Vào lúc năm giờ, cửa hàng bách hóa trên đại lộ Broadway tự xưng lực chuẩn bị cho chặng cuối cùng của ngày làm việc kéo dài chín tiếng đồng hồ. Những thiếu nữ với nỗi mệt mỏi thấm đượm vào cả thể xác lẫn tâm hồn, hằn rõ trên nét mặt qua những nếp nhăn li ti tựa nét chữ ngay hàng thẳng lối, đứng chéo chân theo kiểu chim bồ nông, hết trụ chân này rồi lại đổi sang chân kia để giảm bớt cơn ê ẩm.

Những nhân viên hướng dẫn khách hàng không còn giữ được vẻ lịch thiệp mượt mà như buổi sáng; một người phụ nữ điểm tô mái tóc hoa râm ở quầy áo nịt ngực bỗng tái xanh, lả đi và phải được đưa vào phòng cấp cứu để hồi sức; bộ phận trang sức phủ lên những khay bày hàng một lớp vải bạt màu nâu nhạt; dòng khách mua sắm thưa thớt dần thành một nhúm nhỏ.

Đối diện với quầy hàng xén và cúc áo, quầy ô bỗng bừng sáng với đợt giảm giá những chiếc ô cán gỗ, vải gần như lụa; xa hơn chút nữa, một chiếc bàn đặc biệt bày áo mưa vải cao su loại ba đồng chín mươi tám xu được đẩy hẳn ra giữa lối đi.

Cô Tillie Prokes ngước nhìn khoảng sáng ban ngày hắt qua các quầy lụa — một trận mưa phùn đang hắt vào tấm cửa kính.

"Nói thật chứ, Mame, cảnh này chẳng làm ngươi ta rũ sạch cả hơi sức đi sao?"

"Cậu đang bị cái gì hành hạ thế?"

"Trời mưa như trút nước thế này, thế mà tối nay tớ lại phải mặc chiếc áo khoác màu vàng nâu mới sắm, vì tớ đã trót hứa trong thư là sẽ mặc chiếc áo khoác màu nâu phớt có đính chiếc nơ đỏ ở vạt áo bên trái, để anh ấy nhận ra tớ khi bước vào tiệm thuốc."

Mame chống hai tay lên hông, hít một hơi thật sâu như một giọng nữ cao đang thử sức lồng ngực, rồi tựa người vào chiếc tủ đựng chỉ bằng gỗ.

"Trời mưa to thế cơ à? Cậu nghĩ sao nào? Nhìn lão quản lý kìa, đang bắt con bé Myrtle ra đứng ngoài lối đi ở cái bàn bán áo mưa kìa — thấy chưa! Tớ đã bảo cậu rồi mà! Chà! Chắc bây giờ con bé tức đến mức có thể nhai nát cả kim cương ấy chứ."

"Cổ tức sao bằng tớ được; nhưng dù có ướt sũng thì tối nay tớ vẫn cứ phải mặc chiếc áo màu nâu ấy."

Tillie bán một vỉ kim khay và đăm đăm nhìn mảnh cửa kính với một nếp nhăn lo lắng trên khuôn mặt nhỏ nhắn, tựa như chim rẫm.

"Nói thật chứ, chuyện này đúng là một trò cười phải không, Til? — cậu lại cả gan đi trả lời mẩu quảng cáo hẹn hò ấy đấy! Cậu liệu mà đối xử tốt với tớ đấy, kẻo tớ bêu rếu cậu đấy nhé! Tớ sẽ mách Angie là cậu đang viết những bức thư màu hồng gửi đến Hòm thư 25, tờ Evenin' News — Hòm thư 25 cơ đấy! Cổ hủ thật chứ lại!"

Mame cười khúc khích trong cổ họng, vuốt lại mái tóc vàng uốn xoăn, bán một vỉ găm và một miếng đệm mút hình trái tim.

"Cậu mà thèm mách Angie ấy à! Tớ đã tính toánâu đâu vào đấy cả rồi, tớ sẽ bảo với cô ấy là tối nay tớ đi xem chiếu bóng với cậu và George."

Còn lâu tớ mới chịu để một kẻ cằn cỗi như cô ta trèo lên đầu lên cổ! Đã đành cô ta chẳng phải chị em hay họ hàng gì của cậu — chỉ là ở chung một nhà thôi. Kiểu đấy thì miễn đi cho tớ."

Cô ta có bao giờ nghĩ một đứa con gái cũng có quyền được trẻ trung hay làm điệu gì đâu! Cậu nhìn tớ mà xem — lúc nào cũng rúm ró ở nhà. Chà! Con gái thì thế nào cũng phải có chút niềm vui chứ lị."

"Đương nhiên rồi! Chẳng phải đó là điều tớ vẫn cố giảng giải cho cậu từ hồi chúng ta bắt đầu chơi thân với nhau đấy ư? Cậu có phải là gái già thực thụ đâu — cậu vẫn có duyên ngầm cơ mà; cậu phải có cho mình một anh người yêu đàng hoàng chứ."

Tớ lại chẳng thừa biết điều đó chắc?"

"Cậu nhìn cách cậu phải sống bây giờ xem — chỉ vì cô ta chẳng bao giờ cho cậu đi dự vũ hội hay đi đâu với tụi tớ."

"Bản thân cô ấy ngày xưa chẳng có được những thứ ấy, nên cô ấy cũng chẳng muốn tớ có."

Nói thế mà nghe được à! Cơn thịnh nộ trong đôi mắt đen sắc lẹm kia đâu phải tự nhiên mà có. Sao cậu cứ phải sống chung với cô ta làm gì? Mấy đứa ở quầy áo nịt ngực có ai ưa nổi cô ta đâu."

Dù sao đi nữa thì cô ấy đối với tớ cũng khá tử tế — nuôi nấng tớ từ khi tớ chẳng có ai nương tựa. Cô ấy có những điểm xấu; nhưng tớ cũng đã quen với lối sống chung này rồi — tớ phải gắn bó thôi."

Chà! Ngay cả một người mẹ kế như dì của Carrie còn biết cho con cái chút niềm vui thỉnh thoảng đấy thôi. Tại chính Angie cứ thích khắt khe nên cậu mới phải ra tiệm thuốc để gặp gỡ mấy gã kia và đánh liều với mấy mẩu quảng cáo tìm bạn chứ lị."

Tớ chỉ trả lời mẩu quảng cáo ấy cho vui thôi — chứ có nghiêm túc gì đâu."

"Tớ từ xưa đã sợ mấy cái mục quảng cáo kết hôn hay đại loại thế rồi. Cậu biết tớ là đứa đầu tiên khuyên cậu nên ra ngoài và năng nổ lên mà — tính tớ xưa nay là thế! Tớ rất tin vào sự năng nổ; nhưng hồi chưa nhận lời yêu George, tớ toàn dặn má tớ rằng: 'Mấy mẩu quảng cáo tìm bạn chẳng an toàn chút nào đâu ạ.'"

"Tớ chẳng sợ."

Lola Flint ở quầy trang sức đã từng trả lời một mẩu — 'Một thanh niên đàng hoàng muốn làm quen với một tiểu thư dịu hiền; ưu tiên tóc đỏ.' Thế mà khi gặp mặt thì gã ta chỉ có một con mắt, còn cánh tay trái thì bị cụt mất."

"Tớ chẳng sợ. Này, nếu con mụ Effie Jones Lipkind, với cái lưng gù và đôi mắt lé đứng sau quầy hàng kia, mà còn làm được việc đó và trót lọt, thì cớ gì mà trên đời lại không còn những chàng trai tuyệt vời như Gus Lipkind viết những mẩu quảng cáo như thế chứ."

Thôi tỉnh mộng đi, Til ơi! Effie đã để dành được hai trăm đô la lận."

Tớ chẳng việc gì phải xấu hổ vì không có người yêu cả. Một cô gái đoan chính như tớ thì biết tìm họ ở đâu ra chứ? Cậu nhìn trận mưa kìa! — vậy mà tớ lại trót hứa với anh ấy là sẽ mặc bộ đồ màu tan, đính nơ đỏ ở vạt áo cơ đấy!"

Báo nói trời còn mưa liền ba ngày cơ. Angie đúng là một con quỷ già, phải thế thì cậu mới có thể gặp hắn ngay tại căn hộ của mình chứ."

Anh ấy bảo sẽ cài một bông hoa cẩm chướng trắng và một nhành dương xỉ ở vạt áo bên trái; và nếu trông anh ấy không được ổn thì tớ sẽ không thèm lên gặp đâu."

