Một
"Lão gia!" Trần Liêm Bá quỳ trên tấm đệm thêu gấm, giọng nói hơi run, muốn ngẩng đầu lên nhìn cha nhưng lại không thể làm được; cúi gằm mặt, hai tay tỳ lên góc đệm, nhắm nghiền hai mắt, nói tiếp: "Con xin hiếu kính ngài một việc làm ăn nhỏ!" Nói xong câu này, lòng hắn bình tĩnh hơn một chút, nhưng không tài nào nghĩ ra được lời nào khác nữa, một thứ sự bình tĩnh mông lung, giống như nghe tiếng gió thoảng xa xăm trong đêm thu, đành chịu bó tay mà dung hòa mọi cảm giác hưng phấn, bình tĩnh, cảm khái và sự kích động cảm xúc lại làm một, chẳng biết phải làm sao cho phải. Hai bắp tay của hắn hình như hơi tê dại, không thể cứ quỳ ngơ ngác ở đó mãi; hắn đành dập đầu xuống. Dập ba, có lẽ là bốn cái, trong lòng hắn dễ chịu hơn rất nhiều, như thể tìm lại được toàn bộ sức lực của cơ thể, hắn dám ngẩng đầu lên nhìn cha.
Trong mắt hắn, người cha là một vị thần tiên, một vị thần tiên có mối quan hệ trực tiếp với hắn; khi hắn bái Khổng Thánh nhân, Quan phu tử và các vị thần linh khác, hắn cảm thấy một sự nghiêm cẩn và kính úy, hoặc là một thái độ làm cho có lệ. Chỉ có lúc dập đầu với cha, hắn mới cảm thấy sự kính úy và nhiệt tình hòa quyện vào làm một, tuyệt đối không thể làm qua loa cho xong chuyện. Hắn dường như cảm thấy dòng máu của cha đang chảy trong người mình, khiến hắn thuần khiết như một đứa trẻ sơ sinh, đồng thời hắn lại cảm thấy năng lực của bản thân, có thể báo đáp ân đức của cha, có thể khiến da thịt cha ban cho trở nên vinh quang hơn, mở ra một con đường máu quang huy, thơm ngát và ấm áp hơn cho tương lai của họ Trần; hắn là cái mắt xích kết nối quá khứ và tương lai, hắn xứng đáng với tổ tiên, và chắc chắn sẽ nhận được sự kính cảm của con cháu đời sau!
Hắn liếc nhìn cha một cái, trong lòng càng thêm sung mãn, tay phải chống xuống, nhẹ nhàng đứng dậy, toàn thân như được tiếp thêm một nguồn sức lực đặc biệt. Trần lão tiên sinh——Trần Hoành Đạo——vẫn đoan trang ngồi trên ghế gỗ hồng mộc, mỉm cười nhìn con trai một cái, không nói gì; ánh mắt của hai cha con giao nhau đã trút hết mọi tâm tư trong lòng, vốn dĩ không cần phải nói thêm gì nữa. Trần lão tiên sinh vẫn ngồi nghiêm nghị ở đó, một phần là để hồi vị lại hiếu tâm của con trai, một phần là để chờ người khác vào chúc mừng——mỗi lần Liêm Bá hiếu kính lão tiên sinh một căn nhà, một mảnh đất, hoặc là——như lần này——một mối làm ăn, luôn là Liêm Bá dập đầu với cha ở nhà chính trước, rồi người trong cả nhà mới lần lượt đi vào chúc mừng.
Khuôn mặt của Trần lão tiên sinh đỏ hồng và rộng mở, lông mày dài và râu dài đều vẫn còn đen, chỉ có tóc là hơi điểm bạc. Đôi mắt to, vì tuổi tác đã cao, nên phần da dưới mí mắt sụp xuống thành một túi thịt hình bán nguyệt; trên túi thịt có những nếp nhăn ngang màu xám đỏ, mang đầy vẻ uy nghiêm. Mũi không cao nhưng rộng, lỗ mũi bành ra ngoài, vóc người cao lớn. Tay chân đều rất to; tay đặt trên đầu gối ngồi nghiêm nghị ở đó, lưng vẫn rất thẳng, trông giống như một quả núi nhỏ: trang nghiêm, cứng cỏi, kiêu ngạo.
Liêm Bá đứng cạnh cha, miệng hơi há ra, ngẩn ngơ nhìn bóng người vừa đáng sợ vừa đáng yêu ấy của cha. Vóc người hắn chỉ bằng lão tiên sinh, chứ không có khí độ ấy. Hắn gầy và dài, lưng hơi giống lưng rắn nước, mỗi lần đi nhanh là tự hắn lại thấy chột dạ. Dáng vẻ của hắn cũng giống lão tiên sinh, nhưng sắc mặt không đỏ bằng; dù đã gần bốn mươi tuổi, trên mặt vẫn chưa có mấy cọng râu; đối với bộ râu dài của cha, hắn chỉ biết ngưỡng mộ mà thôi. Đứng cạnh cha, hắn lại mang cảm giác mông lung về nỗi sợ hãi thường hay bủa vây mình. Hắn luôn sợ cha có mệnh hệ nào, mà bản thân mình lại không áp chế nổi tài sản và sự nghiệp của người. Nhìn từ khí độ cho đến diện mạo, hắn dường như cảm thấy đời họ Trần đến tay hắn, giống như rượu pha nước, vị đã không còn đậm đà như trước nữa. Ở những mặt khác, hắn có lẽ còn giỏi hơn cha, nhưng hắn lại thiếu đi sự uy nghiêm và tự tin ấy. Cha là chỗ dựa tinh thần của hắn, giống như một vị thần tiên sống, có thể ngầm phù hộ cho hắn. Có cha sống, hắn mới dám mạo hiểm, dám thấy tiền là chớp lấy, dám kết thù chuốc oán với người ta, dám ra tay độc ác. Mỗi khi gặp khó khăn, do dự không quyết định, hắn lại về nhà một lúc. Khuôn mặt đỏ và bộ râu dài của cha cho hắn gan dạ và sự quyết đoán; hắn vốn chẳng cần phải bàn bạc gì với cha, chỉ nhìn khuôn mặt đỏ của cha là đủ. Hiện nay, hắn lại dâng sản nghiệp vừa tạo dựng được cho cha, phúc khí của cha có thể trấn áp được vạn vật; cho dù nguồn gốc của sản nghiệp có điểm nào mờ ám đi chăng nữa, thì cũng đã bị lòng hiếu thảo của hắn và phúc phần của cha trấn áp xuống rồi.
Người đầu tiên bước vào chúc mừng là đứa con lớn của Liêm Bá, Đại Thành, một cậu bé mười một tuổi, đầu to, tiếng vang to, hơi ngốc nghếch, vì hồi nhỏ uống quá nhiều thuốc mát. Lão tiên sinh nhìn thấy cháu nội bước vào, vốn định đứng dậy kéo tay nhỏ của nó, nhưng chợt nghĩ mọi người chưa đến đủ, chưa tiện rời khỏi chiếc ghế gỗ hồng mộc ngay.
"Đại Thành," lão tiên sinh cất giọng vang dội gọi, "con đến làm gì đấy?" Đại Thành sờ mũi một cái, nhìn xung quanh một vòng: "Mẹ bảo con vào, chúc ông, chúc..." Thằng bé ngốc nghếch cúi đầu nhìn tấm đệm gấm trên mặt đất. Ngay lập tức cúi người xuống sờ sợi tua rua xung quanh tấm đệm, dường như đã quên bén mất mọi chuyện khác.
Trần lão tiên sinh mỉm cười nhẹ, liếc nhìn Liêm Bá một cái, "Khờ nhân có phúc!" liên tục gật đầu. Liêm Bá cũng cười hùa theo.
Liêm Trọng——con trai thứ hai của lão tiên sinh——nhẹ nhàng bước vào. Nó mới hơn hai mươi tuổi, dáng người rất cao, mặt đỏ và mập mạp, rất giống Trần lão tiên sinh, nhưng cử chỉ tỏ ra chậm chạp, không có khí phái và thân phận của lão tiên sinh.
Chưa đợi người con thứ mở miệng, lão tiên sinh đã thu lại nụ cười trên mặt. Cất tiếng gọi: "Liêm Trọng!"
Khuôn mặt bầu bĩnh của Liêm Trọng từ đỏ chuyển sang tím tái, chẳng biết phải làm sao cho phải, ánh mắt né tránh Liêm Bá. "Liêm Trọng!" Lão tiên sinh lại gọi một tiếng. "Quân tử lo về đạo chứ không lo nghèo, con không cần phải thấy anh con tận hiếu mà trong lòng bất an, không cần! Nhà tích thiện ắt có phúc dư, sự thuận lợi của anh con, chi bằng nói là hắn có bản lĩnh, chẳng bằng nói đó là quả thiện mấy đời trước của nhà họ Trần chúng ta tích tụ lại. Sản nghiệp có được không dễ, nhưng giữ gìn lại càng khó hơn, đạo lý trong đó," lão tiên sinh chậm rãi lắc đầu, "thật không dễ gì nói ra được! Ăn cơm đạm bạc uống nước lã, đó mới là thánh đạo, ta không thể lấy điều này để kỳ vọng ở các con; vinh hiển đạt quý, rạng rỡ tổ tông cất nhắc tên tuổi, đây là nhân đạo, tuy phúc mệnh từ trời, không tiện miễn cưỡng, nhưng họ là đại trượng phu, ta cũng là đại trượng phu, kẻ làm được việc cũng sẽ như thế. Ta không cầu con phát triển được như anh con, tài lực của con vốn dĩ không bằng nó, huống hồ lại bị mẹ con nuông chiều hư hỏng; ta chỉ cầu con đi đứng ngay ngắn làm người, giúp đỡ cha anh giữ gìn cơ nghiệp, giả sử con không thể tự mình lập nghiệp riêng. Hôm nay anh con lại hiếu kính ta một chút sản nghiệp, cái này chẳng đáng là gì, ta vốn không vì——chút sản nghiệp này——mà vui mừng; nhưng ta quả thực rất vui, cái vui chính là tấm lòng hiếu thảo ấy của nó." Lão tiên sinh chợt nhìn cháu nội một cái: "Đại Thành, gọi em con vào!"
Khuôn mặt bầu bĩnh của Liêm Trọng túa mồ hôi, không biết phải làm sao cho phải, nhân lúc cha và Đại Thành nói chuyện, chậm rãi vòng ra sau lưng lão tiên sinh, nhìn bức tranh sơn thủy treo trên tường. Đại Thành còn chưa biểu thị xem đã hiểu lời của ông nội hay chưa, mẹ đã dắt theo em gái bước vào. Phụ nữ trong lòng Trần lão tiên sinh không có chút giá trị nào, vợ Liêm Bá có lẽ đã đứng ngoài cửa từ lâu, chờ đợi được gọi vào.
Vợ Liêm Bá chừng ba mươi tư, ba mươi lăm tuổi, vóc người trông còn phúc hậu. Lùi lại mười năm, cô ta chắc chắn là một nàng dâu nhỏ xinh đẹp. Bây giờ cũng không đến nỗi khó coi, làn da rất mịn màng, nhưng sự trắng trẻo mập mạp ấy đã chôn vùi tuổi trẻ, chỉ còn lại vẻ phúc hậu chứ không còn sức hấp dẫn của sắc đẹp nữa. Trong sự bình yên, cô ta mang theo một vẻ bất an, đôi mắt lén lút, không ngừng đảo đi nhìn xung quanh. Khuôn mặt mập mạp lúc nào cũng mang theo nụ cười; có vẻ như đang xin lỗi ai đó, lại có vẻ như đang tự an ủi, trông hệt như một bà nội trợ trung niên có mẹ chồng sắp mất, tính tình ôn hòa nhưng không có nhiều bản lĩnh. Vừa bước vào cửa phòng, Trần lão tiên sinh đã đứng phắt dậy, tựa như nghi thức triệu kiến đã đi đến hồi kết.
"Chúc thọ ông!" Vợ Liêm Bá cười gượng gạo, ánh mắt không dám nhìn bố chồng, nhưng lại không biết nên nhìn đi đâu cho phải.
"Có gì mà chúc thọ! Có gì mà chúc thọ!" Trần lão tiên sinh không hề nổi giận, nhưng trên mặt cũng không mang theo chút nụ cười nào, giống như một cỗ máy biết nói đang cất tiếng, hoàn toàn không mang theo chút cảm tình nào, bố chồng đối với con dâu bắt buộc phải nói chuyện như thế. Ông ta dường như đang thể hiện. "Làm tròn bổn phận giúp chồng dạy con, đó là trách nhiệm của người phụ nữ; chỉ là đừng vì giàu có mà sinh kiêu ngạo, nhà mẹ đẻ của cô không lấy gì làm khá giả cho lắm, à, à..." Lão tiên sinh dường như không muốn nói toạc móng heo ra, tránh để con dâu quá khó xử.
Khuôn mặt mập mạp của vợ Liêm Bá thoáng đỏ lên, nhưng ngay sau đó lại treo lên nụ cười vô vị, kéo kéo cô con gái nhỏ, ý bảo nó sang tìm ông nội. Khóe mắt lão tiên sinh liếc thấy cháu gái, nhưng không có ý định gọi nó. Con gái đều là đồ lỗ vốn, lão tiên sinh không muốn thiên vị cháu trai, nhưng lại không kìm được mà không mấy mặn mà với cháu gái.
Lão tiên sinh đi lại vài bước trong phòng, mỗi một bước đều đặt sức chân vô cùng vững chãi xuống đất, ra dáng bước đi hiên ngang lẫm liệt. Toàn thân ông ta hiện lên trong chiếc gương soi toàn thân, ông ta dừng lại một lát, ngắm nghía bản thân mình. Sau đó xoay người lại, mỉm cười với cậu con trai cả. "Phùng Đường dễ già, Lý Quảng khó phong! Tài năng khó, tài năng khó; nhưng người biết nhận ra và trân trọng nhân tài lại càng khó hơn! Ta đã hơn sáu tuổi rồi..." Lão tiên sinh đối diện với gương lắc đầu hồi lâu. "Mệnh bạc tài không gặp thời, tay trắng làm nên một cỗ..." Ông ta vê vê chóp râu, đối diện với gương tỉ mỉ ngắm nghía khuôn mặt mình.
