Trong lúc ấy, Vasili Andreevich dùng cả đôi chân lẫn đầu dây cương để thúc con ngựa đi về hướng mà chẳng vì lý do gì ông vẫn đinh ninh là có khu rừng và túp lều của người giữ rừng ở đó. Tuyết quất vào mắt ông và gió như chực chặn đứng đường đi, nhưng cúi gập người về phía trước, tay liên tục giắt vạt áo cho kín lại và chèn nó vào giữa cơ thể với tấm đệm cương lạnh ngắt vốn đang khiến ông không tài nào ngồi cho đàng hoàng được, ông vẫn rướn người thúc ngựa. Chú ngựa Mukhorty vâng lời bước nước kiệu dẫu cho đi rất khó nhọc, tiến thẳng theo hướng mà nó được điều khiển.
Vasili Andreevich cứ thế cỡi ngựa tiến thẳng về phía trước trong khoảng năm phút, theo ý nghĩ của ông, chẳng thấy gì ngoài đầu ngựa và một khoảng trắng xóa hoang vu, chỉ nghe tiếng gió rít bên đôi tai con ngựa và phần cổ áo của chính mình.
Bỗng một mảng tối hiện ra trước mắt ông. Trái tim ông đập rộn lên vì vui sướng, và ông liền cỡi ngựa tiến về phía vật thể ấy, trong tưởng tượng đã mường tượng ra những bức tường của những ngôi nhà trong làng. Thế nhưng mảng tối đó không đứng yên mà cứ chuyển động; và đó chẳng phải là làng mạc gì cả mà là mấy thân cây ngải cứu cao vươn lên khỏi lớp tuyết ở ranh giới giữa hai thửa ruộng, đang oằn mình chống chọi tuyệt vọng dưới sức ép của cơn gió thổi bạt chúng sang một bên và rít qua từng kẽ lá. Cảnh tượng cây ngải cứu bị ngọn gió vô tình hành hạ ấy khiến Vasili Andreevich bỗng rùng mình chẳng rõ vì sao, và ông vội vã thúc ngựa đi tiếp, hoàn toàn không nhận ra rằng khi tiến đến gần khóm ngải cứu đó, ông đã đổi hẳn hướng đi và giờ đang quay đầu về hướng ngược lại, dẫu trong đầu vẫn đinh ninh là mình đang tiến về phía túp lều. Thế nhưng con ngựa cứ lạng sang phải, còn Vasili Andreevich thì liên tục gạt nó sang trái.
Lại một vật gì đó tối sẫm xuất hiện trước mặt ông. Một lần nữa ông lại mừng rỡ, đinh ninh rằng lần này thì chắc chắn là làng mạc rồi. Thế nhưng một lần nữa, đó vẫn chỉ là ranh giới ngải cứu cũ, vẫn là khóm ngải cứu ấy đang oằn mình chống chọi trong gió và gieo rắc nỗi kinh hoàng phi lý vào tâm can ông. Nào chỉ có thế, bên cạnh khóm ngải cứu ấy còn có cả một vết chân ngựa đã bị tuyết lấp một phần. Vasili Andreevich dừng lại, cúi người chăm chú quan sát. Đó chính là một vết chân ngựa chỉ mới lấp tuyết một nửa, và chẳng thể là của ai khác ngoài những dấu móng ngựa của chính ông. Rõ ràng là ông đã đi vòng trong một vòng tròn nhỏ. "Ta sẽ chết mất thôi!" — ông nghĩ thầm, và để không gục ngã trước nỗi sợ hãi, ông càng thúc ngựa mạnh hơn, nheo mắt nhìn vào màn đêm tuyết mịt mùng nơi chỉ toàn những đốm sáng chập chờn, chớp nhoáng. Có lúc ông tưởng như nghe thấy tiếng chó sủa hay tiếng sói hú, nhưng âm thanh ấy quá đỗi mờ ảo và rời rạc khiến ông chẳng phân biệt nổi là mình thực sự nghe thấy hay chỉ đang tưởng tượng ra, thế là ông dừng lại căng tai lắng nghe.
Bỗng một tiếng thét kinh hoàng, điếc tai vang lên sát bên tai ông, và mọi thứ dưới thân ông bỗng chao đảo, rung chuyển. Ông vội ôm lấy cổ Mukhorty, nhưng con vật cũng đang run lẩy bẩy từ đầu đến chân và tiếng thét đáng sợ ấy càng lúc càng trở nên dữ dội hơn. Trong vài giây, Vasili Andreevich hoàn toàn mất hồn mất vía, không tài nào định thần hay hiểu nổi chuyện gì đang xảy ra. Hóa ra chỉ là Mukhorty, chẳng biết là để tự cổ vũ bản thân hay để gọi cứu viện, đã cất lên một tiếng hí vang lừng và đanh thép.
"Chà, đồ khốn! Mày làm ta sợ chết khiếp, đồ quỷ tha ma bắt!" — Vasili Andreevich thầm nghĩ. Thế nhưng ngay cả khi đã hiểu rõ nguyên nhân khiến mình hoảng loạn, ông vẫn không tài nào xua đi được cảm giác sợ hãi ấy.
"Ta phải bình tĩnh lại và suy tính cho thấu đáo," — ông tự nhủ, thế nhưng đôi chân vẫn không sao dừng lại được, ông tiếp tục thúc ngựa đi, hoàn toàn không nhận ra rằng mình đang đi xuôi chiều gió thay vì ngược chiều như trước. Cơ thể ông, nhất là phần giữa hai chân tiếp xúc với tấm đệm cương mà chiếc áo khoác dày không che tới được, đang lạnh cóng đến đau buốt, nhất là lúc con ngựa đi chậm. Chân tay ông run lẩy bẩy và nhịp thở trở nên dồn dập. Ông mường tượng ra cảnh mình đang bỏ mạng giữa chốn hoang vu ngập tràn tuyết trắng này, mà chẳng tìm thấy chút lối thoát nào.
