Chùa Già Lam nằm ở trên núi Giăng Màn. Ở đây bốn mùa mây phủ. Ngôi chùa nhỏ, chỉ có sư trụ trì và chú tiểu … Hàng ngày chú tiểu lên rừng chặt củi, đem về phơi ở sân. Sân chùa có một ngôi mộ cổ. Có cùng lúc với chùa Già Lam. Nhưng không biết ngôi mộ của ai… Dù là chùa trên núi, lối đi lại khó khăn, hiểm trở, nhưng chùa được nhiều người biết đến. Vì ở chùa, có một ngôi nhà giữ cốt. Và chùa hay làm lễ cầu siêu cho các hương linh … Dân quanh vùng, sau khi chôn cất người thân ba năm, đưa tro cốt lên chùa để bảo quản ...Ngôi chùa hầu như ngày nào cũng có người đến làm lễ cầu siêu cho người thân... Vì sao dân lại đưa cốt người thân lên đó ? Đơn giản vì miền núi Giăng Màn đất rất ít, mà mộ phần thì quá nhiều... Hơn nữa, ở chùa lại có nhang cúng quanh năm, làm ấm lòng người chết. Chứ cứ để chơ vơ trên triền núi, người chết cũng khổ lắm. Mà người sống cũng không có thời gian đi đốt nhang khói... 

Sư trụ trì đã già, người đi tu từ năm mười tuổi... đến nay, cũng được mấy chục năm. Cảnh núi rừng thiên nhiên ở đây quả rất thích hợp cho việc tu hành. Ngài suốt ngày chỉ lo kinh kệ, mọi việc bếp núc, tiếp khách thập phương, một tay chú tiểu lo. Chú tiểu đến với chùa cũng là điều bí ẩn... Một hôm sư trụ trì lên núi hái thuốc, và chợt nghe tiếng rên. Sư trụ trì bước đến, thấy một chú bé co ro, nằm dưới lớp lá khô, thịt da tai tái vì lạnh. Chú trạc năm tuổi. Hình như bị bỏ rơi. Sư trụ trì hỏi :

-Tại sao con lại ở đây ? Con đói và lạnh lắm phải không ?

Chú bé mếu máo:

-Dạ, cha con để con ở đây, rồi đi săn, hẹn sẽ quay lại, ngờ đâu ông đi luôn …

-Sư trụ trì bế đứa bé lên, trìu mến:

-Thôi, con về chùa với ta, đợi khi cha con quay lại, con sẽ về cùng cha con …

Đứa bé vui vẻ đồng y. Và chú ở với chùa đã mười năm ăn chay, niệm Phật … Sư trụ trì rất quí chú tiểu vì chú cần mẫn, biết nghi lễ … Nhiều hôm chú nhìn về phía xa vắng buồn bã. Sư trụ trì hỏi :

-Con nhớ cha con phải không ? Cha con đi đã mười năm rồi, chắc gì ông ấy đã quay trở lại. Thế cha con làm nghề gì ? 

Chú tiểu rưng rưng :

-Dạ, cha con đi săn ạ. Cha chủ yếu săn cọp. Con chỉ nhớ mang máng nhà con có nhiều da cọp .

Sư cụ chép miệng :

-Thế nhà con ở đâu, con có nhớ không? Để ta đưa con về …

Sư trụ trì hỏi xong, lòng bồn chồn lo sợ, vì biết đâu chú tiểu lại đòi về thật. Ngài đã quen với chú tiểu . Chú tiểu rưng rưng :

-Con không nhớ nữa, sư phụ à. Thế sư phụ không cho con ở lại chùa à? Con đã quen với cảnh chùa rồi.

Sư trụ trì trìu mến :

-Không, ta chỉ hỏi vậy thôi. Con cứ ở lại. Ta rất quí con. Ta cần có con bên cạnh …

Chú tiểu vui mừng, nhảy cẫng lên :

-Cảm ơn sư phụ, con xin hết sức làm vừa lòng sư phụ.

-Sư trụ trì cười:

-Được rồi, con đi làm việc đi...

Chú tiểu vâng dạ rối rít, rồi xách dao vào rừng đốn củi … Chú gặp bộ xương cốt ở bìa rừng, và đem chôn … Chú hăng say chặt củi, đến chiều tối mới xong. Lúc trở về thì lạc đường. Sương mù giăng kín, chú lo sợ vô cùng … Đang ngồi rầu rĩ, có người đến bảo :

-Con trai yêu quí, để cha đưa con về. Con đừng có sợ …

Chú tiểu ngần ngừ:

-Ông vừa nói cái gì, ông là cha tôi à ? Thế ra ông đã bỏ rơi tôi cả mười năm nay.. ? Ông đi đâu …

Người đó rầu rĩ :

-Con đừng trách cha, cha không bỏ rơi con đâu.