Anh ta tự xưng là gì thế — 'một chàng trai độc thân có lối sống thanh lịch và kín đáo' á? Tạ ơn Chúa! — nói thật chứ — George của tớ cũng thanh lịch đấy, nhưng anh ấy chẳng đến nỗi kín đáo quá mức đâu. Chính cái loại kín đáo mới thích ngồi lì ở nhà mang dép lê thay vì đi xem chiếu bóng đấy. Sắp xếp lại cái súc cúc áo ngọc trai này giúp tớ nhé, Til? Chà, chân tớ tối nay buốt thế không biết! Chắc tại thời tiết — lẽ ra tớ phải biết trời sắp mưa từ trước mới phải."

Tillie đưa ngón tay run rẩy luồn vào trong cổ áo; giọng nói tựa chim cút của cô văng vẳng nét rung động.

Một gã viết được bức thư tuyệt hay như thế chắc chắn không đến nỗi nào đâu — và thà là kiểu người kín đáo còn hơn là thứ sỗ sàng. Nghe này! Nghe lãng mạn cứ như thơ ấy: 'Hãy gặp tôi ở Hiệu thuốc Đại lộ số 6, Thưa cô 27. Tôi sẽ cài một bông hoa cẩm chướng trắng và một nhánh dương xỉ ở khuyết áo bên trái, cùng một nụ cười không bao giờ tắt; và khi nhìn thấy chiếc áo khoác vàng, tôi sẽ tiến đến và chào: "Xin chào!" Và nếu trông tôi được mắt, tôi muốn cô đáp lại rằng: "Xin chào!"' ... Kim kẹp tóc vô hình chỉ bán nguyên hộp thôi thưa bà. Quầy ô ở bên kia lối đi thưa bà.... Khởi đầu như thế cũng đâu đến nỗi nào phải không, Mame?... Mười xu một hộp thưa bà."

Cậu cũng gan lỳ thật đấy, Til — nhưng chà! Tớ phải thán phục sự can đảm của cậu. Nếu tớ mà bị trói buộc với một mụ chằn lửa như Angie thì tớ cũng sẽ làm thế cho mà xem. Cổ áo đằng sau của tớ trông ổn cả chứ, Til? Cậu nhìn con bé Myrtle ngoài kia kìa — nó đang mê mẩn với đợt bán áo mưa thế cơ chứ!"

Nước mưa làm phai màu vải tan phải không cậu?" Tillie vừa nói vừa cân đối lại cuốn sổ thu chi.

Vào lúc sáu giờ, cửa hàng kết thúc ca làm việc với tiếng chuông điện reo vang dồn dập đầy cuồng loạn, chói tai và quá lớn, hệt như tiếng nức nở của một người phụ nữ vừa cười vừa nghẹn ngào.

Tillie cởi chiếc tạp dề vải alpaca đen, búng chiếc thun vòng qua cuốn sổ thu chi, giấu nó bên dưới những kệ hàng xén, rồi dùng chiếc chổi quét bụi mượn ở kho để phủi sạch chân váy sa tanh đen của mình.

"Chúc ngủ ngon nhé, Mame! Chắc cậu đang đợi George phải không? Sáng mai gặp lại nhé. Tớ sẽ kể cho cậu nghe khối chuyện hay ho đấy."

"Chúc ngủ ngon, Til! Nhớ nhé, nếu anh ta hóa ra là một người mẫu cho cửa hàng thời trang cao cấp nào đó, thì chính tớ là người đã gợi ý cho cậu đấy nhé."

Tillie ấn chặt chiếc mũ thủy thủ bằng nỉ đen lên đầu cho đến khi chỉ còn ló dạng một vành tóc nâu, luồn mình vào chiếc áo khoác đen, rồi vội vã rảo bước cùng một đội ngũ nhân viên đang dẫm đạp lên đôi giày có phần gót đã mòn vẹt và những đôi thần kinh căng như dây đàn.

Tuổi trẻ, ngay cả khi chỉ còn là đoạn cuối của tuổi trẻ, vẫn giống như một đóa phong lữ đỏ thắm kiên cường vươn lên nở hoa dẫu bị bứng khỏi luống vườn để nhét vào một chiếc lon thiếc đặt bên cửa sổ tầng hầm. Một sắc hồng nhạt như ánh ban mai vẫn âm thầm ánh lên bên dưới làn da trắng bệch vì không chịu ánh nắng của đôi má cô Prokes — chút bóng dáng hồng hào cuối cùng của một thời thiếu nữ bị vùi dập, vốn đã quá lâu chống chọi lại những nếp nhăn li ti, cái quầy hàng xén với chiếc ghế đẩu chẳng bao giờ được dùng đến, cùng chín tiếng đồng hồ tắm mình dưới ánh đèn hồ quang thay cho ánh nắng ban mai trên sườn đồi và bóng mát xanh tươi nơi thung lũng.

Ngay tại các lối ra, màn sương chiều ngả màu xám tro cùng trận mưa lạnh buốt tháng Mười Một ôm lấy cô chặt cứng như một tấm chăn ướt sũng. Cô lùi lại nép sát vào tường và để mặc dòng người hối hả bước qua. Họ hòa tan vào dòng nước như một chiếc vòi phun nước đang tưới tắm cả đại dương.

Đại lộ Broadway tối sầm và lấp loáng như nòng súng được đánh bóng, với hàng triệu ngọn đèn phản chiếu lấp loá xuống lớp nhựa đường đẫm nước. Những chiếc ô hối hả chen chúc và nhấp nhô như thể một đội quân nấm khổng lồ vừa bỗng nhiên nổi dậy; những chiếc xe taxi lạng lách, bóp còi, né tránh và tăng gấp đôi cước phí; những người dân New York trên đường về nhà mua báo chiều, trả tiền ngay khi bước lên xe, và đu bám trên tay vịn để tìm về mái ấm sưởi ấm ở Bronx và Harlem.

Mái ấm của vùng Bronx chính là chiếc lò sưởi chạy bằng hơi nước. Những khúc hát ru của nó được ngân lên trước một bộ lò sưởi ba vòng mạ vàng; nước cạo râu và ấm đun nước cũng được làm nóng bằng chính cỗ máy ấy. Nó mang tính sử thi của lối sống chung cư hệt như sữa đặc và chiếc ghế bành có thể gấp lại.

Tất cả những điều đó chẳng mấy liên quan đến cô Tillie Prokes, ngoại trừ việc trong suốt cuộc đời mình, có lẽ cô đã đóng được cả một thùng đinh vào nắp các hộp sữa đặc. Thêm vào đó, cô có thể tự mở chiếc ghế bành nhung đỏ của mình; bôi kem lạnh lên mặt; xịt nước đường lên tóc rồi cuốn lại bằng mấy ống uốn tóc nhỏ; leo lên giường và chìm vào giấc ngủ với một tốc độ nhanh chóng đến mức có thể khiến không ít bậc đế vương đang đếm cừu trên chiếc giường bốn cọc nhồi tóc phải tái mặt vì ghen tị.

Cô Prokes ngáp dài trong lúc đứng chờ và ngắm nhìn tủ trưng bày sáng rực rỡ với những bức tượng sáp quý phái có đôi ngón tay cong uốn lượn diện những bộ đầm vải crêpe de Chine giá mười chín đô la năm mươi xu. Hơi thở của cô làm mờ cả tấm kính cường lực, và cô lấy tay vẽ những chữ cái viết tắt của mình vào lớp hơi nước tròn trịa đó rồi lại ngáp dài lần nữa.

Cùng với tốp nhân viên cuối cùng rời khỏi cửa hàng, một người phụ nữ chen ngang qua một nhóm người rồi vội vã tiến về phía cô Prokes.

"Đi thôi, Tillie!"

"Chà! Tớ cứ sợ là cậu không mang ô theo cơ chứ, Angie. Sao mà muộn thế? Mấy đứa ở quầy áo nịt ngực đã về từ đời nào rồi."

"À, tớ dừng lại một phút để tắm bằng sữa và hoa hồng — mấy gia đình thượng lưu năm nay toàn chuộng kiểu đó thôi."

Tillie liếc nhìn người bạn đồng hành của mình một cách sắc sảo.

"Có chuyện gì thế, Angie? Cậu lại lên cơn đau tim nữa à? Sao giọng cậu nghe hụt hơi và mệt mỏi thế."

Angie đẩy một lọn tóc hoa râm giấu vào dưới chiếc mũ trông như tổ chim. Đôi mắt nhỏ đen láy của cô trũng sâu; khuôn mặt nhăn nheo và ngả vàng, hệt như tấm bằng đại học cũ kỹ khi được lục tìm ra khỏi rương để khoe với các cháu.