Lão tiên sinh không thể không yêu khuôn mặt của mình. Ông ta là một nhà văn nhân, nhưng lại mang dáng vẻ của một võ tướng. Ông ta có tất cả những phẩm chất nhân nghĩa lễ trí mà một nhà văn nhân nên có, cùng với chí hướng giữ đạo bảo vệ đạo giáo, nhưng lại còn có thêm một điểm mà văn nhân không dám kỳ vọng, ông ta tự ví mình là Nhạc Vũ Mục. Ông ta là, chính ông ta miêu tả như vậy, một văn nhân mặt đỏ râu dài ngâm vang bài "Đại giang đông khứ". Ông ta coi thường những tên mọt sách mặt trắng bình thường. Chỉ có ông ta, văn võ song toàn, mới gánh vác nổi trách nhiệm bảo vệ giáo hóa yêu thương nhân dân. Ông ta tự tin học vấn và thể phách đều vượt trội hơn người, ông ta cái gì cũng biết, hơn nữa còn biết sâu sắc nhất và tốt nhất. Đáng tiếc là, ông ta chỉ là một viên tri huyện dự khuyết và chưa bao giờ được bổ nhiệm chức vụ thực quyền. Cho nên, một mặt ông ta cho rằng việc mình tài không gặp thời là một sự tổn hại lớn lao nhất của nhân gian; mặt khác, ông ta thực sự rất yêu quý cậu con trai cả——văn chương kinh bang tế thế, văn chương của chính ông ta không nghi ngờ gì nữa là có thể lưu truyền đời sau, nhưng về mặt kinh tế đành phải nhường lại cho con trai vậy.
Liêm Bá hiện tại làm trinh thám trưởng, rất có khả năng vơ vét tiền bạc. Trần lão tiên sinh không thích "trinh thám trưởng", nhưng trinh thám trưởng có hy vọng thăng chức làm cục trưởng công an, cục trưởng công an suýt soát chính là quan chính đường Cửu môn đề đốc ngày trước, vậy thì trinh thám trưởng cũng có thể coi như... ít nhất cũng là võ quan phẩm trấm thứ ba đi. Kể từ sau cách mạng, quan hàm thường là những thứ không rõ nguồn gốc, đành phải thừa nhận quan là quan, mặc dù có cái mất đi sự tao nhã, nhưng cũng chẳng có cách nào chấn chỉnh được. Hơn nữa quan luôn là "học giỏi thì làm quan", danh hiệu tuy có khác nhau, nhưng đạo lý thì muôn đời không đổi. Học vấn trong lòng lão tiên sinh luôn gắn liền với việc làm quan, giống như đạo đức vĩnh viễn không thể tách rời khỏi lợi ích. Con trai vừa là quan, lại còn có thể kiếm ra tiền, lại là một người con hiếu thảo, lão tiên sinh đành không thể không hài lòng. Chỉ khi nghĩ đến đường quan vận của mình không thông, ông ta mới hơi ghen tị với con trai một chút, nhưng chút lào xào bất mãn này lại chính là chất liệu tuyệt vời để làm thơ, vậy thì làm một hai bài luật thơ hay tuyệt cú cũng vừa vặn là bi mà không lụy.
Lão tiên sinh lại đi dạo trong phòng hai bòng, vẻ bi thương dần dần tan biến hết sạch. "Liêm Bá, tối nay ai đến ăn cơm?"
"Chẳng qua chỉ mấy người bạn quen." Liêm Bá cười đáp.
"Ta không thích người ta đến chúc mừng!" Lông mày lão tiên sinh nhíu lại một chút. "Sự hưng vượng của chúng ta là quả thiện của việc cha nhân từ con hiếu thảo; là quả thiện, họ làm sao có thể hiểu được..." "Bạn quen, cục trưởng công an, còn có Vương xứ trưởng..." Liêm Bá không muốn nêu đích danh từng người một, hắn biết tính tình của người già đôi khi hơi cổ quái. Lão tiên sinh không nói gì nữa. Một lát sau: "Đừng bảo hết Trần Thọ chuẩn bị, bên ngoài gọi mấy món đi, rồi lại để Trần Thọ chuẩn bị thêm mấy món nữa, trông vừa không đến nỗi khó coi, lại vừa có hương vị bữa cơm gia đình." Ánh mắt Trần lão tiên sinh lóe lên, lộ ra vẻ vui mừng, kế hoạch đãi khách thế này, trong mắt ông ta, cũng là một phần của "kinh tế".
"Vậy để lão gia nghĩ mấy món nhé; ngài cũng cùng chúng tôi nâng chén chứ?" "Được thôi, ta bảo Trần Thọ; ta tất nhiên sẽ ra tiếp chuyện một chút; Liêm Trọng, con cũng về sớm một chút!"
Hai
Trên nóc nhà phòng phía tây nhà họ Trần treo một chiếc lưỡi liềm măng, từng cơn gió nhỏ thổi bay đi âm thanh trong viện và hương thơm hoa quế tới tận chốn xa xôi. Trước cửa lớn bày ba chiếc ô tô, ba con chó sói săn của nhà họ Trần đều nằm phục đối diện với phần đầu mũi xe ô tô, cả xe lẫn chó đều không phát ra một tiếng động, đều tĩnh lặng lắng nghe tiếng cười nói vui vẻ trong viện. Trong viện rất náo nhiệt: Dãy nhà nam ngoại viện, ba gã tài xế ô tô, vệ sĩ vũ trang của cục trưởng công an, và thám tử riêng của Trần Liêm Bá đang chơi bài cửu. Nội viện, bữa tối vẫn chưa ăn xong. Liêm Bá không phải mời khách chính thức, mà là tiện tay hẹn cục trưởng cục công an, xứ trưởng xứ vệ sinh, chủ nhiệm thư ký ủy ban thành phố cùng các phu nhân của họ đến chơi đùa; dĩ nhiên, bọn họ đều biết Liêm Bá lại mới mua sắm sản nghiệp, nhưng chỉ úp mở ý tứ chúc mừng chứ không tặng quà, nên cũng ngại đòi hỏi phải thiết yến mời mượn chính thức. Món ăn do Trần Thọ nấu, Trần lão tiên sinh gọi thêm mấy món ở ngoài, tâm đắc nhất là món vi cá hoa quế——mặc dù là món ăn truyền thống, nhưng lại hợp thời hợp tiết làm sao. Tay nghề của Trần Thọ không tệ, các vị khách đều ăn rất hài lòng; mặc dù Trần lão tiên sinh không ngừng mắng hắn là đồ khốn. Miệng của lão tiên sinh có thể cực kỳ tao nhã, cũng có thể cực kỳ thô tục, điều đó còn tùy thuộc vào việc nói chuyện với ai.
Lão tiên sinh đã uống không ít rượu, túi thịt dưới mí mắt hoàn toàn chuyển sang màu tím; mỗi lần cạn một chén, ông ta lại dùng bàn tay to từ từ vuốt râu hai cái, liếc nhìn khách khứa một cái như duyệt binh vậy.
"Lão tiên sinh lượng tửu hải hà!" Mọi người không ngớt lời khen ngợi.
"Đâu có đâu có!" Trong lòng lão tiên sinh vô cùng đắc ý, nhưng cố gắng không lộ ra ngoài. Ông ta hình như biết rằng sự giả dối chính là tên gọi khác của sự hàm dưỡng. Nhưng ông ta không hoàn toàn là một vị văn nhân gầy yếu, ông ta văn võ song toàn, cho nên lại không thể không thể hiện một chút khí phái hào phóng: "Mấy chén thì vẫn còn đối phó được, ha ha! Mời, mời!" Ông ta lại nốc cạn một chén. Mọi người hình như đều hơi sợ ông ta. Bọn họ có lẽ có những người cha giàu có hơn hoặc nổi tiếng hơn, nhưng không thể không khâm phục khí phái và sự uy nghiêm của Trần lão tiên sinh. Bọn họ nhìn ra được, giả sử địa vị của họ thấp kém hơn một chút, Trần lão tiên sinh nhất định sẽ không ra tiếp họ uống rượu. Bọn họ hiểu, và bản thân cũng thường xuyên áp dụng, phương pháp xã giao giả dối này, nhưng bọn họ vẫn không thể không khâm phục lão tiên sinh đã vận dụng điều này một cách sinh động có hồn, đem tất cả những quy củ mà Nho giả, thi nhân, danh sĩ, đại tướng nên có thể hiện một cách sống động và hào khí.
Mâm cơm được dọn xuống, Trần Phúc ra bày bàn mạt chược. Trần lão tiên sinh không đánh mạt chược, cũng phản đối người khác đánh mạt chược. Nhưng Liêm Bá phải xã giao, ông ta không tiện nhúng tay can thiệp. Nhìn bàn mạt chược được bày xong, ông ta nhắm mắt lại một lát, giống như cất con ngươi vào trong túi thịt để nghỉ ngơi. Sau đó, ngáp một cái dài. Liêm Bá vội vàng cười hỏi: "Lão gia nếu như——"
Trần lão tiên sinh mở mắt ra, rơi xuống một đôi nước mắt lớn, nhìn mọi người, trên má hơi nở nụ cười.
"Lão tiên sinh không làm hai vòng chứ? Hai vòng?" Khách khứa hỏi.
"Già rồi, vô dụng rồi!" Lão tiên sinh cười lắc đầu, điệu bộ như có vô vàn cảm khái. Ngồi thêm một lát, dùng bàn tay to liên tục vuốt râu vài cái, chép chép miệng hai cái, chậm rãi đứng dậy: "Không tiếp nữa. Trần Phúc, rót trà!" Hơi cúi người với mọi người một cái, lập tức ưỡn ngực thẳng lưng, sải bước dài, đi ra ngoài như một cái cổng chào vậy.
Nam nữ chia thành từng nhóm: nam ở gian đông, nữ ở gian tây. Liêm Bá và em trai một cặp, nhường em trai đánh trước.
Đánh mạt chược đến vòng thứ tám, Trần Phúc và Lưu ma ma chia nhau bưng điểm tâm vào hai phòng đông tây. Liêm Bá mời mọi người ăn, mọi người đều dán mắt vào ván bài, gật đầu về phía trước. Liêm Bá mời lại lần nữa, mọi người dùng tay sờ điểm tâm, nhưng ánh mắt hoàn toàn đặt hết vào ván bài. Xứ trưởng xứ vệ sinh quên mất cả vệ sinh, chủ nhiệm thư ký ủy ban thành phố suýt chút nữa nhét cả con phỉnh vào miệng. Liêm Trọng không ăn, đôi mắt đinh ninh vào con phán trắng vô dụng mà không dám đánh ra trước mặt, hận không thể dùng ánh mắt khắc con phán trắng thành con nhất đồng hoặc tứ vạn.
Liêm Trọng bằng chết không chịu buông tay con phán trắng đó ra. Cục trưởng công an trong tay đang có một đôi bảo bối này. Lúc Liêm Bá mời điểm tâm, tiện tay xem bài của mọi người, có ý định ra hiệu ngầm cho em trai, nhả con bài có giá trị đó ra, bởi vì cục trưởng công an đã thua không ít. Bảo em trai thắng ít đi một chút, để lấy lòng cục trưởng, xét cho cùng thì cũng không phải là không có lợi. Tuy nhiên, ngộ nhỡ cục trưởng bốc được một con bài rồi vận may nổi lên thì sao? Đánh bạc chính là đánh bạc, không có chuyện nhường nhịn. Hắn không thông báo cho em trai. Giả sử chỉ là chuyện một con bài, có lẽ hắn đã không nhẫn tâm đến vậy. Đánh cho cục trưởng, để lấy lòng cục trưởng, cục trưởng, cục trưởng, hắn không chịu cúi đầu chịu thua cái kiểu này. Ở đây, hắn tự tin mình đã tiếp thu được một chút bài học từ cha: Xã giao là thủ đoạn, một mạch tiến thẳng mới là tinh thần của nhà họ Trần; bản thân hắn sau này không chỉ dừng lại ở chức vụ cục trưởng công an, nhưng hiện tại hắn có thể, và nên, làm cục trưởng công an. Hắn không thể nhượng bộ, không coi trọng vị cục trưởng đang nắm giữ một đôi phán trắng trong tay kia, con bài trong tay em trai không thể đem ra làm quà biếu được.
Chỉ bốc thêm hai lượt, cục trưởng đã bốc được con phán trắng lên, ù bài. Liêm Trọng đẩy tan ván bài ra, cười với anh trai một cái. Ánh mắt Liêm Bá trừng ngược lại nụ cười của em trai. Cục trưởng từ khi bốc được phán trắng, xoay chuyển được vận may, liền lập tức có chuyện để nói: "Xứ trưởng, cho ông một con bài vệ sinh để ăn đây!" Chặn một con cửu vạn của xứ trưởng. Thế nhưng, tám vòng kết thúc, mọi người đều đứng dậy.
"Đánh tiếp đi!" Liêm Bá mời mọi người ngồi xuống: "Còn sớm chán mà!"
Xứ trưởng xứ vệ sinh muốn đi ngủ để coi trọng vệ sinh, nhưng cũng muốn báo thù, mấy con bài vệ sinh của cục trưởng chặn làm ông ta nghẹt thở không ra hơi. Ngủ sớm ngủ muộn gì chứ, chẳng lẽ xứ trưởng xứ vệ sinh thì không phải là người, hay là không được phép dùng chút cảm xúc chắc? Ông ta tự thuyết phục được bản thân mình.
Tổng thư ký cứ liên tục khiêm tốn, hoàn toàn là khiêm tốn cho phải phép, không muốn đứng đầu tiếp tục chiến đấu, cũng không tiện chủ trương giải tán sòng bài, mà chỉ nói mình đánh không giỏi.
Chỉ đợi mệnh lệnh của cục trưởng. "Được rồi, làm ván nữa; Liêm Bá còn chưa đánh cơ mà!" Mọi người chần chừ ngồi xuống, trong lòng vô cùng sốt sắng. Liêm Trọng không dám ngồi yên vị, ánh mắt đăm đăm nhìn anh trai, tim đập thình thịch. Vừa nhìn anh trai vừa lắc xí ngầu, hắn hy vọng Liêm Bá vẫn nhường cho mình——cho dù là nhường thêm một vòng nữa cũng được. Liêm Trọng đành phải rời sòng, Liêm Trọng giống như con lạc đà bị ép phải đứng dậy, cực kỳ chậm chạp thu dọn bản thân mình. Ngay cả một câu "Năm nhà cùng tới, nằm mơ đi," cũng chẳng có ai thèm nói lấy một tiếng! Mặt hắn đỏ bừng lên, người khác cũng chẳng để ý tới. Hắn hận nhóm người này, đặc biệt hận người anh trai của mình. Nhưng hắn không nỡ rời đi. Không được đánh bài, thì đứng xem cũng đỡ ghiền phần nào. Hắn ngồi cạnh Liêm Bá. Xem được hai ván, sắc mặt tím ngắt của hắn từ từ dịu xuống, chỉ để lại hai miếng cao đỏ tròn xoe trên gò má, trông vừa ngốc nghếch lại vừa có chút đẹp mắt.
Từ vòng thứ chín trở đi, tiếng nói chuyện và tiếng đánh bài của mọi người bỗng cao lên gấp đôi so với trước. Lễ phép, văn hóa, thân phận, giáo dục, dường như không còn liên quan gì đến họ nữa, hoặc giả từ trước tới nay chưa từng có mối liên quan nào xảy ra với họ. Càng về đêm khuya thanh vắng, họ càng thô bạo, dồn hết sự tỉ mỉ vào việc điều động các quân bài. Họ dùng giọng điệu thô bạo nhất để đòi một con phỉnh nhỏ nhất. Trên mặt họ đánh rơi mất lớp nụ cười ôn hòa ấy, trong mắt lóe lên chút ánh sáng gian tà, đăm đăm nhìn tay người khác mà che giấu sự biến hóa tâm trạng của chính mình. Môi họ bị khói thuốc lá làm cho khô cháy, trên mũi đọng lại những giọt mồ hôi lạnh, trên người tỏa ra mùi hôi ẩm ướt.