Chú tiểu tò mò :

-Thế sao bây giờ cha mới xuất hiện ?

Người đó sầu thảm:

-Ta bị cọp vồ, ăn hết cả thịt da, chỉ còn trơ xương. Ta phải làm ma trành để dọa người cho cọp ăn thịt … Và ta bất ngờ gặp con. Lát nữa cọp sẽ xuất hiện đó, con ạ...

Chú tiểu hoảng vía:

-Cha ơi, vậy con phải làm sao ? Con nghe nói, người bị cọp ăn thịt, hóa ma trành, đâu có phân biệt người thân. Thế ra cha định để cọp ăn thịt con à?

Người đó thở dài:

-Lúc đầu cũng định như vậy, nhưng khi ta phát hiện ra con ta phải cứu con, và chịu hình phạt với ma cọp … Nào, con ta đi mau … Kẻo nguy hiểm lắm …

Chú tiểu giàn giụa nước mắt, gật đầu. Hồn ma dặn tiếp:

-Ma cọp sẽ tìm đến chùa đó, con nhớ trong chùa, có ngôi mộ cổ... Cọp đến, con cứ ra ngôi mộ cổ ngồi, tức khắc có người cứu con...

Chú tiểu nức nở:

-Cảm ơn cha, con xin nhớ lời cha dặn. Cha ơi, thế còn sư phụ con thì sao? Con thương sư phụ lắm...

Hồn ma nói :

-Sư phụ không sao đâu, vì ngài đã có thần linh hộ mệnh rồi... Ta đi đây...

Hồn ma biến mất. Chú tiểu lững thững bước vào chùa. Sư trụ trì bước ra, lo lắng:

-Tiểu Đông, con đi đâu mà về muộn thế ? Ta đang lo cho con đây...

Chú tiểu bùi ngùi :

-Sư phụ ạ, con vừa gặp cha con, cha con đưa con về đây...

Sư trụ trì vui mừng :

-Vậy hả ! Ông nhận ra con hả ? Sao con không mời ông ấy vào ? Thế con có muốn về với cha con không ? Ta rất vui vì con tìm lại được cha...

Chú tiểu nức nở:

-Không cha con đã chết rồi, cha con bị cọp ăn thịt đã mười năm nay, cha con hóa ma trành...

Sư trụ trì sửng sốt:

-Con nói cái gì, sao con bảo gặp cha ? Rồi lại bảo cha con hóa ma trành ? Ta thật không hiểu nổi... 

 Chú tiểu ngẩn ngơ :

-Vâng, người cha mà con gặp chỉ là hồn ma. Cha con bảo: con phải cẩn thận, vì cọp dữ sẽ xuất hiện ở chùa này...

Sư trụ trì trầm ngâm:

-Sống chết có số trời. Ta đã già rồi, ta chỉ lo cho con. Ta tu hành đã mấy chục năm, ma quỉ gặp nhiều, cọp dữ cũng lắm nhưng từ khi có con bên cạnh, ta mới thực sự nghĩ đến sự tồn vong của mạng sống con người...

Chú tiểu vội vã:

-Sư phụ à, cha con bảo sư phụ có thần linh phù trợ, chỉ riêng con, mỗi lần nguy hiểm, cứ ra ngôi mộ cổ mà ngồi, cọp dữ không dám đến gần đâu...

Sư trụ trì ngạc nhiên:

-Thật vậy à ? Lẽ nào cọp dữ lại sợ người nằm trong mộ?

Chú tiểu hỏi :

-Sư phụ, người nằm trong mộ là ai vậy ? Sao cọp dữ lại sợ người ấy?

Sư trụ trì nói:

-Ta cũng không biết nữa … chỉ biết ngôi mộ đó đã có từ lâu lắm và rất nhiều bí ẩn. Khách thập phương họ thắp nhang khấn vái. Ta cũng gặp nhiều chuyện huyền hoặc về ngôi mộ cổ này … Mà thôi, con cơm nước xong rồi đi ngủ, ta phải tụng kinh đây...

Chú tiểu cơm chay xong, tự nhiên thấy lòng nghi hoặc, băn khoăn vì điều hồn ma nói … Chú ra ngôi mộ nhìn một hồi, rồi theo thói quen, lấy củi vừa chặt, đổ lên ngôi mộ... sau đó đi ngủ.... Nửa đêm, chú tiểu nghe thấy rên rỉ, chú thức dậy. Tiếng rên từ ngôi mộ cổ. Chú bàng hoàng rón rén bước ra sân... Tiếng nói mơ hồ:

-Tại sao lại chất củi lên người ta, đau chết đi được. Mau dở củi xuống đi.

