áo trên người mình không sạch sẽ, có mùi gì đó không ổn. Luôn cảm thấy bản thân có chút giống cái bang, đến một chút uy phong cũng chẳng dựng lên nổi.

Cuối cùng, sau khi tìm được chỗ ngồi của mình trên chuyến bay dân dụng Trung Quốc trở về nước, ông ta thở phào một hơi dài dằng dặc, tựa như được đại xá. Hành lý còn chưa kịp cất gọn, ông ta đã vội vã đá văng hai chiếc giày da, cọ xát đôi bàn chân trần lên tấm thảm hết lượt này đến lượt khác. Một tiếp viên hàng không rất chu đáo liền phát hiện ra, ân cần thông báo rằng trên ghế máy bay có chuẩn bị sẵn dép lê. Ông ta ngoài miệng đáp "vâng, được chứ", nhưng lại không dùng. Trở về khách sạn trong nước, ông ta ném phăng giày và vớ vào phòng vệ sinh, hung hăng đi chân trần đi tới đi lui trên mặt đất, tựa như đang báo thù vậy.

"Đợi khi về Lý Bát V Bát, ông đây ngày nào cũng đi chân trần. Nông dân thì vẫn là nông dân, đi khắp thiên hạ rồi vẫn phải quay về làm ruộng của tao. Làm ruộng của tao, đi đường của tao, đi chân trần của tao, có ông trời cũng chẳng quản nổi." Ông ta hung hăng nói.

Ông ta nói những lời này, tự nhận mình là "nông dân", trong lòng đương nhiên biết rõ bản thân không phải là "nông dân", vốn dĩ chẳng cần phải làm ruộng. Trong thời gian khảo sát, ông ta còn mua rất nhiều bánh ngọt nước ngoài, chất đầy hai cái bao tải da rắn lớn, trước ngực một cái, sau lưng một cái mà gác vác, tính toán nếu về nước không mở được nhà máy dược phẩm thì sẽ mở nhà máy thực phẩm bánh ngọt. Ông ta hoàn toàn không ngờ rằng, những lời mình nói về việc quay về làm nông dân ấy, rất có khả năng sẽ trở thành sự thật.

Lần đó người Lý Bát Vản chặn đường "bòi thường", phu nhân "chuyên viên" dưới sự bảo vệ của cán bộ huyện và trấn mới khó khăn lắm mới thoát khỏi đám đông, cụt hứng quay về phủ ngay lúc đó. Trở về thủ phủ tỉnh, bà ta thực hiện lời hứa với người Lý Bát Vản, trước tiên chạy đôn chạy đáo tới một số cơ quan tôn giáo, văn hóa và du lịch có liên quan, giành được cho Lý Bát Vản một khoản kinh phí cấp từ chính phủ để trùng tu miếu Nao Thần. Còn chuyện mở nhà máy dược phẩm Hoa Hạ thì vĩnh viễn bị gác lại. Cũng đồng nghĩa với việc Tổng công ty liên hợp nông công thương Lý Bát Vản từ đó thọ chung chính tẩm (chấm dứt lịch sử). Các đơn vị cho vay vốn nãy giờ vẫn ôm hy vọng đứng ngoài quan sát bèn hoảng hốt, ồ ạt lao vào Lý Bát Vản. Tổng công ty liên hợp nông công thương Lý Bát Vản tuyên bố phá sản, toàn bộ động sản và bất động sản đều bị tịch thu để gạt nợ. Hơn nữa còn lần lượt được định giá đem bán đấu giá.

Ân Nguyên Trung, người đã rút lui khỏi tổng công ty, đứng ra tổ chức người Lý Bát Vản quyên góp hóp vốn, chờ khi giá sàn bị ép xuống mức thấp nhất thì mua lại nhà xưởng và thiết bị của nhà máy dược phẩm Giang Nam. Sau đó dùng những thứ này làm cổ phần, liên doanh với một công ty Thái Lan để mở một nhà máy thức ăn chăn nuôi quy mô lớn. Công ty Thái Lan kia là một tập đoàn đa quốc gia kinh doanh các sản phẩm gia súc gia cầm, ông chủ là người gốc Hoa, đã liên doanh xây dựng một số cơ sở thức ăn chăn nuôi hiện đại ở nhiều tỉnh của Trung Quốc, từ lâu cũng đã nhắm đến cái tỉnh nông nghiệp mà Lý Bát Vản tọa lạc này.