"Tớ vừa ngã lăn kề ra như một con ki-ốt đổ — có thế thôi! Nó ập đến nhanh quá — lúc tớ đang bán cho một mụ khách chiếc áo nịt ngực không eo giá một đô la chín mươi tám xu — đến nỗi cả lão Higgs cũng phải hoảng hốt và tự tay dìu tớ lên phòng y tế."

"Ôi, Angie — tội nghiệp cậu chưa kìa!"

Tillie choàng tay qua vai người phụ nữ lớn tuổi hơn, và dưới chiếc ô chung chống lại làn mưa mỏng như tơ, họ hòa mình vào dòng người cuồn cuộn trên phố. Gió thổi thốc mưa bay dọc vạt vỉa hè; những tấm biển hiệu điện nhòe nhoẹt và nham nhở qua màn sương mờ đục, mờ ảo hệt như ánh đèn gas nhìn qua dòng nước mắt.

Tối nay chúng ta nên đi xe buýt về đi, Angie — cậu đang mệt thế này, lại thêm thời tiết thế này nữa chứ."

"Chắc chiều nay cậu ngồi đếm phiếu tiết kiệm hạng sang chứ chẳng chịu bán cúc áo gì cả nhỉ! Phải có nhiều hơn một trái tim yếu ớt, một trận mưa dầm và một đôi giày đế mỏng mới mong bắt tớ đi xe buýt năm dãy nhà đấy."

Tớ — tớ sẽ thay ca nấu bữa tối cho cậu tối nay. Cậu đang không khỏe mà, Angie — để tối nay tớ lo thay cho."

Họ rẽ vào một con phố ngang tối tăm với những dãy nhà cao ngút. Gió rẽ hướng theo họ, quất rào rào như những mũi lao vào lưng khiến váy của họ bị thổi thốc về phía trước, rồi đột ngột đổi chiều đập thẳng vào ngực khiến họ khó thở.

"Chúa ơi!" người phụ nữ lớn tuổi kêu lên, hạ thấp chiếc ô xuống để chống lại trận cuồng phong. "Nói thật chứ, có lúc tớ chỉ ước mình chết đi cho rảnh nợ. Rốt cuộc chúng ta sống trên đời này để làm gì cơ chứ?"

"Ôi, Angie!"

"Tớ ước thế thật đấy!"

Họ rạp người chống lại sức gió.

Tớ — tớ chẳng bận tâm lắm đến chuyện trời mưa đâu. Tớ với Mame và George tối nay sẽ đến rạp Gem — họ đang chiếu phim về khinh khí cầu ở đó đấy. Nhưng tớ sẽ không đi nếu cậu cảm thấy không khỏe đâu. Phim ở đó hay nhất thành phố này luôn."

"Cậu thì quan tâm gì đến chuyện bỏ mặc tớ thui thủi một mình hay không khi mà cậu cứ thích la cà đêm hôm thế — như một — như một —"

Đừng có bắt đầu nữa mà, Angie. Con gái thì thỉnh thoảng cũng phải có chút niềm vui chứ! Chà, cái cách cậu cứ kèm cặp kè kè lấy tớ ấy! Tớ — tớ thậm chí còn chẳng được gặp gỡ mấy anh chàng như tụi con gái khác nữa là. Cứ như thể tất cả những gì cậu muốn tớ làm là tối tối ngồi nhà rồi thêu thùa không bằng. Cậu nhìn tụi con gái khác mà xem. Nhìn Mamie Plute kìa — con bé trẻ hơn tớ tận năm tuổi — mới có hai mươi ba thôi, và nó —"

Đấy là tất cả sự biết ơn mà tớ nhận được khi đã cất công bảo bọc, canh chừng và nuôi nấng cậu suốt ngần ấy năm trời và —"

Thôi đi, Angie, tớ —"

Đừng có 'Angie' với chả 'ung gì' với tớ!"

Tớ — tớ có phải đứa trẻ con nữa đâu — mà cậu cứ phải cằn nhặt tớ mãi thế!"

Họ rẽ vào tòa nhà chung cư của mình. Một chiếc cầu thang thoát hiểm chạy dích dắc xuống mặt tiền, và hai bên lối ra vào là những chiếc thùng đựng tro bếp đứng sừng sững như lính gác. Ở mỗi chiếu nghỉ của bốn tầng lầu, một đốm sáng mờ ảo từ ngọn đèn gas phả vào hành lang một lớp sương mù vàng nhạt, và từ những khe cửa đóng kín tỏa ra thứ mùi hỗn độn của hơi nước, hơi nóng cùng sự ẩm mốc — lẫn tiếng khóc hờ của trẻ thơ.

Sau tầng thứ nhất và thứ hai, cô Angie khựng lại và tựa người vào tường. Hơi thở từ đôi môi khô khốc của cô phát ra tiếng hắt ra như tiếng máy nổ, và dưới đôi mắt cô, lớp da giấy da nhăn nheo rủ xuống thành những chiếc túi nhỏ hệt như bọng mắt của một con bồ nông già.

Cậu cứ thong thả leo lên nhé, Angie. Tớ sẽ lên trước bật đèn rồi đun một ấm cà phê cho cậu — loại cà phê nóng hổi thật ngon ấy."

Tillie nhẹ nhàng bước nhanh lên cầu thang. Xuyên qua màn sương mù đặc quánh, khuôn mặt nhỏ nhắn, ngăm đen của cô hiện lên mờ ảo như một bóng ma, với đôi mắt u sầu đang cháy rực trong hốc mắt. Căn hộ của họ nằm ở cuối dãy hành lang dài với những cánh cửa đóng kín — những cánh cửa xám xịt có các ô gỗ dọc và tay nắm cửa bằng sứ trắng.

Tillie lục tìm chìa khóa, quờ quạng dọc theo chiếc lò sưởi mờ tối để tìm diêm, rồi bật sáng chiếc đèn gắn tường bên cạnh. Chiếc ô đang rỏ nước của cô vạch một đường ẩm ướt trên tấm thảm. Cô mang nó ra khu bếp nhỏ và chống vào một góc bồn rửa. Khi Angie chầm chậm bước vào sau đó một lát, chiếc ấm pha cà phê bằng gang tráng men xanh đã bắt đầu sủi bọt trên chiếc bếp gas hai lò, và tiếng xèo xèo dịu nhẹ của món thịt xông khói rán đang lan tỏa một làn khói mờ ảo màu xanh nhạt khắp căn phòng.

"Này, Angie, cậu muốn ăn trứng thế nào nào?"

"Tớ không ăn gì hết."

Cậu phải ăn chứ! Tớ rán lên rồi mang vào tận nơi cho cậu." Angie đổ vật người xuống chiếc ghế bành. Vạt váy của cô trĩu nặng và ẩm ướt ôm lấy cổ chân, còn phần lưng áo khoác cùng cầu vai thì lấm tấm nước mưa và sực nức mùi len ẩm ở những chỗ chiếc ô không che kín được.

Cô cởi khuy áo khoác và cổ áo sơ mi, tháo dây giày rồi đá văng giày ra khỏi chân. Trong ánh sáng nhợt nhạt, khuôn mặt cô, lớp giấy dán tường màu vàng nghệ, chiếc bàn giữa nhà bằng gỗ sồi sáng màu, tấm thảm trải sàn và chiếc rương thiếc nhỏ đều mang một màu sắc đồng điệu. Cô cầm một chiếc giày trên tay này, chiếc áo khoác trên tay kia, rồi lếch thếch đi về phía căn phòng nhỏ xíu chỉ có một khung cửa sổ, nơi chiếc giường cồng kềnh không chăn gối và một chiếc ghế tựa chiếmán tới hai phần ba diện tích.

Hạnh phúc thay những nhà tiểu sử có những nàng Desdemona vùi đôi má gấm lụa vào những chiếc gối nhung, hay những nàng Prosperine bước đi nhẹ nhàng bằng đôi chân mờ ảo như bóng ma qua Xứ sở Mộng mơ! Angie cũng đi tập tễnh; nhưng là trên đôi bàn chân đi tất với gan bàn chân bẹt, tiến về phía chiếc giường xộc xệch, rối tung. Và tất cả các nữ tì của phái đẹp — Tình yêu, Lãng mạn và Sắc đẹp — lại vắng bóng một cách lạ lùng; hay liệu vị nhà văn tiểu sử nào dù có hào hoa đến đâu có thể tìm ra họ cơ chứ?

Mới chỉ cởi được nửa số quần áo, cô đã ngã nhào lên giường, kéo chăn trùm kín cổ và quay mặt vào tường. Tội nghiệp Angie! Cả nàng Prosperine, Desdemona, hay bất kỳ nàng Laura, Catherine hay Juliet nào, chưa từng phải bán áo nịt ngực, đối mặt với bài toán cào xé tâm can của mức lương tám đô la một tuần, hay được chạm tay vào chiếc đũa thần biến cuộc đời thành một ảo ảnh đầy ắp tình yêu.

