Trương Sĩ Tâm gần như thoi thóp đi trong khuôn viên trường.
Mấy ngày liên tiếp, cậu vẫn luôn tìm các giáo viên trong khoa và nhân viên phụ trách của bệnh viện trường để xin chữ ký nhằm lo tiền viện phí, nhưng Tiền Cường vẫn không hề lộ diện. Không có chữ ký của ông ta, cậu không xin được một xu nào. Bệnh viện đã mời một chuyên gia về dạ dày ruột ở Tô Châu đang làm cố vấn học thuật tại Bắc Kinh đến phẫu thuật cho Sĩ Tâm, nhưng vị chuyên gia đó sắp phải rời Bắc Kinh gấp, vì vậy ca phẫu thuật phải được tiến hành càng sớm càng tốt.
Cậu tìm mấy ngày liền vẫn không thấy Tiền Cường đâu. Hôm nay, bất chấp cơn mưa lất phất, cậu lại đến văn phòng của Tiền Cường một lần nữa, nhưng bên trong vẫn trống không. Cậu đợi trong văn phòng một lát, nhìn thấy dưới tấm kính trên bàn làm việc của Tiền Cường có kẹp một mẩu báo cắt rời, chính là bài viết do cậu viết từ hơn một năm trước. Trong bài viết này, cậu đã mô tả lại một số trải nghiệm và cảm nhận khi làm việc vất vả trong những ngày nghỉ cuối tuần, và từng giành giải nhất trong cuộc thi viết toàn trường lần đó. Cậu không hiểu tại sao Tiền Cường lại cố tình kẹp bài viết này dưới tấm kính.
Không đợi được Tiền Cường, cậu lủi thủi quay về ký túc xá. Đoạn đường chỉ dài khoảng ba trăm mét này mà cậu phải đi mất tận nửa tiếng đồng hồ. Cứ đi vài bước là cậu phải dừng lại nghỉ ngơi một chút, rồi lại tiếp tục đi về phía trước. Khi về đến ký túc xá, quần áo trên người cậu hầu như đã ướt sũng. Cậu lau mặt, cởi áo khoác ra, mệt mỏi ngã vật xuống giường, muốn nghỉ ngơi một lát. Đúng lúc này, Hải Đào và Đặng Nguyệt Minh tan học trở về, cả hai gần như cùng lúc nhìn Sĩ Tâm đang nằm trên giường, miệng mấp máy muốn nói gì đó nhưng rồi lại thôi. Sĩ Tâm thấy hơi kỳ lạ, định hỏi nhưng lại thôi. Lúc này, A Linh và Tần Xuân Vũ lại đẩy cửa xông thẳng vào phòng ký túc xá.
Chưa đến năm giờ tối, đáng lẽ hai người họ không nên xuất hiện trong ký túc xá nam, hơn nữa lại còn đi cùng nhau. Sĩ Tâm thừa biết chắc chắn đã có chuyện gì xảy ra rồi. Cậu hầu như không suy nghĩ gì nhiều, liền chồm dậy khỏi giường định bước xuống đất, có lẽ vì dùng sức quá đà nên vùng bụng nhói lên một cơn đau buốt, cậu đau đớn gập người lại, cuộn tròn người bên mép giường, đồng thời phát ra một tiếng rên nghẹn ngào.
Hai cô gái cùng lúc chạy đến bên giường đỡ lấy cậu.
- Không sao đâu, đừng căng thẳng thế. - Sĩ Tâm nhìn Xuân Vũ rồi lại nhìn A Linh, cậu đùa cợt - Hai cậu thật có phép thần thông biến hóa, lại dám xông vào cấm địa, cẩn thận ông bác gác cổng đến bắt bây giờ.
Quả nhiên, đúng lúc này ngoài hành lang truyền đến giọng đặc trưng vùng Hà Nam của ông bác gác cổng: "Hai nữ sinh kia, trốn đi đâu đấy hả? Mau ra đây cho tao mau."
Cửa phòng ký túc xá đang mở, ông bác vừa nhìn thấy hai cô gái liền tức giận bước tới đuổi họ ra ngoài: "Mau ra ngoài! Ngăn trên cản dưới thế nào cũng không cản được, hai đứa chúng mày giỏi thật đấy."
Khuôn mặt vốn đang sa sầm của Tần Xuân Vũ bỗng chốc đỏ bừng lên. Cô gần như thét lên với ông già: "Cậu ấy đã ra thế này rồi cơ mà? Sắp phải rời khỏi trường rồi, bọn em đến thăm thì có sao chứ? Đây rốt cuộc có phải là một trường đại học không? Sao con người ta lại chẳng có chút tình người nào thế hả?"
Câu nói ấy vừa lọt vào tai, Sĩ Tâm lập tức cảm thấy bên tai "ầm" một tiếng, bầu trời như sụp đổ. Hẻ trách biểu cảm của mọi người hôm nay lại kỳ lạ đến thế, cậu biết điều mà bấy lâu nay cậu hằng lo lắng cuối cùng cũng đã xảy ra. Mùa thu mưa dầm dề này, đã được định sẵn sẽ là thời điểm cậu phải rời khỏi trường.
Cậu khó khăn ngẩng đầu lên nhìn mọi người, rồi lại lặng lẽ cúi đầu, thẫn thờ ngồi trên giường. A Linh bật khóc nức nở.
Tháng Mười là khoảng thời gian có khí hậu đẹp nhất trong năm ở Bắc Kinh. Suốt nhiều ngày liền, bầu trời lất phất những hạt mưa phùn, không khí ẩm ướt mang theo chút se lạnh, những hạt mưa hòa lẫn trong làn gió nhẹ rơi lên người, lên mặt vô cùng dễ chịu.
Trương Sĩ Tâm sẽ không bao giờ quên cơn mưa mùa thu vào cuối tháng Mười năm 1996 này. Tiếng mưa tí tách rơi không giống như đang trút xuống mặt đất, mà giống như đang từng chút một nện vào lòng cậu, tâm trạng cậu ẩm ướt và ngột ngạt chẳng khác nào thời tiết mưa gió. Tất cả mọi nỗ lực suốt hai năm qua dường như đã bị cơn mưa này cuốn trôi sạch sẽ, ngoài cơn bạo bệnh vẫn đang quấn lấy cơ thể hành hạ cậu ra, cậu chẳng còn lại gì nữa. Nếu như một trận khóc ròng suốt đêm có thể gột rửa sạch sẽ mọi bệnh tật và đau đớn trong lòng, khiến cậu trở nên trong suốt từ trong ra ngoài, cậu nguyện ngồi trong mưa khóc lớn cho đến tận sáng.
Đúng lúc mọi người không biết phải an ủi cậu thế nào, thì phòng ký túc xá có hai người bước vào. Một người đưa cho cậu một tờ giấy, bên trên ghi dòng chữ "Giấy thông báo thôi học", người còn lại đưa cho cậu một chiếc vé tàu. - Bốn ngày sau, đến lúc đó nhà trường sẽ đưa cậu đi. - Người đó vô cảm nói.
- Tại sao? - Sĩ Tâm biết nước mắt của mình chực trào ra bất cứ lúc nào, nhưng cậu vẫn cố hết sức kìm nén. Lúc này cậu không còn cảm thấy đau đớn nữa, trong lòng chỉ toàn sự hoang mang. - Tại sao lại thế này?
- Chuyện này... bọn tôi không rõ. Bọn tôi chỉ đến truyền đạt lại thông tin thôi. Có vấn đề gì cậu có thể tìm các thầy cô trong khoa mà hỏi. - Người đưa giấy thôi học cho cậu nói, vẻ mặt vẫn vô cảm như trước.
Sĩ Tâm không hỏi thêm nữa. Đầu óc cậu rối bời, nhưng cậu thừa biết bây giờ có hỏi hai người này thì cũng chẳng thu được kết quả gì. Cậu không nhận tờ thông báo, cũng không nhận vé tàu, cứ thẫn thờ ngồi trên đầu giường. Hai người kia đặt đồ lên bàn rồi bỏ đi. Mọi người trong ký túc xá không ai dám lên tiếng, cứ lặng lẽ nhìn Sĩ Tâm. Trong khuôn viên trường học rộng lớn này, chỉ có vài người này là chứng kiến cuộc sống học tập gian nan suốt hai năm qua của Sĩ Tâm, cũng chỉ có họ mới thực sự hiểu Sĩ Tâm trân trọng tri thức khó khăn lắm mới có được này đến nhường nào, và cậu đã phải đánh đổi bao nhiêu mồ hôi nước mắt để duy trì việc học.