Ở gian tây, tiếng của các vị phu nhân không hề nhỏ hơn gian đông, hơn nữa lại vô cùng chói tai. Chỉ là họ đánh chậm hơn một chút, vòng thứ chín của gian đông đã bắt đầu, thì tám vòng của họ vẫn chưa xong. Vấn đề nằm ở chỗ vợ Liêm Bá. Rõ ràng là, các vị phu nhân cục trưởng không thích đánh cùng cô ta, bản thân cô ta hình như cũng không mấy nhiệt tình tham gia cho lắm. Nhưng không có cô ta thì không thể thành sòng, mọi người không có cách nào, cô ta cũng chẳng có cách nào. Cô ta đánh chậm, tính tiền cũng chậm, mỗi lần đánh ra một con bài cô ta lại phải nở nụ cười xin lỗi, vô vị và đành chịu ấy, mọi người chỉ nhìn quân bài của cô ta chứ không nhìn nụ cười của cô ta; những quân bài cô ta đánh ra lúc nào cũng rất thối: người được ăn không hề biết ơn cô ta, người không được ăn thì trách móc cô ta. Cô ta không dám nổi giận, cũng chẳng biết cách nổi giận, cô ta chỉ cảm thấy rất khó chịu, lại thêm trong lòng cứ thấp tha thấp thỏm, chỉ sợ chồng sang kiểm tra mình——cô ta đánh không giỏi chính là làm nhục mặt anh ta. Ba nhà kia đều là những tay cáo già đánh bạc. Vợ Liêm Bá đối với phương pháp đánh bài của họ không mấy quan tâm cho lắm, cô ta ngưỡng mộ họ vì biết đánh bài mà có thể lấy được lòng của các ông chồng. Phu nhân cục trưởng là vợ bé, nhưng hễ đánh bài lên là ra dáng có thân phận, mà đường hoàng coi thường vợ Liêm Bá.
Tám vòng kết thúc, vợ Liêm Bá thở phào nhẹ nhõm, nhưng không dám nói thẳng ra rằng cô ta không muốn tiếp tục chịu tội nữa. Lưu ma ma đi vào phục vụ trà nước, cô ta chợt nhớ ra, mỉm cười tròn xoe: "Lưu ma ma, Nhị gia đâu rồi?"
Các vị phu nhân cục trưởng biết Liêm Trọng lợi hại, nhưng không phản đối việc cậu ta thay thế chị dâu; đã chơi thì phải chơi cho ra ngô ra khoai, trong lúc đánh bạc họ có phần nam tính hơn. Liêm Trọng vừa ngồi xuống, tựa như mang theo một luồng gió xuân, mọi người đều vui mừng hơn rất nhiều. Mọi người đều lấy lại tinh thần, nhưng trông cũng khó coi hơn, chẳng còn ai quan tâm mặt mình bị lem luốc đến mức độ nào nữa; khuôn mặt của người đẹp nhất là nhị phu nhân cục trưởng chỗ vàng chỗ trắng, trông hơi giống bức giấy dán tường trong những ngày trời mưa dầm dề. Trong phòng ẩm ướt nồng nặc một thứ mùi hôi thối.
Trong lòng vợ Liêm Bá thoải mái hơn rất nhiều, nhưng vẫn chưa thể chuồn ngay lập tức. Cô ta biết trách nhiệm của mình là gì, một thứ trách nhiệm vô cùng khó chịu, vô cùng thiếu tự nhiên, hơn nữa lại không hề được người ta cảm kích hay biết ơn. Cô ta ngồi cạnh phu nhân xứ trưởng xứ vệ sinh, hai tay đặt trên đầu gối, mỉm cười hướng về góc bàn. Cô ta cảm thấy bản thân mình chẳng là gì cả, chỉ là vợ Liêm Bá, bốn chữ này đã trói buộc cô ta ở đó.
Nhưng Liêm Trọng thì vô cùng đắc ý. "Đánh bạc" chính là thiên tài của hắn, nhắc đến đánh bài, chơi cửu, đánh cờ, rút thẻ, hắn không những tinh thông mà trong tay còn có rất nhiều ngón nghề. Những thứ khác, cho dù có học thế nào hắn cũng không học nổi; còn đánh bạc, nhìn qua là hiểu ngay. Điều này khiến hắn mãi mãi không được sắc mặt tốt ở trong nhà, nhưng ở bên ngoài lại có rất nhiều người nể trọng, coi hắn là một tay hòm chìa khóa. Hắn hận Trần lão tiên sinh và Liêm Bá, đặc biệt là khi Trần lão tiên sinh nói "Đều tại mẹ cậu nuông chiều cậu hư hỏng". Hắn yêu mẹ, giả sử mẹ hiện tại vẫn còn sống, hắn tuyệt đối sẽ không chịu đựng sự ức hiếp lớn đến thế từ họ, hắn vẫn luôn nghĩ như vậy. Mẹ đã mất rồi, hắn chỉ có thể thân cận với chị dâu, chị dâu coi như mẹ, hắn vô cùng kính yêu chị dâu. Chính vì thế, Trần lão tiên sinh lại càng chướng mắt hắn, đàn ông nhà họ Trần đều coi thường phụ nữ, chỉ có Liêm Trọng là ngoại lệ, là kẻ vô tích sự.
Mỗi khi đánh ra một con bài tinh ranh nào đó, hắn nhất định phải nhìn chị dâu một cái, giống như đứa trẻ chơi trò tinh nghịch mà đòi người lớn khen ngợi vậy. Đôi khi hắn còn mời chị dâu sang xem bài của mình, mặc dù hắn thừa biết chị dâu không hiểu mấy về luật bài. Làm như vậy, trong lòng hắn cảm thấy thoải mái, nụ cười của chị dâu thể hiện rõ ràng sự tôn trọng đối với kỹ xảo và bản lĩnh của Nhị gia, trong mắt chị dâu, hắn là "Nhị gia", chứ không phải là "kẻ ăn bám" của nhà họ Trần.
Ba
Trời sắp sáng. Gió mát lướt đi nhanh chóng dưới bầu trời mây chưa rõ màu sắc, thổi tan đi hương hoa quế trong viện, mang theo tiếng chó sủa từ nơi xa vọng lại. Gió tuy trong lành mát mẻ nhưng trong không khí lại có chút ẩm ướt, trên đầu lá đọng đầy những giọt sương chưa rọi ánh dương. Dưới chân tường khắp nơi là tiếng côn trùng rả rich, gấp gáp và thê lương. Sòng bạc nhà họ Trần đã tàn, mọi người đều dùng chiếc khăn nóng xức nước hoa để lau đi lớp dầu mỡ trên mặt, tiếp theo lại châm thuốc lá, đốt cái lưỡi đã tê dại đi, giống như để xua đi cảm giác chua xót bức bối trong lồng ngực. Mọi người vẫn còn lưu luyến không nỡ rời khỏi bàn bạc. Nhưng trong miệng không còn bàn tán về quá trình chơi bài nữa, mà tùy tiện trò chuyện mấy chuyện phiếm, nói chuyện lại vô cùng lịch sự, dường như đã khôi phục lại rất nhiều lễ phép và văn hóa; thân phận của vợ Liêm Bá bỗng chốc được nâng cao vào thời khắc trời sáng, mọi người đều nhớ đến những đứa con nhỏ của cô ta, mà ân cần thăm hỏi. Trần Phúc và Lưu ma ma đều đỏ hoe mắt bưng canh gà mì sợi vào nhà, mọi người khách sáo một hồi, rồi nhắm mắt nuốt chửng vào miệng, miệng đang cử động, nhưng đầu lại nặng trĩu, mọi người ngừng nói chuyện. Chiếc khăn nóng thứ hai được đưa lên, mọi người mới làm cho các cơ bắp trên mặt hoạt động trở lại, cắn răng nuốt ngược những cái ngáp vào trong.
"Cục trưởng mệt rồi chứ?" Liêm Bá dùng sức lực cực lớn để vứt bỏ cơn mệt mỏi mơ màng trong lòng.
"Đâu! Đâu có mệt!" Cục trưởng dùng khăn nóng áp vào gáy.
"Trần thái thái, thực sự nên nghỉ ngơi thôi, chúng tôi quá không khách khí rồi!" Lòng bàn tay xứ trưởng xứ vệ sinh hơi nóng lên, mông lung lên kế hoạch về nhà nên uống chút thuốc gì. Vợ Liêm Bá không thốt ra được câu nào, cười cười.
Cục trưởng đứng dậy, mọi người bắt đầu cử động, đều chuẩn bị nói lời "cảm ơn". Cục trưởng vừa nói xong; nối tiếp theo là chuỗi âm thanh "cảm ơn" vang lên như chuỗi ngọc. Trần Phúc vội vàng chạy ra ngoài, tiếng còi ô tô ngoài cửa vang lên một trận, ba con chó sói săn hùa nhau sủa vang, cả con phố chó hoang chó nhà đồng thanh hưởng ứng. Mọi người vẫn rất khách khí, đi qua một cánh cửa lại nhường nhau một lần, lời nói rất nhiều lại thêm giọng điệu vang dội. Chủ nhà nhất định gọi Trần Phúc đi tìm áo len, nhất định nói thời tiết rất lạnh; khách khứa nhất định nói không lạnh, nhưng đều hơi run lẩy bẩy một chút. Áo len rốt cuộc cũng không lấy ra, cửa xe được đóng sập lại đánh rầm một tiếng, lại là một trận còi xe, những đốm lửa thuốc lá đỏ chót trên tay mọi người lắc lư lên xuống, "Cảm ơn!" "Tiếp đãi không chu đáo;" tiếng còi tút tút vang lên một mảnh. Trần Phúc gân cổ lên thét chó. Cửa lớn đóng sầm lại như sấm, đã cài then. Trong viện kéo dài những tiếng ngáp dài dặc vô lực, một trận hương hoa quế thoảng qua, trên trời chỉ còn sót lại lác đác vài ngôi sao.
Những giọt nước đọng trên đầu lá vừa mới ngả trắng, Trần lão tiên sinh đã thức dậy. Ngủ sớm dậy sớm, cần kiệm hưng gia, ông ta tuân thủ theo đạo lý cổ xưa. Bốn phía vô cùng yên tĩnh, chỉ có tiếng động của chính ông ta truyền đi rất xa, ông ta sập cửa, ho hắng, mắng chó, ngâm thơ... Bốn phía càng yên tĩnh, ông ta càng thích nghe tiếng động của chính mình, ông ta là tiếng chuông thức tỉnh thế gian.
Tiếng thơ của Trần lão tiên sinh ngâm gần xong, Đại Thành——vì bữa tối ăn không được tiêu hóa tốt cho lắm——đã tỉnh dậy, vừa dậy đã kêu la đói bụng. Lão tiên sinh quan tâm cháu nhất, cất cao giọng gọi Trần Thọ, nghĩ cách xử lý cái sự đói của Đại Thành trước. Trần Thọ đã thức trắng một đêm, nhưng nghe thấy lão chủ nhân gọi mình, hắn không dám trì hoãn thêm một giây đồng hồ nào nữa. Thức trắng một đêm, nhưng lại vớ được "tiền boa" cơ mà; hắn hiểu câu nói này đang chờ sẵn ở khóe miệng của lão chủ nhân, hắn không việc gì phải chuốc lấy phiền phức. Hắn đầu óc quay cuồng chuẩn bị đồ ăn cho tiểu chủ nhân, hơn nữa còn giả vờ không buồn ngủ, bước đi rất nhanh, nhưng cũng vô cùng mơ màng.
Nghe thấy cháu nội không kêu la nữa, lão tiên sinh mới yên tâm tiếp tục đọc thơ. Trên đời này không có âm thanh nào nghe êm tai hơn tiếng khóc cười và tiếng đọc sách của trẻ con, nhà họ Trần lúc nào cũng có hai thứ âm thanh này, lão tiên sinh không khỏi cảm thấy vui mừng trong lòng.
Trần Thọ cho tiểu chủ nhân ăn xong, vẫn chưa dám đi ngủ, cứ đi lại vòng quanh không tiếng động ngay ngoài phòng của lão chủ nhân! Hắn sợ một khi nằm xuống thì rất khó mở mắt ra được nữa. Lắng nghe tiếng thơ của lão chủ nhân hạ thấp xuống một nhịp điệu, hắn bưng trà hoa lài, điểm tâm đi vào. Đi ra, tiện tay cho chó ăn, rồi nhẹ nhàng chạy về phòng mình, nhắm nghiền hai mắt lại.
Trần lão tiên sinh ăn điểm tâm xong, ra viện ngắm hoa cỏ. Ông ta vốn không yêu hoa, nhưng mỗi khi gặp chúng, ông ta không thể không nhìn, hơn nữa ở trong nhà mình thì sáng tối nhất định phải tìm đến chúng ngắm một lát, bởi vì trong thơ thường miêu tả sương móc hoa cỏ, ông ta có thể không yêu hoa, nhưng không thể tỏ ra mình không hiểu thơ. Ánh nắng ban mai mùa thu chiếu rọi những chiếc lá đẫm sương lấp lánh như hạt châu vàng, ông ta cảm thấy nên làm một bài thơ, để trút bớt nỗi lòng bất mãn trong ngực. Nhưng trong lòng ông ta, trên thực tế, lại rất thoải mái, vui vẻ, hơn nữa tâm trí cứ vương vấn mãi cái cửa tiệm mới mua về kia. Thơ tài không biết làm từ đâu. Nỗi bất mãn thì không thể vứt bỏ được, cho dù có thơ hay không. Không có bất mãn thì căn bản không thể tính là một nhà nho, thi nhân, danh sĩ. Đúng vậy, ông ta cảm thấy sáu mươi mấy tuổi đời của mình là hoài phí, một bụng văn chương, chưa từng thi thố được chút nào. "Bậc minh chủ chê kẻ bất tài!" Không nhớ nổi toàn câu. Lão Đỗ, Hương Sơn, Đông Phao... đều từng làm quan; cho dù từng làm quan, mà vẫn cứ bất mãn u uất như thế, huống hồ là Trần lão tiên sinh, hổ thẹn, trống rỗng. Ông ta nhớ đến vụ làm ăn kia. Sản nghiệp con trai hiếu kính cho ông ta, thực sự mà nói, là phải dùng tâm sức để kinh doanh, kinh chi doanh chi... Ông ta quyết định ra tiệm xem thế nào. Ông ta coi thường việc buôn bán, nhưng không thể không trông nom giúp con trai một chút, vả lại, "đạo" tồn tại ở bất cứ nơi đâu. Tử Trần Cống cũng là người hiền! Sách phải đọc linh hoạt, không thể làm mọt sách được.