Tillie bày bữa ăn đạm bạc của mình lên chiếc bàn gỗ sồi vàng ở gian ngoài.

Ra đây nào, Angie — hoặc nếu cậu không khỏe thì tớ sẽ mang vào tận nơi cho cậu một miếng."

Tớ không ốm."

Thế thì nếu cậu không ốm, lạy Chúa tôi, sao mặt cậu cứ xị ra thế kia?"

Tớ đang ra đây nếu cậu cho tớ chút thời gian. Chiếc áo choàng của tớ đâu rồi?"

Họ dùng bữa một cách dật dờ, Tillie cứ phải đứng lên ngồi xuống suốt bữa ăn để lấy dao cắt bánh mì, một cốc nước, hay đường cho tách cà phê đậm đặc của Angie.

Nếu tối nay cậu không thấy khỏe thì tớ sẽ không đi nữa đâu, Angie."

Tớ khỏe mà — tớ quen với cảnh ngồi thui thủi ở nhà một mình rồi."

Cậu mà cứ nói thế — thì tớ sẽ ở nhà đấy."

Thôi đi đi! Đừng bận tâm đến tớ."

Ngày mai lại có một đợt quảng cáo bán áo nữa phải không, Angie? Chà! Tụi dưới đó chẳng màng đến việc tung ra bao nhiêu đợt giảm giá cho nhân viên nhỉ? Chẳng phải các cậu vừa mới có đợt tổng thanh lý nửa năm rồi cơ mà?"

Đúng thế; nhưng họ có một lố hàng kiểu dáng Hoàng gia — giá hai đô la chín mươi tám xu — muốn tẩy cho sạch kho. Họ chuẩn bị ngưng dòng sản phẩm ấy và nhập về loại Straight-Front Flexibles."

Angie nhấm nháp từng ngụm cà phê lớn. Chiếc áo choàng vải flannel đen tuột xuống ở phần cổ để lộ chiếc cổ gầy guộc không tẩy trắng, nổi bật hai cục xương quai xanh lồi lên.

Cứ để bát đĩa đấy đi, Angie — sáng mai tớ rửa. Không biết trời còn mưa nữa không nhỉ? Trời lạnh thế này thì chắc chắn không thể mặc chiếc áo đen cũ kỹ được rồi. Tớ đành phải mặc bộ màu tan thôi.

Mưa gõ những nhịp đều đặn lên ô cửa kính. Tillie bước lại gần, lo lắng nhìn ra ngoài, khum tay che mắt căng thẳng nhìn qua tấm kính cửa sổ đang phản chiếu bầu trời không thể phân biệt nổi hình hài; những cử động và ánh mắt nhỏ nhắn như chim rẫm của cô đầy vẻ bồn chồn.

Mang theo ô thì sẽ ổn thôi mà — phải không Angie?" cô khẩn khoản.

"Ừ."

Tillie vội vã chạy vào căn phòng nhỏ một cửa sổ. Có hai đốm đỏ như son ngự trị trên gò má cô; khi cô sửa soạn trang điểm trước chiếc gương lượn sóng, đôi môi cô hé mở như môi trẻ thơ, và hơi thở ấm áp dồn dập phả ra qua khe khẽ.

Tối nay tớ sẽ về sớm nhé, Angie. Cậu cứ ngủ trên ghế bành đi. Tớ không bận tâm mấy cục u trên giường đâu."

Cô uốn lọn phần tóc mái bằng chiếc kẹp uốn được hơ nóng trên ngọn lửa gas, rồi chải tơi những lọn tóc xoăn tít như lò xo cho đến khi chúng ôm trọn lấy khuôn mặt như một vòng hào quang mờ ảo. Chiếc áo kiểu bằng vải bông hồng ôm khít lấy cổ cô với phần cổ áo cao, cứng cáp; và khi cuối cùng cô ấn chiếc mũ thủy thủ lên đầu, luồn mình vào chiếc áo khoác màu tan trông vô cùng ấm áp, chiếc nơ hồng sẫm nhỏ xíu ở vạt áo bên trái cứ phập phồng theo nhịp đập của lồng ngực.

Này," cô gọi vọng qua khung cửa mở toang, "tớ ước gì cậu nhìn thấy đôi găng tay bảy mươi chín xu ấy đấy, Angie — rách tươm cả rồi! Cậu dùng thế nào rồi, hử?"

Im lặng.

Cậu có phiền không nếu tối nay tớ mượn của cậu nhé, Angie?"

Im lặng.

Ôi, Angie, nếu cậu ốm thì sao không nói thẳng ra lại cứ phải làm hỏng cả buổi tối của tớ thế cơ chứ? Chà! Nếu con gái mà cứ nghe lời cậu thì có mà có được khoảng thời gian tuyệt vời lắm đấy — khối người thèm! Con gái sống là phải biết tận hưởng chứ."

Cô cài một sợi dây chuyền vàng mảnh với chiếc mặt hình trái tim bằng men xanh lơ đung đưa quanh cổ.

Thôi, chắc tớ ở nhà quách cho rồi. Chẳng có cái quái gì vui thú khi cứ thấy cậu xị mặt ra thế này cả."

Tillie xuất hiện ở khung cửa, tay cầm đôi găng. Angie vẫn ngồi bên chiếc bàn chưa dọn dẹp; má cô tì lên tấm khăn trải bàn kẻ đỏ trắng, và khuôn mặt quay đi chỗ khác.

"Angie!"

Căn phòng chìm trong sự tĩnh lặng đặc quánh của một khoảng không. Tillie bước tới và, với đôi bàn tay hơi run rẩy, lay lay dáng người đang gục bên bàn. Hai cánh tay mềm nhũn rũ xuống sâu hơn, và phần eo xọp hẳn xuống như một bao tải bột buộc thắt lưng ở giữa.

Angie, cưng ơi!" Bàn tay Tillie chạm vào một má lạnh ngắt, nhưng không phải cái lạnh của mùa thu.

Rồi Tillie hét lên — tiếng thét khát khao sự sống của hôm nay, ngày mai và tất cả những ngày hôm qua vang vọng mãi — và dọc theo hành lang mờ ảo, những hàng cửa mở toang ra như thể cô vừa chạm vào chiếc lò xo bí mật của chúng.

Những bước chân hối hả — những tiếng thì thầm — những gương mặt xa lạ — những bàn tay xa lạ — một giọng nói chuyên nghiệp và những thứ dụng cụ lạnh ngắt, sáng loáng — sự tĩnh lặng của cõi chết — một hình hài được phủ tấm khăn trắng trên chiếc ghế bành nhung đỏ! Nỗi sợ hãi phải một mình — nỗi sợ hãi phải một mình!

Ngày tang lễ của cô Angie hé rạng xám xịt như buổi chiều tà — một ngày ủ dột với trận mưa thu vẫn giã những nhịp đơn điệu vào khung cửa sổ và tạt dòng nước đọng lăn tăn trên kính, hệt như dòng lệ lăn dài trên má người phụ nữ.

Vào lúc bảy giờ, ba chiếc đồng hồ báo thức sau những cánh cửa đóng kín dọc theo lối đi hẹp của hành lang đồng loạt vang lên tiếng gọi tòng quân; và hồi kèn thứ tư, được giấu kỹ một cách nhanh chóng dưới chiếc gối, réo rắt vang lên trong căn phòng tí hon có chiếc giường xộc xệch và chiếc gương lượn sóng.

Cô Mamie miễn cưỡng tỉnh giấc, nhét chiếc đồng hồ xuống dưới chiếc gối trên chiếc giường lạ lẫm, rồi vùi đầu thêm một khoảnh khắc quý giá vào đống chăn gối lộn xộn. Giấc ngủ níu lấy đôi mi nặng trĩu và đè nặng lên chân tay cô. Cô chìm đắm trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, trôi đi trên thớ lụa của một giấc mơ màng nửa tỉnh nửa mê. Rồi ký ức dội mạnh trong tâm trí, và chiếc đồng hồ báo thức lại một lần nữa réo vang dưới gối.

Cô bật dậy khỏi giường, gạt mảng tóc vàng rối bù ra khỏi mắt và vội vã luồn vào quần áo trên từng đầu ngón chân.

"Til!" cô gọi lớn, nhìn vào căn phòng tối om phía trước và hạ giọng xuống thành một tiếng thì thầm khàn đục. "Sao cậu không đánh thức tớ?"

