Vợ của Simon đã hoàn tất mọi việc từ sớm trong ngày hôm đó. Chị đã bổ củi, xách nước, cho lũ trẻ ăn, tự ăn phần của mình, và giờ đang ngồi suy nghĩ. Chị tự hỏi không biết nên nhào bột làm bánh vào lúc này hay để đến ngày mai. Chiếc bánh cũ vẫn còn một miếng lớn.

“Nếu Simon đã ăn chút gì đó ở thị trấn,” chị nghĩ, “và tối nay không ăn mấy, thì ổ bánh mì này sẽ đủ ăn sang ngày mai.”

Chị cân đi cân lại miếng bánh mì trong tay và thầm nghĩ: “Hôm nay mình sẽ không làm thêm bánh nữa. Bột còn lại chỉ đủ nướng một mẻ; ta cứ ráng để dành phần này cho đến thứ Sáu.”

Thế là Matryona cất bánh mì đi, rồi ngồi vào bàn vá chiếc áo sơ mi cho chồng. Vừa làm việc, chị vừa nghĩ đến chuyện chồng mình đang đi mua da thú để may áo khoác mùa đông.

“Chỉ mong gã buôn bán không lừa gạt anh ấy. Chồng tôi khờ khạo lắm; anh ấy chẳng bao giờ lừa ai, nhưng trẻ con cũng có thể qua mặt được. Tám rúp là cả một số tiền lớn — với giá đó anh ấy phải mua được một chiếc áo tử tế. Không phải da thuộc chưa xử lý, nhưng dẫu sao cũng phải là chiếc áo mùa đông đàng hoàng. Mùa đông năm ngoái thật chật vật làm sao khi không có áo ấm. Tôi chẳng thể xuống sông giặt giũ hay đi đâu được. Khi anh ấy ra ngoài, anh ấy mặc tất cả những gì chúng tôi có, chẳng còn lại gì cho tôi. Hôm nay anh ấy đi không sớm lắm, nhưng cũng đã đến lúc phải về rồi. Chỉ cầu trời anh ấy không la cà chè chén!”

Matryona vừa dứt ý nghĩ đó thì ngoài ngưỡng cửa bỗng có tiếng bước chân, rồi có ai đó bước vào. Matryona cắm kim lên mảnh vải đang vá rồi đi ra sảnh. Ở đó, chị nhìn thấy hai người: Simon, và đi cùng anh là một người đàn ông đầu trần, đi bốt làm bằng nỉ.

Matryona nhận ra ngay mùi rượu thoang qua từ chồng mình. “Thôi xong, lại chè chén rồi đây,” chị thầm nghĩ. Và khi thấy chồng không mặc áo khoác, chỉ mặc chiếc áo của mình, chẳng mang theo gói quà nào, đứng lặng im vẻ đầy hổ thẹn, lòng chị quặn thắt vì thất vọng. “Chắc anh ta đã nướng sạch tiền vào rượu chè,” chị nghĩ, “rồi tụ tập với gã vô tích sự nào đó và dắt cả về nhà.”

Matryona để họ bước vào nhà, theo chân họ đi vào, và thấy người lạ mặt là một thanh niên gầy gò đang mặc chiếc áo khoác của chồng mình. Bên trong áo không có lấy một chiếc áo sơ mi, và anh ta cũng chẳng đội mũ. Vừa bước vào, anh ta cứ đứng im lặng, chẳng nhúc nhích cũng chẳng ngẩng đầu lên, khiến Matryona thầm nghĩ: “Hẳn là kẻ xấu rồi — hắn đang sợ hãi kìa.”

Matryona cau mày, đứng sát cạnh lò sưởi để xem họ định làm gì.

Simon cởi mũ ra rồi thản nhiên ngồi xuống ghế băng như thể mọi chuyện đều ổn thỏa.

“Nào, Matryona; nếu bữa tối đã xong, chúng ta dọn ra ăn thôi.”

Matryona lẩm bẩm điều gì đó trong miệng và không nhúc nhích, vẫn đứng im tại chỗ cạnh lò sưởi. Chị nhìn người này rồi lại nhìn người kia, chỉ biết lắc đầu ngao ngán. Simon thấy vợ khó chịu bèn tìm cách xoa dịu. Vờ như không để ý thấy gì, anh nắm lấy tay người lạ.

“Ngồi xuống đi bạn hiền,” anh nói, “rồi chúng ta dùng bữa tối.”

Người lạ ngồi xuống ghế băng.

“Em không nấu gì cho chúng ta ăn sao?” Simon hỏi.

Cơn giận của Matryona bùng nổ. “Tôi có nấu, nhưng không phải nấu cho anh. Xem ra anh uống đến mụ mẫm cả đầu óc rồi đấy. Đi mua áo cừu da mà lúc về đến nhà ngay cả chiếc áo khoác đang mặc trên người cũng không còn, lại còn dắt theo một tên lang thang rách rưới về nhà. Tôi không có cơm cho những kẻ nát rượu như anh đâu.”

“Thôi đủ rồi, Matryona. Đừng có lớn tiếng vô cớ nữa. Tốt hơn là em nên hỏi xem đây là người thế nào—”

“Còn anh thì hãy khai mau anh đã tiêu số tiền đó vào đâu rồi?”

Simon sờ vào túi áo, rút tờ ba rúp ra và mở nó ra.

“Tiền đây này. Trifonof chưa trả, nhưng hứa sẽ trả sớm thôi.”

Matryona càng giận dữ hơn; anh chẳng mua áo da cừu nào cả, lại đem chiếc áo duy nhất cho một kẻ tay không mặc và thậm chí còn đưa hắn về nhà.

Chị giật phăng tờ tiền trên bàn, đem cất đi cho an toàn, rồi nói: “Tôi không có cơm cho các người ăn đâu. Chúng ta không có bổn phận nuôi tất cả những kẻ nát rách rưới trên đời này.”

“Này Matryona, im lặng một chút xem nào. Hãy nghe người ta nói đầu đuôi đã—”

“Tôi còn lạ gì cái thói nghe lời mấy kẻ say xỉn ngu ngốc nữa. Hồi đó tôi thật khôn ngoan khi không muốn lấy anh — một kẻ nát rượu. Mớ vải vóc của mẹ tôi cho, anh cũng đem đi đổi lấy rượu; rồi bây giờ đi mua áo — cũng lại đem nướng vào rượu nốt!”

Simon cố giải thích với vợ rằng anh chỉ tiêu có hai mươi kopek; cố kể lại chuyện anh đã tìm thấy người đàn ông đó ra sao — nhưng Matryona nhất quyết không cho chồng chen vào một lời nào. Chị tuôn một thôi một hồi, lôi cả những chuyện từ mười năm trước ra đay nghiến.

Matryona cứ luyên thuyên mãi, cuối cùng chị lao tới chỗ Simon và túm lấy tay áo anh.

“Trả lại chiếc áo cho tôi. Đó là cái duy nhất tôi có, vậy mà anh cũng nỡ lột ra để mặc vào người. Đưa đây mau, đồ chó ghẻ, cho quỷ bắt quách anh đi cho rồi.”

Simon bắt đầu cởi áo khoác ra, lộn trái cả tay áo; Matryona giật lấy chiếc áo khiến nó tét cả đường chỉ. Chị vớ lấy, trùm lên đầu rồi đi ra cửa. Chị định bước ra ngoài nhưng rồi lại khựng lại vì lưỡng lự — chị vừa muốn xả cơn giận, nhưng cũng vừa muốn tìm hiểu xem người lạ mặt kia rốt cuộc là kẻ thế nào.