Ông ta bắt đầu thay quần áo. Vừa thay giày xong, Phùng Hữu Tài——người làm thám tử kiêm gác cổng nhà họ Trần của Liêm Bá——bước vào thỉnh thị: "Lão tiên sinh," Phùng Hữu Tài——hơn bốn mươi tuổi, miệng giống như miệng cá trê——huyết giọng thấp giọng nói: "Cái đó, người ta mang đến, cái gì ấy nhỉ, hai cái phong bì."
"Sao lại đến báo cho ta?" Mắt lão tiên sinh trừng thật to. "Không phải cái đó, đại tiên sinh vẫn còn đang ngủ đấy chứ," miệng cá trê vừa dò dẫm bước chân vừa cười: "Con không phải, không dám làm phiền ngài ấy, cho nên——"
Trần lão tiên sinh ngượng ngùng không muốn suy nghĩ nữa, đành nghĩ ra một chủ ý thỏa đáng: "Họ sáng rõ mới giải tán, ta biết!" Hơi dịu giọng lại. "Cậu cứ thu lấy trước đã, quay đầu lại giao cho đại gia: Ta mặc kệ, ta mặc kệ!" Bước qua đó, cầm cuốn thơ lên tay, không nhìn Phùng Hữu Tài nữa.
Phùng Hữu Tài giống như lọt qua lỗ của chiếc lưới đánh cá, chân không chạm đất chuồn mất tom. Lão tiên sinh lại đặt cuốn thơ xuống, liếc nhìn một cái: "Gió lạnh dấy lên từ chân trời, ý của quân tử thế nào đây?!" "Quân tử——ý——như——thế——nào——" Lòng Trần lão tiên sinh mông lung, hổ thẹn, chưa từng được bổ nhiệm làm tri huyện, đến cái phong bì cũng không dám nhận; Phùng Hữu Tài, đồ khốn, chắc chắn đang cười nhạo mình rồi! Chuyện đưa phong bì là có từ ngàn xưa, nhưng rốt cuộc nên đưa vào lúc nào mới phải? Có nên nói thẳng là đến đưa phong bì, giống như người đưa thư hét lớn "gửi thư" không? Nói không rõ, thật hổ thẹn! Văn chương kinh bang tế thế, bản thân rốt cuộc vẫn thiếu kinh nghiệm, trống rỗng——"Ý thế nào!" Nhìn vào gương soi xem lại: "Nuôi mình giữa chốn can qua, bảo toàn tính mạng bầy nai bầy hươu!" Tỉ mỉ ngắm nghía đôi mắt già trong gương xem có giọt nước mắt nào không, không có; tính tình của người xưa, có những cái không thể với tới được! Lão tiên sinh thay xong quần áo, đang định ra tiệm xem thế nào, Phùng Hữu Tài lại bước vào: "Lão tiên sinh, cái đó, con vừa nãy quên chưa bẩm báo: Tiền hội trưởng phái người mang lời nhắn, mời ngài hôm nay qua đó trò chuyện."
"Mấy giờ?"
"C càng sớm càng tốt."
Đôi mắt to của Trần lão tiên sinh nhắm lại một chút, Phùng Hữu Tài lùi ra ngoài. Lão tiên sinh trợn mắt hồi vị lại uy nghiêm của cái nhắm mắt vừa rồi, bắt đầu cảm thấy sinh mệnh không hề trống rỗng, chớp mắt một cái cũng có tác dụng; giả sử bản thân mình là một vị "trọng thần", cái chớp mắt này sẽ có giá trị lớn đến nhường nào chứ? Đáng tiếc chỉ dùng lên người tên khốn Phùng Hữu Tài kia; uổng phí! Rốt cuộc sinh mệnh vẫn không sung mãn, nhà nho ba tháng không có vua... Ông ta quyết định đi thăm Tiền hội trưởng trước. Không đi xe, với mục đích là vận động gân cốt. Gió nhẹ thổi bay chòm râu dài, chạm vào chút ánh nắng, chớp râu lóe lên những đóa hoa vàng. Ông ta chống cằm ra dáng, dần dần quên mất rằng cơ thể của mình đang đi trên phố, mà là một chiếc khung gương cực lớn cực kỳ mộc mạc tinh tế, bị một thứ tinh thần và đạo khí nào đó thúc đẩy, đang thị phạm cho mọi người xem trên phố——chính giữa khung gương là một vị thánh sống. Vừa đi vừa cảm thấy có chút không ổn: Biết rõ trong hai cái phong bì kia là ngân phiếu hay tiền mặt đây? Giao cho cái tên khốn Phùng Hữu Tài thu giữ... Không được, có lẽ không được... Thế nhưng, nếu tiền không ít, ai bảo đảm được hắn không mang tiền bỏ trốn cơ chứ! Thói đời lòng người! Ông ta muốn quay về, nhưng lại thấy ngại ngượng, thân phận, lễ giáo, đều không cho phép ông ta quay về. Thế nhưng đây tuyệt đối không phải là lo xa, nên quay về chứ! Bản thân càng có hàm dưỡng, người khác đương nhiên càng không đáng tin cậy, không phải là lo xa. Có quay về hay không đây? Hết cách!
Bốn
Trong sảnh hoa ngồi hai vị, Tiền hội trưởng và Vũ tướng quân. Tiền hội trưởng trước kia từng làm thứ trưởng bộ giáo dục và sứ thần vận chuyển muối, bây giờ lại thích người ta gọi mình là hội trưởng, hội trưởng quốc học hội. Vũ tướng quân là một võ tướng đã về hưu, từ sau khi lui về ở ẩn, trông hoàn toàn không giống một võ tướng chút nào mà cái đầu béo tai to lại giống một phú thương hơn, gần đây rất thích đọc sách.
Trần lão tiên sinh và bọn họ vốn không phải bạn cũ, mãi từ sau khi con trai thăng chức trinh thám trưởng ông ta mới lại qua lại với họ. Ông ta dành cho Tiền Tử Mỹ Tiền hội trưởng sự kính trọng tương đối, một phần vì thân phận hội trưởng, hai phần vì hội trưởng thực sự có nghiên cứu về kinh học, ba phần vì hội trưởng ít nói nhưng lại rất giỏi quản lý tài chính——văn chương kinh bang tế thế. Đối với Vũ tướng quân, Trần lão tiên sinh với tư thái rất độ lượng coi như bạn bè mà đối đãi, hoàn toàn là vì Vũ tướng quân chẳng biết cái gì nhưng lại rất thích thỉnh giáo lão tiên sinh.
Ba người chào hỏi xong, Tiền hội trưởng cứ liên tục rít tẩu thuốc nước, đôi mắt nhỏ chuyên chú nhìn vào cái tẩu thuốc nước, không nói một lời. Vũ tướng quân lại rất muốn nói chuyện, nhưng lại không biết nên nói gì cho phải, đứng trước mặt văn nhân ông ta lúc nào cũng có cảm giác không được tự nhiên cho lắm. Trần lão tiên sinh cũng không tiện mở lời, để duy trì sự tôn nghiêm của bản thân.
Ngồi được chừng mười phút, đống tàn thuốc trước chân Tiền hội trưởng đã chất thành một mô hình nghĩa địa thu nhỏ. Ông ta đặt tẩu thuốc xuống, dùng móng tay ngón áp út bàn tay phải nhẹ nhàng gãi đầu. Đôi mắt nhỏ lộ ra chút ý cười từ đáy lòng, giống như hạt giống vùi sâu dưới đất nảy ra một chồi xuân nho nhỏ. Dùng móng tay ngón út bàn tay trái khều khều ngón áp út bàn tay phải, đôi mắt nhỏ nhìn sự tiếp xúc giữa hai chiếc móng tay, cười cười: "Trần lão tiên sinh, Vũ tướng quân muốn đọc "Xuân Thu"; thế nào? Tôi cho rằng đọc "Thượng Thư" trước thì căn bản hơn một chút; dĩ nhiên "Xuân Thu" cũng được, cũng được!"
"Lấy một cái xuyên suốt toàn bộ, "Thâm kinh" vốn dĩ là một vòng tròn," Trần lão tiên sinh đặt tay lên đầu gối, nhìn vào trái tim mình, lắng nghe giọng điệu của chính mình: "Bắt đầu từ đâu, dừng lại ở chốn nào, hoàn toàn đều không thành vấn đề! Tử Mỹ ông?"
Vũ tướng quân nhìn hai vị lão tiên sinh, cảm thấy lời nói của họ vô cùng thú vị, nhưng lại không hiểu rõ lắm. Ông ta không bắt chuyện được, đành chăm chú lắng nghe, tự nhủ trong lòng: "Cái này thú vị đấy, rất sâu sắc!"
"Đúng vậy, đúng vậy!" Hội trưởng lại cầm tẩu thuốc nước lên, nhào nặn chút sợi thuốc, tạm thời chưa đặt lên ống tẩu. Suy nghĩ hồi lâu: "Hoành Đạo ông, gần đây người lấy chữ giáp cốt để chứng minh cho "Thượng Thư", có chỗ nào đúng hay không. Hôm kia——"
"Cái đó——"
Hội trưởng gật đầu nhường lời. Trần lão tiên sinh cảm thấy có chút thiếu trầm ổn, cũng đành phải tiếp lời: "Cái đó, chẳng qua chỉ là rời kinh phản đạo mà thôi. Kinh là để truyền đạo, truyền đạo! Thấy đạo có sâu nông, chú thích bèn có khác nhau, mà không tổn hại gì đến kinh; lấy kinh làm công cụ, chia cắt vụn vỡ, giáp cốt là cái thá gì chứ! Ha ha ha ha!"
"Cao kiến!" Rít tẩu rít tẩu. "Hôm kia, có một thiếu niên đến gặp tôi, nhắc đến việc này, tôi cũng nói thế, ý kiến lớn gặp nhau."
Vũ tướng quân đang đợi nghe kết quả, rốt cuộc là ông ta nên đọc "Xuân Thu" hay là "Thư Kinh", thế nhưng hai vị lão tiên sinh đều không nói năng gì nữa, giống như hai con gà già vừa mới đấu đá nhau một trận, nghỉ ngơi một lát, rồi lại chuẩn bị đấu tiếp.
Trần lão tiên sinh vô cùng đắc ý, không ngờ lại chiến thắng Tiền hội trưởng. Địa vị, kinh nghiệm của bản thân vốn không bằng Tiền Tử Mỹ, nhưng nói đến học vấn, ông ta không hề thua kém, một chút cũng không thua kém. Có thể thấy học vấn và kinh nghiệm có lẽ không nhất thiết phải liên quan đến nhau? Hay là cái gọi là học vấn đều nằm ở cái miệng, học vấn càng lớn trong lòng càng trống rỗng? Ông ta không dám quyết định, niềm đắc ý dần dần tan biến, ông ta hy vọng Tiền hội trưởng, hay cho dù là Vũ tướng quân đi chăng nữa, nói thêm chút chuyện khác đi. Vũ tướng quân chợt nhớ ra: "Hội trưởng, phụ nữ miền Nam hay là phụ nữ miền Bắc tốt hơn?"
Tai của Trần lão tiên sinh dường như bị thứ gì đó đâm mạnh một nhát.
Vũ tướng quân cười ngốc nghếch, cổ rụt lại một cục, hằn lên rất nhiều lớp nếp gấp thịt.
Miệng của Tiền hội trưởng ngậm trên tẩu thuốc nước, đôi mắt nhỏ híp lại, cười khì khì. "Vũ tướng quân, chúng ta bàn về đạo, anh lại bàn về phụ nữ, quả là biết cách trả thù!"
Vũ tướng quân ngược lại ngẩng phắt mặt lên: "Không cãi nhảm nữa, tôi thực sự muốn biết mà. Các anh lớn tuổi hơn tôi, kinh nghiệm nhiều hơn, phụ nữ, ai mà chẳng yêu phụ nữ?"
J"Cái này lại thành ra vấn đề rồi đấy!" Hội trưởng cười thành tiếng.
Trần lão tiên sinh không nói gì, nhìn Tiền Tử Mỹ. Ông ta thực sự không thích nghe những lời kiểu này, nhưng lại không dám đắc tội với họ; sự ưu việt về mặt địa vị, không còn cách nào khác.
"Trần lão tiên sinh?" Vũ tướng quân cứ sai thì sai luôn, làm ầm lên.
"Vũ tướng quân ngây thơ quá, ngây thơ quá! Ăn uống nam nữ là bản tính con người, chỉ có điều——" Trần lão tiên sinh giả vờ cười.
"Đợi đấy, Vũ tướng quân, đợi bữa nào chúng ta cùng nâng chén, tôi sẽ bảo cậu; cậu phải học thuộc lòng cuốn "Xuân Thu" trước đã!" Hội trưởng cười lớn, nhưng vẫn không phát ra nhiều âm thanh cho lắm, giống như tiếng chó thở hổn hển vậy.
Trần lão tiên sinh cười hùa theo. Nói về bất cứ chuyện gì ông ta cũng không thua kém gì hội trưởng, ông ta tự nhủ trong lòng, học vấn, thủ đoạn... Chỉ có điều, ông ta quả thực cảm thấy mình đã học được một chiêu từ hội trưởng. Văn nhân sở dĩ có thể ngự trị được võ tướng chính là nhờ điểm này, thủ đoạn.
Nhưng tự bản thân ông ta biết rằng, nụ cười của mình rất không tự nhiên. Ông ta cũng nghĩ: Giả sử ông ta không ở đây, có lẽ Tiền hội trưởng và Vũ tướng quân sẽ bàn luận về phụ nữ rồi. Ông ta phải lái câu chuyện sang hướng khác, không thể để mọi người cứ ngẩn ngơ ra đó mãi, càng ngẩn ngơ càng khiến hội trưởng cảm thấy bất an.
"Cái đó, Tử Mỹ ông, có chuyện gì cần bàn bạc không? Tôi vẫn còn có chút việc khác..."
"Đúng thế." Tiền hội trưởng nhớ ra: "Người khác không thể dậy sớm thế này được, cho nên tôi chỉ hẹn mỗi hai vị đến thôi. Chuyện thiên tai, lập tức cần một số tiền lớn, chúng ta góp trước một ít gửi đi, không thể chậm trễ được. Sau này lại bàn bạc tiếp với mọi người."
"Rất tốt!" Vũ tướng quân nghe hiểu hết lời nói, hơn nữa lại rất sẵn lòng bỏ tiền làm việc thiện. "Hội trưởng cứ phân chia đi, nên lấy bao nhiêu!"
"Hôm qua tình cờ gặp Ngâm lão, ông ấy lấy một nghìn. Mọi người tùy theo sức mình mà làm vậy." Tiền hội trưởng chậm rãi nói.
"Vậy thì, tính tôi hai nghìn đi." Vũ tướng quân duỗi chân ra tận đằng xa, nhắm mắt dưỡng thần, tựa như chuyện này chẳng liên quan gì đến mình nữa.
