Bão

Bão

Lượt đọc: 97 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Lời Người Viết

❊ ❊ ❊

Đặc điểm chính của tập sách này nằm ở chỗ tất cả các câu chuyện hợp thành không chỉ cùng thuộc một giai đoạn, mà còn được viết nối tiếp nhau theo đúng thứ tự xuất hiện trong sách.

Giai đoạn đó là khoảng thời gian tiếp nối sau khi tôi bắt đầu cộng tác với tờ Blackwood's Magazine. Tôi vừa viết xong truyện “The End of the Tether” và đang tìm kiếm một đề tài có thể phát triển ở hình thức ngắn hơn các tác phẩm trong tập “Youth”, thì sự việc về một chiếc tàu hơi nước chở đầy những lao động người Hoa trở về từ Singapore đến một cảng ở miền bắc Trung Quốc chợt hiện về trong trí nhớ tôi. Nhiều năm trước, tôi từng nghe người ta bàn tán về chuyện đó ở phương Đông như một sự kiện mới xảy ra. Đối với chúng tôi, đó chỉ là một mẩu chuyện làm quà giữa muôn vàn câu chuyện khác cùng loại. Những người kiếm sống bằng một nghề nghiệp chuyên môn sâu sắc thường hay nói chuyện nghề, không chỉ vì đó là mối quan tâm thiết thân nhất trong đời họ, mà còn vì họ không biết nhiều về những lĩnh vực khác. Họ chưa từng có thời gian để tìm hiểu chúng. Đối với phần lớn chúng ta, cuộc đời giống như một vị quản gia khắc nghiệt hơn là một người chủ dễ dãi.

Tôi chưa từng gặp ai có liên quan trực tiếp đến vụ việc này; và điều thu hút chúng tôi ở câu chuyện dĩ nhiên không phải là thời tiết xấu, mà là sự phức tạp phi thường xuất hiện trong đời sống trên tàu vào một khoảnh khắc áp lực tột độ do yếu tố con người ở dưới boong tàu gây ra. Bản thân câu chuyện cũng chưa từng được ai kể thêm dẫu chỉ một chi tiết khi có mặt tôi. Trong nhóm người ấy, ai nấy đều có thể dễ dàng hình dung ra toàn bộ sự việc. Khía cạnh khó khăn về tài chính, vốn cũng đặt ra một bài toán về con người, đã được giải quyết bởi một bộ óc quá đỗi đơn giản, chẳng mảy may bận tâm bởi bất cứ điều gì trên đời ngoại trừ những lời bàn ra tán vào vô bổ của người đời — một thứ mà ông hoàn toàn không tài nào hiểu nổi.

Ngay từ đầu, chỉ riêng giai thoại ấy, hay nói đúng hơn là lời khẳng định rằng một sự việc như vậy đã xảy ra ngoài khơi xa, đối với tôi đã là một đề tài đủ để ngẫm ngợi. Suy cho cùng, đó vẫn chỉ là một mẩu chuyện đi biển. Tôi cảm thấy để làm nổi bật ý nghĩa sâu xa hơn của nó — vốn hiển hiện rất rõ trong tâm trí tôi — cần phải có một cái gì đó khác, một cái gì đó lớn lao hơn: một chủ đạo âm có thể hòa hợp tất cả những âm thanh hỗn loạn ấy, và một góc nhìn có thể đặt toàn bộ cơn thịnh nộ nguyên thủy kia vào đúng chỗ của nó.

Điều cần thiết dĩ nhiên chính là Thuyền trưởng MacWhirr. Ngay khi hình dung ra ông, tôi nhận ra ông chính là người phù hợp nhất cho hoàn cảnh đó. Tôi không có ý nói rằng mình từng gặp Thuyền trưởng MacWhirr bằng xương bằng thịt, hay từng tiếp xúc với một con người thực tế đến mức khô khan và có can đảm phi thường như vậy. MacWhirr không phải là một người quen chỉ qua vài giờ, vài tuần hay vài tháng. Ông là kết quả của hai mươi năm cuộc đời. Cuộc đời chính tôi. Sự sáng tạo có ý thức hầu như chẳng dính dáng gì đến ông. Nếu quả thực Thuyền trưởng MacWhirr chưa từng bước đi và thở trên trái đất này (điều mà bản thân tôi thấy cực kỳ khó tin), tôi cũng có thể đoan chắc với độc giả rằng ông hoàn toàn có thật. Tôi cũng mạo muội khẳng định điều tương tự về mọi khía cạnh của câu chuyện, dù phải thú nhận rằng cơn bão cuồng phong trong truyện không phải là cơn bão xuất phát từ trải nghiệm thực tế của tôi.

