Vào một ngày trời quang mây tạnh, với làn gió đuổi theo làn khói bay tít đằng xa, tàu Nan-Shan đã tiến vào Phúc Châu. Sự cập bến của con tàu lập tức thu hút sự chú ý trên bờ, và các thủy thủ trong cảng liền trầm trồ: “Nhìn kìa! Nhìn chiếc tàu hơi nước kia kìa. Cái gì thế nhỉ? Tàu Xiêm phải không? Nhìn nó xem!”
Thực chất, trông nó chẳng khác nào một tấm bia sống cho các khẩu pháo phụ của một tuần dương chiến. Một trận mưa đạn pháo cỡ nhỏ hẳn không thể khiến cấu trúc thượng tầng của con tàu trông đổ nát, tơi tả và xơ xác hơn thế; nó mang cái vẻ ngoài mệt mỏi, rũ rượi của những con tàu vừa trở về từ tận cùng thế giới—và quả thực là vậy, bởi trong chuyến hải trình ngắn ngủi vừa qua, nó đã đi đến những chốn rất xa; thậm chí đã chạm tới cả bờ cõi của Cõi Vĩnh Hằng, nơi không một con tàu nào từng quay về để trả lại thủy thủ đoàn của mình cho cát bụi trần gian. Con tàu đóng cặn và ngả màu xám xịt vì muối biển bám đầy từ đỉnh cột buồm cho đến miệng ống khói; tựa như (như một thủy thủ hóm hỉnh nào đó đã thốt lên) “đám đông trên tàu đã vớt nó lên từ đâu đó dưới đáy đại dương rồi kéo vào đây để đòi tiền chuộc.” Chưa hết, cao hứng trước sự sắc sảo của chính mình, hắn còn ngỏ ý trả năm bảng để mua đứt con tàu—“nguyên trạng như thế.”
Chưa đầy một tiếng đồng hồ sau khi neo đậu, một gã đàn ông gầy gò, có chóp mũi đỏ chót và khuôn mặt mang nét cau có, từ một chiếc thuyền tam bản bước lên cầu tàu của Khu Nhượng Địa ngoại quốc, rồi lập tức quay lại giơ nắm đấm về phía con tàu.
Một kẻ cao lêu nghêu, với đôi chân gầy guộc quá mức so với cái bụng phệ cùng đôi mắt kèm nhèm, lững thững bước tới và cất lời: “Vừa rời tàu đấy phỏng? Nhanh tay thật.”
Hắn mặc một bộ đồ nỉ màu xanh lam đã bám bẩn cùng một đôi giày chơi cricket nhếch nhác; bộ ria mép xám xịt rủ xuống bờ môi, và người ta có thể nhìn xuyên qua hai chỗ thủng giữa vành và chóp chiếc mũ của hắn.
“Ồ! Anh đang làm gì ở đây thế?” Cựu phó máy thứ hai của tàu Nan-Shan hỏi, vội vàng bắt tay người quen.
“Đang chờ việc—cơ hội đáng thử—vừa nhận được một lời gợi ý ngầm,” gã đội chiếc mũ rách giải thích bằng những nhịp thở đứt quãng, vô hồn.
Viên phó nhì lại giơ nắm đấm về phía tàu Nan-Shan. “Có một tên ở trển chẳng có nổi tư cách làm thuyền trưởng một chiếc ghe thúng,” hắn tuyên bố, người run lên vì giận dữ, trong khi người kia thờ thẫn nhìn quanh.
“Thế á?”
Nhưng ánh mắt hắn bỗng dừng lại trên cầu tàu, nơi có một chiếc rương thủy thủ nặng trịch, sơn màu nâu được che phủ bởi một tấm bạt tua rua và buộc chặt bằng tao thừng manila mới tinh. Hắn ngắm nghía nó với sự tò mò trỗi dậy.
“Tôi đã làm ầm lên và gây rắc rối rồi, nếu không vướng cái lá cờ Xiêm chết tiệt ấy. Chẳng biết kêu ai vào đây—nếu không tôi đã cho hắn một bài học. Đồ lừa đảo! Lại đi bảo với máy trưởng—cũng là một tụi lừa đảo nốt—rằng tôi đã mất tinh thần. Lũ ngu dốt ngạo mạn nhất từng đi biển. Không! Anh không thể tưởng tượng nổi đâu. . .”