Trần lão tiên sinh rơi vào thế khó xử. Việc nghĩa không thể chùn bước, không thể mất mặt ngay tại trận được. Thế nhưng một kẻ sĩ, một tên thư sinh chưa từng làm quan, sao có thể so sánh với sứ thần vận chuyển muối và tướng quân được cơ chứ. Không sai, hiện tại ông ta có một chút tài sản, nhưng ông ta không cảm thấy mình giàu có, ông ta luôn cho rằng bản thân mình vẫn là một kẻ đọc sách nghèo; bởi vì cảm thấy mình nghèo, mới có thể làm ra thơ được. Hơn nữa, chút tài sản đó đều là do con trai kiếm về, không dễ dàng gì; cha đem ra phung phí bừa bãi——cho dù là vì làm hành thiện——chẳng phải là đang vung tay quá quá chốn của người khác hay sao? Cha nhân từ con hiếu thảo, đây là từ hai phía. Vì con trai nên mới lôi kéo những người này! Thế nhưng chẳng lôi kéo ra được cái gì, mà lại phải lòi ra một khoản tiền trước, tiền của con trai, sao có thể đối xử có lỗi với con trai đây? Dĩ nhiên, có lẽ bỏ ra một khoản tiền, sẽ khơi gợi được sự kính trọng của hội trưởng. Đối với con trai không phải là không có lợi; nhưng hy vọng và bỏ tiền mặt ra là hai chuyện khác nhau. Muốn khơi gợi sự kính trọng của họ, thì không thể bỏ ít được, hơn nữa còn phải nói thật nhanh, hội trưởng đang đợi ở kìa! Vui niềm vui của thiên hạ, lo nỗi lo của thiên hạ, vẫn thường hay nói thế; nhưng ai bảo bản thân mình đến cái chức tri huyện còn chưa được bổ nhiệm cơ chứ! Sự khó xử của Trần lão tiên sinh còn lớn hơn cả sự lo toan, ông ta hận chính mình. Ông ta vuốt râu một cái, bàn tay hơi run rẩy.
"Kẻ sĩ nghèo, nhưng mà, việc nghĩa không chùn bước, tôi cũng lấy mức của Ngâm lão vậy. Trừ cứu trợ ra không gì có thể sánh bằng việc phá sản! Ha ha!" Tự bản thân ông ta nghe ra trong tiếng ha ha có chút âm thanh run rẩy.
Ông ta thấy sảng khoái hơn một chút, giống như nuốt một ngụm thuốc đắng vậy, không cảm thấy thoải mái, mà là giảm bớt được sự chần chừ và nỗi u uất.
Vũ tướng quân hai nghìn, Trần lão tiên sinh một nghìn, tính ra không phải là một con số quá nhỏ. Thế nhưng hội trưởng đến đầu cũng không ngẩng lên, vẫn tiếp tục rít tẩu thuốc nước của ông ta. Trần lão tiên sinh một mặt ngưỡng mộ khí phái của hội trưởng, mặt khác muốn biết rốt cuộc hội trưởng lấy bao nhiêu. "Để tính số tiền, hội trưởng, hội trưởng lấy bao nhiêu?"
Hội trưởng hình như không nghe thấy. Đợi một hồi lâu, vẫn không ngẩng đầu lên: "Tôi hôm qua đã chuyển đi rồi, năm nghìn; vài nghìn của các vị công tử, trưa hôm nay có thể chuyển đi rồi; mọi người vẫn thuận tiện chứ? Nếu như không thuận tiện thì tôi đánh một điện tín báo cáo con số trước, một hai hôm nữa rồi chuyển khoản."
"Cho chúng tôi thời gian một hai ngày cũng được." Trần lão tiên sinh dùng ánh mắt hỏi Vũ tướng quân, Vũ tướng quân gật gật đầu.
Mọi người lại chẳng có gì để nói nữa.
Vũ tướng quân lại chợt nhớ ra: "Hoành lão, đi thôi, sang nhà tôi ăn cơm! Hội trưởng có đi không?"
"Tôi không đi tiếp được đâu, còn phải tìm vài người bạn nữa, cứu trợ gấp!" Hội trưởng đứng dậy, "Không vội, trời hãy còn sớm."
Trần lão tiên sinh muốn rời khỏi nơi này, nhưng không mấy mặn mà gì với việc sang nhà họ Vũ ăn cơm. Ông ta không suy nghĩ gì mà đồng ý luôn với Vũ tướng quân, ông ta biết trong lòng mình hiện đang có chút rối bời, có chỗ để đi cũng tốt. Ông ta cảm thấy hổ thẹn, vì một nghìn đồng mà trong lòng phát hoảng; căn nguyên đều là do ông ta chưa từng làm sứ thần vận chuyển muối hay quân trưởng; ông ta không thể không tha thứ cho chính mình. Rốt cuộc trong lòng vẫn phát hoảng.
Ngồi lên xe ô tô của tướng quân, chốc lát là đã tới nhà họ Vũ.
Phòng sách của Vũ tướng quân rất cao rất lớn, trông giống như một nhà thể chất mưa gió vậy, nhưng trên tường treo đầy chữ họa, khắp nơi là bàn ghế, trên bàn chật ních đồ bày biện. Chữ họa và đồ bày biện đều mua với giá rất đắt, mà hầu như đều là đồ cổ giả. Người tinh mắt ngại ngấy không dám nói trước mặt ông ta là đồ giả, nhưng cho dù có nói đi chăng nữa, tướng quân cũng chẳng thèm để ý; gặp những hôm trời mưa gió không có việc gì làm để làm, ông ta không ngắm những món đồ đó, mà tính giá tiền từng món một: cộng dồn lại thống kê xem tổng số là bao nhiêu, rồi sau đó phân loại, chữ họa đáng giá bao nhiêu tiền, đồ đồng đáng giá bao nhiêu, đồ ngọc... Tính qua tính lại một hồi, ông ta có thể vui vẻ trải qua cả một buổi sáng, hoặc là một buổi chiều.
Trần lão tiên sinh không tiện nói những món đồ đó "đều" là đồ giả, cũng không tiện nói "đều" là đồ thật, ông ta chỉ ra mấy món không chuẩn xác lắm, rồi dặn dò tướng quân: "Sau này mua đồ, cứ tìm tôi; hoặc là thỏa thuận rõ ràng, trả tiền rồi lúc nào muốn trả lại thì trả," ông ta thấy tiếc đống tiền đó.
Vừa hay, tôi đang định sang mời ngài đây, mua hay không mua, sang nói chuyện phiếm đã!" Vũ tướng quân lập tức nhớ ra chuyện để nói. Căn nhà này trị giá năm vạn; trong nhà hiện tại chỉ còn lại bốn bà vợ, trước kia vốn là chín bà cơ mà, đã cắt giảm đi năm bà, để bồi bổ cơ thể, tu đạo. Sau này ông ta có một ngày nắm lại binh quyền sẽ không giết người bừa bãi nữa, quá thất đức... Trần lão tiên sinh không bắt chuyện được, nhưng nghĩ thế này: Giả sử bản thân mình là tể tướng, chẳng lẽ lại không qua lại với các tướng quân sao? Bản thân mình quá hẹp hòi, bởi vì chưa từng làm quan; một nhà nho, toàn bộ kinh nghiệm của thư sinh đều xuất phát từ việc làm quan. Ông ta cởi mở tấm lòng ra một chút, từ từ cảm thấy Vũ tướng quân cũng có điểm đáng yêu, cứ lấy sự hào phóng của tướng quân mà nói, hội trưởng vừa mới nhắc đến chuyện cứu trợ, ông ta đã nhận hai nghìn, dù thế nào đi chăng nữa, điều này cũng có ích lợi cho nhân dân... ít nhất ông ta không thể đắc tội với tướng quân, tương lai của con trai——đức lớn của Văn vương, công nghiệp của Vũ vương, bổ trợ cho nhau, bổ trợ cho nhau!
Đầy tớ mang vào một bức thư. Vũ tướng quân nhận lấy, tiện tay đặt lên chiếc bàn nhỏ sơn mài Phúc Kiến. Đầy tớ vẫn đứng đợi. Tướng quân liếc nhìn phong bì một cái: "Chuyện gì thế?" "Muốn danh thiếp của tướng quân, thư gấp lắm!"
Tìm một tấm danh thiếp đi, mời Vương tiên sinh tới đây!" Vương tiên sinh là thư ký của tướng quân. "Vương tiên sinh đi ăn cơm rồi, phỏng chừng phải lát nữa..."
Tướng quân xé phong bì ra. Rút tờ giấy thư, tiện tay đưa cho Trần lão tiên sinh: "Lão tiên sinh xem hộ cái, chính là không thích đọc thư! Cái người ấy, trong ngăn kéo có danh thiếp."
Trần lão tiên sinh rút chiếc kính mắt to trong túi ra, với đầy vẻ uy phong đọc thư: "Vũ tướng quân nhân huynh các hạ kính khải giả cung duy khởi cư nạp phúc kim thể khang ninh vi phán xá điểu chi sự tiền tằng diện thác thị hạnh kim văn Tiền Tử Mỹ thứ trưởng dữ tướng quân nhân huynh giao tình diệc thậm hậu thứ trưởng dữ Tần quân trưởng giao tình diệc thậm hậu như mông đỉnh trợ dữ tướng trưởng thư thông nhất thanh tắc thảm thù lục thiên nhị vị bình phân khả dĩ thứ trưởng thường chí quân trưởng gia trung thuận tiện nhất thuyết định tấu thành công vô nhậm cảm kích tâm chiếu bất tuyên kỳ chúc quân an như tiểu đệ Mã Ứng Long đốn thủ"
Bộ râu của Trần lão tiên sinh không che nổi nụ cười của ông ta. Thân phận của văn nhân, cũng giống như tư liệu nụ cười của văn nhân, rõ ràng nhất chính là xuất phát từ con chữ. Trần lão tiên sinh vĩnh viễn không quên bức thư này.
"Chuyện gì thế?" Vũ tướng quân hỏi.
Lão tiên sinh rơi vào thế khó xử; bức thư thế này có thể cao giọng đọc to cho tướng quân nghe một lượt không? Hai người họ vốn không có giao tình gì sâu sắc cho lắm; ông ta muốn dùng lời lẽ của chính mình để phiên dịch lại cho tướng quân nghe, nhưng những câu như sáu nghìn đồng này thì không cách nào dịch cho thật tao nhã được; huống hồ là quá tao nhã, tướng quân có hiểu được hay không, cũng là một vấn đề. Ông ta dùng lời thông thường kể lại cho tướng quân nghe, vô cùng sợ tướng quân cảm thấy bất an; tướng quân nghe hiểu xong, chỉ thốt lên một câu: "Chỉ là đừng kết nghĩa huynh đệ, rắc rối lắm!" Thái độ vô cùng tự nhiên.
Trần lão tiên sinh đã hiểu rõ rất nhiều chuyện.
Năm
Vợ Trần Liêm Bá đang ngồi dưới đèn đan tất len cho đứa con ngốc, miệng hơi hé mở, thỉnh thoảng lại khẽ đếm thầm số mũi kim. Liêm Bá bước vào. Cô liếc nhìn chồng một cái, cười như không cười rồi lại cúi đầu tiếp tục làm việc. Liêm Bá trong lòng cảm thấy có chút không ổn, dường như có phần không còn nhận ra cô nữa. Hình ảnh cô lúc mới cưới bỗng hiện lên rất rõ trong tâm trí, còn người vợ trước mặt lúc này lại trở nên mờ ảo, không chân thực. Anh chán chường, chậm rãi ngồi xuống ghế. Dù không nỡ thừa nhận là đã chán ghét vợ, nhưng cũng chẳng còn cách nào để yêu cô thêm nữa. Cô lúc này chỉ là một đống thịt, một đống thịt đáng ghét, chẳng có gì để nói với cô, cũng chẳng có gì để làm cùng cô.
"Bọn trẻ ngủ rồi chứ?" Anh không muốn cứ ngồi ngây ra đó.
"Vừa ngủ thôi," cô dùng cây kim đan chỉ về phía tây; bọn trẻ ngủ ở gian phụ phía tây do thím Lưu trông nom. Nói xong, cô tiếp tục đan chiếc tất nhỏ trong tay. Vừa như đang tập trung, lại vừa như đang chơi đùa, đôi môi khẽ mọng, ghi nhớ số mũi kim; trông có chút ngốc nghếch.
Liêm Bá châm một điếu thuốc, cảm thấy bản thân lúc này giống như một cái ống khói, mảnh khảnh, trống rỗng, chỉ biết nhả ra vài làn khói. Hút được nửa điếu, anh không chịu nổi nữa, muốn ra ngoài, anh vốn có chỗ để đi. Thế nhưng anh không nhúc nhích, đã bận rộn cả ngày, anh không muốn đi đâu nữa. Anh cố tìm những điểm tốt đẹp ở cô, vừa tìm thấy thì chúng lại biến mất. Không muốn nhìn thêm nữa. Nói chút gì đó đi, hoàn toàn coi cô như một người "vợ", bàn chuyện gia đình vụn vặt. Cô không hé răng một tiếng, đến tiếng ho cũng chỉ phát ra một tiếng khe khẽ trong cổ họng, sợ làm anh giật mình vậy.
"Này!" Anh gọi một tiếng, thấp nhưng vô cùng lạnh lùng, "Đồ câm!"
"Ối!" Cô áp kim chỉ lên ngực, "Anh làm em giật cả mình!"
Cơn giận của Liêm Bá chực trào lên, ném mạnh điếu thuốc xuống đất, làm bắn ra vài đốm lửa. "Phiền phức!"
"Sao thế?" Cô hoảng hốt buông đồ xuống, định đứng dậy.
Anh không nói gì; nhưng thấy cô sợ hãi, trong lòng cảm thấy dễ chịu hơn đôi chút, bèn dùng chân giày xéo tắt điếu thuốc dưới đất.
Cô ngẩn ngơ nhìn anh, giống như con gà bị đánh thức ngơ ngác, không biết phải làm sao cho phải. "Nói gì đi chứ," anh vừa bực bội vừa cười nói, "Mấy cái đồ khỉ mốc cứ ngồi đan đan vá vá ấy! Còn lâu mới đến mùa đông, vội cái gì!"
Cô gượng nặn ra nụ cười: "Bảo lạnh là lạnh nhanh lắm đấy; nói gì cơ."
Anh vốn chẳng có gì để nói, lúc này cũng chẳng nghĩ ra được gì. Nếu mà đặt vào thời gian tân hôn, vốn dĩ chẳng cần phải nói gì thêm, có rất nhiều chuyện có thể thay cho lời nói. Còn bây giờ, anh buộc phải nói điều gì đó, giữa anh và cô chỉ còn lại một mối quan hệ duy nhất; tất cả những thứ khác đều đã chết. Chỉ còn lại mỗi mối quan hệ này; giả sử anh không muốn cắt đứt mối quan hệ này, anh buộc phải về nhà mỗi ngày, hơn nữa còn phải tìm cách nói chuyện với cô!