Cô cẩn thận lách qua món đồ đạc bị bóng tối bao trùm và hình hài đen đúa mờ ảo đang chiếm trọn giữa phòng, để tiến vào khu bếp nhỏ.

"Tớ không cố ý ngủ quên đâu, Til; thưa với Chúa là tớ không cố ý thật đấy. Chà! Tớ đúng là một đứa bạn tồi tệ hết chỗ nói, đến ngủ nhờ nhà cậu suốt đêm mà lại ngủ say như chết thế này. Nhưng mà nói thật đấy, Til — thề có Chúa là chuyện đó hoàn toàn có thật — vì cậu phải nghỉ ở quầy cả ngày hôm qua, lại thêm đợt bán hàng vụn vặt nữa, nên tối qua tớ mệt đừ người đi tưởng như ngã quỵ."

Tillie vặn to ngọn lửa gas và đẩy chiếc ấm cà phê lên phía trước. Xuyên qua làn hơi nóng bốc nghi ngút, khuôn mặt nhỏ nhắn của cô trông xa xăm và mang sắc màu vỏ hàu.

Ăn sáng đi Mame; tớ chuẩn bị xong rồi đây. Thời tiết gì mà chán ngắt thế này cơ chứ? Tội nghiệp Angie — cô ấy ghét mưa biết bao nhiêu, thế mà lại phải nằm xuống trong một ngày mưa gió thế này!"

Có buồn không cơ chứ? — mà cô ấy lại là một người tốt bụng nhường ấy! Thật đấy, Til, chẳng lẽ không kỳ lạ sao khi cô ấy đã qua đời? Cứ nghĩ mà xem — chúng ta được nghỉ ở cửa hàng còn Angie thì đã mất rồi! Ai mà ngờ nổi một trong những cơn đau tim ấy lại cướp đi sinh mạng của cô ấy cơ chứ?"

Tớ sẽ không để cậu ở lại đây lâu hơn buổi trưa đâu, Mame nhé. Cậu chẳng việc gì phải chịu trừ lương cả một ngày trời. Một mình tớ ra nghĩa trang là đủ rồi. Trưa nay cậu cứ đến cửa hàng trình diện làm nửa ca đi."

Còn lâu tớ mới chịu đi làm vào buổi trưa! Cậu nghĩ tớ là loại người bỏ mặc cậu ở đây một mình chắc? Nếu lão Higgs không thích việc có hai đứa vắng mặt ở quầy thì cái lão keo kiệt đó muốn làm gì thì làm! Lão có thể điều chỉnh cuộc sống của chúng ta bằng chiếc đồng hồ bấm giờ, nhưng đừng hòng kiểm soát được cái chết của bọn mình."

Chẳng có việc gì cho cậu làm ở đây đâu, Mame — nói thật đấy, không có đâu — ngoại trừ việc phải lặn lội ra tận ngoài đó dầm mưa rồi mất toi nửa ngày công. Cô ấy — cô ấy đã sẵn sàng trong chiếc váy lụa đen rồi — việc duy nhất tớ phải làm lúc này là tiễn đưa cô ấy đi nốt chặng đường cuối cùng."

Chúa ơi! Lại còn cái thời tiết gì thế này cơ chứ!"

Sáng nay Carrie và Lil định ở lại với tớ đấy; nhưng tớ bảo với tụi nó rằng, tớ bảo chẳng có lý do gì phải để bọn mình bị tụi ở cửa hàng ghét bỏ cả. Dại gì mà cùng nhau chịu trừ lương trong khi cậu chẳng thể giúp được gì ở đây chứ? Người lo tang ma là một người đàn ông lịch thiệp, anh ta sẽ đi — đi cùng xe với tớ."

Cậu lại thui thủi một mình thế này và —"

Mọi thứ đã được lo liệu ổn thỏa cả rồi — họ gửi tiền trợ cấp từ cửa hàng lên, tớ đủ tiền trang trải mọi chi phí và mọi thứ; và cô ấy — cô ấy cũng sẽ không muốn cậu phải bận tâm đâu. Bản thân cô ấy là một người cực kỳ nghiêm túc, chưa từng bỏ lỡ một ngày làm việc nào ở cửa hàng cả."

Những giọt nước mắt lớn trào ra khóe mi Tillie.

Cô ấy là một người phụ nữ tuyệt vời!" Mame nói, những giọt nước mắt ấm áp đọng lại trong mắt cô, cắn một miếng bánh mì rồi chiêu ngụm cà phê để nuốt trôi.

Đấy — ở cái quầy áo nịt ngực ấy không có đứa nào là không khóc ngày hôm qua khi chúng nó góp tiền mua vòng hoa cho cô ấy đâu."

Môi dưới của Tillie run lên, và cô đặt tách cà phê xuống khi chưa kịp uống ngụm nào.

Có thể cô ấy là người ghét đàn ông và rất nghiêm khắc với tớ, và đủ thứ điều nữa — nhưng rốt cuộc thì cô ấy nhận được gì từ cuộc đời này? Cả đời cô ấy chẳng khác gì một con mọt lao lực khổ sở. Từ lúc tớ còn là một con nhóc thu ngân, cô ấy đã bám lấy tớ hệt như — mẹ ruột của tớ vậy, thưa Chúa là thế đấy; và có lần, khi tớ — tớ bị quai bị, cô ấy — cô ấy —"

Tillie oà khóc nức nở trong vòng tay rộng mở của người bạn, và họ cùng nhau khóc hòa lẫn với tiếng mưa gõ lách tách lên cửa sổ phía sau, cùng chiếc ấm cà phê đang sôi trào qua vòi, cất tiếng reo rít như đang dập tắt những ngọn lửa gas.

Cô ấy toàn vá vạt áo giùm t-tớ — lén lút sau lưng người ta."

Cô ấy lúc nào cũng cẩn thận đủ điều để cậu giao du với những người đàng hoàng — có cô ấy ở bên để nương tựa đúng là một điều tuyệt vời cho cuộc đời cậu — tớ vẫn thường nói thế với má tớ mà. Và nghề của cô ấy mới giỏi làm sao! Cô ấy chỉ cần nhìn qua dáng người là có thể thắt dây áo cho cậu đứng thẳng phom nhanh hơn bất kỳ cô gái trẻ nào trong bộ phận."

Tớ — tớ biết chứ. Cậu xem, ngay cả ở tàu điện ngầm, cô ấy chỉ cần liếc qua phần hông là biết người ta có đang mặc loại khung xương đôi hay đai lưng của mình hay không. Nếu có linh hồn nào thực sự xứng đáng được tăng lương thì đó chính là Angie. Kiểu gì cô ấy cũng sẽ được tăng thôi!"

Cô ấy là một người phụ nữ vĩ đại, Til ạ!"

Cậu nhắn lại với mấy đứa ở cửa hàng hộ tớ nhé, Mame, rằng tớ — tớ vô cùng biết ơn vì lẵng hoa. Chắc chắn Angie cũng sẽ rất thích chúng; ngặt một nỗi là nhận được khi đã qua đời thì cô ấy nào còn cơ hội mà thưởng thức nữa."

Bây giờ cô ấy đang ở trên Thiên đàng, ngồi bên cạnh ngai vàng bằng vàng và ngà voi rồi; và cô ấy biết chúng mình đang ở đây đấy, Til — cô ấy có thể nhìn thẳng xuống và thấy hết mọi thứ."

Thế thì tớ rất mừng vì họ đã gửi hoa cẩm chướng cho cô ấy — cô ấy yêu loài hoa ấy biết bao!"

Tớ cứ thấy áy náy thế nào khi phải để cậu lại một mình vào lúc trưa — nào là tang lễ các thứ nữa."

Không sao đâu, Mame ạ. Cậu có thể nhìn ngắm cô ấy lần cuối khi cô ấy đang ngủ trước khi đi nhé."

Họ rón rén bước vào gian trước và nhẹ nhàng kéo rèm lên. Angie đang nằm trong giấc ngủ lạnh giá của cõi chết, đôi bàn tay tựa sáp gấp lại ngay ngắn trên lồng ngực phẳng lì, tĩnh lặng như thể những năm tháng nhọc nhằn đã rơi rụng khỏi cô như một lớp vỏ trấu; và thay vào đó là sự bình yên của Đức Mẹ, một giấc ngủ say và sự lãng quên. Họ ngắm nhìn cô; những tiếng nấc nghẹn ngào dâng lên nghẹn ứ ở cổ họng.

Trông cô ấy hệt như đang chìm vào giấc ngủ vậy, Til — chỉ có điều trông trẻ trung hơn. Mà này, chiếc quan niệm trông đẹp và sang trọng quá cơ, cậu ạ!"