Người làm trung gian kết nối cho Lý Bát Vản, lại chính là người phụ nữ hải ngoại mà Ân Nguyên Trung từng tình cờ gặp gỡ trên núi Lư Sơn nhiều năm trước. Lúc Lý Bát Vản vừa thành lập Tổng công ty liên hợp nông công thương, vừa nghe lão Đổng nói dự định khôi phục liên lạc với nữ chuyên gia Liên Xô hồi trẻ để đưa việc kinh doanh của Lý Bát Vản sang nước Nga, Ân Nguyên Trung liền được truyền cảm hứng, bèn lén lút suy tính, lục lại cái địa chỉ mà người phụ nữ Hồng Kông kia đã dặn dò đủ điều trước khi rời đi. Gửi đi mấy bức thư, không ngờ lại liên lạc được. Người phụ nữ ấy đã trải qua không biết bao nhiêu người tình mới, nhưng cô ta vẫn nhớ sức lực và ân tình của Ân Nguyên Trung, nói rằng chỉ cần có chuyện gì, chỗ nào dùng đến cô ta, cô ta nhất định sẽ cố gắng hết sức giúp đỡ, ví dụ như chuyện Ân Nguyên Trung rời đại lục sang hải ngoại làm ăn chẳng hạn. Lão Đổng kẻ từng hô hào rầm rộ nhất hóa ra lại chẳng có màn nào ra hồn. Ân Nguyên Trung chưa từng nảy sinh ý định ra hải ngoại, anh ta giữ lá bài này lại để khi cần thiết thì tung ra. Mọi người gọi anh ta là "Tiêu Cổ", nhưng anh ta không chỉ là kẻ "tiêu đảo".

Vụ liên doanh giữa công ty ấy với Lý Bát Vản, chính là do người đàn ông hờ của người phụ nữ Hồng Kông kia thúc đẩy mà thành.

Trước khi Ân Đạo Nghiêm xuất ngoại, tình hình đã có chút bất ổn. Huyện và trấn vì giữ thể diện, đã hết sức khuyên can những đơn vị định đến phong tỏa sổ sách, để Ân Đạo Nghiêm được tận hưởng thỏa thích một lần cuối cùng. Ân Đạo Nghiêm từ nước ngoài về Bắc Kinh, gọi cuộc điện thoại đầu tiên về nhà, Mậu Sinh liền khóc lóc kể lể cơn đại kiếp lật trời lật đất này của Lý Bát Vản.

Lý Bát Vản sắp đổi chủ giang sơn, Ân Đạo Nghiêm hằn học suốt buổi trời, cuối cùng vẫn gọi điện cho Ân Nguyên Trung. Qua điện thoại, ông ta nghiến răng nghiến lợi nói:

"Cháu trai, mày mà dám đánh sập kinh tế tập thể của Lý Bát Vản, tao dám lấy mạng mày!"

Ân Nguyên Trung cười nhạt nói: "Chú ơi, ngày chú làm hoàng đế ở Lý Bát Vản chắc là sắp hết rồi đấy."