- Đeo cái này vào đi, thần linh sẽ phù hộ cho cậu bình an vô sự. - Xuân Vũ tháo chiếc dây chuyền trên cổ xuống, quàng lên cổ Sĩ Tâm. - Chiếc thánh giá này tớ đeo tròn mười năm rồi, nó luôn phù hộ cho tớ bình an vô sự. Cậu lương thiện như vậy, tớ tin Chúa vạn năng nhất định sẽ che chở cho người tốt.
Sĩ Tâm nhìn Xuân Vũ, muốn nặn ra một nụ cười dành cho cô, nhưng cậu chẳng thể cười nổi.
- Dù từ trước đến nay cậu vẫn luôn không chịu nói thật với tớ, nhưng tớ biết bệnh của cậu chắc chắn rất nặng. Đáng tiếc... đáng tiếc tớ chỉ là một học sinh, tớ không giúp gì được cho cậu, tớ chỉ có thể cầu xin Thượng đế phù hộ cho cậu khỏe mạnh, bình an. Tớ sẽ ở đây đợi cậu, cùng mọi người đợi cậu quay về.
Sĩ Tâm mỉm cười, một nụ cười khổ sở và khó nhọc.
- Số tiền cậu vì cứu tớ mà mất đi, tớ vẫn chưa trả lại hết cho cậu, nhưng bây giờ tớ sẽ không đưa cho cậu đâu. Tớ muốn đợi khi cậu khỏe mạnh nhảy nhót xuất hiện trước mặt tớ, tớ sẽ tự tay trao lại cho cậu. Trả lại cả vốn lẫn lãi luôn. Vì mức lãi suất cao ngất ngưởng mà tớ phải trả cho cậu, cậu cũng phải sống thật khỏe mạnh mà trở về đấy, cậu biết không? - Xuân Vũ nói đến đây thì không thể nói tiếp được nữa, òa khóc nức nở. Sĩ Tâm cũng muốn khóc một trận thật sảng khoái, nhưng lúc này nước mắt của cậu lại trở nên vô cùng bướng bỉnh, cứ chực trào lên khóe mi mà mãi không chịu rơi xuống.
Sĩ Tâm mãi mãi không tìm thấy Tiền Cường nữa. Câu trả lời cậu nhận được từ các giáo viên trong khoa là họ hoàn toàn không hay biết gì về việc cậu bị thôi học và không có gì để nói. Người ký tên vào tờ giấy chứng nhận thôi học đó là phòng công tác sinh viên, Sĩ Tâm ôm lấy tia hy vọng cuối cùng tìm đến đó, một nữ giáo viên mập mạp tỏ thái độ lạnh nhạt với cậu, giọng điệu mang theo vẻ mỉa mai:
- Lúc cần học thì không chịu học, giờ biết vội rồi à?
Sĩ Tâm cảm nhận rõ ràng trong giọng điệu và thái độ ấy có sự coi thường. Trong hai ngày, cậu đi khắp nơi tìm giáo viên để hỏi, đi đâu cũng bắt gặp ánh mắt và sắc thái ấy. Cậu cảm thấy bản thân bị tổn thương sâu sắc, dòng nước mắt vô tích sự chực chờ sẵn ở khóe mi, có thể tuôn trào bất cứ lúc nào. Nhưng cậu đè nén nỗi đau do sự tổn thương này mang lại, vẫn dùng giọng điệu rất ôn hòa nói:
- Em chỉ muốn biết tại sao lại buộc em thôi học.
Nữ giáo viên béo lườm cậu một cái, cúi đầu lẩm bẩm: - Hèn chi mà bị thôi học. - Rồi quay phắt sang nói với cậu - Học kém. Thi vắng mặt. Tội nào cũng đủ tiêu chuẩn cả rồi.
- Thi vắng mặt? - Sĩ Tâm bỗng nhớ lại chuyện mình từng nhờ Tiền Cường làm thủ tục hoãn thi, chân tóc cậu bỗng dâng lên một luồng khí lạnh, nhưng cậu không tin Tiền Cường lại làm thế, dẫu sao ông ta cũng là một giáo viên.
- Ý cô là kỳ thi kết thúc học kỳ học kỳ trước ạ? - Cậu hỏi.
- Chẳng lẽ trước đây cậu còn từng vắng mặt không thi à? Không làm thủ tục mà dám bỏ thi, gan cậu cũng lớn thật đấy. Đây là trường đại học hàng đầu quốc gia, cậu tưởng đây là nhà trẻ chắc?
Sĩ Tâm đã hiểu rõ mọi chuyện. Kỳ thi cuối kỳ học kỳ trước, cậu xin hoãn thi, thủ tục là do Tiền Cường làm hộ. Thế nhưng chính người giáo viên này lại hoàn toàn không làm thủ tục hoãn thi cho cậu, mà lại lấy lý do Sĩ Tâm tự ý vắng mặt không tham gia thi để báo cáo lên nhà trường, dẫn đến việc giáo viên phòng công tác sinh viên đưa ra quyết định buộc thôi học.
Bước ra từ phòng công tác sinh viên, Sĩ Tâm lập tức tìm gặp trưởng khoa, tường thuật lại toàn bộ sự thật cho thầy nghe và đưa ra ý kiến khiếu nại của mình. Trưởng khoa cười tươi rói, bảo cậu đừng nóng vội, cứ an tâm dưỡng bệnh, trước tiên về nhà chữa khỏi bệnh rồi quay lại trường tiếp tục học tập. Sĩ Tâm do dự một lát, cậu không dám dễ dàng tin tưởng các giáo viên ở đây nữa. Trưởng khoa liền cười hỏi cậu:
- Cho dù bây giờ chúng tôi cho cậu lên lớp ngay lập tức, cậu có đảm bảo mình có đủ sức khỏe để học không?
- Không ạ. - Sĩ Tâm lắc đầu, nhỏ giọng nói - Em còn phải phẫu thuật...
- Thế nên, cậu cứ về nhà trước, nhà trường sẽ giúp cậu chữa khỏi bệnh, rồi tiếp tục học tập. Còn về một số sai sót của thầy Tiền trong sự việc lần này, à, nếu những gì cậu nói đều là sự thật, sau khi điều tra chúng tôi sẽ họp bàn quyết định xử lý ra sao.
Khi bước ra khỏi phòng làm việc của trưởng khoa, trong lòng Sĩ Tâm vẫn còn ôm ấp một chút ảo tưởng. Mỗi câu nói của vị giáo viên có vẻ mặt từ bi ấy đều ra điều hợp lý, khiến cậu cảm thấy không nên không tin tưởng một người giáo viên như vậy. Nhưng đến sáng ngày thứ tư, người của khoa đến đưa cậu đi, hơn nữa còn gọi điện thông báo cho tam di của Sĩ Tâm, kể lại chuyện cậu bị thôi học vì vắng mặt không thi để nhắn lại cho bố mẹ, lúc ấy cậu mới hiểu ra rằng, ở ngôi trường này, không một giáo viên nào thực sự thấu hiểu những khó khăn của học sinh, cũng chẳng có giáo viên nào thực sự đi quan tâm đến một cậu sinh viên nghèo không quen không biết, cho dù quyết định được đưa ra có sai lầm đi chăng nữa, tất cả mọi người vẫn sẽ tiếp tục duy trì cái sai đó, hơn nữa còn trau chuốt cho sai lầm ấy thật hoàn hảo, khiến nó trông không còn giống một lỗi lầm nữa.
Cậu gần như suy sụp, sự đày ải về cả thể xác lẫn tinh thần suốt mấy ngày qua đã đánh gục cậu. Khi chưa làm bất kỳ thủ tục nào, chưa nhận được một câu trả lời hợp lý nào, cậu đã bị mấy người do nhà trường phái đến vây chặt trong ký túc xá, dường như việc bắt cậu rời khỏi trường ngay lập tức lúc này đã trở thành một chuyện vô cùng cấp bách. Cậu còn chẳng kịp thu dọn đồ đạc tử tế, đã bị áp giải đến cổng trường, nơi đó đã có một chiếc taxi đặt sẵn đang đợi sẵn. Ngoài mấy kẻ giám sát cậu rời đi ra, chỉ có các bạn cùng phòng cùng với A Linh và Tần Xuân Vũ đến tiễn cậu. Rất nhiều người vẫn chưa hay biết rằng trong buổi sáng mưa dầm dề này, Sĩ Tâm sẽ vĩnh biệt ngôi trường đại học mà cậu hằng yêu quý.