“Lấy đủ tiền rồi chứ?” kẻ ăn mặc rách rưới bỗng cất giọng hỏi.
“Rồi. Trả lương ngay trên tàu,” viên phó nhì giận dữ nói. “'Xuống bờ mà ăn sáng,' hắn bảo thế.”
“Đồ bủn xỉn khốn khiếp!” gã cao kều mơ hồ bình luận, rồi lè lưỡi liếm môi. “Làm vài ly gì đó đi nhỉ?”
“Hắn đánh tôi,” viên phó nhì rít lên.
“Không đời nào! Đánh ư? Thật thế không?” Gã mặc đồ xanh bắt đầu đon đả tỏ vẻ đồng cảm. “Ở đây không tiện nói chuyện đâu. Tôi muốn nghe đầu đuôi cơ sự. Bị đánh cơ à? Kiểm người khiêng rương cho anh đã. Tôi biết một chỗ yên tĩnh có bán bia chai đấy. . .”
Ông Jukes, người nãy giờ vẫn dùng ống nhòm quan sát bờ biển, sau đó đã thuật lại với máy trưởng rằng “cựu phó máy thứ hai của chúng ta chẳng mất bao lâu để tìm được bạn. Một gã trông không khác gì kẻ lang thang vô lại. Tôi thấy bọn chúng cùng nhau rời khỏi cầu tàu.”
Những tiếng búa gõ và tiếng đinh vang lên phục vụ cho công tác sửa chữa cần thiết hoàn toàn không làm Captain MacWhirr bận tâm. Trong bức thư viết tại phòng hải đồ ngăn nắp, viên thuyền trưởng đã kể lại những chi tiết hấp dẫn đến mức hai lần vị quản lý suýt bị bắt quả tang đang đọc trộm. Thế nhưng bà MacWhirr, trong phòng khách của căn nhà trị giá bốn mươi bảng Anh, lại kìm một tiếng ngáp dài—có lẽ để giữ thể diện—bởi bà đang ở một mình.
Bà ngả lưng trên chiếc ghế băng bọc nhung và dát vàng đặt gần lò sưởi lát gạch, phía trên bệ lò bày những chiếc quạt giấy Nhật Bản và than hồng đang cháy rực trong lò. Đưa tay lên, bà chán nản lật xem qua lại những trang giấy dài dằng dặc. Chẳng phải lỗi tại bà khi chúng quá khô khan và hoàn toàn nhạt nhẽo—từ câu “Vợ yêu dấu của anh” ở trang đầu cho đến “Người chồng thương yêu của em” ở trang cuối. Người ta đâu thể kỳ vọng bà thực sự hiểu hết những chuyện tàu thuyền này. Dĩ nhiên bà rất vui khi nhận được thư từ ông, nhưng bà chưa bao giờ tự hỏi chính xác là vì lý do gì.
“. . . Người ta gọi chúng là bão cuồng phong . . . Viên phó máy có vẻ không thích điều đó . . . Không có trong sách vở . . . Không thể cứ để mặc nó diễn ra. . .”
Tờ giấy sột soạt vang lên. “. . . Một khoảng lặng kéo dài hơn hai mươi phút,” bà đọc một cách thờ ơ; và những từ tiếp theo mà đôi mắt vô tâm của bà bắt gặp ở đầu trang kế tiếp là: “lại được gặp em và các con. . .” Bà thoáng có cử động thiếu kiên nhẫn. Ông lúc nào cũng nghĩ đến chuyện về nhà. Chưa bao giờ ông nhận được mức lương hậu hĩnh đến thế. Giờ thì lại có chuyện gì nữa đây?