Đột nhiên, con ngựa dưới thân ông khựng lại vì vấp phải vật gì đó, rồi lún sâu vào một đống tuyết trôi, chới với ngã khụy sang một bên. Vasili Andreevich vội nhảy xuống, nhưng trong lúc nhảy, ông đã kéo lệch cả dải đai ngực mà chân đang đặt lên, khiến tấm đệm cương ông bám vào khi xuống ngựa bị xoắn tít lại. Ngay khi ông vừa chạm đất, con ngựa liền vùng vẫy đứng dậy, lao tới trước, tung mình nhảy vọt lên một hai nhịp, hí lên một tiếng nữa, rồi cứ thế kéo lê theo tấm bạt trải cùng dải đai ngực, mất hút vào màn tuyết, bỏ lại một mình Vasili Andreevich giữa đống tuyết trắng xóa.
Ông lếu thế sải bước đuổi theo con ngựa, nhưng lớp tuyết quá dày còn áo khoác thì nặng trịch khiến mỗi bước chân lún sâu đến tận đầu gối, chỉ đi chưa đầy hai mươi bước là ông đã thở không ra hơi phải dừng lại. "Rừng cây, đàn bò, mảnh đất thuê, cửa hiệu, quán trọ, ngôi nhà với cái kho lợp mái sắt, và cả đứa con thừa kế của ta nữa," — ông nghĩ. "Làm sao ta có thể bỏ lại tất cả những thứ đó cơ chứ? Chuyện này nghĩa là sao? Không thể nào có chuyện đó được!" Những ý nghĩ ấy xẹt qua trong đầu ông. Rồi ông lại nghĩ đến khóm ngải cứu bị gió quật ngã mà ông đã đi qua tận hai lần, và một nỗi khiếp hoàng chụp xuống khiến ông không sao tin nổi vào sự thật đang diễn ra trước mắt. "Đây có lẽ chỉ là một giấc mơ?" — ông thầm nghĩ, và cố gắng tỉnh dậy nhưng không tài nào làm được. Thứ tuyết đang quất vào mặt ông, phủ kín người ông và làm tê cóng bàn tay phải đã bị mất chiếc găng chính là tuyết thật, và chốn hoang mạc nơi ông đang trơ trọi một mình tựa như khóm ngải cứu kia, đang chờ đón cái chết tất yếu, chóng vánh và vô nghĩa, chính là sự thật phũ phàng.
“Lạy Mẹ Thiên Chúa! Hỡi Thánh Nicholas nhân từ, bậc thầy của đức tiết độ!” — ông thầm cầu nguyện, chợt nhớ đến buổi lễ ngày hôm trước cùng bức thánh tượng với khuôn mặt đen đẫm và khung mạ vàng, nhớ đến những ngọn nến mà ông đã bán để người ta đem dâng trước bức thánh tượng ấy để rồi hầu như ngay sau đó chúng lại được mang trả lại cho ông gần như còn nguyên vẹn chưa hề cháy, và ông đã cất chúng vào rương hàng. Ông bắt đầu cầu xin vị Thánh Nicholas Hiển Vinh cứu giúp, hứa sẽ dâng lễ tạ ơn cùng mấy ngọn nến. Thế nhưng ông nhận thức rõ ràng và rành mạch rằng bức thánh tượng, khung tranh, những ngọn nến, vị linh mục và buổi lễ tạ ơn kia, dẫu vô cùng quan trọng và cần thiết trong nhà thờ, thì ở nơi đây chẳng thể giúp gì được cho ông, và giữa những ngọn nến, lễ vật ấy với tình cảnh khốn cùng hiện tại của ông hoàn toàn chẳng có lấy một mối liên hệ nào. "Ta không được phép tuyệt vọng," — ông nghĩ. "Ta phải lần theo dấu chân con ngựa trước khi tuyết kịp lấp kín. Nó sẽ dẫn đường ra, hoặc may ra ta còn bắt kịp nó. Chỉ có điều không được vội vã, kẻo ta sẽ lún sâu hơn và càng tuyệt vọng hơn."
Thế nhưng bất chấp quyết tâm phải đi thật bình tĩnh, ông vẫn lao đi và thậm chí chạy cắm cổ, liên tục vấp ngã, rồi lồm cồm đứng dậy và lại ngã. Dấu chân con ngựa ở những đoạn tuyết không dày giờ đã hầu như chẳng còn nhìn rõ. "Ta tiêu đời rồi!" — Vasili Andreevich nghĩ thầm. "Ta sẽ mất dấu và chẳng thể bắt kịp con ngựa nữa." Thế nhưng đúng lúc ấy, ông nhìn thấy một vật gì đó màu đen. Đó chính là Mukhorty, và không chỉ có mỗi Mukhorty, mà còn cả chiếc xe trượt tuyết với phần càng xe và chiếc khăn trùm đầu. Mukhorty, với tấm vải bố và dải đai ngực bị xoắn lệch sang một bên, đang đứng không phải ở chỗ cũ mà gần phía càng xe hơn, chiếc đầu cúi gằm xuống do bị vướng vào phần dây cương mà nó đang dẫm lên. Hóa ra Vasili Andreevich đã lún sâu vào chính cái khe mà Nikita từng ngã xuống trước đó, và Mukhorty đã đưa ông quay trở lại gần chiếc xe trượt, khi mà ông rời khỏi lưng nó chưa đầy năm mươi bước chân tính từ vị trí đỗ xe.