Tư

Mấy nhà văn hóa cấp tỉnh ngay ngày hôm nay đã nhao nhao đòi về, chuyến đi Trấn Tướng quân này khiến họ cảm thấy vô cùng thất vọng. Điều này hoàn toàn có thể hiểu được. Họ không giống Tiểu Đinh, có bao nhiêu mối quan hệ dây dưa chằng chịt với chốn này. Tiểu Đinh vốn dĩ cũng không định ở lại lâu dài, nhưng cũng chưa tính hôm nay sẽ đi ngay. Rất nhiều bạn cũ anh vẫn chưa gặp được. Có người không có mặt ở địa phương, ví dụ như Ân Nguyên Trung, anh ta đến Quảng Châu để ký thỏa thuận với đại diện của công ty kia rồi. Rất nhiều người ở Lý Bát Vản đang thấp thỏm chờ anh ta về. Người ta vẫn bảo đàn ông mặt héo thân tráng là người có phúc, gã đàn ông tráng kiện mặt gọt cằm dao Ân Nguyên Trung giờ đây chính là niềm hy vọng lớn nhất của người Lý Bát Vản; lại có lão Đổng, đã chuyển về thành phố sống cùng vợ con, Lý Bát Vản chẳng còn việc gì dính dáng đến ông ta nữa; lại có những người vì thời gian của Tiểu Đinh không cho phép, không cách nào đi thăm hỏi được, ví dụ như Trịnh Phong, hay Hồng Nhất Minh.

Lão Ngải ngược lại vẫn cùng đi với lão Dương, từ sáng sớm vẫn luôn đồng hành cùng nhóm Tiểu Đinh. Lão Dương bị hen suyễn nặng, phần lớn thời gian đều là lão Ngải giải thích. Ông đương nhiên cũng là người thích hợp nhất để giải thích. Đám người tỉnh đoàn muốn đi, bọn họ tự nhiên không tiện giữ lại. Chỉ níu Tiểu Đinh lại, đi tụt phía sau một nhóm người. Lão Dương vừa thở khò khè vừa ho, vừa nói: "Tiểu Đinh, cậu nên đến nữa, ở lại vài ngày. Không phải vì tôi. Nói không chừng lần tới đến, cậu sẽ không gặp lại tôi nữa. Ngày tháng luôn luôn thay đổi, vĩnh viễn không chỉ có một màu đen kịt, cũng vĩnh viễn không chỉ có một tia sáng rực. Không phải con người hy vọng cái gì thì cái đó nhất định thành sự thật. Nhưng hy vọng thì luôn có, vĩnh viễn không phải tuyệt vọng. Luôn phải có người làm chút việc, để ngày tháng luôn tốt đẹp hơn..." Lão Ngải liên tục chớp đôi mắt nhỏ xíu, đầu gật liên hồi như gà mổ thóc: "Chúng ta thì chẳng làm nên tích sự gì nữa rồi, đành trông cậy vào các cậu thế hệ trẻ. Xưa nay làm văn chương, phàm là kẻ làm nên đại sự đều phải có chút nội lực, nếu không thì chẳng khác nào nước không nguồn, cây không gốc."

Tiểu Đinh nhìn hai ông cụ chân tình thực ý, vô cùng cảm động, nói: "Vâng ạ." Lại chẳng nói thêm được gì nữa.

Trước lúc rời trấn, Tiểu Đinh vẫn đặc biệt rẽ qua miếu Nao Thần để thăm Quách Khải.

Quách Khải ở trong một căn lán công trình tạm bợ, trông coi miếu Nao Thần đang được trùng tu lần nữa. Hắn sờ soạng Tiểu Đinh từ trên xuống dưới một lượt, vui mừng đến mức không biết phải làm sao cho phải, bỗng nhiên nói: "Tôi hát cho cậu nghe một bài nhé."

Chưa từng hát bài "Sách Bạch Ca",

Gió thổi cối đá bay qua sông,

Ngọn cây to cá đẻ trứng,

Ghềnh nước xiết chim làm ổ,

Bò vàng sinh ra trâu cái,

---❊ ❖ ❊---

Quách Khải vừa hát vừa cười, đầy mặt nếp nhăn bỗng chốc đều trở nên vô cùng dịu dàng, sinh động, bên trong lấp lánh tỏa sáng.

Tiểu Đinh nhớ lại cách Quách Khải đi đường vạch nên những dấu phẩy, dấu chấm đầy mạnh mẽ trên mặt đất. Quá trình cuộc đời hắn, chính là sự thay thế luân phiên của những dấu phẩy và dấu chấm ấy — biết bao nhiêu lần tưởng chừng đã kết thúc, nhưng rồi lại bắt đầu từ đầu.

Điều này há chẳng phải là tiến trình của Trấn Tướng quân, thậm chí là của cả thế giới này hay sao.