Bà chẳng mảy may nghĩ đến việc lật lại trang trước để xem. Ở đó hẳn đã ghi lại rằng vào khoảng từ 4 đến 6 giờ sáng ngày 25 tháng Mười Hai, Captain MacWhirr thực sự đã nghĩ rằng con tàu của ông không thể trụ nổi thêm một giờ đồng hồ nào nữa giữa biển động dữ dội ấy, và rằng ông sẽ chẳng bao giờ còn được gặp lại vợ con mình nữa. Sẽ chẳng ai hay biết chuyện này (những lá thư của ông cứ thất lạc nhanh đến thế)—chẳng một ai ngoài vị quản lý, người đã vô cùng ấn tượng trước tiết lộ đó. Ấn tượng đến mức ông ta đã cố hé lộ cho đầu bếp nghe đôi chút về “phen chết hụt mà tất cả chúng ta vừa trải qua” bằng một giọng đầy vẻ trang nghiêm: “Đến cả cụ nhà ta còn đánh giá cực kỳ thấp cơ hội sống sót của chúng ta cơ mà.”
“Cậu biết bằng giời thế?” đầu bếp, một cựu lính chiến, lên tiếng đầy khinh bỉ. “Chắc gì ổng đã kể cho cậu nghe?”
“Thì ổng có bóng gió với tôi về chuyện đó mà,” vị quản lý cố cãi già cãi non.
“Thôi đi cho mẻ! Lát nữa chắc ổng sang kể luôn cho tôi nghe quá,” gã đầu bếp già quay lưng cười nhạo.
Bà MacWhirr tiếp tục lướt mắt đọc phần sau, đầy cảnh giác. “. . . Cư xử cho phải phép . . . Những sinh linh thảm hại . . . Chỉ ba người bị gãy chân, và một . . . Nghĩ rằng nên giữ kín chuyện này . . . hy vọng đã làm đúng lẽ phải. . .”
Bà buông thõng hai tay xuống. Không: chẳng còn câu nào nói về chuyện về nhà nữa. Chắc ông chỉ đang bày tỏ một ước muốn tốt đẹp nào đó mà thôi. Tâm trí bà MacWhirr lại trở nên nhẹ nhõm, và chiếc đồng hồ bằng cẩm thạch đen, được tiệm kim hoàn định giá 3 bảng 18 xu 6 xu, vẫn phát ra tiếng tích tắc đều đặn, kín đáo và lén lút.
Cánh cửa bật mở, và một cô bé đang ở độ tuổi cẳng gà cẳng vịt, váy ngắn cũn cỡn liền xông vào phòng.
Mái tóc xơ xác, chẳng có chút sắc tố nào rũ rượi xõa trên đôi vai cô bé. Thấy mẹ, nó khựng lại, dán đôi mắt nhợt nhạt, tò mò vào bức thư.
“Thư của bố,” bà MacWhirr thì thầm. “Con làm rơi cái nơ đâu rồi?”
Cô bé đưa tay lên đầu rồi bĩu môi.
“Bố vẫn khỏe,” bà MacWhirr tiếp tục bằng giọng điệu uể oải. “Ít ra là mẹ nghĩ thế. Bố chẳng bao giờ nhắc đến.” Bà khẽ cười. Khuôn mặt cô bé thể hiện sự thờ ơ lơ đễnh, và bà MacWhirr ngắm nhìn con với niềm tự hào yêng bình.
“Đi lấy mũ đi con,” một lát sau bà nói. “Mẹ chuẩn bị ra phố mua sắm ít đồ. Tiệm Linom đang có đợt giảm giá đấy.”
“Ôi, tuyệt quá nhỉ!” đứa trẻ thốt lên đầy vẻ ấn tượng bằng một giọng trầm ngạc nhiên và vang vọng, rồi lon ton chạy biến khỏi phòng.
Đó là một buổi chiều đẹp trời, bầu trời xám xịt và những con đường khô ráo. Bên ngoài cửa hàng vải, bà MacWhirr mỉm cười chào một người phụ nữ mặc chiếc áo khoác đen rộng thùng thình, đính đầy cườm đen lấp lánh và đội chiếc mũ hoa khoe sắc một cách giả tạo bên trên khuôn mặt sạm vàng của một người mẹ đầy vẻ khắc khổ. Cả hai cùng tung ra một tràng chào hỏi và cảm thán ríu rít, vội vã như thể con đường ngoài kia sắp sửa nẻ đôi ra và nuốt chửng niềm vui thích ấy trước khi họ kịp thốt lên lời.