Cậu cảm thấy bản thân có thể ngã quỵ bất cứ lúc nào, cậu quá yếu ớt. Thậm chí cậu còn chẳng còn chút sức lực nào để đôi co với những kẻ đó. Theo kế hoạch, ngày mai chính là ngày cậu tiến hành phẫu thuật. Có lẽ lúc này, các bác sĩ ở bệnh viện đang đợi cậu đến phẫu thuật.
- Em gọi điện cho bác sĩ một tiếng. - Cậu nói. Sau đó bước đến bốt điện thoại công cộng ở cổng trường, bấm gọi cho bác sĩ điều trị. Bàn tay cậu run lẩy bẩy, liên tiếp mấy lần bấm nhầm số điện thoại.
- Bác sĩ ơi, em không thể phẫu thuật nữa rồi. Bây giờ em phải về nhà đây... - Nước mắt cậu lập tức trào ra, ôm chặt lấy điện thoại khóc nức nở thành tiếng. Trận khóc này cậu đã kìm nén suốt hai năm trời, trong hai năm qua, cậu đã giấu kín tất cả nước mắt vào tận đáy lòng, không ai biết đằng sau gương mặt luôn treo nụ cười của cậu lại ngập tràn nước mắt, không ai biết trong cơ thể tưởng chừng kiên cường ấy lại mang theo bao nhiêu nỗi cay đắng ngập ngừng. Khi mọi đau khổ đổi lấy một kết cục thất bại hoàn toàn, cậu đã khóc một trận thật thỏa thích.
- Cậu... tôi nói thẳng cho cậu biết thế này, nếu bây giờ không phẫu thuật, cậu nhiều nhất chỉ còn sống được hai năm nữa thôi. Ruột của cậu đã hoại tử trên diện rộng rồi, đây không phải bệnh thông thường đâu, nó sẽ lấy mạng cậu đấy. - Bác sĩ ở đầu dây bên kia nói.
Ngày hôm nay được định sẵn là ngày mong manh nhất trong quãng đời hai mươi năm của cậu, kể từ khoảnh khắc những kẻ đó nhét cậu vào chiếc taxi rồi đưa ra nhà ga lên tàu hỏa, nước mắt cậu hầu như chưa từng ngừng rơi một phút nào. Khi đoàn tàu từ từ chuyển bánh, cậu nhìn thấy A Linh và Tần Xuân Vũ đứng bên ngoài cửa sổ khóc không thành tiếng, chạy theo đoàn tàu, tay không ngừng vẫy chào cậu.
Sĩ Tâm bỗng nhiên ngừng khóc. Có lẽ, toàn bộ nước mắt trước khi đoàn tàu khởi hành đã tuôn rơi cạn sạch. Khi đoàn tàu dần chạy nhanh hơn, trong lòng cậu bỗng trở nên trống trải và tĩnh lặng, cậu biết rằng, sự giãy giụa chật vật của mình ở Bắc Kinh đã chấm dứt, quãng đời đại học của cậu đã kết thúc, tất cả mọi thứ đều đã chấm dứt, việc rơi nước mắt cũng nên kết thúc rồi. Cậu vẫy tay về phía ngoài cửa sổ, mỉm cười.
Nếu sự chia ly lần này trở thành sự chia ly vĩnh viễn, cậu muốn những người quan tâm đến mình nhìn thấy nụ cười cuối cùng của cậu; cậu cũng muốn Tiền Cường và những kẻ mong muốn cậu rời khỏi trường nhìn thấy rằng, cậu sinh viên bị bọn họ vứt bỏ này chưa từng từ bỏ chính mình.
Thế nên cậu đã mỉm cười. Đợi khi đoàn tàu rời khỏi ga, không còn nhìn thấy A Linh và Tần Xuân Vũ nữa, Sĩ Tâm lủi thủi ngồi thụp xuống ghế, cậu chẳng còn chút sức lực nào nữa.
Nhận được báo cáo Trương Sĩ Tâm đã rời khỏi trường, Tiền Cường lúc này mới lộ diện.
Trong hai năm qua, đã có quá nhiều điều bất ngờ xảy ra trong trường, hàng loạt học sinh lần lượt qua đời, thế nên khi biết ca phẫu thuật của Trương Sĩ Tâm chưa chắc đã thành công, ngày được chữa khỏi bệnh thì còn mịt mờ không thấy bờ bến, ông ta đã đưa ra một quyết định: để Trương Sĩ Tâm rời khỏi trường. Ông ta tin rằng quyết định này đối với nhà trường chỉ có lợi chứ không có lấy một chút bất lợi nào. Nhưng điều ông ta không ngờ tới là, đúng vào ngày Trương Sĩ Tâm rời khỏi trường, nhà trường đã triệu tập một cuộc họp khẩn cấp, ban lãnh đạo đã đặc biệt hỏi đến chi tiết việc Trương Sĩ Tâm thôi học.
Sau khi Trương Sĩ Tâm về nhà, thông tin cậu nhận được qua các bạn cùng lớp là: Tiền Cường vì sử dụng thủ đoạn phi thông thường ép buộc học sinh trọng bệnh phải rời trường, nên đã nhận hình thức kỷ luật hạ bậc hành chính. Đối với tin tức này, Trương Sĩ Tâm không đi kiểm tra thực hư, bởi vì sau khi cậu thất học, Tiền Cường đối với cậu đã biến thành một ký hiệu trong ký ức, việc ông ta chịu hình thức kỷ luật gì đối với cậu hoàn toàn không còn quan trọng nữa; ở ngôi trường này, cậu đã cảm nhận được sự ấm áp từ bạn bè, cũng thấm thía sâu sắc một thứ cô đơn và bi ai khắc cốt ghi tâm. Cậu thà tin rằng việc nhà trường xử lý Tiền Cường chỉ là diễn kịch cho vui. Đối với cậu, điều quan trọng nhất trước mắt là phải đối mặt với những ngày tháng ngày càng gian khó.
Thứ mà Trương Sĩ Tâm phải gánh chịu không chỉ là nỗi đau mất đi cơ hội học tập.
Khi về đến nhà, đã là hơn hai năm sau ngày cậu rời xa gia đình và người thân. Hơn hai năm qua, cậu chỉ về nhà có một lần, lần đó tuy mẹ đang ốm nhưng có thể thấy bà rất vui; thế nhưng lần này nhìn thấy con trai bước vào cửa, mẹ vậy mà chẳng nói câu nào, vác chổi đi thẳng ra ngoài đi làm.
- Về rồi đấy à? Về là tốt rồi. - Bố nói rồi cũng bước ra ngoài.
Ngồi trên tàu hơn bốn mươi tiếng đồng hồ, cậu mệt mỏi rã rời. Trên tàu, bụng cậu đau dữ dội, lúc kiên trì đến Thiên Thủy, cậu suýt ngất lịm đi vì đau. Một nhân viên đường sắt tốt bụng nhìn thấy liền nhường giường nằm nghỉ của mình cho Sĩ Tâm, cậu cứ thế nằm suốt chuyến tàu để về đến quê nhà.
Bây giờ, mọi chuyện dường như đã trôi qua; mọi chuyện dường như lại bắt đầu lại từ đầu. Hai năm trước khi rời đi, cậu nghèo khó y như ngày hôm nay, ít nhất thì vào thời điểm đó cậu vẫn có một cơ thể khỏe mạnh hơn bây giờ, vẫn có tình yêu thương và sự quan tâm lo lắng của bố mẹ; nhưng ngày hôm nay, ngoài một thân xác có thể sụp đổ bất cứ lúc nào ra, cậu chẳng có gì cả, có lẽ còn phải gánh chịu rất nhiều, rất nhiều những thứ nằm ngoài bệnh tật.