Chú tiểu đã hiểu, vội vàng đem củi bỏ xuống đất. Tiếng rên lập tức im bặt. Chú đứng một lúc, rồi vào chùa ngủ tiếp...

Chú lẩm bẩm:

-Lạ thật, sao lại có tiếng rên ở ngôi mộ cổ ? Người trong mộ cổ là ai ? Tại sao hồn ma bảo ta lúc gặp cọp dữ, hãy ngồi cạnh mộ cổ, sẽ an toàn, không lo sợ gì cả? Ta đã vô tình để củi lên đó, làm thức người trong đó... Ta phải tìm hiểu kỹ, người trong mộ cổ là ai...

Chú nghĩ ngợi, rồi thiếp đi … Chú thấy một người đàn ông cao lớn, vẻ mặt hung dữ, nhìn chú, tay ông ta cầm cái búa rất to. Chú tiểu sợ vã mồ hôi, run rẩy:

-Ông là ai, ông định làm gì tôi ?

Người cao lớn thân mật :

-Ta ở trong chùa này đã trên trăm năm. Sư tổ đầu tiên của chùa này, ông Thích Giác Nguyên, là bạn thân của ta... Chúng ta đã đàm đạo nhiều chuyện. Ta là một tiều phu … tên ta là Hà Nguyên Định.

Chú tiểu thở phào nhẹ nhõm :

-Thì ra là vậy, con thấy ông xách cái búa, ngỡ là ông định bổ vào đầu con, con sợ quá...

Hà Nguyên Định vuốt râu, cười hề hề:

-Ta dùng búa để bửa củi, chặt cây rừng và giết cọp dữ. Một tay ta đã giết cả chục con cọp dữ... Sư tổ ngươi thấy ta sát sinh thú dữ nhiều quá, rất lo lắng, khuyên can...

Chú tiểu hỏi :

-Thế ra ông ở trong chùa này, mà ở đâu vậy ? Rồi ông có nghe lời sư tổ con không ?

Hà Nguyên Định chậm rãi :

-Không, vì cọp dữ, nếu ta không giết nó, thì nó sẽ giết ta. Ta đã giết sạch lũ cọp, chỉ còn một con. Nó tìm cách báo thù ta. Con cọp ấy vẫn đang lởn vởn ở khu rừng này.

Chú tiểu gật đầu:

-Con có nghe cha con nói điều ấy. Cha con bảo: Khi gặp nguy cấp, cứ ra chỗ ngôi mộ cổ mà ngồi, không sao cả... Có phải thế không ông?

Hà Nguyên Định vui vẻ:

-Đúng thế … Này, hồi đêm, con làm ta phát giận, vì con đã làm ta nghẹt thở...

Chú tiểu ngạc nhiên:

-Sao vậy, con có gặp ông bao giờ đâu?

Hà Nguyên Định nói:

-Thì con để củi lên chỗ ta đó … Ta không nói, có lẽ con để ta nghẹt thở cả đêm, lần sau không được vậy nghe chưa?

Chú tiểu bủn rủn chân tay, lắp bắp:

-Thế ra ông ở trong ngôi mộ cổ à? Ông là một hồn ma ư?

Hà Nguyên Định trầm ngâm:

-Ta là một hồn ma tiều phu. Ta cứu giúp nhiều người, nên họ đến đây thắp nhang cho ta …

Chú tiểu tò mò:

-Thế sao ông không báo cho sư phụ con biết, mà lại tìm con?

Hà Nguyên Định nói:

-Sư phụ con là bậc tu hành, còn ta, chỉ là tiều phu. Báo làm gì… vì thế, ta chỉ báo cho con biết thôi …

Nói xong, ông ta biến mất, chú tiểu mở mắt, tỉnh dậy, thì ra là giấc mơ. Sáng hôm sau, chú kể cho sư trụ trì nghe chuyện giấc mơ kỳ lạ đêm qua. Sư trụ trì trầm tư:

-Ta có nghe chuyện về Hà Nguyên Định. Ông ta xuất thân là một ăn cướp, giết người không gớm tay... Được sư tổ cảm hóa, tình nguyện đi tu. Ông ta rất cần mẫn, chăm chỉ … Nhưng bản tính vẫn hung dữ.