Phía sau họ, những cánh cửa kính cao liên tục được đẩy ra đóng vào. Khách khứa không sao bước qua nổi, đàn ông phải đứng dạt sang một bên kiên nhẫn chờ đợi, còn Lydia thì mãi mê chọc đuôi chiếc ô của mình vào giữa những phiến đá lát đường. Bà MacWhirr huyên thuyên không dứt.
“Cảm ơn chị nhiều lắm. Ông nhà tôi vẫn chưa về. Dĩ nhiên là rất buồn khi phải xa cách, nhưng thật là một sự an ủi lớn khi biết rằng anh ấy vẫn khỏe mạnh.” Bà MacWhirr hít một hơi. “Khí hậu ngoài đó rất hợp với anh ấy,” bà nói thêm với vẻ mặt rạng rỡ, cứ như thể tội nghiệp MacWhirr vừa đi du lịch vòng quanh Trung Hoa chỉ để dưỡng bệnh vậy.
Và vị máy trưởng cũng chưa về nhà. Ông Rout thừa nhận quá rõ giá trị của một chỗ làm tốt.
“Solomon bảo rằng những điều kỳ diệu sẽ chẳng bao giờ chấm dứt,” bà Rout cất giọng sung sướng nói với cụ bà đang ngồi sưởi ấm bên lò sưởi. Mẹ của ông Rout khẽ chuyển động, đôi bàn tay gầy guộc đeo đôi găng tay ren đen hở ngón đặt trên đùi.
Đôi mắt của người vợ vị kỹ sư dán chặt vào trang giấy, ngời lên tia sáng. “Viên thuyền trưởng của con tàu anh ấy đang làm việc—một người khá đơn giản, mẹ còn nhớ chứ?—đã làm được một việc khá thông minh, Solomon nói thế.”
“Ừ, con ạ,” cụ bà hiền từ đáp lời, đầu cúi thấp với mái tóc bạc trắng, mang cái vẻ tĩnh lặng nội tâm đặc trưng của những người già khọm như thể đang đắm chìm vào việc ngắm nhìn những tia lửa cuối cùng của sự sống.
Solomon Rout, Cựu Sol, Bố Sol, vị Máy trưởng, “Rout, một người tốt bụng”—ông Rout, người bạn lớn tuổi đầy ân cần và mang tác phong phụ tử đối với lớp trẻ—từng là đứa con út trong số rất nhiều người con của cụ, mà giờ đây đều đã qua đời. Và bà nhớ về ông rõ nhất như một cậu bé mười tuổi—từ rất lâu trước khi ông rời nhà để đi học nghề tại một xưởng cơ khí lớn nào đó ở miền Bắc. Kể từ đó, bà ít có dịp gặp lại con, trải qua bao nhiêu năm tháng dài đằng đẵng, giờ đây bà phải lần ngược trí nhớ về một quá khứ rất xa mới có thể nhận ra ông thật rõ ràng giữa màn sương thời gian. Thỉnh thoảng, bà có cảm giác như con dâu mình đang kể về một người lạ mặt nào đó vậy.
Bà Rout con tỏ ra thất vọng. “Hừm. Hừm.” Bà lật trang giấy. “Thật bực mình! Anh ấy chẳng nói rõ đó là việc gì. Lại còn bảo là em không thể hiểu được trong đó có bao nhiêu chuyện. Cậu nghĩ xem! Chuyện gì mà lại khôn ngoan đến thế cơ chứ? Thật là một gã đàn ông đáng ghét khi dám giấu tụi mình!”
Bà tiếp tục đọc mà không đưa thêm bình luận nào với vẻ mặt đăm chiêu, rồi cuối cùng ngồi thừ ra nhìn vào đống lửa. Viên máy trưởng chỉ viết vỏn vẹn một hai dòng về cơn bão cuồng phong; nhưng điều gì đó đã thôi thúc ông bày tỏ nỗi khao khát ngày càng lớn được ở bên người vợ vui tính của mình. “Nếu không vì mẹ cần có người chăm sóc, anh đã gửi tiền vé tàu sang đây cho em ngay hôm nay rồi. Em có thể lập một tổ ấm nhỏ ngoài này. Khi ấy anh sẽ có cơ hội được gặp em thỉnh thoảng. Chúng ta thì ngày một già đi. . .”