Cuộc điện thoại mà Tiền Cường gọi cho tam di của Sĩ Tâm đã ảnh hưởng trực tiếp đến hoàn cảnh sau này của Sĩ Tâm, điều này khiến Sĩ Tâm cảm nhận sâu sắc sự đáng sợ của một người giáo viên có trải nghiệm sâu sắc. Người mẹ chất phác đinh ninh rằng con trai không chịu học hành đàng hoàng, thi cử không nghiêm túc nên bị nhà trường đuổi học, suốt mấy ngày liền bà không hề thèm đếm xỉa đến con trai. Khi tất cả hy vọng đặt gắm vào con trai phút chốc tan thành mây khói, bà không biết phải đối mặt với những ngày tháng tiếp theo ra sao, không biết hoàn cảnh nghèo khó của gia đình vì biến cố lần này mà còn phải kéo dài đến bao giờ. Bà không muốn mắng con trai, bởi vì trong suốt hai mươi năm qua, bà hầu như chẳng phải nhọc lòng vì đứa con trai này, cũng chẳng mắng con trai được mấy lần, ngoài việc không nói chuyện với con ra, bà chẳng biết phải làm thế nào.
Sự im lặng của người mẹ như cỗ máy xay thịt khoấy đảo trái tim Sĩ Tâm, đày ải tinh thần vốn đã cận kề bờ vực suy sụp của cậu.
Trong nhà không ai nói câu nào, bố cúi gằm mặt liên tục hút thuốc, trong căn nhà đêm nào cũng nồng nặc mùi thuốc lá sặc sụa.
Sĩ Tâm không muốn giải thích với mẹ, cậu chỉ nhạt giọng nói: - Mẹ, không phải vì con học hành không đếm xỉa đâu. - Ánh mắt nghi ngờ của mẹ tựa như chiếc kim đâm thẳng vào người cậu: - Thế... tại sao chứ.
- Không phải vì con học hành không đếm xỉa đâu. - Sĩ Tâm lặp lại lần nữa. Ngoài lời giải thích bất lực thế này ra, cậu chẳng thể nói gì hơn. Cậu hiểu rất rõ, gia đình nghèo khó dãi dầu mưa gió bao nhiêu năm nay, đến lúc này một khi gia đình biết được bệnh tình của cậu, cái gia đình này sẽ sụp đổ hoàn toàn chỉ trong chớp mắt.
- Mẹ, nghỉ ngơi mấy hôm là con đi làm ngay, con sẽ không trở thành gánh nặng của gia đình đâu. - Khi Sĩ Tâm nói câu này, cậu chỉ muốn òa khóc thật to ngay lập tức.
Mẹ nhìn cậu, lắc đầu, trút một tiếng thở dài nặng nề vào trong căn nhà, rồi nhìn con trai nói: - Không vội. Sắc mặt con kém thế này, chắc là ngồi xe mệt rồi, cứ nghỉ ngơi cho đàng hoàng đi. Học hành còn chẳng còn nữa, vội đi làm cái gì chứ? Con làm được cái gì cơ chứ? Lại định ra ngoài bày hàng rong như trước kia chắc? Đội quản lý đô thị ngày nào cũng đuổi như chó điên, đóng thuế xin giấy phép rồi mà người ta vẫn không cho con bày hàng đấy thôi. Haiz... - Bà tự lẩm bẩm - Không ngờ đứa yên tâm nhất lại là đứa bất hiếu nhất. Cuộc đời này của tôi đúng là dã tràng xe cát, một trận mừng hụt. Tất cả mọi hy vọng đều tiêu tan hết rồi.
Những lời nói của mẹ như chiếc đinh đóng chặt vào tim Sĩ Tâm, cậu suýt chút nữa thì thốt ra tình trạng thực tế, nhưng cậu đã nhịn lại, lặng lẽ quay về căn phòng nhỏ vốn là chỗ ở của mình trước đây. Sau đó vọng ra ngoài bảo mẹ: - Mẹ, con không ăn đâu. Mẹ cứ ăn đi. Con ngủ một lát đây.
Ba ngày sau, nhà trường gửi giấy chuẩn động hộ khẩu qua đường bưu điện về, Sĩ Tâm mang đến đồn công an để nhập khẩu, viên cảnh sát nghi ngờ nhìn cậu, ném thẳng tờ giấy chuẩn động qua ô cửa sổ. - Đến nguyên nhân thôi học mà cũng không ghi rõ, không lẽ gây ra đại họa gì đấy chứ?
Sĩ Tâm giải thích hồi lâu rằng mình bị bệnh nên mới thôi học, nhưng cảnh sát nhất quyết không chịu nhập khẩu cho cậu. Mấy ngày tiếp theo, ngày nào cậu cũng đến đồn công an, nhưng lần nào cũng ra về tay không. Dù trong lòng cậu không còn muốn nhắc đến trường đại học đó nữa, không muốn nghe thấy giọng nói của Tiền Cường nữa, nhưng cậu vẫn gọi cho Tiền Cường một cuộc điện thoại, bắt ông ta cấp giấy chứng nhận thôi học cho mình để còn làm thủ tục nhập khẩu.
Giấy chứng nhận nhanh chóng được gửi tới, đồng thời còn gửi kèm theo bốn trăm đồng, nói là tiền bồi thường do nhà trường đưa ra.
Sĩ Tâm không còn lấy một xu dính túi, cậu bắt buộc phải mua thuốc giảm đau để kìm nén cơn đau, cậu không thể để mẹ biết chuyện mình bị bệnh, thậm chí còn không thể để mẹ nhìn thấy bộ dạng đau đớn của mình. Cậu đã nhận số tiền này, tuy cậu biết rằng, sau khi nhận số tiền này thì ân oán giữa cậu và nhà trường cũng chính thức chấm dứt hoàn toàn, nhưng hiện tại, số tiền này đối với cậu mà nói lại vô cùng quan trọng. Sau khi tự mua cho mình một ít thuốc, cậu đưa số tiền còn lại cho mẹ: - Giữ lại để đóng học phí cho Sĩ Tâm và Lan Lan nhé.
- Lan Lan á? Nó ra ngoài đi làm được hơn hai tháng rồi. - Mẹ nói, đoạn cất tiền vào trong tủ - Không đỗ cấp ba. Học phí trường nghề đắt lắm, bản thân nó cũng không muốn học nữa, nên đi rửa bát ở quán cơm rồi.
Từ khi về nhà đến nay, Sĩ Tâm vẫn chưa nhìn thấy hai đứa em gái lớn, cậu cứ nghĩ cả hai đều đi học cả rồi, tâm trạng mất mát sau khi thất học khiến cậu quên mất không hỏi thăm các em, ngờ đâu Sĩ Lan vậy mà đã thất học được hai tháng nay rồi.
- Mẹ, sao lại không nói với con? Con đã dặn mẹ rồi cơ mà, phải cho Lan Lan đi học chứ. - Cậu suýt khóc.
Cơn giận bị kìm nén bấy lâu nay của người mẹ bùng nổ, lớn tiếng hỏi: - Học hành gì chứ? Đứa đáng lẽ phải học thì lại chẳng chịu học hành đàng hoàng, bị đuổi cổ về nhà rồi, học hành cái nỗi gì, học vào chuồng lợn hết cả rồi ấy chứ. Bản thân nó thi trượt cấp ba nên không muốn học nữa — cho dù đỗ thì thế nào? Trong nhà làm gì có tiền cho nó học, tao dựa vào ai hả? Dựa vào mày hay dựa vào cái ông bố vô tích sự của mày hả?
Sĩ Tâm câm lặng không nói gì nữa. Cả đời mẹ chưa từng oán trách chồng mình, thế nhưng bây giờ đến người chồng vì hai thập kỷ nhọc nhằn mà đôi chân để lại di chứng tàn tật nghiêm trọng mà bà cũng mắng luôn, chắc chắn bà đã buồn bã đến tột cùng và tuyệt vọng đến tột cùng rồi. Lúc này nói gì cũng vô ích, nói nhiều ngược lại càng châm ngòi cho cơn giận của mẹ thêm bùng cháy. Sĩ Tâm hỏi thăm địa chỉ quán cơm nơi Lan Lan rửa bát, lặng lẽ bước ra khỏi nhà, thẳng tiến đến quán ăn nhỏ đó.