Chú tiểu nói:

-Nghe nói ông ta giết cọp nhiều lắm, cọp rất căm thù ông ta …

Sư trụ trì gật đầu:

-Đúng vậy. Và cọp đã trả thù, cắn ông ta chết. Sư tổ đến cứu, nhưng không kịp.

Chú tiểu hỏi:

-Thế sao sư phụ không kể cho con nghe chuyện này, mà sư phụ bảo không hề biết ngôi mộ chôn cất Hà Nguyên Định ở trong chùa này?

Sư trụ trì chậm rãi:

-Đây là chốn linh thiêng, ta không muốn cho ai biết chuyện ngôi mộ đó cả. Bản thân sư tổ truyền lại chùa cho các đời kế tiếp, cũng ít nhắc chuyện này... Nhưng nay ông ta báo mộng cho con biết, ta đành phải nói cho con rõ...

Chú tiểu gật đầu:

-Con hiểu rồi … Thôi, con đi làm đây...

Và chú vào rừng đốn củi ...chú tiểu không còn băn khoăn về chuyện ngôi mộ cổ nữa. Ngược lại, chú thấy mừng thầm, vì Hà Nguyên Định là khắc tinh của cọp dữ. Đêm đó, chú tiểu đang ngủ, vì cả ngày làm việc mệt nhọc. Chú cố cựa quậy, nhưng vô ích. Chú ngất đi vì sợ... Khi tỉnh dậy, thấy sư trụ trì bên cạnh, chú bàng hoàng:

-Sư phụ à, con vừa thấy giấc mơ kinh hoàng, con bị cọp vồ...

Sư trụ trì thong thả:

-Không phải mơ đâu, con à, mà đó là sự thật...

Chú tiểu lắp bắp :

-Sự thật ư ? Thế sao con vẫn còn sống...

Sư trụ trì cười :

-Thì Hà Nguyên Định đã cứu con đó ...Ông ta đã giết cọp dữ. Con cọp cuối cùng của vùng núi Giăng Màn ...Từ nay mọi người bình an rồi...

Chú tiểu hỏi:

-Thế xác cọp đâu, sư phụ?

Sư phụ chú tiểu chỉ tay ra ngoài sân, khoan thai:

-Xác cọp đó, con mau mang nó ra khỏi chùa. Và nữa, con hãy xuống núi, đừng ở đây nữa...

Chú tiểu sợ hãi:

-Sao vậy, thưa sư phụ, con đâu có lỗi lầm gì, mà sư phụ đuổi con đi!

Sư trụ trì trìu mến:

-Ta đâu có đuổi con. Mà ta muốn con trở về với cuộc đời. Vì con không có nghiệp tu. Dù con đã ở với ta hơn mười năm. Con đi, ta cũng tiếc lắm… Con cọp này, có lẽ Hà Nguyên Định muốn tặng cho con đó …

Chú tiểu quì xuống, năn nỉ:

-Con muốn ở lại chùa, hầu hạ sư phụ … con xin sư phụ đó.

Sư trụ trì xúc động:

-Ta cũng muốn như vậy lắm. Nhưng đêm qua, sau khi giết cọp xong, Hà Nguyên Định có nói với ta là hãy đưa trả chú tiểu về với cuộc đời. Ông ta bảo con là người có chí khí, ta đồng ý... Vì chỉ có con người có chí khí, mới thấy được linh hồn của Hà Nguyên Định. Hồn ma ông ta rất ít khi xuất hiện.  Vậy mà ông ấy chỉ xuất hiện khi có con …

Chú tiểu tần ngần:

-Như vậy, sư phụ nghĩ con cũng là ma ư?

Sư trụ trì khoan thai:

-Không phải vậy, con là người, đâu phải là ma quỉ, thì Phật cũng cảm hóa như thường... Con hãy mau xuống núi, tạo dựng cuộc sống của mình, duy trì nòi giống của ông nội con...

Chú tiểu bàng hoàng:

-Sư phụ nói cái gì? Ông nội con ư? Thế ông nội con là ai?

Sư trụ trì giọng lớn, đáp:

- Là Hà Nguyên Định đó. Dòng họ Hà Nguyên chỉ có mình con thôi. Con mau đi đi …

Chú tiểu đã hiểu... thì ra hồn ma cha chàng đã báo cho chàng biết về ông nội của mình. Chàng cảm ơn sư phụ, ngày hôm đó xuống núi... Ít lâu sau, chàng lấy vợ, ăn nên làm ra, chàng lên chùa, xin rước mộ ông nội về chôn ở trong vườn nhà, để con cháu biết về nguồn gốc của dòng họ Hà Nguyên.