“Anh ấy vẫn khỏe, mẹ ạ,” bà Rout thở dài, tự trấn an mình.
“Nó vốn là một đứa trẻ khỏe mạnh cường tráng mà,” cụ bà điềm đạm đáp.
Nhưng bản tường thuật của ông Jukes lại thực sự sinh động và đầy ắp chi tiết. Người bạn của ông làm việc trong ngành hàng hải tuyến Đại Tây Dương đã kể lại điều đó một cách thoải mái cho các sĩ quan khác trên con tàu hải trình lớn. “Một người bạn quen viết thư cho tôi kể về một sự việc phi thường xảy ra trên con tàu của anh ấy trong trận bão cuồng phong ấy—cậu biết đấy—trận mà chúng ta đã đọc trên báo cách đây hai tháng. Thật là chuyện nực cười nhất! Cứ tự mình xem những gì anh ấy viết đi. Tôi sẽ cho cậu xem bức thư này.”
Trong thư có những câu văn mang lại ấn tượng về một tinh thần kiên cường, bất khuất và đầy lạc quan yêu đời. Jukes đã viết chúng bằng tất cả sự chân thành, bởi anh thực sự cảm thấy như vậy khi cầm bút. Anh mô tả một cách sống động đến rợn ngợp những cảnh tượng dưới boong tàu giữa. “. . . Tôi sực nhận ra trong chớp mắt rằng lũ người Tàu khốn kiếp đó không thể phân biệt nổi chúng ta có phải là một dạng cướp bóc hung hãn hay không. Chẳng bao giờ khôn ngoan khi tước đoạt tiền bạc của người Trung Hoa nếu họ là bên mạnh hơn. Lạng quạng chúng ta phải thực sự liều lĩnh mới đi cướp bóc trong thời tiết như thế, nhưng những kẻ khốn đó thì biết gì về chúng ta cơ chứ? Thế là, chẳng cần suy nghĩ thêm lần thứ hai, tôi lập tức huy động ngay anh em làm việc. Công việc của chúng ta đã hoàn thành—điều mà cụ nhà ta đã nhất quyết phải làm cho bằng được. Chúng ta rút lui ngay mà chẳng thèm tìm hiểu xem họ cảm thấy thế nào. Tôi tin chắc rằng nếu họ không bị hành hạ tơi tả đến mức tàn nhẫn như thế, và nếu mỗi cá nhân bọn họ không quá sợ hãi đến mức chẳng dám đứng lên, thì chúng ta đã bị xé xác ra thành trăm mảnh rồi. Ồ! Mọi chuyện trọn vẹn phết đấy, tôi nói cho cậu hay; và cậu có thể chạy đi chạy lại vượt Đại Tây Dương cho đến tận tận thế đi chăng nữa cũng chẳng bao giờ vớ được một công việc nào như thế này đâu.”
Sau đó, anh đề cập dưới góc độ chuyên môn đến những thiệt hại của con tàu và tiếp tục viết:
“Chính vào lúc thời tiết dịu xuống thì tình hình lại trở nên cực kỳ tế nhị. Mọi thứ chẳng khá khẩm hơn chút nào khi chúng ta vừa mới được chuyển sang treo cờ Xiêm; mặc dù vị thuyền trưởng chẳng thể nhận thấy điều đó tạo ra sự khác biệt nào—'miễn là chúng ta ở trên tàu'—ông ấy bảo vậy. Có những cảm xúc mà con người này đơn giản là không tài nào có nổi—và chấm hết. Cậu cứ thử giải thích cho một cái cột giường hiểu khôn khéo đến đâu thì cũng thế mà thôi. Nhưng ngoài chuyện đó ra, thật là một trạng thái cô độc đến cùng cực khi một con tàu cứ lênh đênh khắp các vùng biển Trung Hoa mà chẳng có lấy nổi một vị lãnh sự đàng hoàng nào, thậm chí chẳng có lấy một chiếc pháo hạm của riêng mình ở bất cứ đâu, hay một nơi để nương náu trong trường hợp gặp rắc rối.