Khi mới ra mắt, câu chuyện “Typhoon” từng bị một số nhà phê bình xếp loại là một bức tranh tả bão được dụng công sắp đặt. Những người khác lại chú ý đến MacWhirr, nơi họ nhận thấy một dụng ý biểu tượng rõ rệt. Không ý định nào trong số đó hoàn hảo đại diện cho chủ ý của tôi. Cả cơn bão cuồng phong lẫn Thuyền trưởng MacWhirr đều hiện lên trong tôi như những đòi hỏi tất yếu xuất phát từ niềm xác tín sâu sắc khi tôi tiếp cận đề tài của câu chuyện. Đó là cơ hội của họ. Đó cũng là cơ hội của tôi; và sẽ thật hoài công nếu bàn bạc về những gì tôi đã làm được chỉ trong một vài trang sách, bởi vì chính những trang sách này đang nằm đây, giữa hai bìa của tập sách này, để tự lên tiếng nói lên tất cả.

Đây là một sự chiêm nghiệm đến muộn. Nếu điều này xuất hiện trong đầu tôi từ trước, có lẽ Lời người viết này đã không ra đời; bởi quả thực, nhận xét tương tự cũng đúng với mọi câu chuyện trong tập sách này. Không câu chuyện nào trong số đó là chuyện trải nghiệm theo nghĩa tuyệt đối của từ này. Trải nghiệm trong đó chỉ là tấm vải bạt để người ta phác thảo bức tranh. Mỗi câu chuyện đều mang nhiều hơn một ngụ ý. Với mỗi tác phẩm, vấn đề là người viết đã tận dụng cơ hội của mình ra sao; và mỗi câu chuyện tự trả lời câu hỏi ấy bằng những từ ngữ mà — nếu tôi có thể nói thế mà không mang vẻ trang nghiêm quá mức — đã được viết ra với một ý thức lương tâm tôn trọng sự thật về những cảm xúc của chính tôi. Và để có ý nghĩa, mỗi câu chuyện ấy phải tự khẳng định giá trị của mình theo cách riêng đối với lương tâm của từng người đọc nối tiếp nhau.

“Falk” — câu chuyện thứ hai trong tập — đã làm tổn thương sự tế nhị của ít nhất một nhà phê bình bởi một số nét kỳ lạ trong đề tài của nó. Nhưng đề tài của “Falk” là gì? Cá nhân tôi cũng không cảm thấy quá chắc chắn về điều đó. Ai đọc nấy phải tự tìm lấy câu trả lời. Ý định của tôi khi viết “Falk” không phải để làm sốc bất cứ ai. Cũng như trong phần lớn các sáng tác của mình, tôi không nhấn mạnh vào các sự kiện mà nhấn mạnh vào tác động của chúng đối với những con người trong truyện. Nhưng trong mọi điều tôi viết, luôn có một dụng ý bất biến, đó là thu hút sự chú ý của người đọc bằng cách khơi gợi sự quan tâm và tranh thủ sự đồng cảm của họ đối với vấn đề đang được đặt ra, bất kể đó là gì, miễn là nằm trong giới hạn của thế giới hữu hình và trong ranh giới của những cảm xúc con người.