Tillie khóc nức nở như nàng Niobe đầm đìa nước mắt, dùng khăn tay chấm dấy khóe mắt và đôi má đẫm lệ.

Cô ấy lúc nào cũng cằN nhằn — tội nghiệp ghê cơ! — vì phải đóng mười xu một tuần cho Quỹ Tương tế; nhưng chắc cô ấy sẽ vui lắm nếu tận mắt nhìn thấy — dịch vụ mai táng hạng sang và mọi thứ — tất cả đều đã được thanh toán sòng phẳng."

Tớ cũng từng cằn nhằn không dưới một lần, nhưng giờ tớ mừng vì mình đã tham gia quỹ. Thật đấy, chỉ với mười xu một tuần — có cả tay cầm bằng bạc các thứ nữa. Tội nghiệp Angie! Tội nghiệp Angie!"

Tội nghiệp Angie thật đấy! Cả đời hơn bốn mươi năm trời chưa từng có lúc nào giàu có đến thế; với chiếc đầu gối lên chiếc gối satin tử tế, một bông hoa cẩm chướng trắng cài trước ngực; chiếc váy lụa chấm bi đen trắng được phủ khéo léo quanh người; và đôi bàn chân chẳng bao giờ còn phải đau nhức nữa, đang hướng thẳng lên trên như một con búp bê nằm trong hộp của nó!

Ôi Chúa tôi, có phải lúc này tớ đang thui thủi một mình đâu cơ chứ; có phải vậy đâu cơ chứ?"

Ôi, Til!"

Tớ — tớ — Ồ —"

Cẩn thận đấy cưng — cậu đang làm nhàu nát hết những bông hoa cẩm chướng trắng tinh mà tụi nhỏ gửi đến kìa! Cậu xem, chẳng phải Angie sẽ rất hài lòng hay sao nào? 'An nghỉ ngàn thu,' họ đề kìa. Nhìn kìa cậu! Đừng khóc nữa, vì người ta bảo cô ấy hãy an nghỉ ngàn thu mà; lại có cả hình chim bồ câu trắng tuyệt đẹp ở phía trên nữa — một chú chim trắng tuyệt vời. Đừng khóc nữa cậu."

Tớ — tớ sẽ không khóc nữa."

Tớ và George sẽ không bỏ rơi cậu đâu. Nói thật đấy, cậu chẳng thể tìm đâu ra ai sống tình nghĩa bằng George đâu; bất kỳ đám tang nào mà cậu nhóc đó có thể tham dự thì thể nào cũng có mặt. Cậu ấy khiêng quan tài cũng cừ lắm đấy. Nếu hôm nay là Chủ nhật thay vì thứ Sáu thì thể nào cậu ấy cũng có mặt ngay tắp lự cho mà xem. Thôi nào cô bé, đừng khóc nữa."

Một lần nữa, những giọt nước mắt đồng cảm chân thành của Mame lại hòa lẫn vào nước mắt của người bạn; và họ ôm chặt lấy nhau khóc nức nở, những giọt nước mắt nóng hổi thấm đẫm qua chiếc khăn tay.

Vào lúc mười một giờ, một cỗ xe ngựa và một chiếc xe tang màu đen được chạm nổi hình những chiếc bình cổ Hy Lạp trờ tới trước con phố đẫm nước mưa. Những khung cửa sổ bật tung lên và những cái đầu nhổm ra ngoài. Một đứa trẻ đang đi ngang qua, chạy lon ton dọc theo những vũng nước sủi bọt trên vỉa hè, đưa ngón trỏ vạch dọc theo lớp kính đẫm hơi nước của chiếc xe tang, và bị người đánh xe mặc áo dầu khuy cài vút roi đuổi theo. Những chiếc xe điện lướt sạt qua bánh xe ngựa, và có lúc chiếc xe tải giao hàng của cửa hàng tạp hóa bị trượt bánh khỏi đường ray rồi va quệt một cú khá mạnh vào đuôi xe. Đàn ngựa chồm lên và lùi lại trong bộ dây cương.

Mame nhoài cả cái đầu vàng óng ra ngoài cửa sổ.

Chúng tới rồi đấy, Til. Ước gì cậu tận mắt nhìn thấy chiếc xe tang này — một chiếc xe mà bất kỳ ai cũng có thể tự hào khi được ngồi lên đấy! Nào, để tớ giúp cậu mặc áo khoác vào nhé, cưng. Tớ hy vọng nó đủ ấm; nhưng dẫu sao thì nó cũng có màu đen. Này, nếu Angie mà được chứng kiến mọi thứ đều lịch sự thế này thì cô ấy sẽ mừng biết bao! Mấy người đàn ông đang bước lên đây rồi — nào, để tớ ra mở cửa. Chào các ông! Xin mời vào nhà."

Người lo tang ma cho cô Angie đúng là mẫu người mà cô ấy có thể vừa lòng hết mực — một thanh niên có đôi mắt sâu thẳm, mái tóc chải chuốt cẩn thận được rẽ ngôi lệch sang tận mang tai và chải hất sang một bên đầu; một tay đút vào giữa khuy áo thứ hai và thứ ba của chiếc áo khoác dài bằng vải broadcloth màu đen hệt như kiểu của Napoleon.

Chào cô Prokes! Hôm nay quả là một ngày buồn bã phải không ạ?"

Nước mắt run rẩy trên đôi mi cô.

Vâng, thưa ông Lux; hôm nay quả là một ngày buồn."

Một ngày buồn, rất buồn," ông lặp lại, bước sâu hơn vào phòng, trong khi hai người phụ tá đứng ở một khoảng cách tôn kính phía sau ông.

Không có bất kỳ nghi thức rườm rà nào. Tillie lẩm bẩm đọc vài dòng tự túc từ một cuốn Kinh thánh nhỏ với mấy chiếc ruy băng đã phai màu buông thung thinh giữa những trang sách.

Đây là cuốn sách của tội nghiệp Angie. Tớ sẽ giữ nó làm kỷ niệm."

Tội nghiệp Angie!" Mame nói.

Giữa chốn sinh thành là lúc ta đối mặt với cái chết,'" ông Lux cất lời. "Nếu cô đã sẵn sàng thì chúng ta có thể khởi hành được rồi đấy, cô Prokes ạ. Đừng sợ hãi nhé, cô bé."

Khoảng lặng nặng nề như đeo chì trùm xuống; rồi hai người phụ tá bước lên, và Tillie vùi kín khuôn mặt cùng đôi tai lên bờ vai đầy cảm thông của Mame. Và thế là đoàn đưa tang nhỏ bé của Angie nối đuôi tiễn đưa cô.

Tớ rất muốn được đi cùng, ông Lux ạ; nhưng Tillie cứ khăng khăng bắt tớ phải quay lại cửa hàng làm nửa buổi. Tớ — tớ thực sự không nỡ để cô ấy một mình ra ngoài đó."

Tôi sẽ trực tiếp đi cùng xe ngựa mà cô bé. Sẽ chẳng có việc gì mà một người có thể tự tay làm cho cô gái nhỏ này đâu. Tôi sẽ đảm bảo cô ấy không phải thiếu thốn bất cứ thứ gì — một đám tang do nhà tang lễ Lux tổ chức thì không bao giờ bỏ sót một chi tiết nào cả."

Ông — ông đã quá tốt với tớ rồi, Mame ạ! Thứ Hai tớ sẽ lại có mặt ở cửa hàng."

Tạm biệt cưng nhé! Nào, để tớ giữ ô cho cậu bước lên xe ngựa. Chúa ơi, thời tiết hôm nay chán ngắt thế này cơ chứ! Tớ sẽ quay lên nhà dọn dẹp lại đôi chút rồi mới đến cửa hàng. Tạm biệt cưng! Đừng lo lắng gì cả nhé."

Một vài người qua đường đẫm nước mưa đứng túm tụm dưới hiên nhà để dõi theo đoàn xe rời đi. Những chiếc đầu nhô ra xa hơn từ các khung cửa sổ. Bên trong chiếc xe tang, chú chim Bồ câu Hòa bình cứ gật gù liên hồi trên chiếc gối hoa cẩm chướng trắng khi chiếc xe lăn bánh.

Tillie ngả người ra sau lớp đệm bọc vải rep màu đen của chiếc xe ngựa, trên đó được đính những chiếc khuy chìm sâu đều đặn. Có một chiếc dây đeo rộng thõng xuống bên cạnh cửa sổ để làm chỗ gác tay, và một dải gương soi được gắn giữa hai cửa sổ trước.