“Ý kiến của tôi là tiếp tục giam giữ đám Johnnies này dưới hầm tàu thêm chừng mười lăm tiếng nữa; vì chúng ta khi ấy cũng cách Phúc Châu chẳng bao lâu. Rất có thể chúng ta sẽ tìm thấy ở đó một chiếc tàu chiến nào đó, và một khi đã lọt vào tầm pháo của nó thì chúng ta hoàn toàn an toàn; bởi chắc chắn bất kỳ vị thuyền trưởng tàu chiến nào—dù là Anh, Pháp hay Hà Lan—cũng sẽ bảo vệ người da trắng cho đến khi giải quyết xong xuôi mọi chuyện trên tàu. Sau đó chúng ta có thể tống khứ bọn chúng cùng số tiền của chúng đi bằng cách giao nộp cho Quan lớn hoặc Đạo đài của chúng, hay bất cứ cái tên nào mà người ta gọi mấy kẻ đeo kính đen mà cậu thấy được khiêng đi lại trên kiệu dọc qua những con đường hôi thối của họ.
“Nhưng vị thuyền trưởng nhất quyết không chịu hiểu theo cách đó. Ông ấy cứ khăng khăng muốn giữ kín chuyện này. Cái ý nghĩ đó đã cắm rễ trong đầu ông, và có dùng máy tời hơi nước cũng chẳng bứt nó ra nổi. Ông muốn mọi chuyện càng ít ĩ càng tốt, vì danh tiếng của con tàu và vì lợi ích của các chủ tàu—'vì lợi ích của tất cả những ai liên quan,' ông nói thế, nhìn chằm chằm vào tôi.
“Nó khiến tôi giận sôi máu. Dĩ nhiên là cậu chẳng thể nào giấu giếm nổi một chuyện tày trời như thế; nhưng các thùng tiền đã được cất giữ theo cách thông thường và hoàn toàn an toàn trước bất kỳ cơn bão nào trên đời này, trong khi vụ việc vừa rồi lại là một thảm họa quái đản đến mức tôi không thể tài nào miêu tả cho cậu hình dung nổi.
“Trong lúc đó, tôi hầu như không đứng vững nổi trên đôi chân của mình. Không ai trong số chúng tôi được chợp mắt lấy một chút trong gần ba mươi tiếng đồng hồ, thế mà vị thuyền trưởng vẫn cứ ngồi đó xoa cằm, xoa đỉnh đầu, bận tâm đến nỗi chẳng thèm nghĩ đến việc cởi bỏ đôi bốt dài ra.
“'Tôi hy vọng rằng, thưa ngài,' tôi lên tiếng, 'ngài sẽ không thả chúng lên boong trước khi chúng ta có sự chuẩn bị chu đáo để đối phó theo một cách nào đó.' Không phải, cậu hãy nhớ cho, là tôi cảm thấy quá lạc quan về khả năng kiểm soát đám người đó nếu chúng định làm phản. Gây sự với một đám chở đầy coolie Trung Hoa quả thực chẳng phải trò đùa trẻ con. Tôi lại đang kiệt sức nữa chứ. 'Tôi ước gì,' tôi nói, 'ngài cứ để chúng tôi ném toàn bộ đống đô-la đó xuống cho chúng rồi mặc kệ chúng tự tàn sát lẫn nhau, để chúng ta còn có thời gian nghỉ ngơi.'
“'Cậu đang nói nhảm đấy, Jukes,' ông ấy đáp, ngước nhìn lên bằng cái điệu bộ chậm chạp khiến cậu tức điên người lên được. 'Chúng ta phải vạch ra một kế hoạch sao cho công bằng với tất cả các bên.'
“Tôi còn cả đống việc ngập đầu phải làm, như cậu có thể tưởng tượng được đấy, thế là tôi giục anh em làm việc, rồi định bụng sẽ đi chợp mắt một lát. Tôi vừa nằm xuống võng chưa đầy mười phút thì vị quản lý lao bổ vào và bắt đầu kéo chân tôi.
“'Lạy Chúa, anh Jukes, ra ngoài ngay đi! Lên boong nhanh lên anh ơi. Ồ, mau ra đi!'