Tôi có thể tự tin khẳng định rằng Falk hoàn toàn trung thực với trải nghiệm của tôi về một số nhân vật bộc trực, những kẻ kết hợp sự nhẫn tâm hoàn toàn tự nhiên với một mức độ tinh tế nhất định về mặt đạo đức. Falk tuân theo quy luật tự bảo toàn mà không hề có chút nghi ngờ nào về quyền của mình, nhưng tại một khúc ngoặt quyết định của cuộc đời được gìn giữ một cách nhẫn tâm ấy, anh ta nhất quyết không chịu né tránh sự thật. Vì anh ta được xây dựng với sự nhạy cảm đủ để chịu ảnh hưởng sâu sắc và lâu dài bởi một trải nghiệm bất thường nào đó, nên trải nghiệm đó buộc phải được tôi thể hiện thật sống động trước mắt người đọc; thế nhưng, đó không phải là đề tài của câu chuyện. Nếu chúng ta chỉ xét theo các sự kiện thuần túy, thì đề tài chính là nỗ lực muốn kết hôn của Falk; và người kể chuyện đã bất đắc dĩ bị cuốn vào cả khía cạnh nhẫn tâm lẫn khía cạnh tinh tế trong nỗ lực ấy.

“Falk” cùng với một câu chuyện khác của tôi (“The Return” trong tập “Tales of Unrest”) có điểm đặc biệt là chưa từng được đăng tải dài kỳ trên tạp chí. Tôi nghĩ bản thảo từng được đưa cho biên tập viên của một tờ tạp chí nào đó và ông ta đã từ chối nó một cách đầy phẫn nộ với lý do duy nhất là “cô gái chẳng bao giờ nói năng gì cả.” Điều này hoàn toàn đúng. Từ đầu đến cuối, cô cháu gái của Hermann không thốt ra một lời nào trong truyện — và không phải vì cô bị câm, mà vì một lý do rất đơn giản là bất cứ khi nào cô lọt vào tầm quan sát của người kể chuyện, cô hoặc không có dịp để nói, hoặc đang xúc động quá mức nên không thể nói nổi. Vị biên tập viên, người rõ ràng đã đọc câu chuyện, đáng lẽ ra phải nhận ra điều đó. Rõ ràng là ông ta đã không nhận ra, và tôi cũng chẳng buồn chỉ ra sự vô lý đó cho ông ta, bởi vì một khi ông ta không dám khẳng định rằng “cô gái” không có thật, thì tôi chẳng mảy may bận tâm đến sự phẫn nộ của ông ta.

Tất cả các câu chuyện khác đều được đăng dài kỳ. Truyện “Typhoon” xuất hiện trên những số đầu tiên của tờ Pall Mall Magazine, lúc đó do cố ông Halkett làm chủ biên. Cũng nhân dịp đó, lần đầu tiên tôi tận mắt chứng kiến những ý tưởng của mình được tái hiện bởi một nghệ sĩ thuộc một loại hình nghệ thuật khác. Ông Maurice Grieffenhagen đã biết cách kết hợp trong các bức minh họa của mình hiệu ứng từ nhãn quan cá nhân vô cùng đặc sắc của ông với lòng trung thành tuyệt đối đối với nguồn cảm hứng của nhà văn. Truyện “Amy Foster” được ấn hành trên tờ The Illustrated London News kèm theo một bức vẽ tuyệt đẹp về Amy vào ngày nghỉ đang rót trà cho lũ trẻ ở nhà, đầu đội chiếc mũ gắn chiếc lông chim lớn. Truyện “To-morrow” xuất hiện lần đầu trên tờ Pall Mall Magazine. Về câu chuyện đó, tôi chỉ muốn nói rằng nó đã gây ấn tượng với nhiều người bởi khả năng chuyển thể lên sân khấu, và tôi đã bị thuyết phục để tự chuyển thể nó thành kịch bản với tựa đề “One Day More”; cho đến nay đó vẫn là nỗ lực duy nhất của tôi theo hướng đó. Tôi cũng xin nói thêm rằng, khi xuất hiện dưới dạng sách, mỗi câu chuyện trong bốn tác phẩm này đều được các nhà phê bình khác nhau lựa chọn dựa trên nhiều lý do khác nhau để xem là “tác phẩm hay nhất trong nhóm”. Họ đã điểm xuyết tập sách với một sự trân trọng và thấu hiểu nồng nhiệt, một sự nhạy cảm đầy đồng cảm cùng thái độ thân thiện trong câu chữ khiến tôi vô cùng biết ơn.

1919. J. C.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.