Lết được trở lại chiếc xe trượt tuyết, Vasili Andreevich bám lấy nó và đứng lặng đi một hồi lâu để trấn tĩnh và lấy lại hơi thở. Nikita không còn nằm ở chỗ cũ nữa, nhưng trong xe có một vật gì đó đã bị tuyết phủ lấp, và Vasili Andreevich đoán ngay đó chính là Nikita. Nỗi kinh hoàng lúc nãy giờ đã tan biến hoàn toàn, nếu có chút sợ hãi nào sót lại thì đó chỉ là sợ cái cảm giác kinh khủng khi nãy trên lưng ngựa và nhất là lúc bị bỏ lại một mình giữa bão tuyết sẽ quay trở trở lại. Bằng mọi giá hắn phải tránh xa nỗi sợ ấy, và để xua đuổi nó, hắn buộc phải làm gì đó — phải tìm việc gì đó để bận rộn. Việc đầu tiên hắn làm là quay lưng lại hướng gió và mở tung chiếc áo choàng lông. Sau đó, vừa lúc hơi thở đã điều hòa lại đôi chút, hắn giũ sạch tuyết trong đôi bốt và chiếc găng tay trái (chiếc găng tay phải đã mất hút vĩnh viễn và giờ này có lẽ đang nằm đâu đó dưới lớp tuyết dày cả chục phân); rồi theo thói quen mỗi khi bước ra khỏi cửa hàng để đi mua lúa mạch của nông dân, hắn kéo thắt lưng xuống thấp, siết chặt lại và sẵn sàng hành động. Việc đầu tiên nảy ra trong đầu hắn là gỡ chiếc dây cương đang vướng ở chân con Mukhorty. Làm xong việc đó, hắn buộc nó vào cái đinh sắt ở phía trước xe trượt như cũ, rồi định vòng ra sau hông ngựa để nắn lại bộ dây đai, đệm lót và phủ tấm vải lên người nó; nhưng đúng lúc ấy, hắn nhận thấy có cái gì đó đang động đậy trong xe và cái đầu của Nikita nhô lên khỏi lớp tuyết phủ. Nikita, người đã nửa cứng đờ vì giá lạnh, khó nhọc chồm dậy và ngồi ngẩng lên, đưa tay quơ quơ trước mũi một cách kỳ lạ như thể đang xua đuổi ruồi nhặng. Anh khua tay, lẩm bẩm điều gì đó, và trong mắt Vasili Andreevich, hình như anh đang gọi mình. Vasili Andreevich bỏ dở việc tráp lại tấm vải bạt, bước thẳng tới chiếc xe trượt.

– Chuyện gì thế? – hắn hỏi. – Anh đang nói gì vậy?

– Tôi... tôi sắp chết rồi, thế đấy – Nikita thều thào, nói năng khó nhọc. – Hãy giao lại số tiền anh còn nợ cho đứa con trai tôi, hoặc cho vợ tôi cũng được, sao cũng được.

– Sao cơ, anh bị cóng thật rồi à? – Vasili Andreevich hỏi.

– Tôi thấy tận số đến nơi rồi. Xin Chúa nhân từ tha thứ cho tôi... – Nikita nói với giọng nghẹn ngào, vừa nói vừa tiếp tục khua tay trước mặt như thể đang xua ruồi.

Vasili Andreevich đứng lặng thinh, bất động trong nửa phút. Rồi đột nhiên, với sự quả quyết y hệt như lúc hắn vỗ tay chốt lấy một mối hàng hời, hắn lùi lại một bước, xắn tay áo lên và bắt đầu cào tuyết bám trên người Nikita cũng như hất tuyết ra khỏi xe. Làm xong việc đó, hắn vội vã tháo thắt lưng, mở tung chiếc áo lông, rồi đè Nikita xuống và nằm rạp lên người anh, phủ lên anh không chỉ bằng chiếc áo choàng lông mà bằng cả thân hình đang hừng hực hơi ấm của mình. Sau khi nhét vạt áo choàng vào giữa người Nikita và thành xe, rồi dùng đầu gối giữ chặt lấy mép áo, Vasili Andreevich nằm sấp như vậy, áp chặt đầu vào phần đầu xe. Lúc này, hắn không còn nghe thấy tiếng động của con ngựa hay tiếng gió rít nữa, mà chỉ nghe thấy tiếng thở của Nikita. Thoạt đầu, và trong một hồi lâu, Nikita nằm im bất động, rồi anh thở dài một hơi thật sâu và cựa quậy.

– Đấy thấy chưa, thế mà cứ bảo là sắp chết! Cứ nằm im đi rồi sẽ ấm lên, cách của chúng ta là thế... – Vasili Andreevich bắt đầu nói.