Tôi hy vọng cô ngồi được thoải mái, cô bé ạ. Nếu tự nói thì xe ngựa của chúng tôi lúc nào cũng thoải mái — đó là ưu điểm nổi bật của dịch vụ tang lễ Lux. Chẳng có công ty ủy thác nào trên thị trường có thể trưng ra hệ thống giảm xóc hay lớp đệm lót nào tinh xảo hơn thế đâu. Nhưng thời tiết ẩm ướt thế này rất dễ bị cảm lạnh đấy. Tôi đã từng chứng kiến nhiều người khỏe mạnh như vâm mà cũng lăn đùng ra đi chỉ trong chớp mắt!" ông Lux nói, búng ngón tay để nhấn mạnh sự đột ngột của cái chết bất ngờ.

Tôi vốn không phải là tạng người dễ bị cảm lạnh — tội nghiệp Angie cũng vậy. Ở quầy áo nịt ngực chẳng có ai có thể trạng tốt hơn tội nghiệp Angie cả. Chị ấy hay đau tim vặt; nhưng chúng tôi chưa bao giờ mảy may suy nghĩ nhiều về chuyện đó."

Tôi cứ ngỡ cô ấy là chị em ruột với cô; nhưng người ta bảo cô ấy chỉ là bạn thôi."

Vâng; nhưng chị ấy là tất cả những gì tôi có — tất cả những gì tôi có trên đời."

Đời người là thế đấy."

Đời người là thế đấy."

Họ len lỏi qua những con đường trong thành phố, dừng lại để nhường đường cho xe điện rầm rập chạy qua, phanh gấp trước những người đi bộ bất cẩn; rồi lướt đi êm ru trên một cây cầu rộng thênh thang như đại lộ để ra tới vùng ngoại ô đẫm nước mưa, nơi những hàng cây trụi lá vươn những nhánh tay đen đúa chống lại bầu trời nặng trĩu nước, và những bánh xe hằn sâu trên con đường đất bùn hệt như lưỡi dao lướt qua khối mỡ đông lạnh.

Angie rất thích chuyến đi này! Chị ấy cứ mãi căm ghét đám người giàu có vì họ được đi xe ngựa trong khi chị ấy thì không."

Chẳng có công ty ủy thác nào trong thành phố có thể đánh bại được hệ thống xe ngựa của tôi đâu. Tôi có gói dịch vụ tang lễ một xe trị giá năm mươi đô la đảm bảo không đâu sánh bằng."

Mọi thứ thực sự rất tuyệt vời, thưa ông Lux."

Để tôi đắp tấm thảm này lên chân cho cô nhé, cô bé. Chúng tôi luôn chuẩn bị sẵn một tấm trong mọi chiếc xe ngựa. Trông cô thực sự kiệt sức rồi, tội nghiệp cô bé. Hôm nay quả là một ngày buồn bã đối với cô. Nào, hãy sang ngồi phía bên này đi — tạnh mưa rồi đấy, tôi sẽ mở cửa sổ cho thoáng."

Quãng đường ngày một dài thêm giữa họ và thành phố, những con ngựa bị bùn bắn tung tóe lên tận mạn sườn. Họ rẽ vào một con đường trải sỏi và lên dốc đường lái xe. Ngay trên đỉnh đồi, những tượng đài bằng đá cẩm thạch của người đã khuất trải rộng trước mắt họ như một thành phố mênh mông — một thành phố tĩnh lặng, với lác đác vài cây thánh giá sừng sững vươn lên bầu trời.

Phần lớn những khu vực này đều do nhà tang lễ chúng tôi lo liệu," ông Lux giải thích. "Khối đá granite đằng kia này — hay cột trụ có bệ đá cẩm thạch kia. Tôi đã chôn cất cụ già nhà họ Snift ở vùng Bronx hồi tháng Bảy vừa rồi đấy. Đã có bốn đám tang do Lux chúng tôi lo liệu cho gia đình đó trong hai năm qua rồi đấy. Cây thánh giá của cụ ấy đằng kia là khối đá Carrara trắng nhất trong nghĩa trang này đấy."

Tillie quay khuôn mặt nhỏ nhắn đẫm nước mắt của mình ra phía cửa sổ, nhưng đôi mắt cô trĩu nặng và không còn chút sinh khí.

Tôi — tôi không biết phải làm sao nếu không có ông đi cùng đấy, ông Lux ạ. Tôi — tôi sợ lắm."

Có tôi ở đây rồi — đừng lo lắng gì cả. Đừng lo lắng nhé. Chỉ là tôi sợ chiếc áo khoác mỏng tang kia không đủ ấm thôi."

Tôi có chiếc áo dày hơn; nhưng chiếc này là đồ tang phục, và đây là tất cả những gì tôi có màu đen."

Thứ tang phục bên ngoài chẳng có ý nghĩa gì đâu cô bé ạ; chính chiếc khăn tang mà cô mang trong tim mới là điều quan trọng."

Họ an táng Angie trên một sườn đồi thoai thoải, nơi ánh nắng sớm có thể sưởi ấm cho cô và những đóa hải quỳ đầu xuân có thể tìm được một chốn dung thân rụt rè. Tấm đất ẩm ướt, vừa được đào lên lấp đầy ngôi mộ với những tiếng đục nặng nề rơi tõm vào trái tim Tillie và làm tổn thương những dây thần kinh đang căng như dây đàn của cô.

Ôi! ôi! ôi!" Những giọt nước mắt chực trào lại tuôn rơi; và khi phần nệm đất nhỏ bé đã hoàn thành, chiếc gối bình yên được đặt lên phần đầu mộ, cô trở nên yếu mềm và run rẩy đôi môi, hệt như một đứa trẻ đã khóc đến kiệt quệ sức lực.

Ôi, cô bé tội nghiệp!" ông Lux cất giọng, thở dài một hơi và đưa tay vuốt lại mái tóc được chải lệch của mình. "Cuộc đời này thật cô đơn phải không? Cô đơn — cô đơn làm sao!"

V-vâng," cô đáp.

Trận mưa đã ngớt, nhưng cơn gió lạnh vẫn phần phật thổi làm vạt áo của Tillie tung bay và quấn chặt lấy đôi chân cô. Bóng dáng họ in hằn trên gò đồi nhỏ bé dưới bầu trời màu đá xám, xung quanh là những khối đá nguyên khối bằng cẩm thạch và những Tảng đá của muôn đời của những người đã khuất.

Tạm biệt Angie!" cô cất lời qua làn nước mắt. "Tạm biệt Angie!" Và họ bước xuống sườn đồi, với cơn gió đang giật mạnh mấy chiếc mũ trên đầu, tiến vào chiếc xe ngựa đang chờ sẵn, rồi quay về theo lối cũ, chỉ có điều chiếc xe tang lăn bánh nhanh hơn, nhẹ nhàng hơn và những hạt mưa đã khô trên mặt kính.

Ô-à!" ông Lux thở hắt ra một lần nữa và chớp chớp đôi mắt sâu thẳm. "Cuộc đời này mới cô đơn làm sao — cô đơn quá phải không, cho những kẻ như cô và tôi?"

"Cô đơn thật," cô lặp lại.

Ông khẽ vỗ nhẹ lên chiếc túi xách màu đen nhỏ bé của cô đang đặt trên chiếc ghế bên cạnh, rụt rè như một người đàn ông đang chạm vào con rùa nước.

Cô bé cô đơn tội nghiệp của tôi — và, nếu cô không phiền khi tôi nói thế, trông cô mới xinh xắn làm sao.

Mũi tôi đỏ hoe cả lên rồi đây này!" cô thốt lên, vừa dùng khăn tay chấm chấm vừa ngắm mình trong dải gương nhỏ.

Tôi quan tâm làm gì chuyện đó! Tôi đã chứng kiến vô số đám tang trong đời — và cứ mỗi lần là một trận khóc sướt mướt đỏ hoe mũi thì tôi lại càng thích! Tôi từng trải qua những đám tang khô khốc lẫn những đám tang đẫm lệ; và giữa hai loại ấy thì những đám tang đẫm lệ bao giờ cũng diễn ra suôn sẻ nhất. Cứ cho tôi một đám tang đẫm lệ đi, tôi sẽ điều phối nó đúng giờ giấc, và đưa đàn ngựa về chuồng chuẩn xác từng phút một! Chính ở những đám tang khô khốc mới là lúc phụ nữ ngất xỉu lên ngất xỉu xuống và gây náo loạn ở mọi tiệm thuốc tây dọc đường. Tôi là kẻ cuối cùng chê bai một cái mũi đỏ, cô bé ạ."