Lan Lan đang ngồi xổm rửa bát ở bãi đất trống bên cạnh quán cơm, khi Sĩ Tâm bước đến, Lan Lan ngẩng đầu lên nhìn thấy anh trai, mỉm cười rồi nước mắt trào ra. Sĩ Tâm nhìn thấy rõ mồn một, đôi tay của em gái ngâm trong chậu nước lớn, khắp bàn tay đều là những vết nứt nẻ tươm máu.
Lời bác sĩ cứ văng vẳng bên tai cậu không dứt: "Cậu nhiều nhất chỉ sống được hai năm nữa thôi, cậu nhiều nhất chỉ sống được hai năm nữa thôi..."
Vẫy vùng trên ranh giới sinh tử, Sĩ Tâm không hề sợ hãi sự đe dọa của cái chết. Cậu rất hy vọng lúc này mẹ sẽ ngồi xuống suy nghĩ xem tại sao cậu lại phải thôi học về nhà. Cậu tin rằng, chỉ cần mẹ suy nghĩ đàng hoàng thì sẽ biết con trai mình từ nhỏ đến lớn chưa từng là một đứa trẻ không có chí tiến thủ, tuyệt đối không thể vì lý do học tập mà bị đuổi học về nhà. Có những lúc cậu lại không mong mẹ biết được ngọn nguồn sự việc. Cậu sợ mẹ dùng ánh mắt và giọng điệu đầy oán trách đó để đối mặt với mình, lúc này cậu vô cùng mong manh, ánh mắt kiểu đó có thể khiến cậu sụp đổ bất cứ lúc nào.
Trong khoảng thời gian một tháng ở nhà, ngoài việc phụ mẹ ra đường quét dọn phố xá ra, cậu hầu như chỉ rúc trong phòng của mình chẳng bước chân ra ngoài. Thực ra, mỗi buổi sáng sau khi phụ mẹ quét đường về xong là cậu đã chẳng còn chút sức lực nào để bước chân ra ngoài làm việc khác nữa. Cậu không dám để mẹ và người thân nhìn thấy bất kỳ dấu hiệu bệnh tật nào của mình, bởi vì cậu rất yêu thương bố mẹ, cậu không muốn bố mẹ biết bệnh tình của mình vào lúc này. Cậu tin rằng, việc thôi học không chỉ làm tổn thương mỗi mình cậu, mà còn tổn thương cả bố mẹ. Khi mấy chục năm nuôi nấng và niềm hy vọng cuối cùng của cả cuộc đời tan thành mây khói, nỗi đau trong lòng bố mẹ tuyệt đối không hề thua kém gì cậu.
Buổi tối, Sĩ Tâm bật đèn nằm trong phòng đọc sách. Cơn đau trong bụng từng đợt ập tới, cậu châm một bình nước nóng bọc trong chiếc khăn mặt rồi chườm lên bụng, cắn răng chịu đựng cơn đau để đọc sách. Mẹ đẩy cửa bước vào, rồi ngồi xuống bên giường của con trai cất lời. Đây là lần đầu tiên kể từ ngày thôi học về nhà đến nay mẹ chủ động tìm cậu nói chuyện.
- Mẹ nhìn ra được con đang rất sốt ruột. Mẹ cũng sốt ruột chứ. Có những lúc mẹ rất muốn mắng con, nhưng mẹ không mắng con đâu. Bấy nhiêu năm nay, con vẫn luôn rất hiểu chuyện, vẫn luôn khiến mẹ rất yên tâm. Nào ngờ con ra Bắc Kinh hai năm rồi lại thành ra thế này... Haiz! - Bà thở dài, giọng điệu vẫn ngập tràn sự oán trách đối với con trai - Hoàn cảnh trong nhà thế nào con cũng biết đấy. Nếu không phải đường cùng thì đã chẳng bắt Lan Lan ra ngoài làm việc rồi. Nó mới mười sáu tuổi thôi, nếu là con nhà người ta, có khi vẫn còn đang nũng nịu trong lòng mẹ không chịu rời để làm nũng ấy chứ! Chắc đây đều là số phận cả thôi! Số của con, số của nó, cũng là số của bố và mẹ nữa.
Sĩ Tâm nhìn mẹ, bỗng cảm thấy vô cùng áy náy. Mấy ngày nay cậu vẫn luôn đắm chìm trong sự u uất sau khi mất đi việc học, lúc nào cũng chỉ nghĩ đến nỗi đau của bản thân, hoàn toàn không màng tới cảm nhận của bố mẹ. Việc cậu thất học không chỉ đồng nghĩa với việc cậu đánh mất tiền đồ đáng lẽ rất tươi sáng, mà còn khiến bố mẹ vất vả cực nhọc phút chốc mất sạch mọi hy vọng và niềm kiêu hãnh. Là một đứa trẻ nhà nghèo, trên vai cậu gánh vác không chỉ là tương lai của chính mình, mà còn là hy vọng của cả gia đình.
- Mẹ, con có lỗi với mẹ, có lỗi với bố. - Cậu nói.
- Mẹ không thể không trách con được. Thế nhưng, giờ đã thất học rồi, hoàn cảnh trong nhà con biết đấy... ngay cả Lan Lan cũng phải ra ngoài làm việc rồi — con gặp nó chưa? Nhìn tay con bé xem, toàn những vết nứt nẻ tươm máu — con cũng cúi đầu thu lu ở nhà suốt một tháng rồi, nên ra ngoài tìm việc gì đó mà làm đi. Tiền học phí năm nay của Sĩ Liên đều là vay mượn Đông Tây mới gom đủ đấy...
- Mẹ, con hiểu mà. Con sẽ ra ngoài làm việc nhanh thôi. Mẹ cứ yên tâm đi, dù bản thân con thế nào đi nữa, chuyện đi học của các em tuyệt đối sẽ không có vấn đề gì đâu. Con... con sẽ lo cho các em ăn học thành tài. - Nước mắt Sĩ Tâm nhanh chóng tuôn rơi, cậu không hiểu tại sao mình lại yếu đuối đến thế. Khi nói những lời này với mẹ, cậu cảm thấy lòng lạnh ngắt thấu xương. Dù mẹ không hề hay biết về bệnh tật của cậu, nhưng dường như tận sâu thẳm đáy lòng, cậu vẫn mong mỏi nhận được sự ấm áp và khích lệ từ mẹ, cho dù chỉ là một câu nói không oán trách hay đầy an ủi thôi cũng đủ khiến cậu vô cùng cảm động, sẽ tiếp thêm cho cậu rất nhiều dũng khí để sống tiếp.
Mẹ gật đầu, rồi chẳng nói gì nữa.
Sĩ Tâm nắm lấy bàn tay mẹ, nói: - Mẹ, mẹ biết con không phải là đứa trẻ không hiểu chuyện mà. Chuyện thôi học không phải như lời giáo viên nói đâu.
Mẹ nhìn cậu, không nói câu nào. "Cộp" một tiếng, bà tắt đèn đi, nói: - Ngủ sớm đi thôi, tiền điện đắt lắm, đừng có đọc sách đến tận nửa đêm nữa.
Sĩ Tâm không bật đèn lên nữa, đêm đó cậu cũng chẳng tài nào chợp mắt được.
Mấy ngày sau, số thuốc giảm đau cậu tự mua đã uống hết sạch, bây giờ cho dù bụng có đau đến chết đi sống lại thì cậu cũng chỉ đành cắn răng chịu đựng. Cậu không tài nào mở miệng xin tiền mẹ được. Chịu đựng hai ngày, cậu thực sự không thể chịu nổi nữa, cậu biết chỉ cần lơ là một chút là mẹ có thể phát hiện ra bệnh tình của mình, thế nên cậu đành nói dối mẹ là đi xem xét công việc mà giáo viên giới thiệu, cần hai đồng tiền xe buýt. Mẹ tỏ ra rất vui mừng, đưa cho cậu hai đồng, còn hỏi liền hai lần xem có đủ không.
Cậu giấu hai đồng tiền trong ngực áo bước ra khỏi nhà, đến hiệu thuốc mua một vỉ thuốc giảm đau, giấu vào chiếc túi áo sát người. Lang thang không mục đích trên phố nửa ngày trời. Mọi thứ trên phố đều trở nên quen thuộc đến thế, cậu từng sống ở đây mười năm, hầu như từng con phố nào cậu cũng từng đi bán báo hoặc bán ngô luộc đại loại thế. Những ngày tháng đó thực sự rất gian khổ, nhưng lúc đó cậu chẳng có chút phiền muộn hay đau đớn nào cả; còn bây giờ, cậu có vẻ thảnh thơi dạo bước trên phố, nhưng lại chẳng biết mình còn có thể làm gì, cũng chẳng biết tương lai của mình nằm ở đâu. Lời bác sĩ văng vẳng bên tai cậu hết lần này đến lần khác: "Cậu nhiều nhất sống không quá hai năm đâu. Cậu nhiều nhất sống không quá hai năm đâu..."