Nhưng ngạc nhiên làm sao, hắn không thể nói tiếp được nữa, bởi nước mắt trào ra khóe mi và hàm dưới bắt đầu run lẩy bẩy. Hắn nín bặt, chỉ biết nấc nghẹn để kìm lại những thứ chực trào lên cổ họng. "Hóa ra mình đã hoảng sợ đến mức kiệt quệ cả người," hắn thầm nghĩ. Nhưng sự suy sụp này không những chẳng khó chịu chút nào, mà lại mang đến cho hắn một niềm vui kỳ lạ chưa từng có trong đời.

– Đúng cách của chúng ta rồi! – hắn tự nhủ, cảm thấy một nỗi xót xa kỳ lạ và trang nghiêm. Hắn cứ nằm như thế một lúc lâu, dùng lông áo lau nước mắt và lấy đầu gối chèn lại vạt áo bên phải cứ bị gió lật lên mãi.

Nhưng hắn lại khao khát đến cháy bỏng được kể cho ai đó nghe về trạng thái hạnh phúc này của mình, nên hắn cất tiếng gọi: – Nikita!

– Khoan khoái, ấm áp lắm! – có tiếng vọng lên từ bên dưới.

– Đấy, anh thấy chưa, bạn hiền, suýt chút nữa là tôi mất mạng rồi đấy. Cả anh nữa, cũng đã chết cóng rồi, và lẽ ra tôi cũng...

Nhưng hàm hắn lại bắt đầu run lên, mắt ngấn lệ, và hắn không tài nào thốt thêm được lời nào nữa.

– Thôi, kệ đi, – hắn nghĩ. – Tự ta, ta biết rõ những gì ta cần biết.

Hắn im lặng và cứ nằm nguyên tư thế ấy suốt một thời gian dài.

Nikita truyền hơi ấm lên cho hắn từ phía dưới, còn những chiếc áo lông thì sưởi ấm cho hắn từ phía trên. Chỉ có đôi tay — thứ dùng để giữ chặt các vạt áo ôm lấy hai bên sườn Nikita — và đôi chân cứ bị gió thổi làm cho hở ra bắt đầu tê cóng, nhất là bàn tay phải không có găng. Nhưng hắn chẳng mảy may nghĩ đến đôi chân hay đôi tay của mình, mà tâm trí chỉ dồn hết vào việc làm sao sưởi ấm cho người nông dân đang nằm dưới thân mình. Hắn ngẩng lên nhìn con Mukhorty mấy lần và thấy rõ lưng ngựa đang bị bỏ trống, tấm vải bố cùng bộ dây đai thì nằm lăn lóc trên tuyết; hắn biết mình phải đứng dậy để che chắn cho con vật, nhưng hắn không sao đành lòng rời khỏi Nikita và làm gián đoạn dù chỉ trong chốc lát cái trạng thái hân hoan mà hắn đang tận hưởng. Hắn hoàn toàn không còn cảm thấy chút sợ hãi nào nữa.

– Đừng lo, lần này thì chúng ta không để mất hắn đâu! – hắn tự nhủ, nhắc đến việc sưởi ấm cho người nông dân với vẻ kiêu hãnh y hệt như khi hắn khoe khoang về những vụ mua bán của mình.

Vasili Andreevich cứ nằm như thế một tiếng, hai tiếng, rồi tiếng thứ ba, nhưng hắn hoàn toàn không cảm nhận được thời gian trôi đi. Ban đầu, những ấn tượng về trận bão tuyết, gọng xe trượt, và con ngựa với chiếc vòng cổ lắc lư trước mắt cứ thoắt ẩn thoắt hiện trong tâm trí hắn; rồi hắn nhớ đến Nikita đang nằm dưới người mình, sau đó những ký ức về ngày hội, người vợ, viên cảnh sát trưởng, và thùng nến bắt đầu đan xen vào những hình ảnh ấy; rồi lại là Nikita, lần này là nằm dưới chiếc thùng nến ấy; rồi những người nông dân, khách hàng, thương lái, cùng những bức tường trắng của ngôi nhà mái lợp tôn có Nikita nằm bên dưới lần lượt hiện lên trong tưởng tượng của hắn. Về sau, tất cả những ấn tượng đó hòa quyện thành một sự hư vô đồng nhất. Giống như các màu sắc của cầu vồng hòa lẫn vào một luồng ánh sáng trắng, tất cả những ấn tượng khác nhau ấy hòa quyện làm một, và hắn chìm vào giấc ngủ.