“Gã đó làm tôi sợ chết khiếp, chẳng còn hồn vía nào nữa. Tôi chẳng biết chuyện gì đã xảy ra: lại một trận cuồng phong nữa—hay cái quái gì khác. Chẳng nghe thấy tiếng gió nào cả.
“'Thuyền trưởng đang thả chúng ra. Ôi, ngài ấy đang thả chúng ra kìa! Nhảy ngay lên boong đi anh, cứu chúng tôi với. Máy trưởng vừa chạy xuống dưới hầm lấy súng lục rồi.'
“Đó là những gì tôi hiểu từ lời gã ngốc ấy nói. Tuy nhiên, bố Rout thì thề rằng ông ấy xuống dưới đó chỉ để lấy một chiếc khăn tay sạch mà thôi. Dù sao đi nữa, tôi cũng kịp xỏ một chân vào quần và lao vút lên boong sau. Quả thực có rất nhiều tiếng ồn ào phát ra từ phía trước đài chỉ huy. Bốn thủy thủ cùng bác thủy thủ trưởng đang làm việc ở phía sau. Tôi chuyền lên cho họ một vài khẩu súng trường mà tất cả các tàu bè vùng biển Trung China đều trữ trong cabin, rồi dẫn họ lên đài chỉ huy. Trên đường đi, tôi đụng phải Cựu Sol, trông có vẻ giật mình và đang ngậm một điếu xì gà chưa châm lửa.
“'Theo tôi,' tôi hét lên với ông ấy.
“Bảy anh em chúng tôi xông thẳng lên phòng hải đồ. Mọi chuyện đã ngã ngũ. Đứng đó là vị thuyền trưởng vẫn mang đôi bốt dài kéo đến tận hông và mặc áo sơ mi cộc tay—chắc là người nóng lên vì mải suy tính đây mà. Viên thư ký bảnh chọe của Bun Hin đứng cạnh khuỷu tay ông, mặt dính lọ lem như thợ quét ống khói và vẫn còn tái xanh cắt không còn giọt máu. Nhìn vào là tôi biết ngay mình sắp vướng vào một rắc rối to rồi đây.
“'Cái trò khỉ khô gì thế này, anh Jukes?' vị thuyền trưởng cất tiếng hỏi, giận dữ hết chỗ nói. Thành thật mà nói tôi câm họng luôn chẳng thốt nên lời. 'Vì ơn Chúa, anh Jukes,' ông ấy nói tiếp, 'mau thu mấy khẩu súng trường đó lại từ tay anh em đi. Kiểu gì cũng có người bị thương trước khi kịp hiểu chuyện đấy nếu anh không làm thế. Mẹ kiếp, cái con tàu này chẳng khác gì nhà thương điên Bedlam! Nhanh tay lên nào. Tôi cần anh ở đây để giúp tôi và gã người Tàu của hãng Bun Hin kiểm đếm số tiền đó. Anh không phiền phụ một tay chứ, anh Rout, giờ thì anh đã ở đây rồi. Càng đông càng tốt.'
“Ông ấy đã định đoạt xong xuôi mọi thứ trong đầu trong lúc tôi đang ngả lưng chợp mắt. Nếu chúng ta là một con tàu Anh, hoặc chỉ đang thả khách coolie của mình xuống một cảng thuộc Anh như Hồng Kông chẳng hạn, thì thể nào cũng có vô số cuộc điều tra và phiền toái, các yêu cầu bồi thường thiệt hại này nọ. Nhưng đám người Tàu này rõ tụi quan chức của họ hơn chúng ta nhiều.