"Nhị gia đâu?" Anh tiện miệng nhắc đến người em.
"Chắc chưa về đâu; em không biết." Cô nhận thấy vẫn cần phải nói thêm vài câu: "Không về ăn cơm, chắc lại la cà đâu rồi."
"Phải định vợ gả chồng cho nó thôi, đỡ cái cảnh suốt ngày không thấy bóng dáng ở nhà." Liêm Bá cảm thấy dễ chịu hơn chút, nằm lên giường, tay gối đầu phía sau. "Lần trước em bảo là ai cơ?"
"Con gái thứ ba nhà họ Trương, xinh như tiên ấy!"
"À, xinh hay không không quan trọng lắm."
Trong lòng cô có chút nhói đau. Nhà mẹ đẻ cô không giàu bằng nhà họ Trần, nhưng hồi còn con gái cô cũng rất ưa nhìn.
Liêm Bá không để ý đến cô. Anh sâu sắc cảm nhận được sự khó khăn trong chuyện hôn nhân của Liêm Hoành Đạo. Đứa em trai bất tài, toàn dựa vào anh trai, mà địa vị của người anh thì vẫn chưa đạt đến mức độ lý tưởng. Việc mai mối vì thế rất khó khăn: cao chẳng tới, thấp chẳng thông. Nhưng cho dù địa vị của người anh có cao hơn nữa đi chăng nữa, thì chẳng phải đứa em vẫn ăn bám trắng trợn hay sao? Liêm Bá trong lòng có chút bất an: xét về toàn bộ gia tộc họ Trần, em trai nên cưới một người phụ nữ có thân phận, còn xét về bản thân em trai, kẻ khờ lại có phúc của kẻ ngốc, khổ cho người anh rồi! Thôi từ từ tính sau vậy!
Gác chuyện hôn nhân của em trai sang một bên, anh lập tức nghĩ đến chuyện của chính mình. Vừa nghĩ tới, liền cảm thấy trong phòng có chút ngột ngạt, anh muốn ra ngoài. Thế nhưng... "Nói này, đón Tiểu Phượng tới đây ở cùng thì thế nào? Em cũng có người bầu bạn."
Vợ Liêm Bá vẫn cười, một nụ cười thay cho tiếng khóc: "Tùy anh."
"Đừng có tùy, em nói là đồng ý đi." Liêm Bá ngồi dậy. "Đâu phải chỉ vì anh, em cũng có thêm người giúp đỡ; cô ấy không phải người xấu."
Cô không có gì để nói, vòng vo một hồi cuối cùng lại cười ra sự đau đớn trong lòng.
“Nói đi chứ,” anh dồn ép thêm một nhịp: “Đồng ý là xong, đỡ rắc rối!”
“Vậy không đợi Nhị đệ kết hôn trước à?”
Anh nhận ra sự lợi hại của cô. Cô không khóc không nháo, mà lại lấy em trai ra để đối phó, thật lợi hại! Giả sử cô làm ầm ĩ lên thì dễ giải quyết; cha nhất định sẽ bênh con trai, cha không thể khuyên con trai nạp thiếp, nhưng chắc chắn hy vọng có thêm đứa cháu nội, Đại Thành thì hơi ngốc, còn vợ lại khó sinh nở. Không đợi em trai kết hôn trước ư? Thật là đường hoàng chính nghĩa làm sao! Em trai thì tính là cái thá gì chứ! Mười mấy năm vợ chồng, lại dám dùng chiêu này để đối phó với tôi! Anh đứng dậy, tìm mũ, không thể ở lại căn phòng này thêm một phút nào nữa.
"Đi đâu giờ này hả!"
Không có câu trả lời.
Sáu
Dưới ánh trăng mờ ảo, cánh cửa nhỏ trông như bức tranh, trên cổng có bóng cây rợp mát. Gõ cửa nhẹ nhàng, cổ họng anh hơi khô rát, chỉ hận không thể bước một bước là vào ngay trong nhà. Mẹ Tiểu Phượng ra mở cửa, điều anh mong chờ thực ra là Tiểu Phượng cơ. Bà cụ hỏi anh câu gì đó, anh chỉ ừ hử một tiếng, thẳng tiến ra gian nhà phía Bắc. Căn phòng rất nhỏ, rất sạch sẽ, còn bày một chậu hoa mộc quế. Cô từ gian trong phía Đông bước ra: "Là anh, ối?"
Bà cụ không dám đi theo vào trong, lui xuống bếp pha trà. Anh muốn ôm chằm lấy Tiểu Phượng. Thế nhưng nhìn cô một cái, lòng lại nguội lạnh đi đôi chút, đồng thời ngửi thấy hương thơm của hoa mộc quế. Cô không trang điểm gì, khuôn mặt có chút vàng vọt, vành mắt hơi đỏ lên, trông như bỗng dưng già đi vài tuổi. Liêm Bá ngồi xuống ghế, chẳng tài nào nghĩ ra nên nói gì cho phải.
“Em đi rửa mặt đây, ra ngay đây!” Cô mỉm cười dịu dàng, lại bước vào gian trong phía Đông.
Bà cụ bưng trà vào, lại lân la trò chuyện đôi câu, nhưng Liêm Bá chẳng có tâm trí đâu mà nghe. Mái tóc bạc của bà cụ dưới ánh đèn điện trông rất thưa và nhiều, tản ra một vầng sáng trắng bồng bềnh. Anh ngẩn ngơ nhìn đám ánh sáng trắng đó, trong lòng trống rỗng.
Chẳng mấy chốc, Tiểu Phượng đã quay lại. Gương mặt đã được thoa một lớp phấn mỏng, thay một bộ quần áo khác trông trẻ trung hơn, chiếc áo dài màu xanh nhạt in những họa tiết hoa nhỏ li ti. Liêm Bá rất thích chiếc áo dài này, thế nhưng đôi mắt sưng đỏ và khuôn mặt vàng vọt ban nãy vẫn vương vấn trong lòng, khiến anh cảm thấy mình như bị lừa gạt. Đồng thời, anh lại không nỡ rời đi, dẫu sao cô vẫn có chút sức hút nhất định. Dù thế nào đi nữa, anh không thể ngay lập tức quay về nhà được, anh không thể thua vợ mình được. Bà cụ lại lảng ra ngoài.
Tiểu Phượng dù không thoa phấn thì cũng không đến nỗi xấu; mà thoa phấn lên rồi cũng không hề lẳng lơ, yểu điệu. Vóc dáng cao ráo, mảnh mai, khuôn mặt dài, sắc diện không có nhiều hồng hào nhưng trắng trẻo. Mũi mắt đều rất thanh tú, hàm răng cực kỳ trắng và đẹp. Cô không khỏe mạnh, không yêu kiều sắc sảo, nhưng lại rất đáng yêu. Trên người cô phảng phất một nét duyên ngầm tự nhiên, giống như làn sương xuân, như dòng nước mùa thu, nhè nhẹ bao trùm khắp cơ thể, chẳng có điểm gì gọi là xinh đẹp đặc biệt, nhưng cử động nào cũng nhẹ nhàng tự nhiên, nhất cử nhất động đều dịu dàng thanh tú; tấm áo mặc trên người giống như áng mây mỏng che trăng, sáng sủa, thanh tân và bay bổng. Cô không thích cười, nhưng lâu lâu hé nộ nụ cười, để lộ hàm răng trắng xinh, đó là lúc cô đẹp nhất, thế nhưng chỉ thoáng qua rồi vụt tắt, khiến người ta cứ muốn hoài niệm mãi, giống như đang ngắm hoa cỏ, bỗng có một chú bướm trắng bay qua rồi lướt nhẹ qua đầu tường.
"Sao lại muộn thế?" Cô đưa cho anh một điếu thuốc, ném sang một hộp diêm.
"Bận!" Liêm Bá cảm thấy dễ chịu hơn rất nhiều. Nhìn làn khói xanh cuồn cuộn bay lên, anh trấn tĩnh lại, tại sao bản thân lại chỉ yêu duy nhất người phụ nữ thiếu máu này nhỉ? Lạ thật, từ khi có người phụ nữ này, anh hoàn toàn coi chuyện trăng hoa ong bướm chỉ là xã giao qua loa, trong lòng chỉ có duy nhất một mình cô, tại sao từ làn khói thuốc lại vương vấn chút hương hoa quế đậm đà mà không ngấy ấy nhỉ, đúng rồi, hương thơm của cô lưu luyến rất lâu! "Mắt lại đỏ hoe rồi, sao thế?"
"Không có gì," cô cười rất khẽ, chỉ thoáng qua ở khóe mắt và cánh mũi, nhưng lại bộc lộ bao nỗi tâm tư: "Hơi đau đầu một chút, ăn cơm xong cũng chưa kịp rửa mặt."
"Lại cãi nhau à? Chắc chắn rồi!"
"Em không muốn kể cho anh nghe đâu, thằng em lại về đấy!" Cô nhíu mày.
"Nó đang ở đâu?" Anh uống một ngụm trà lớn, ra vẻ rất quan tâm.
"Đi rồi, mẹ với em đem anh ra dọa nó đấy."
"Đừng để tôi gặp nó, cho nó biết tay!" Liêm Bá nói với vẻ vô cùng hào khí.
"Lại lấy tiền của mẹ..." Cô như thấy hối hận, khẽ thở dài một tiếng.
"Anh còn phải đuổi cổ nó đi ấy chứ!" Liêm Bá rất kiên quyết, tự tin nắm chắc phần thắng. "Cũng đừng vội quá, nó—"
"Nó thì còn làm gì được Trần Liêm Bá này?"
"Không phải, em không có ý đó; nó cũng có mặt tốt của nó chứ."
"Nó á?"
"Nếu không phải nhờ nó, tụi mình sao đến được với nhau, phải không?"
Trần Liêm Bá cười lớn ha hả: "Chưa từng thấy ông mai kiểu này bao giờ!"
"Em thật sự hết cách rồi." Cô lại nhíu mày. "Mẹ chỉ có mỗi đứa con trai ấy, ghét nó thật đấy nhưng rốt cuộc vẫn xót con, làm mẹ chắc ai cũng vậy thôi. Chỉ khổ cho em, ngả về phía mẹ thì không phải với mẹ, mà ngả về phía em trai thì cũng chẳng xong!"
"Thôi bỏ đi, nói chuyện khác đi, đằng nào anh cũng có cách trị nó!" Thực ra Liêm Bá rất thích nghe cô than thở thế này, điều đó khiến anh cảm thấy quyền uy và thân phận của mình, ít nhất thì vẫn hơn là về nhà trừng mắt đôi co với vợ; anh lại nghĩ đến vợ: "Này, hôm nay anh không về nhà đâu đấy."
"Các anh lại cãi nhau nữa à, vì em sao?" Cô muốn cười, nhưng cười không nổi.
"Vì em; nhưng mà chẳng cãi vã gì sất. Anh có sự tự do của anh, anh thích đến đây thì người khác không quản được anh! Tuy nhiên, anh không muốn cứ dây dưa thế này mãi; em là người của anh, anh phải đón em về nhà; cứ thế này thì quái gở lắm!"
"Em thấy cứ thế này vẫn tốt hơn." Cô cúi đầu nói.
"Cái gì?" Anh dán mắt vào đôi mắt cô mà hỏi.
Ánh mắt cô cực kỳ dịu dàng, nhưng cũng nhìn thẳng vào mắt anh: "Cứ thế này vẫn tốt hơn."
"Sao cơ?" Môi anh mím chặt lại.
"Anh vẫn chưa hiểu à?" Cô vẫn nhìn anh, dường như chưa nhận thức được vẻ mặt sắp nổi giận của anh.
"Anh không biết!" Anh cười, một nụ cười rất lạnh lùng. "Anh biết tính ôn dịch của đàn bà chúng cô. Ăn đồ của đàn ông, uống đồ của đàn ông, ăn no uống say rồi thì cố tình chọc tức đàn ông. Cô ấy không muốn em đến, anh không muốn nhìn thấy cô ấy, anh thừa biết. Nhưng các cô cũng phải hiểu cho, lời của anh mới là lời có trọng lượng!" Anh ưỡn cái lưng ong của mình lên.
Cô không nói gì thêm nữa.
Bởi vì tương lai chẳng có gì tươi sáng, thế nên cô chẳng muốn nghĩ đến quá khứ tăm tối. Cô chỉ cầu mong qua ngày đoạn tháng. Thế nhưng nằm bên cạnh Trần Liêm Bá, cô không tài nào chợp mắt được, những hình ảnh của quá khứ cứ từng lớp từng lớp hiện về rồi trôi đi, cô chẳng thể nào xua chúng đi được. Chúng khơi gợi nước mắt cô, nhưng dường như chỉ có khóc mới là việc dễ dàng nhất.
Cô vốn không tên là "Tiểu Phượng", Tống Phượng Trinh mới chính là tên thật của cô; cái tên "Tiểu Phượng" là do Liêm Bá đặt cho, cốt để nghe cho giống tên của một "kỹ nữ lầu xanh". Cô tốt nghiệp trường sư phạm, đi dạy học ở một trường tiểu học để nuôi người mẹ già. Cô kiên quyết không chịu lấy chồng, bởi vì đứa em trai Long Vân không chịu gánh vác trách nhiệm phụng dưỡng mẹ già. Mẹ đã chịu rất nhiều khổ cực vì hai chị em họ, Long Vân thì chẳng buồn nghĩ cho người già một chút nào, còn Phượng Trinh dường như không thể chối bỏ nghĩa vụ phụng dưỡng mẹ, hoặc giả đó được coi là một quyền lợi, nếu như người ta nghĩ đến chữ "hiếu". Vì lý do này, cô đã lỡ mất rất nhiều cơ hội xuất giá.
Cô rất được lòng mọi người ở trường tiểu học, lại có thái độ và cách sống dễ mến, thế nên ai cũng yêu quý cô. Hiệu trưởng là một người đàn bà chưa chồng ngoài bốn mươi, đã làm giáo dục mươi mười mấy năm nay, vô cùng hồ đồ, vô cùng bướng bỉnh, lại còn đội một bộ tóc giả. Bà ta có tiền, muốn mở trường học, chẳng ai dám ngăn cản. Ngay cả bà ta cũng chẳng bắt bẻ được Phượng Trinh điểm gì, thế nhưng đứa em trai của bà ta lại nói Phượng Trinh không ra gì, thế là bà ta cũng đâm ra căm ghét Phượng Trinh. Phượng Trinh sợ mất việc, cô bèn đến tìm hiệu trưởng để giãi bày: em trai của hiệu trưởng thường xuyên bám theo cô, lại còn viết thư tỏ tình, nhưng cô hoàn toàn phớt lờ hắn. Hiệu trưởng thường hay sa thải giáo viên, phần lớn là vì giáo viên có người yêu. Bản thân hiệu trưởng là gái lỡ thì, tuyệt đối không cho phép giáo viên dưới quyền bàn chuyện yêu đương; vì điều này mà xã hội dành cho nữ hiệu trưởng sự tôn trọng mười phần; mọi người dường như đều suy nghĩ thế này: giả sử tất cả hiệu trưởng đều có thể làm được như vậy, thì dù quốc gia có yếu đi gấp mười lần nữa, cũng sẽ tỉnh giấc sau một giấc mộng rồi trở nên hùng cường. Phượng Trinh hiểu rõ điều này, thế nên cô nghĩ chỉ cần đến giải thích rõ ràng với hiệu trưởng, hiệu trưởng nhất định sẽ quản giáo người em trai kia.