Đúng vậy đấy, gia đình nghèo khó chẳng thể cho cậu bất cứ thứ gì. Cậu không oán trách sự nghèo khó của gia đình; thế nhưng vào lúc này, ngoài gia đình ra, cậu chẳng biết mình còn có thể dựa vào ai để cứu vãn sinh mạng của chính mình. Nhìn những con phố quen thuộc, từng hàng cây từng tòa nhà quen thuộc, cậu đều cảm thấy vô cùng lưu luyến, thậm chí ngay cả bầu không khí và ánh nắng quen thuộc ở thành phố này, cậu cũng cảm thấy lưu luyến không rời.
Cạnh thùng thư trước cửa bưu điện có một tên ăn mày đầu bù tóc rối đang nằm bò, hai con mắt trắng dã đảo qua đảo lại nhìn Sĩ Tâm, bỗng toét miệng cười.
Đó là đứa con trai lớn của nhà hàng xóm hồi gia đình Sĩ Tâm mới chuyển đến thành phố tỉnh lỵ, năm xưa thi đỗ đại học nhưng bị người khác mạo danh nên thành ra phát điên, lang thang đầu đường xó chợ suốt hơn chục năm trời. Gã điên này trong một lần phát bệnh đã tự tay bóp cổ bố ruột mình đến chết, Sĩ Tâm đã tận mắt chứng kiến khoảnh khắc khiến người ta hoảng sợ đến thót tim ấy. Sau đó, mẹ của gã điên bỏ nhà đi biệt tích, gã điên liền trở thành một kẻ ăn mày thực thụ. Trước kia mỗi lần ra ngoài bán hàng rong về đi ngang qua cửa bưu điện, Sĩ Tâm đều mua cho gã điên một que kem, nhưng bây giờ trong túi cậu chỉ còn lại vài xu, số tiền lẻ này rất có thể phải để dành mua thuốc giảm đau, cậu nhìn gã điên đó, mười phần áy náy cười cười, rồi quay người bỏ đi. Cậu nghe thấy gã điên gào lên ở phía sau: "Bố ơi!"
Trước kia mỗi lần cậu mua đồ cho gã điên thì gã đều không kìm được mà gọi cậu như thế.
Cậu rẽ ra tòa nhà bên nhà ngoại, chợt nhớ đến đêm đầu tiên gia đình mình vừa đến thành phố tỉnh lỵ, chính tại quán nhỏ ở đây đã mua ba bát mì, cả nhà cùng cúi đầu ăn với nhau. Cô gái lớn lên cùng cậu từ nhỏ từng bày một quầy trà nước ở đây, bây giờ cũng chẳng thấy bóng dáng đâu nữa. Ngay từ hai năm trước lúc cậu tham gia kỳ thi đại học, cô gái vì các em mà phải bỏ học sớm ấy đã bày quầy trà nước ở đây được sáu bảy năm rồi. Cuộc sống của những người nhà nghèo chính là như thế đấy, hôm nay còn đang giãy giụa trong mưa gió, nhưng ngày mai lại chẳng biết sẽ trôi dạt về đâu. Cậu rất muốn nói chuyện với cô gái đó, có lẽ trong thành phố rộng lớn này, người duy nhất lúc bấy giờ có thể ngồi yên lặng lắng nghe cậu giãi bày tâm sự chỉ có cô gái tên Dương Văn Bình mà thôi. Thế nhưng quầy trà nước đã biến mất, Dương Văn Bình cũng chẳng còn tăm tích.
Đi ngang qua cửa hàng thực phẩm phụ, cậu nhìn thấy ở đó mọi người đang xếp thành hàng dài, đang tranh thủ mua bắp cải trắng. Đã bước sang mùa đông, nhà nhà đều phải tích trữ một ít bắp cải trắng hoặc muối dưa cải để qua đông.
Trong nhà cũng cần mua bắp cải trắng, tuy số tiền cần không nhiều lắm, chỉ cần hai ba trăm đồng là đủ cho cả nhà ăn mấy tháng trời, nhưng một khoản tiền như thế đối với gia đình hiện tại có lẽ cũng là một gánh nặng. Từ khi còn rất nhỏ, cứ đến sau mùa thu là mẹ lại dẫn cậu đi mua bắp cải. Hồi đó bắp cải rất rẻ, một cân khoai tây hay bắp cải thường chỉ có giá hai, ba xu. Cả nhà một mùa đông có thể ăn hết bảy, tám trăm cân bắp cải và một nghìn cân khoai tây, nhưng có hai, ba trăm đồng là đã đủ rồi.
Cậu rất muốn mua chỗ rau đông năm nay về, nếu không phải vì trận bệnh này, chắc chắn cậu đã có thể làm được rồi. Nhưng bây giờ cậu chẳng có gì cả, đành cắn răng trở về nhà.
Vừa bước chân vào nhà, mẹ đã hỏi chuyện công việc, cậu hờ hững nói với mẹ rằng công việc có lẽ không có hy vọng, nhưng vẫn chưa chắc chắn. Cậu chỉ có thể dùng cách này để trấn an mẹ. Có lẽ mẹ trước cuộc sống nghèo khó tỏ ra rất thực tế, nhưng cậu không trách mẹ, trong lòng cậu mẹ luôn luôn vĩ đại và cao cả, cậu rất kính trọng mẹ.
- Cứ từ từ tìm đi. Chạy đi lại nhiều vào, sẽ tìm được thôi. - Mẹ nói - Lần này đúng là chết dở rồi, nhà mình sắp bị giải tỏa rồi, trước cuối năm là phải di dời, lại còn phải tìm nhà để tạm cư nữa.
Từ vùng quê trở lại thành phố, bố mẹ vất vả suốt mười năm, vẫn luôn đi thuê nhà ở khắp nơi, mấy năm trước mới gom góp số tiền cả nhà vất vả kiếm được trong mười năm mua được hai gian nhà cấp bốn này, bây giờ sắp bị giải tỏa rồi, trong nhà lại bắt đầu bước vào chuỗi ngày lang bạt không nơi nương tựa.
- Sẽ đền bù chứ ạ? - Cậu hỏi mẹ.
- Đền bù hai trăm đồng một mét vuông. Tổng cộng chỉ đền bù được hơn sáu nghìn đồng. Nhưng người ta bảo, lúc tái định cư tụi mình bắt buộc phải mua một căn nhà lầu, nếu nhà mình không mua nổi, thì một xu đền bù cũng không có. Lũ lang sói ăn thịt người này! - Mẹ nói.
Một tháng sau, năm mới sắp đến. Trương Sĩ Tâm vẫn chưa tìm được việc làm. Thực ra, cậu vốn dĩ chẳng dùng mấy tâm sức để tìm việc đâu, cơ thể suy nhược tột độ, hầu như chẳng ăn nổi thứ gì. Cứ kiên trì đến tận sau này, ngay cả việc mỗi buổi sáng ra ngoài phụ mẹ quét đường cậu cũng không làm nổi nữa, thế là cứ thu lu rúc trong chăn không thốt một lời. Cậu thực sự không biết phải làm sao bây giờ, cậu biết nếu mình còn tiếp tục ra ngoài quét đường, chắc chắn cậu sẽ ngã quỵ mất, một khi bố mẹ biết được bệnh tình thực sự của cậu, cái gia đình nghèo khó này sẽ sụp đổ hoàn toàn trong chớp mắt. Thế nên cậu không thể để lộ sơ hở, cậu đành dùng sự lười biếng để che giấu sự thật. Ngày nào mẹ cũng dậy từ rất sớm đóng sầm cửa lại cùng chồng ra ngoài quét đường, về đến nhà sắc mặt ngày càng khó coi, lời nói ngày càng khó nghe.