“Các nắp hầm hàng đã được mở ra, và tất cả bọn họ đều đã lên boong sau suốt một ngày một đêm dưới đáy hầm. Thật là một cảm giác kỳ lạ khi nhìn thấy quá nhiều khuôn mặt hốc hác, dữ dằn cùng tụ tập một chỗ. Lũ khốn cứ trân trân nhìn lên bầu trời, nhìn ra biển, nhìn vào con tàu, cứ như thể chúng đang mong đợi toàn bộ mọi thứ sẽ bị thổi tung thành mảnh vụn vậy. Cũng phải thôi! Chúng vừa trải qua một phen tơi tả có thể vắt kiệt linh hồn của một kẻ da trắng. Nhưng người ta vẫn bảo người Trung Hoa thì không có linh hồn. Dù sao thì trong con người họ vẫn có thứ gì đó dai dẻo đến kỳ lạ. Có một tên (trong số những kẻ bị thương nặng) bị một cú đánh suýt văng cả con mắt ra ngoài. Nó lồi hẳn ra ngoài đầu to bằng nửa quả trứng gà. Chừng đó đủ quật ngã một gã da trắng nằm liệt giường cả tháng trời: thế mà gã đó vẫn nhẫn nại len lỏi qua đám đông chen chúc và trò chuyện với những người khác cứ như chẳng có chuyện gì xảy ra vậy. Bọn chúng nhao lên bàn tán xôn xao, và mỗi khi chiếc đầu hói của vị thuyền trưởng ló ra ở phía trước đài chỉ huy, tất cả bọn chúng lại im bặt để ngước nhìn ông từ phía dưới.
“Có vẻ như sau khi đã suy tính kỹ càng, ông đã sai gã người của hãng Bun Hin xuống dưới giải thích cho chúng hiểu cách duy nhất để lấy lại tiền. Sau đó gã này kể lại với tôi rằng, vì tất cả đám coolie đều làm việc cùng một chỗ và trong một khoảng thời gian như nhau, ông tính toán rằng mình sẽ cư xử công bằng nhất có thể với họ nếu chia đều toàn bộ số tiền mặt chúng ta thu lượm được cho tất cả mọi người. Chẳng thể phân biệt được đô-la của người này với người khác, ông bảo vậy, và nếu hỏi từng người mang bao nhiêu tiền lên tàu thì ông sợ họ sẽ nói dối, và số tiền chắc chắn sẽ bị thiếu hụt đi rất nhiều. Tôi nghĩ ông ấy đã đúng trong chuyện đó. Còn về việc nộp số tiền cho bất kỳ vị quan chức Trung Hoa nào mà ông có thể tìm thấy ở Phúc Châu, ông bảo thà cất béng số tiền đó vào túi mình còn hơn, vì chúng chẳng mang lại chút lợi ích nào cho họ cả. Tôi đoán chắc bọn chúng cũng suy nghĩ như vậy.
“Chúng tôi hoàn tất việc phân phát trước khi trời tối. Quả là một cảnh tượng hiếm có: biển động dữ dội, con tàu trông không khác gì một đống phế tích, những người Trung Hoa lảo đảo bước lên đài chỉ huy từng người một để nhận phần của mình, và vị thuyền trưởng vẫn mang bốt, mặc áo sơ mi cộc tay, bận rộn phát tiền ngay cửa phòng hải đồ, mồ hôi nhễ nhại và thỉnh thoảng lại quát mắng tôi hoặc bố Rout vì một điều gì đó không vừa ý. Ông tự mình mang phần của những người bị thương nặng đến tận nơi cho họ trên nắp hầm số 2. Còn thừa ba đô-la, ông chia đều cho ba coolie bị thương nặng nhất, mỗi người một đồng. Sau đó chúng tôi quay lại công việc, hốt lên boong những đống giẻ ướt sũng, đủ loại mảnh vụn tả tơi không hình thù và không sao gọi tên được, rồi mặc cho bọn chúng tự định đoạt quyền sở hữu.
“Thế này quả thực là tiến sát đến ranh giới giữ kín sự việc vì lợi ích của tất cả các bên rồi còn gì. Cậu nghĩ sao hả cái gã công tử tàu thư tín được cưng chiều kia? Vị máy trưởng già bảo rằng đây rõ ràng là cách duy nhất có thể làm được. Viên thuyền trưởng từng nói với tôi hôm nọ, 'Có những thứ cậu chẳng thể tìm thấy trong bất kỳ cuốn sách nào.' Tôi nghĩ ông ấy đã xử lý tình huống đó rất ổn thỏa đối với một kẻ đần độn như thế.”
[Các câu chuyện khác có trong tập sách này (“Amy Foster,” “Falk: Một Hồi Ức,” và “Ngày Mai”) vì đã có sẵn trong một tập sách khác, nên không được đưa vào đây.]