Thế nhưng hiệu trưởng chỉ lạnh lùng nói với Phượng Trinh một cách cụt lủn: "Không được vu khống người tốt, cũng không được quyến rũ đàn ông nữa, còn có chuyện này nữa thì, hừ..."
Nước mắt của Phượng Trinh nuốt ngược vào trong bụng. Định từ chức, nhưng lại phải đợi tìm được công việc khác đã, cô không dám mạo hiểm.
Dần dần, chuyện này đồn ra ngoài ai cũng biết, ai nấy đều bất bình thay cho Phượng Trinh. Hiệu trưởng nghe được phong thanh, trong lòng càng thêm bốc hỏa. Có một hôm vào buổi chào cờ, bà ta lôi tất cả mọi người ra mắng nhiếc một trận, những lời nói vô cùng khó nghe, có một nam sinh tính tình nóng nảy liền hét lớn một câu: "Sao bà không quản giáo cái thằng em trai của bà đi hả!" Hiệu trưởng cười ha hả: "Không cần quản em trai tôi, tôi phải quản giáo giáo viên trước đã!" Bà ta thò tay vào túi móc ra một mảnh giấy: "Nhìn đi! Nhận của em trai tôi năm trăm đồng, lại còn quay sang nói xấu em trai tôi. Tống Phượng Trinh! Tôi đối xử với cô không tệ, đây chính là cách cô đối xử với bạn bè đấy phỏng? Cút ngay cho tôi!"
Phượng Trinh chỉ còn biết run lẩy bẩy. Đám học sinh ngay lập tức quay ngoắt thái độ, có đứa còn nhổ nước bọt khinh bỉ. Cô không biết mình đã lê bước về nhà bằng cách nào. Về đến nhà, cô vẫn không dám khóc; cô thừa biết số tiền năm trăm đồng đó đã bị đứa em trai tiêu sạch rồi, không thể nói cho mẹ biết; cô đã mất việc, cũng không thể nói cho mẹ biết. Cô chỉ đành nói là cơ thể không được khỏe lắm, xin nghỉ phép hai ngày; cô hy vọng có thể nhanh chóng tìm được việc làm ở nơi khác.
Tìm mấy người bạn, nhờ họ giới thiệu việc làm, nhưng chẳng ai mặn mà giúp đỡ cô. Long Vân quay về, vô cùng chân thành nói với chị: "Chị, em biết chị có thể tha hồ mà bao dung cho em. Em có sự nghiệp của riêng em, em cần tiền. Thủ đoạn của em có lẽ không quang minh chính đại, nhưng mục đích của em thì không hề sai. Chỉ có chị mới giúp được em, giống như chỉ có chị mới nuôi nổi mẹ vậy. Để giúp mẹ và em, chị à, chị phải hy sinh bản thân mình, coi như chị chưa từng sinh ra trên cõi đời này vậy. Năm trăm đồng của tên em trai hiệu trưởng, chị phải trả thay cho em; nhưng em không mong chị phải theo hắn. Trạm trưởng thám tử đang chống lưng cho em, chị mà tóm được trạm trưởng, thì trạm trưởng sẽ không tóm được em nữa, hiểu chưa chị? Chị lấy được hắn, hắn sẽ trả món nợ năm trăm đồng đó, hắn sẽ tìm cho chị công việc làm, hắn sẽ thay chị phụng dưỡng mẹ già. Lấy được hắn, che chở cho em, nếu không thì giúp em thám thính tin tức gì đó. Em đi đây, hắn đang ở ngay sau lưng em đấy! Tạm biệt chị, tha hồ cho em vì không thể nghe theo lời khuyên của chị nhé! Hãy nhớ lấy, chị ơi, chị giống như chưa từng tồn tại trên cõi đời này vậy!"
Cô hiểu những lời của em trai. Hiểu được người khác, hy sinh vì người khác một chút, duy chỉ có việc phải vứt bỏ chính bản thân mình.
Những lời của em trai đều ứng nghiệm cả, ngoại trừ một câu — hắn sẽ tìm cho cô một công việc. Hắn chẳng tìm việc gì cho Phượng Trinh cả, hắn muốn cô phải ngủ cùng hắn. Phượng Trinh từ đó không bước chân ra khỏi cửa nửa bước, tựa như chưa từng sinh ra trên đời. Đối với đứa em trai, cô chỉ đành che đậy, nói nó bất hiếu, hồ đồ, vô lại; còn bảo cô đi thám thính tin tức cho em trai thì cô không tài nào làm được, mà cũng chẳng muốn làm, cô chỉ cầu mong qua ngày đoạn tháng, chẳng còn mong cầu điều gì nữa.
Bảy
Trần lão tiên sinh đã ngộ ra rất nhiều điều. Kẻ có bản lĩnh khiến người ta hiểu biết thêm nhiều điều, kẻ bất tài thì đi học hỏi người khác, thật hổ thẹn! Bản thân mình lại đi học hỏi người khác! Thế nhưng không học không được, một chuyện không biết là nỗi nhục của người quân tử, sống đến già học đến già! Ai biểu mình thi không đậu tri huyện cơ chứ! Làm quan mới có thể thấu triệt mọi chuyện. Ông nội từng làm đạo đài, thế nhưng cha mình thì chỉ làm đến chức "phường lý đức biểu", đến cái công danh cũng chẳng với tới! Cha chẳng tính là nhân vật gì trong gia phả, bản thân mình cũng làng nhàng như thế; thế nhưng con trai của mình... không, không thể dựa dẫm hoàn toàn vào con trai, bản thân mình phải "già mà vẫn dẻo dai", giả sử công danh không còn hy vọng, thì ít ra cũng phải giúp con trai hoàn thành sự nghiệp vĩ đại. Bản thân không làm quan, chẳng lẽ không biết kết giao với quan lại hay sao? Muốn giúp con trai thì không thể thiếu việc này! Ông nhìn ra một điều, những kẻ làm quan mãi mãi có được lợi lộc, tuần vận sứ, tướng quân, đến lúc về hưu rồi vẫn còn khoản thu nhập kếch xù. Quan lại với nhau thông đồng bén nhậy, hay giúp đỡ lẫn nhau. Kết bái huynh đệ, họ hàng, bạn bè, kết thành một khối; quan mới là cành lá của quan cũ; cho dù từ đất bằng nổi sóng sấm sét, một bước lên mây, thì vẫn phải tìm đến những gia đình hoạn lộ đời trước để cầu hôn kết thông gia; một người làm quan, phúc ấm ba đời. Ông đã ngộ ra điều này. Lại nghĩ đến đứa con trai thứ hai. Bình thường nhìn đứa con thứ hai chẳng khác nào phế vật, bây giờ lại biến thành bảo bối. Tiếc là Liêm Bá đã kết hôn rồi, còn Liêm Hoành Trọng thì triển vọng vô cùng. Giả sử Võ tướng quân có cô em gái hay con gái nào đó, gả cho Liêm Hoành Trọng thì sao? Cho dù Liêm Hoành Trọng có kém cỏi đến đâu đi nữa, thì Võ tướng quân hơn Liêm Hoành Trọng được mấy bậc? Ông đã hạ quyết tâm, Liêm Hoành Trọng nhất định phải cưới một người phụ nữ có giá trị, dù có xấu một chút, lớn tuổi hơn một chút cũng chẳng sao cả. Liêm Bá dẫu sao cũng chỉ là một trạm trưởng thám tử, vậy thì xấu xí và lớn tuổi chính là điều kiện để đổi chác khi đối ngoại: gia thế nhà họ Trần có kém hơn một chút, nhưng ngặt nỗi con gái nhà các người đâu có nhan sắc! Thật hổ thẹn, nhà họ Trần đành phải đem điều kiện ra trao đổi với người ta, biết sao giờ, trách ai bảo Trần Hoành Đạo tài cao mệnh bạc đây! Nói cười toàn bậc tao nhân mặc khách, qua lại chẳng có kẻ phàm phu, khí thế biết bao! Lão tiên sinh thầm cười trong lòng.
Ông lập tức nhờ cậy Võ tướng quân, Võ tướng quân không khách khí hỏi lão tiên sinh có bao nhiêu gia sản. Lão tiên sinh không muốn nói, nhưng lại không thể không nói, hơn nữa còn phải phóng đại lên một chút. Theo đạo lý quân tử lo về đạo chứ không lo về nghèo, ông có lẽ nên trả lời thế này — nhà tranh mười mấy mẫu, nhà cỏ tám chín gian. Dù đây là lời nói trái lương tâm, nhưng nghe qua ít nhiều cũng có chút vị thơ. Thế nhưng hiện tại ông không phải đang bàn về đạo lý, mà đang bàn về vấn đề thực tế, vấn đề thực tế muôn đời không thể dùng làm nguyên liệu để làm thơ. Ông phải nói nhiều lên, để tránh bị Võ tướng quân coi thường:
"Đọc sách thi thư gia thế, ngặt nỗi cũng có tầm mười mấy vạn; tổ tiên từng làm quan đạo đài..." Muốn tìm cách chối tội thay con trai.
"Liêm Bá chắc cũng vơ vét được không ít nhỉ? Quan không lớn, nhưng chức vụ lại béo bở." Võ tướng quân niềm nở nói.
"Cái đó, cũng tạm ổn, tạm ổn!" Lão tiên sinh vừa không muốn tỏ ra bộc trực như mấy kẻ nhà võ, lại vừa không muốn nói lệch đi giá thị trường.
"Được rồi, lão tiên sinh, cứ giao phó cho tôi; cứ chờ tin của tôi đi!" Võ tướng quân sảng khoái nhận lời.
Lão tiên sinh trút ra một hơi thở phào, cảm thấy bản thân không hề thiếu tài cán thực tế, chỉ tiếc là đường quan lộ không hanh thông; mừng vui xong không khỏi lại tự thương thân, chòm râu khẽ động đậy, miệng lẩm bẩm không thành tiếng: "Ham rượu cần chức tước nhỏ nhoi, cuồng ca gửi gắm triều đình thánh minh..."
"Hừ!" Võ tướng quân vỗ mạnh đùi một cái: "Đáng đòn thật, sao lại quên mất cơ chứ! Bảo Trai chẳng phải có một cô em út hay sao!" Ông nhìn Trần lão tiên sinh, cứ như thể lão tiên sinh nhất định phải biết Bảo Trai là ai vậy.
"Bảo Trai nào?" Lão tiên sinh không ngờ mọi chuyện lại diễn ra nhanh chóng đến thế, trong lòng hoang mang có chút sợ hãi.
"Chẳng phải là Mạnh Bảo Trai đó sao, người cực kỳ tốt! Năm đó lập chiến công hiển hách ở Nam Khẩu, được thăng chức lữ trưởng. Sau này Khâu quân trưởng phản biến, khiến anh ta cũng bị vạ lây, bị bãi chức, trong tay chẳng còn nhiều nhặn gì, cũng có tầm hai mươi vạn, người rất tuyệt. Để tôi nghĩ xem, anh ta — cũng tầm bốn mươi mốt bốn mươi hai, cô em út chắc không quá hai mươi lăm hai mươi sáu, một cô em út "già". Rất xứng đôi, cứ quyết định thế đi, ngày mai tôi sẽ tìm cậu ta, bạn tri kỷ đấy. Đúng là tuyệt đẹp đôi!"
Trần lão tiên sinh trong lòng có chút hoảng hốt, mọi chuyện suôn sẻ quá mức e là sẽ sinh biến! Mạnh Bảo Trai rốt cuộc là hạng người gì đây? Chuyện đại sự hôn nhân, đâu phải chuyện đùa giỡn qua loa. Thế nhưng, lòng tốt của Võ tướng quân không thể không nhận. Sao có thể vừa nhờ vả người ta xong lại rút lại lời chứ! Tuy nhiên, kết thông gia với một tên lữ trưởng — chẳng lẽ con trai mình không phải là trạm trưởng thám tử sao? Con nhi tôn tự hữu nhi tôn phúc, Liêm Hoành đã có số mệnh rồi, liên hôn với những người còn giàu có hơn nữa, cũng chẳng có gì là không được; mệnh đã kém, có lấy được người hiền thục như Nga Hoàng thì cũng vô ích. Người làm cha chỉ có thể tận tâm tận lực mà thôi, còn lại thì... từ từ tính tiếp; Võ tướng quân chưa chắc đã mã đáo thành công ngay được, cứ thử xem thì chẳng có gì là không được cả. Ông gật đầu.
Từ giã Võ tướng quân rồi, ông lại phấn chấn hẳn lên, cho dù chỉ là thử nghiệm, thì dẫu sao cũng được coi là một chiến thắng; giả sử Võ tướng quân coi thường nhà họ Trần, liệu có nhiệt tình làm mai mối đến thế không? Lần này không thành, đường đời còn dài, nhà họ Trần coi như đã bước chân vào một tầng lớp khác, đó là thực lực của lão tiên sinh. Liêm Hoành cũng không tệ, có cái phúc của kẻ ngốc; hy vọng sau này có thể cho nó sắc mặt tốt hơn một chút!
Gác chuyện của đứa con trai thứ hai sang một bên, ông lại nghĩ đến số tiền một nghìn đồng đó. Nói với Võ tướng quân rằng mình có trong tay tầm mười vạn, quả thực là hơi, hơi quá lời một chút, nhưng đó là thủ đoạn nhất thời; quân tử phải biết quyền biến. Dù không có mười vạn, thì một nghìn đồng cũng chẳng phải vấn đề gì lớn. Thế nhưng, tiền quyên góp của hội trưởng và tướng quân đâu cần phải tự mình bỏ tiền túi ra, chỉ một mối làm ăn là kiếm lại được ba bốn nghìn — chính là phong thư đó! Tại sao bản thân lại phải ngoan ngoãn bỏ ra một nghìn đồng trắng trợn thế chứ? Hơn nữa, sao biết được khoản tiền quyên góp của bọn chúng không phải là một loại hình buôn bán chứ! Mấy kẻ làm quan đúng là biết cách quản lý tài chính, thực sự là kinh tế học. Chắc là Liêm Bá cũng có ít nhiều bản lĩnh này, sáng sớm đem thư đến, chẳng có gì gọi là mất thể diện cả; mình không nhận, chẳng qua là làm lợi cho kẻ khác mà thôi; làm người không nên quá câu nệ thủ cách. Số tiền một nghìn đồng này làm sao để con trai biết được, mà lại không phải mất trắng ra ngoài? Trần lão tiên sinh vắt óc suy nghĩ, trong lòng dường như phong phú hơn rất nhiều, làm một đời thư sinh, đến bây giờ mới thấu hiểu tình hình chốn quan trường, mới có những vấn đề thực tế đang chờ giải quyết. Con trai làm tròn đạo hiếu là một niềm vinh quang, nhưng xét cho cùng thì vẫn rất sáo rỗng, tuy không đến mức nhận mà thấy hổ thẹn, nhưng hoàn sự không thể hiện được bản lĩnh thực sự của người làm cha. Khoản một nghìn đồng lần này, không thể để con trai gánh vác, lão tiên sinh muốn trổ tài cho chúng nó thấy, lòng hiếu thảo của con trai là chuyện của con trai, bản lĩnh của cha là chuyện của cha, ít nhất thì hai việc này — chuyện hôn nhân của Liêm Hoành và khoản quyên góp một nghìn đồng — phải do người cha này đứng ra gánh vác, cũng để cho lớp trẻ chúng nó mở mang tầm mắt, đồng thời chứng minh rằng bản thân mình không phải là một tên mọt sách gàn dở.