Căn nhà trong nhà cuối cùng cũng sắp bị dỡ bỏ, vì không có tiền nên không thể ký hợp đồng mua nhà lầu tái định cư, căn nhà cứ thế bị dỡ bỏ trắng trợn mà không nhận được một xu đền bù nào, hai năm sau trên tiền đề nộp ba vạn đồng gia đình cậu mới nhận được một căn nhà lầu không có quyền sở hữu, mỗi tháng phải đóng tiền thuê nhà cho cơ quan quản lý nhà đất.
- Lũ sói, lũ sói ăn thịt người. - Mẹ nguyền rủa những kẻ vác cuốc hùng hổ đến giục giã họ dời đi - Các người cũng có bố mẹ già, cũng là con trẻ nhà nghèo, sao lại nhẫn tâm tàn nhẫn đến thế cơ chứ? Nhất quyết đuổi chúng tao chuyển đi bằng được, căn nhà này là do chúng tao tích cóp nửa đời người mới mua được cơ mà!
Vì vụ giải tỏa bất công này, Sĩ Tâm đã chạy đôn chạy đáo văn phòng giải tỏa không biết bao nhiêu bận, câu trả lời nhận được lúc nào cũng hoặc là cậu mua một căn nhà lầu thì mới nhận được tiền đền bù giải tỏa, hoặc là chuẩn bị sẵn ba vạn đồng chờ phân phối một căn nhà công cộng, mỗi tháng đều đặn nộp tiền thuê nhà đúng hạn. Nhân viên phòng giải tỏa thậm chí còn trưng ra cả tập tài liệu đóng dấu đỏ chói, bên trên viết trắng đen rõ mồn một. Trong nhà không có tiền, đành phải chấp nhận bản thỏa thuận vô cùng bất hợp lý đó, sau khi tìm được một căn nhà tạm cư thì bắt đầu tất bật chuẩn bị chuyển nhà. Đúng lúc này, trận tuyết đầu tiên của năm rơi xuống, bay lả tả phủ kín nhân gian.
Bố mẹ bận rộn quét dọn tuyết đọng, mẹ ném lại một câu cho Sĩ Tâm: - Con rảnh rỗi không có việc gì làm thì tự dọn đồ đạc dần sang nhà mới đi. - Rồi đi làm luôn. Sĩ Tâm nhìn theo bóng lưng mẹ bước ra cửa, chẳng biết trong lòng có vị gì nữa. Nhưng cậu không thể chần chừ được, đã rảnh rỗi ăn không ngồi rỗi ở nhà hơn hai tháng nay rồi, nếu đến chút việc này mà cũng không làm cho đằng hoàng, hoàn cảnh sau này của cậu sẽ càng thêm khốn đốn.
Suốt bảy ngày liền, cậu dùng chiếc xe kéo mượn được từ từ chở những món đồ linh tinh lỉnh kỉnh trong nhà sang căn nhà mới thuê. Khoảng thời gian này đối với cậu mà nói, chẳng khác nào đi một vòng qua địa ngục, những giọt mồ hôi do đau đớn và mệt nhọc mang lại thấm ướt cơ thể cậu, cũng thấm đẫm cả tâm can cậu.
Đường sá sau trận tuyết rất trơn trượt, cậu đã chẳng còn chút sức lực nào để điều khiển xe kéo nữa, đoạn đường từ nhà cũ sang nhà mới dài đúng một cây số mà cậu phải đẩy xe mất hơn ba tiếng đồng hồ mới đi hết, sau đó lại chuyển đồ vào nhà, thở hồng hộc rồi tiếp tục đẩy xe ra ngoài bận rộn.
Thực ra chỗ đồ đạc ít ỏi trong nhà vốn chẳng cần phải tốn ngần ấy sức lực và thời gian dài để dọn dẹp như vậy, nhưng đối với cậu mà nói, bất kỳ một hoạt động chân tay bình thường nào cũng đều đã trở nên muôn vàn khó khăn.
Bảy ngày sau, cậu cơ bản đã chuyển xong những món đồ vụn vặt trong nhà, chỉ còn lại một số món đồ nội thất cồng kềnh. Cậu thực sự không còn cách nào để chuyển nữa, cũng chẳng còn sức lực để chuyển nổi. Bữa tối hôm nay, cậu nói tối nay sẽ cùng bố chuyển nốt, bố vội vàng đồng ý. Mẹ lập tức bày tỏ thái độ phản đối: - Bố con tối nay phải tranh thủ sắp xếp ổn thỏa đồ đạc ở bên nhà cũ này rồi. Con cứ thong thả mà chuyển đi. Vận động một chút cũng tốt, bằng không thì tìm bạn bè gì đó đến giúp mà chuyển.
Sĩ Tâm không nói thêm gì nữa. Cơm không ăn, cứ thế lặng lẽ đi ngủ.
Chạng vạng tối hôm sau, khi cậu đang đẩy một chiếc tủ đi trên đường, trận tuyết lớn cuồn cuộn lại kéo đến, bay lả tả ngập tràn bầu trời, gần như chẳng nhìn thấy rõ thứ gì. Cậu đẩy xe đi trong trận tuyết lớn, bụng đau dữ dội khiến cậu suýt không đứng vững nổi. Đi được một đoạn, đến một khúc dốc xuống, chân vô tình trượt đi một cú, cậu không giữ nổi càng xe trong tay, chiếc xe kéo trượt phăng đi mất. Cậu hoảng hốt đuổi theo, muốn tóm lấy chiếc xe kéo. Chiếc xe đổi hướng, bánh xe bị bậc thềm xi-măng ven đường chặn lại, càng xe lệch sang một bên, đập thẳng vào vùng bụng của Sĩ Tâm đang lao tới. Cậu hét lên một tiếng đau thấu tim can, khụy sụp xuống đất. Cơn đau buốt nhói tựa như ruột gan bị cào xé khiến cậu cuộn tròn người lại.
Cậu ngồi thụp xuống đất, tuyết lớn rất nhanh đã phủ lên người cậu một lớp khăn voan trắng muốt. Từng giọt máu tươi rỉ ra từ quần cậu, nhỏ xuống nền tuyết, đỏ rực chói mắt.
Khuôn mặt người mẹ ngập tràn vẻ xót xa.
Lúc tan làm về nhà, từ đằng xa bà nhìn thấy chiếc xe kéo mượn tạm của mình bị vẹo sang một bên ven đường, trên xe là chiếc tủ của gia đình, rất nhiều người đang vây quanh xem. Bà nhận ra thứ đang bị vây xem chắc chắn là con trai mình, liền chen vào đám đông, vừa liếc mắt đã nhìn thấy vũng máu đỏ tươi sẫm màu dưới thân con trai trên nền tuyết.
Bà nấu cho con trai một ít nước đường, gặng hỏi liên hồi rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì, con trai cứ lặp đi lặp lại bảo là bị trĩ. Mẹ nửa tin nửa ngờ. Khi bà ngồi bên mép giường con trai cẩn thận ngắm nhìn gương mặt con, bỗng nhận ra mấy ngày nay bản thân hoàn toàn không chú ý tới, sắc mặt con trai vàng vọt, dáng vẻ tiều tụy gầy gò đến mức khiến người ta phải lo lắng.
- Mẹ biết trong lòng con rất khổ sở, nhưng đừng có hành hạ cơ thể mình chứ! Ăn nhiều cơm vào, đừng để rước bệnh rước tật vào người. - Bà nói.
Sĩ Tâm gật đầu, nhìn mẹ mỉm cười. Cậu rất cảm động, thứ cậu muốn thực sự chẳng nhiều nhặn gì.
Nghỉ ngơi hai ngày, cậu chạy đến quán cơm nơi Sĩ Lan làm thuê để thăm em gái. Từ đằng xa đã nhìn thấy em gái đứng trước cửa quán cơm, một người phụ nữ béo múp míp đeo tạp dề đang đứng trước mặt Sĩ Lan lớn tiếng mắng mỏ.
Nhìn thấy anh trai bước tới, Sĩ Lan muốn nói gì đó nhưng không dám nói, chỉ lặng lẽ đứng đó cắn môi, hai đôi tay đặt trước ngực không ngừng xoa vào nhau, chi chít những vết nứt nẻ, bị nước ngâm thành màu hồng phấn, rớm ra từng tia máu tứa ra.