Hắn ngủ say không mộng mị trong một thời gian dài, nhưng vừa đến gần sáng, những ảo ảnh lại bắt đầu xuất hiện trở lại. Hắn thấy mình đang đứng cạnh thùng nến và vợ của Tikhon đang hỏi mua một ngọn nến năm xu để cúng hội thánh. Hắn muốn với lấy một ngọn để đưa cho bà, nhưng đôi tay không sao nhấc lên được vì bị giữ chặt trong túi quần. Hắn muốn đi vòng qua chiếc thùng nến nhưng đôi chân cứ dính chặt lấy sàn đá, đôi giày galosh mới tinh đã bám chặt xuống đất, khiến hắn không thể nhấc chân lên nổi cũng chẳng rút chân ra khỏi giày được. Rồi chiếc thùng nến bỗng biến thành một chiếc giường, và Vasili Andreevich đột nhiên thấy mình đang nằm trên chiếc giường ở nhà. Hắn nằm trên giường mà không tài nào đứng dậy được. Thế nhưng hắn bắt buộc phải dậy, vì Ivan Matveich, viên cảnh sát trưởng, chẳng mấy chốc sẽ tới tìm và hắn phải đi cùng ông ta — hoặc là để ngã giá mua khu rừng, hoặc là để nắn lại bộ dây đai cho con Mukhorty.

Hắn hỏi vợ mình: – Này Nikolaevna, ông ấy vẫn chưa đến à? – Chưa, chưa thấy đến đâu – bà đáp. Hắn nghe có tiếng xe lái đến trước bậc thềm. – Chắc là ổng rồi. – Không, ổng đi vụt qua luôn rồi. – Này Nikolaevna! Này cô Nikolaevna, ổng vẫn chưa tới à? – Không. Hắn vẫn nằm trên giường, không đứng dậy được, chỉ mỏi mòn chờ đợi. Và sự chờ đợi ấy vừa kỳ quái vừa tràn ngập niềm vui. Rồi đột nhiên niềm vui của hắn được trọn vẹn. Người mà hắn đang mong ngóng cuối cùng cũng đã đến; không phải viên cảnh sát trưởng Ivan Matveich, mà là một người khác — thế nhưng đó chính là người mà hắn hằng ngóng đợi. Người ấy đến và gọi hắn; chính là vị ấy đã gọi và bảo hắn hãy nằm đè lên người Nikita. Và Vasili Andreevich vô cùng sung sướng vì vị ấy đã đến tìm mình.

– Tôi đến đây! – hắn hân hoan kêu lên, và tiếng thét ấy đã đánh thức hắn dậy, nhưng đánh thức một con người hoàn toàn khác với kẻ đã chìm vào giấc ngủ trước đó. Hắn cố đứng dậy nhưng không được, cố cử động tay cũng không xong, nhúc nhích chân hay quay đầu lại đều bất thành. Hắn ngạc nhiên nhưng hoàn toàn không hề hoảng hốt trước tình trạng đó. Hắn hiểu rằng đây chính là cái chết, và điều đó cũng chẳng làm hắn mảy may bận tâm.

Hắn nhớ ra rằng Nikita đang nằm dưới người mình, rằng anh đã được sưởi ấm và hãy còn sống, và hắn thấy dường như chính hắn là Nikita và Nikita chính là hắn, rằng sự sống của hắn không còn nằm trong bản thân hắn nữa mà đặt trọn vào Nikita. Hắn căng tai lắng nghe và nghe thấy tiếng Nikita đang thở, thậm chí còn ngáyè khẽ. – Nikita vẫn sống, vậy là ta cũng đang sống! – hắn đắc ý tự nhủ.

Và hắn nhớ đến tiền bạc, cửa hàng, ngôi nhà, những thương vụ mua bán, cả hàng triệu rúp của Mironov, rồi hắn thấy thật khó mà hiểu nổi tại sao kẻ mang tên Vasili Brekhunov kia lại có thể bận tâm đến từng ấy thứ chuyện vô bổ trong suốt những năm tháng qua.

– À, đó là vì hắn chưa biết đâu mới là điều thực sự có ý nghĩa – hắn tự nhủ về cái con người Vasili Brekhunov ấy. – Hắn ta nào có biết, nhưng giờ thì ta đã biết, và biết chắc chắn. Giờ thì ta đã rõ! – Và hắn lại nghe thấy tiếng gọi của Đấng từng gọi hắn lúc trước. – Tôi đến đây! Đến đây! – hắn hoan hỉ đáp lời, và toàn bộ con người hắn ngập tràn một niềm xúc động vui sướng. Hắn cảm thấy mình được giải thoát và chẳng còn gì có thể giữ chân hắn lại được nữa.

Sau khoảnh khắc ấy, Vasili Andreevich hoàn toàn không còn nhìn thấy, nghe thấy hay cảm nhận được bất cứ điều gì trên cõi đời này nữa.

Khắp xung quanh, tuyết vẫn cuồn cuộn bay. Những trận bão tuyết ấy vẫn xoáy vòng, vùi lấp chiếc áo choàng lông của Vasili Andreevich giờ đã lạnh ngắt, con Mukhorty đang run lẩy bẩy, chiếc xe trượt tuyết nay hầu như đã bị chôn vùi, và Nikita đang nằm ở đáy xe, vẫn được giữ ấm dưới thân người chủ đã qua đời.