Kể từ lúc trùm bao bố lên người và ngồi nép phía sau chiếc xe trượt tuyết, Nikita vẫn không hề nhúc nhích. Vốn quen sống gần gũi với thiên nhiên và từng trải qua cảnh thiếu thốn, anh rất kiên nhẫn và có thể chờ đợi suốt nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày, mà không hề bồn chồn hay cáu kỉnh. Anh nghe tiếng chủ gọi mình, nhưng không đáp lời vì chẳng muốn cử động hay lên tiếng. Dù vẫn cảm thấy chút ấm áp từ ly trà vừa uống và từ sự vận động gắng sức lúc trèo qua đống tuyết, anh biết rằng hơi ấm ấy sẽ chẳng kéo dài và anh cũng chẳng còn chút sức lực nào để vận động làm ấm người lại nữa. Anh kiệt sức chẳng khác nào con ngựa khi đã dừng chân, dù roi có quất thế nào cũng nhất quyết không đi tiếp, buộc người chủ phải cho ăn thì mới mong tiếp tục kéo xe. Bàn chân đi chiếc ủng thủng lỗ đã tê cóng đến mức anh chẳng còn cảm nhận được ngón chân cái nữa. Thêm vào đó, toàn thân anh ngày một lạnh buốt hơn.

Ý nghĩ rằng mình có thể — và rất có thể — sẽ chết trong đêm nay thoáng hiện trong đầu, nhưng lại không mang đến cảm giác quá khó chịu hay đáng sợ. Chẳng lấy gì làm khó chịu, bởi cuộc đời anh vốn chẳng phải là một chuỗi ngày hội hè liên miên, trái lại, đó là một vòng quay lao động vất vả không ngơi nghỉ khiến anh đã bắt đầu thấy mệt mỏi. Và cũng chẳng lấy gì làm đáng sợ, bởi ngoài những người chủ từng phục vụ ở đây như Vasili Andreevich, anh luôn cảm thấy bản thân mình còn phụ thuộc vào Vị Chủ Tối Cao — đấng đã đưa anh đến với cuộc đời này — và anh biết rằng dẫu có chết đi, anh vẫn nằm trong quyền năng của Ngài và sẽ không bị Ngài đối xử tệ bạc. «Thật tiếc khi phải buông bỏ những gì quen thuộc và gắn bó lâu nay. Nhưng biết làm sao được, rồi tôi cũng sẽ quen với những điều mới mẻ mà thôi.»

«Tội lỗi ư?» anh thầm nghĩ, và chợt nhớ lại thói nát rượu, số tiền đã tiêu tơi bời vì hơi men, những lần anh xúc phạm vợ con, những lời nguyền rủa, sự lơ đễnh việc thờ phượng ở nhà thờ và việc giữ chay tịnh, cùng tất cả những điều mà vị linh mục từng quở trách anh trong buổi xưng tội. «Đương nhiên đó là tội lỗi. Nhưng ngẫm lại, há tự tôi muốn vướng vào chúng sao? Rõ ràng Chúa sinh ra tôi vốn là thế. Thử hỏi, những tội lỗi ấy ư? Tôi biết trốn đi đâu cho thoát?»

Thế là ban đầu anh nghĩ về những chuyện có thể xảy đến với mình trong đêm nay, rồi sau đó lại không bận tâm đến những suy nghĩ ấy nữa mà buông xuôi để mặc những ký ức tự trôi nổi trong đầu. Lúc này, anh nhớ đến việc thím Martha đến nhà, cảnh uống rượu say sưa giữa những người thợ cùng quyết định bỏ rượu của chính mình, rồi nhớ đến chuyến đi hiện tại, căn nhà của Taras và câu chuyện về việc gia đình phân rã, rồi nhớ đến đứa con trai nhỏ của mình, nhớ đến con Mukhorty đang đứng trú dưới tấm bạt, và cả người chủ đang làm chiếc xe trượt kẽo kẹt vì trằn trọc không yên bên trong. «Chắc hẳn chính ngài cũng thấy hối hận vì đã cất bước lên đường, thưa ngài,» anh thầm nghĩ. «Thật khó lòng dứt bỏ một cuộc đời như cuộc đời của ngài! Đâu giống như phận đời của chúng con.»

Rồi tất cả những ký ức ấy bắt đầu nhòe đi và trộn lẫn vào nhau trong tâm trí, đưa anh chìm vào giấc ngủ.

Nhưng khi Vasili Andreevich trèo lên lưng ngựa, giật mạnh chiếc xe trượt — nơi phần tựa lưng đang có Nikita tựa vào — khiến chiếc xe dịch chuyển và va vào lưng anh bằng một trong hai càng xe, anh bừng tỉnh và buộc phải thay đổi tư thế dù muốn hay không. Khó nhọc duỗi thẳng đôi chân và rũ sạch tuyết bám trên đó, anh đứng dậy, và một cái giá buốt nhói thấu xương ngay lập tức lan tỏa khắp toàn thân. Nhận thức được tình hình, anh liền gọi Vasili Andreevich để xin lại tấm bạt mà con ngựa không còn cần đến nữa, cốt để quấn người cho ấm.

Thế nhưng Vasili Andreevich chẳng hề dừng lại mà cứ thế khuất lấp giữa màn tuyết trắng xóa.

Bị bỏ lại một mình, Nikita đứng ngẫm nghĩ giây lát xem mình nên làm gì. Anh cảm thấy bản thân không còn đủ sức để đi tìm nhà dân nữa. Anh cũng chẳng thể quay lại ngồi chỗ cũ được nữa — nơi ấy giờ đây đã ngập đầy tuyết. Anh thấy mình cũng chẳng tài nào sưởi ấm nổi trong chiếc xe trượt, bởi chẳng còn gì để đắp, trong khi chiếc áo khoác và áo cừu thì hoàn toàn mất đi khả năng giữ ấm. Anh thấy lạnh buốt cứ như thể trên người chẳng mặc gì ngoài một chiếc áo sơ mi. Nỗi sợ hãi bắt đầu bủa vây lấy anh. «Lạy Chúa, Cha trên trời!» anh thì thầm, và lòng chợt thấy được an ủi khi nhận ra mình không hề cô độc, rằng vẫn có Đấng hằng lắng nghe và sẽ không bỏ rơi anh. Anh thở dài một tiếng thật sâu, trùm kín bao bố lên đầu, rồi bò hẳn vào trong xe trượt và nằm xuống chỗ mà người chủ của mình vừa nằm lúc trước.

Tuy nhiên, anh chẳng thể sưởi ấm được chút nào trong chiếc xe ấy. Ban đầu toàn thân anh run lẩy bẩy, rồi cơn run dần dứt hẳn và anh cứ thế lịm đi, mất dần ý thức. Anh chẳng biết mình đang chết hay đang chìm vào giấc ngủ, chỉ cảm thấy bản thân đã sẵn sàng đón nhận cả hai điều ấy như nhau.