Qua những lời mắng chửi của người phụ nữ đó, Sĩ Tâm nghe ra được là em gái sơ ý làm vỡ mấy chiếc bát nên mới rước lấy trận mắng nhiếc tơi bời này. Sĩ Tâm bước đến nói với người phụ nữ đó:
- Cho dù làm vỡ mấy cái bát thì cô cũng mắng đủ rồi đấy. Bảo nó làm việc đàng hoàng đi.
Người phụ nữ lườm cậu một cái, hỏi: - Trong hạt dưa chui ra con rùng rợn nào thế, mày tính là cái thá gì hả?
Sĩ Tâm rất muốn đáp trả lại một câu, nhưng cậu nhịn xuống: - Tôi là anh trai nó.
Người phụ nữ khựng lại một lát, rồi rất nhanh chóng không thèm coi trọng cậu thanh niên nom ốm yếu bệnh tật này ra gì nữa. - Cho dù bố nó có đến thì cũng vô ích thôi. Làm vỡ bát mà không cho phép người ta mắng chắc?
Người phụ nữ nói xong lại tiếp tục mắng Sĩ Lan, mắng càng lúc càng khó nghe, ngón tay chọc chọc lên đỉnh đầu Sĩ Lan. Trong lòng Sĩ Tâm bùng lên một ngọn lửa giận, cậu lớn tiếng nói: - Cô mắng nó thế nào cũng được, nhưng không cần thiết phải cay độc đến vậy. Chẳng phải chỉ là mấy chiếc bát thôi sao? Cô còn biết tôn trọng người khác nữa không hả?
- Đang nói đấy, đúng là vì mấy cái bát mẻ đấy, mày đền tao đi! Mày đền thì tao không mắng nữa. Tao còn lười mắng ấy chứ! Trời lạnh thế này, có thời gian đấy tao ra lò sưởi sưởi ấm không sướng hơn à?
Trong túi Sĩ Tâm chẳng có mấy đồng, đến mấy chiếc bát vỡ cũng đền không nổi, cậu câm nín không nói được gì nữa. Người phụ nữ liếc xéo cậu một cái, khí thế càng thêm dào dạt: - Giả vờ ra điều đại gia gì chứ? Có bản lĩnh thì kiếm cho em gái một công việc đàng hoàng mà làm, đi làm cái nghề hạ tiện này làm gì cơ chứ?
Sĩ Tâm rốt cuộc không nhịn nổi nữa, bước đến bên em gái, cởi chiếc tạp dề trên người con bé ra vo tròn lại, ném thẳng vào mặt người phụ nữ đó, rồi kéo em gái bỏ đi: - Đi, chúng ta không làm nữa!
Người phụ nữ đó không dám hó hé câu nào, đợi nhìn thấy Sĩ Tâm và em gái đi ra xa lắm rồi, cô ta mới dậm chân chửi mắng um xùm.
- Anh ơi, tiền công tháng này của em còn chưa lĩnh đấy! - Sĩ Lan nói.
Sĩ Tâm nắm chặt bàn tay em gái, đau đớn thắt ruột thắt gan. - Chúng ta không cần nữa, đừng để người ta khinh thường. - Cậu nói.
Món đồ nội thất cuối cùng trong nhà được chuyển xong dưới sự giúp đỡ của cô em gái Sĩ Lan. Mẹ biết chuyện Sĩ Tâm làm em gái mất việc, liên tiếp mấy ngày liền cứ cằn nhằn không dứt. Sĩ Lan không dám hó hé gì, chưa được mấy ngày lại xách đồ ra ngoài đi làm tiếp, lần này tìm được một chỗ tốt hơn, làm nhân viên phục vụ ở nhà khách Cảnh sát vũ trang.
Sĩ Tâm biết ngày tháng của mình hình như chẳng còn lại bao nhiêu nữa, lúc này cậu mới bình tĩnh lại, bắt đầu suy nghĩ về tương lai của bản thân. Cậu không dám tưởng tượng đến cảnh tượng sau này khi mình rời đi, bố mẹ sẽ ra sao. Cậu rất luyến tiếc bố mẹ, luyến tiếc các em. Cậu có rất nhiều dự định, cậu hy vọng bản thân có thể mang lại cuộc sống hạnh phúc cho bố mẹ và người thân. Nhưng bây giờ mọi tâm nguyện đều chỉ là một ước vọng, có lẽ mãi mãi không thể biến thành hiện thực được nữa.
Cậu chưa từng nghĩ đến cái chết. Kể cả trong hoàn cảnh khốn cùng thế này, cậu vẫn luôn ấp ủ hy vọng có thể ra ngoài làm việc khi cơ thể hồi phục đôi chút, gia đình rất cần sự giúp đỡ của cậu. Cậu cũng cần phải quên đi rất nhiều chuyện trong lúc bận rộn. Cậu cố gắng bày lại sạp hàng nhỏ của gia đình, nhưng lần nào cứ ra ngoài là lại bị quản lý đô thị đuổi cổ, cậu cầm giấy phép và biên lai nộp thuế đưa cho đám quản lý đô thị xem, đối phương nhìn cũng chẳng thèm nhìn đã ném trả lại cho cậu. Rất nhiều lần cậu và đám quản lý đô thị hách dịch ấy căng thẳng như nước với lửa, cho đến cuối cùng có một hôm đám người đó đập nát sạp hàng của cậu rồi nghênh ngang bỏ đi.
Sạp hàng bị đập nát, mẹ lại cằn nhằn một trận. Sĩ Tâm cũng cảm thấy mình có lỗi với chiếc cân nhỏ mà cả nhà đã túc trực bầu bạn suốt hơn chục năm qua. Nếu không phải vì bản thân thực sự không còn chút sức lực nào để đôi co với bọn họ, chắc chắn cậu sẽ lao vào bổ vào đầu bọn chúng. Lắng nghe những lời cằn nhằn không dứt của mẹ, cậu cảm thấy bản thân sống trên đời lúc này chính là một sự đau đớn thấu xương thấu thịt.
Cậu bắt đầu sợ thứ cuộc sống từ từ chờ đợi cái chết này, sợ phải nhìn bố mẹ tận mắt chứng kiến mình từng bước bước về phía cái chết, cũng sợ cảm giác bi thương thấu xương thấu thịt trong sự chờ đợi ấy. Nếu đã được định sẵn phải rời khỏi thế giới này trong vòng hai năm tới, cậu thà rằng ngày đó đến sớm hơn một chút. Ngày đó đến sớm hơn sẽ bớt đi được rất nhiều đau đớn.
Đèn đường ven đường lặng lẽ rải xuống một vòm ánh sáng, chiếu rọi dòng sông Hoàng Thủy. Trương Sĩ Tâm đứng bên bờ sông nhìn dòng nước trong vắt, mặt sông lấp lánh ánh sáng. Con sông này chảy qua thành phố này, đi vào địa phận Cam Túc, cuối cùng đổ vào sông Hoàng Thường, là một phụ lưu vô cùng quan trọng ở thượng nguồn sông Hoàng Hà. Hai năm trước khi cậu rời nhà đến Bắc Kinh học tập, chỉ có Kiến Hằng tiễn cậu, bọn họ cùng đứng bên bờ sông thi nhổ nước bọt, còn bị nhân viên quản lý phạt tiền. Hai năm sau, cậu lặng lẽ đứng bên bờ sông, cậu sắp kết thúc sinh mạng vốn dĩ đã trở nên vô cùng mong manh của mình rồi.
Dòng nước sông mùa đông lững lờ trôi, cơn gió đêm mang theo từng đợt se lạnh thấu xương thổi thốc tới. Những tòa cao ốc cách đó không xa sáng rực đèn hoa, những vị khách vừa kết thúc chuyến hành trình ở nhà ga vội vã bước ra ôm chầm lấy người thân, hân hoan vui sướng rời đi. Sĩ Tâm đứng bên bờ sông, mái tóc đã rất lâu không cắt bị gió thổi bay lất phất, dòng nước mắt nhẹ nhàng lăn dài trên gò má. Nhưng trong lòng cậu tĩnh lặng như nước.
Cậu thở dài một hơi thật dài, trong luồng gió đêm se lạnh lập tức xuất hiện một làn khí màu trắng sữa. Cậu lau nước mắt, bỗng mỉm cười. - Tất cả đều qua rồi. - Cậu tự nhủ với chính mình, rồi từng bước từng bước bước về phía dòng nước sông lạnh ngắt.