Trên đường phố có vẻ sáng sủa hơn ngày thường rất nhiều, bụi bay trong buổi chiều thu quang đãng trông vô cùng khô ráo, lững lờ trôi cao với những hạt bụi vàng li ti. Trên bầu trời xanh thẳm lững lờ những áng mây trắng vô cùng cao và mỏng, sắp sửa hòa quyện vào sắc xanh, dưới đôi cánh chim ưng treo lơ lửng những sợi tơ trắng dài. Lão tiên sinh cảm thấy hơi mệt mỏi, thế nhưng vô cùng phấn khích, trên trán rịn vài giọt mồ hôi, bước đi vẫn giữ nguyên dáng vẻ bệ vệ của bậc nho gia. Nam nữ thanh niên đi lại tấp nập đều đã thay những bộ trang phục mùa thu mới mẻ, những kẻ đi một mình thì ánh mắt láo liên không yên, những cặp đi cùng nhau thì tay trong tay, hoặc sóng vai thì thầm to nhỏ. Lão tiên sinh trừng mắt nhìn bọn chúng với vẻ mặt hung ác, ra cái thể thống gì thế này, nam nữ không phân biệt, thật là hỗn trướng! Lão tiên sinh thầm nghĩ nếu bản thân còn có cơ hội làm quan, nhất định phải tiêu diệt hết đám hỗn trướng này. Dưỡng dân bằng đức, tề dân bằng lễ; tuy nhiên, thời loạn trọng hình, không chém đầu mấy tên thì không xong! Đất nước sắp vong, tất sinh yêu nghiệt, loại nam nữ này chính là yêu nghiệt. Chỉ có đọc kinh sách sùng thượng lễ giáo, mới đủ sức trị quốc bình thiên hạ.
Thế nhưng, bản thân e là chẳng còn cơ hội làm quan nữa rồi, tốt nhất là làm một bậc quân tử tu thân tề gia vậy. "Thánh hiền dẫu xa thi thư vẫn còn, hơn hẳn tiếng khánh của ông hàng xóm!" Tu thân, cả đời mình giữ mình sạch sẽ như ngọc trinh; tề gia, cha nhân con hiếu. Ngước nhìn không thẹn với trời, cúi hổ với đất, lòng này vẫn sáng như gương! Quên đi đám nam nữ trên phố; đạo của ta không hành, chi bằng độc thiện kỳ thân vậy.
Ông chợt nghĩ muốn ghé qua cửa hàng mới xem thế nào, con trai đã hiếu kính cho người già, người ta nên đến xem trước khi khai trương, đưa ra vài chủ trương ý kiến cho chúng, "làm thương hay làm sĩ thì có khác gì nhau", trời giao đức cho ta, tất phải có chỗ dùng đến tài năng của mình.
Cửa hàng lương thực Tụ Nguyên đang tất bật chuẩn bị khai trương, tấm biển hiệu vẫn còn bị dán niêm phong bằng giấy vàng, góc trên bên phải bị rách một góc, để lộ ra một mảng sơn đen bóng loáng cùng chữ "Dân" đỏ chót. Bên ngoài cửa hàng đang dỡ hàng từ hai chiếc xe bò lớn, một đám đàn ông lưng trần đang khiêng những bao bột mì vào bên trong, mồ hôi đầm đìa trên lưng ướt sũng chiếc khăn vắt vai, trên tóc và lông mày đều bám một lớp muối trắng xóa bám đầy. Những con la béo tốt đứng bên cạnh xe cọ mõm vào bao thức ăn gia súc, chiếc đuôi không ngừng quất đuổi ruồi nhặng mùa thu. Mùi bột mì và mùi mồ hôi quyện lẫn vào nhau, thu hút vô số loài nhặng đầu xanh đầu đỏ, mang theo những tia sáng bay lượn hỗn loạn. Bên trong cửa hàng cũng vô cùng khẩn trương, những chiếc nong đã được bày biện ngăn nắp, đều dán giấy đỏ lên trên, các tiểu nhị đang theo các nhãn dán mà đổ các loại ngũ cốc vào trong, cám bay ngập tràn cả căn phòng, phủ một lớp màu vàng trắng lên chiếc tủ quầy mới sơn màu xanh lá. Khắp nơi đều được sơn sửa mới toanh, đỏ au xanh ngắt, trông giống như một cô dâu mới về làng, dẫu cố gắng trang điểm lồng lộn nhưng lại kỳ quặc khó coi. Bột mì chất cao như núi, mà vẫn tiếp tục khiêng vào bên trong, mềm oặt, in những chữ màu xanh, trông giống như những chiếc gối bị phù nề. Điểm đập vào mắt nhất chính là tượng Quan Công trong khám thờ, khuôn mặt đỏ lựng như cặp nến đỏ phía trước, dưới bệ thờ dán một dải giấy tiền màu sữa cùng hai ba xâu tiền vàng mã.
Trần lão tiên sinh đứng ở ngoài cửa, chờ chưởng quỹ Tôn bước ra nghênh đón. Mấy tên tiểu nhị và đám người khiêng bột mì đều phớt lờ ông, cơn giận trong lòng chực trào lên. "Tránh đường chút, đừng chắn lối!" Người khiêng hai bao bột mì lườm ông một cái cháy mặt.
"Bảo chưởng quỹ ra đây mau!" Trần lão tiên sinh gầm lên một tiếng.
"Lão đông gia! Lão đông gia!" Một tên tiểu nhị lớn tuổi hơn nhận ra ông.
"Lão đông gia! Lão đông gia!" Tiếng truyền tai nhau, mọi người bỗng chốc dừng tay công việc lại, khuôn mặt bên dưới lớp mồ hôi và bột mì lộ rõ vẻ kính trọng.
Lão tiên sinh cảm thấy dễ chịu hơn đôi chút, cố tình làm ra vẻ phớt lờ không thèm đếm xỉa. Ngẩng đầu nhìn chữ "Dân" màu đỏ lộ ra ở góc biển hiệu.
Chưởng quỹ Tôn béo tròn từ trong quầy lách ra, những nếp nhăn cười trên khuôn mặt giãn nở theo cường độ ánh sáng, bước đến cửa, khuôn mặt ngập tràn ánh nắng và những nếp nhăn cười. Bộ quần áo lụa Sơn Đông lấp lánh dưới ánh mặt trời, đôi giày vải đáy ngàn lớp dưới chân trắng đến mức khiến người ta bất chợt thấy lạnh người. "Mời vào, mời vào, lão tiên sinh." Nụ cười của chưởng quỹ hướng về phía lão đông gia, khóe mắt liếc nhìn chiếc xe chở bột mì, đôi giày đáy ngàn tránh né phân ngựa, cái đầu trọc chỉ huy đồ đệ đi pha trà và đưa khăn mặt. Hoàn toàn không hề bận rộn, mà mọi thứ đều thể hiện đúng phong thái của một chưởng quỹ. Chậm rãi bước vào trong quầy, tất cả đều im lặng, khuôn mặt béo cười của chưởng quỹ quay sang trái quay sang phải, khẽ ngẩng lên một chút, khẽ ngả về phía sau một chút; ánh mắt lão tiên sinh theo sát khuôn mặt béo cười ấy mà thu trọn mọi thứ vào tầm mắt.
Đến khu vực quầy trong, mùi sơn mới, mùi thuốc lào Quan Đông lâu năm, mùi phân ngựa ở sân sau, cùng với mùi cám thoang thoảng bay từ ngoài vào, quyện lại thành một thứ mùi đặc quánh mang phong vị rất đỗi đường hoàng. Lão tiên sinh như bước vào một thế giới hoàn toàn khác. Thứ mùi này khiến ông quên đi bản thân của trước kia, mà nghĩ đến những việc thiết thực và có ích hơn là làm một gã thư sinh. Tình cảm ngày thường xuất phát từ sách vở, nguyện vọng ngày thường xuất phát từ sách vở, rỗng tuếch, toàn là những thứ rỗng tuếch. Giờ đây ông nhìn sang dãy sổ sách bọc vải xanh treo nghiêng trên tường, chiếc bàn tính bằng gỗ tử đàn đỏ trên bàn, chiếc két sắt lớn đặt ở góc phòng, chiếc khóa khổng lồ khóa chặt lấp lánh ánh sáng, dán tấm bùa "Chiêu tài tiến bảo"... Ông cảm thấy đây là một sự nghiệp thực tế, có thể sờ nắm được; sự nghiệp này chưa chắc đã tốt hơn việc làm quan, nhưng dẫu sao vẫn mạnh hơn nhiều so với việc ngồi ngẩn ngơ trước sách vở, hay ngâm nga câu cao ngạo "Trời sinh đức cho ta". Đây mới là sinh mệnh, là hành động, là sự nghiệp. Dẫu cho không may, con trai có phải bỏ dở chức vụ chăng nữa, thì ở đây, ở đây! Rốt cuộc vẫn có gạo có mì có tiền, đây mới là kinh tế học!
Ông chợt nhớ đến số tiền một nghìn đồng kia.
"Tôn chưởng quỹ, ví dụ như, nói chuyện phiếm thôi nhé, nếu chúng ta có thể nhận thầu một đơn hàng lương thực cứu trợ; năm nay các nơi đều xảy ra thiên tai, phỏng chừng chẳng mấy chốc ngay cả nơi này cũng phải tiếp nhận không ít người tị nạn; nhận thầu lương thực cứu trợ liệu có bị lỗ vốn không nhỉ? Xin hãy nhớ rằng, đây là việc thiện đấy nhé!"
Chưởng quỹ Tôn không đoán ra được ý đồ của lão đông gia, đành phải cố gắng cười trừ: "Không lỗ được đâu, sao lại lỗ được cơ chứ?"
"Chỉ nói chuyện phiếm thôi; sao lại không thể lỗ được cơ chứ?"
Cười qua cười lại một hồi, chưởng quỹ Tôn cầm chiếc tẩu thuốc dài lên, quẹt cháy hai que diêm, cắm ngược cả hai vào ống tẩu, sau đó ngậm chiếc tẩu ngọc thàh thơi vào môi. "Nhận thầu lương thực cứu trợ chỉ có kiếm lời, không có chuyện không kiếm được đâu!" Vừa bĩu môi vừa nuốt ngụm khói dày đặc và cay nồng vào bụng. "Nói thế nào nhỉ, là thế này: lương thực cứu trợ dĩ nhiên được miễn thuế, lại được vận chuyển miễn phí, a! —"
"Còn thế nào nữa?" Lão tiên sinh nhắm mắt lại, phong thái vô cùng lớn lao.
"Dĩ nhiên chẳng ai dại gì nhận chuyên làm việc cứu trợ không công; vận chuyển miễn phí, trong này ắt có không gian co giãn." Ông ta đợi một lát, thấy lão đông gia không lên tiếng, liền nói tiếp: "Đến lúc lương thực về đến nơi, lúc phát ra thì vẫn có chừng mực riêng."
"Thế thì —" Lão tiên sinh mở bừng mắt ra.
"Không nhất thiết phải làm thế, không cần; nếu chúng ta làm, cứ nhập thật xuất thật; lợi dụng khoản vận chuyển miễn phí, lại không làm hại đến dân nạn, lại vơ vét được tiếng thơm, vừa vặn lúc khai trương, tiện thể tạo dựng uy tín luôn. Làm ăn là phải linh hoạt, tùy cơ ứng biến." Chưởng quỹ Tôn ngậm tẩu thuốc, liếc nhìn đôi giày đáy ngàn màu trắng.
"Làm ăn là phải linh hoạt," câu nói đó vẫn văng vẳng bên tai lão tiên sinh, giống như viết văn vậy, có khởi có thừa, có chuyển có hợp...
"Lão tiên sinh, ngài có đường dây nào không?" Chưởng quỹ Tôn thăm dò hỏi.
"Đường dây gì cơ?"
"Nhận thầu lương thực cứu trợ ấy."
"Để ta suy nghĩ đã."
"Chi phí vận động lo lót chắc cũng không nhỏ đâu."
"Có người, có người; để ta suy nghĩ đã." Lão tiên sinh dần dần cảm thấy chưởng quỹ Tôn không hề đáng ghét chút nào. Võ tướng quân và chưởng quỹ Tôn đều không đáng ghét như tưởng tượng, có lẽ bản thân mình hơi quá cứng nhắc rồi chăng; đạo tuy dùng để đoan chính bản thân, nhưng cũng có thể bóp nghẹt sinh khí, có lẽ phải thay đổi một chút, bản thân có tiền, có thân phận, thì việc truyền bá đạo lý há chẳng phải sẽ dễ dàng hơn sao; Thang Vũ đều là hoàng đế, giàu có bốn bể, nhưng vẫn không hổ danh là bậc thánh nhân. Lấy số tiền một nghìn đó, mang thêm một hai nghìn nữa đi lo lót giao thiệp cũng chẳng có gì là không thể, giả như nhờ thế mà việc làm ăn hưng thịnh lên, mỗi ngày thu vào vạn lượng... Ông cùng chưởng quỹ Tôn bàn bạc vô cùng tỉ mỉ.
Lúc sắp rời đi, chưởng quỹ Tôn chợt nhớ ra: "Lão tiên sinh, trong quầy vẫn còn thiếu một tấm biển hiệu, xin lão tiên sinh chọn giúp hai chữ thật hay, rồi viết phóng bút; ngày mai con sẽ tự mình đến lấy."
"Viết chữ gì bây giờ?" Lão tiên sinh có vẻ rất tôn trọng ý kiến của chưởng quỹ.
"Xin lão tiên sinh cứ tự nhiên phác họa, con toàn một bụng chữ nghĩa quê mùa!"
Lão tiên sinh cười ha hả, làn gió nhẹ thổi chòm râu dài lệch đi một chút, phấp phới bay trong ánh nắng như những sợi tơ vàng thưa thớt.