Ôi," cô thốt lên, nấc nghẹn một tiếng ở cuối câu, "tôi biết trông mình bây giờ thảm hại lắm rồi! Tội nghiệp Angie — chị ấy thường hay bảo rằng khối người được tiếng là đa cảm hóa ra chẳng phải vì mũi họ đỏ lên vì khóc, mà là do cỡ giày quá nhỏ và thắt lưng quá chật. Tội nghiệp Angie — nghĩ mà xem mới cách đây đúng hai ngày chúng tôi còn cùng nhau đi làm! Chị ấy lúc nào cũng thích đi ở phía sát mép vỉa hè, vì chị ấy bảo người lớn tuổi hơn phải đi ở phía đó."

Giữa chốn sinh thành là lúc ta đối mặt với cái chết,'" ông Lux cất lời. Gió bỗng lồng lộng thổi mạnh và lạnh buốt hơn. "Để tôi kéo cửa sổ lên cho cô nhé, cô bé. Trời bắt đầu ra dáng tháng Mười Một lắm rồi — mà cô lại chỉ mặc chiếc áo khoác mỏng tang thế này. Hay chúng ta ghé vào đâu làm một tách cà phê đã nhỉ?"

Về đến nhà tôi sẽ tự pha," cô đáp. "Lúc — tôi — về — tới — nhà." Cô khép đôi mi phớt tím lại và rùng mình.

Tội nghiệp cô bé!"

Gần cuối chặng đường dài, màn đêm buông xuống từ sớm và che khuất buổi chiều mờ ảo; những ngọn đèn của thành phố bắt đầu lấp lánh một cách kỳ lạ qua lớp sương mù.

Chúng ta sắp — về đến nhà rồi," cô nói.

Sắp tới rồi; và nếu cô không phiền thì tôi sẽ không bỏ mặc cô ở đó một mình đâu. Tôi sẽ lên cùng cô và ở lại độ vài phút cho đến khi — cho đến khi mọi thứ nguôi ngoai bớt. Tôi hiểu cảm giác trở về nhà sau những lúc thế này nghĩa là gì. Tôi rất muốn ở lại với cô một lát, nếu cô cho phép, cô Prokes ạ."

Ôi, ông Lux, ông thật là tốt quá; nhưng tối nay mấy đứa bạn ở cửa hàng sẽ ghé qua — cả Mame và George nữa."

Thế thì tôi sẽ chỉ lên đó một phút thôi," ông Lux đáp, "để xem mấy cậu thanh niên đã dọn dẹp hết đồ đạc ra khỏi căn hộ chưa. Mới tuần trước thôi họ còn bỏ quên cả một chiếc giá để quan tài bằng gỗ mun ở nhà khách kìa."

Tiếng ồn ào của thành phố lại bao trùm lấy họ: những con đường, giờ đây đã được gió thổi khô ráo, trải dài như một mê cung khi xe họ vừa rẽ khỏi cầu; tiếp đến là những cú xóc nảy, phanh gấp, né tránh xe điện, và cuối cùng là tòa nhà chung cư của cô.

Ông Lux mở cửa và nhẹ nhàng đỡ lấy cánh tay cô khi cả hai bước vào. Mùi hương hoa cẩm chướng ngọt ngào, ẩm ướt phảng phất bay ra đón họ, khiến Tillie chao đảo một nhịp khi đứng thẳng người.

Ôi! — ôi! — ôi!"

Bình tĩnh nào cô bé. Mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi. Ban đầu thì có chút lạnh lẽo hiu quạnh, nhưng rồi mọi thứ sẽ quen dần." Ông quờ quạng tìm diêm rồi bật đèn gas lên. "Nào — cô ngồi xuống nghỉ ngơi một chút đi cho thoải mái."

Một chiếc bình thủy tinh màu xanh nhỏ cắm ba bông hoa cẩm chướng trắng tươi đang trang hoàng chính giữa chiếc bàn nhỏ.

Thấy chưa!" ông Lux nói, cố tình làm chuyển hướng chú ý. "Trông chúng có đẹp không kìa? Chắc là một người bạn trai nào đó gửi đến để cổ vũ tinh thần cho cô đấy — phải không nhỉ? Chà! Trông chúng mới xinh xắn làm sao chứ lị!"

Cứ nghĩ mà xem — Mame đã làm tất cả những điều đó cho tôi! Vừa dọn dẹp vừa chạy đi mua cho tôi mấy bông hoa đó trước khi cậu ấy đi làm! Và — và Angie thì không còn ở đây nữa!"

Cô bé ạ, cô cần uống cái gì đó cho ấm bụng. Ở đây có sẵn cà phê hay thứ gì đó không?"

Có chứ," cô đáp; "nhưng tôi — tôi phải tập quen với việc ở đây — ở đây mà không có Angie — ôi!"

Thôi nào — xe ngựa vẫn đang đợi ở dưới nhà kìa, và bên khu Phố Hai Mươi có một cửa hàng bánh nhỏ có kê bàn ở phía sau. Nếu cô để tôi đưa cô sang đó, mọi chuyện sẽ ổn thôi, rồi tôi sẽ đưa cô quay lại; và đến lúc đó thì bạn bè của cô cũng vừa tới, cảm giác sẽ đỡ cô đơn hơn phần nào."

Cô đứng dậy.

Tôi muốn đi," cô nói. "Tôi không muốn ở lại đây nữa."

Nói thế mới phải chứ!" ông vừa nói vừa mỉm cười để lộ hàm răng trắng đều tăm tắp. "Chúng ta sẽ lo liệu ổn thỏa mọi thứ!"

Cô ngước nhìn ông và thoáng mỉm cười.

Ông tốt với tôi quá..." cô thì thầm.

Ông đưa ngón cái và ngón trỏ sờ vào vạt áo khoác của cô.

Cô không có chiếc nào ấm hơn à? Trời bắt đầu lạnh rồi đấy, cô sẽ cần nó đấy."

Có chứ; nhưng không phải — không phải đồ tang phục."

Chính chiếc khăn tang trong tim mới là điều quan trọng mà," ông lặp lại.

Vâng," cô đáp như một đứa trẻ. "Tôi sẽ mặc chiếc áo dày hơn." Và cô rụt rè bước vào căn phòng nhỏ bên cạnh.

Khi quay ra, khuôn mặt cô đã được dặm lại một lớp phấn mới và những vành quầng đỏ hoe xung quanh mắt đã mờ bớt. Chiếc áo khoác màu tan được cài khuy gọn gàng quanh người. Cô đứng dưới vầng sáng của ngọn đèn tường một lát và mỉm cười đầy biết ơn với ông.

Tôi sẵn sàng rồi."

Ông Lux bước tới gần cô và khuỷu tay gập lại hệt như một chàng trưởng ban khiêu vũ đang mời một thiếu nữ vào phòng tiệc; rồi ông khựng lại, bước thêm một bước nữa và lại dừng lại lần nữa. Một luồng đỏ bừng nhanh chóng lan khắp khuôn mặt ông.

Ồ!" ông mở lời; "ồ! Chà!"

Cô cúi xuống nhìn vạt váy của mình với sự nhạy cảm bản năng của người phụ nữ.

Tôi đã bảo ông rồi mà," cô nói, với những từ ngữ thốt ra dồn dập đuổi theo nhau; "tôi đã bảo rằng đây không phải đồ tang phục mà! Tôi — tôi —"

Cô đi theo tầm mắt ông đang hướng về vạt áo khoác và chiếc nơ hồng sẫm. Một sắc hồng nóng hổi bừng lên dưới lớp da thịt cô.

Ôi!" cô kêu lên. "Tôi đúng là hết thuốc chữa rồi phải không? Cái — cái nơ đó vẫn còn đính ở đây, thế mà tôi lại quên mất — tôi lại đi cài một chiếc nơ đỏ vào đúng ngày tang lễ của tội nghiệp Angie! Tôi — ôi —"

Những ngón tay cô lúi húi gỡ chiếc nơ ra và những giọt nước mắt xót xa cay xè khóe mắt. Nhưng ông Lux bước tới chiếc bình thủy tinh màu xanh trên bàn, bẻ phắt một bông hoa cẩm chướng trắng ở cuống rồi giắt nó lên khuyết áo khoác bên trái của mình; sau đó ông ngắt thêm một mẩu dương xỉ cài vào làm nền phía sau. Đôi mắt sâu thẳm của ông dịu dàng như ánh nắng ban mai.

"Xin chào!" ông thì thầm, chìa cả hai tay ra và mỉm cười với cô cho đến khi lộ nguyên hàm răng trắng. "Xin chào!"

"Xin chào!" cô đáp, hệt như một kẻ đang mơ màng.

“XIN CHÀO!” ÔNG THÌ THẦM, CHÌA CẢ HAI TAY RA VÀ MỈM CƯỜI VỚI CÔ CHO ĐẾN KHI LỘ NGUYÊN HÀM RĂNG TRẮNG

Trở về mục lục