“Đã khoảng sáu năm trôi qua kể từ khi cha mẹ chúng qua đời, cả hai chỉ cách nhau trong một tuần: cha chúng được chôn cất vào thứ Ba, còn mẹ chúng mất vào thứ Sáu. Những đứa mồ côi này cất tiếng khóc chào đời ba ngày sau khi cha qua đời, và người mẹ cũng chẳng sống thêm được một ngày nào nữa. Chồng tôi và tôi khi ấy đang sống làm tá tề trong làng. Chúng tôi là láng giềng của họ, khu vườn nhà chúng tôi nằm sát liền kề. Cha chúng vốn là một người cô độc; ông làm nghề tiều phu trong rừng. Có hôm đang đốn củi, họ để một cây đổ trúng người ông ấy. Thân cây đè ngang ngực và nghiền nát nội tạng ông. Họ vừa đưa được ông về nhà thì linh hồn đã về với Chúa; và cũng ngay tuần đó, người vợ sinh đôi—hai đứa bé gái này. Bà nghèo khổ và đơn độc; chẳng có lấy một ai, lớn hay nhỏ, ở bên cạnh. Một mình bà sinh ra chúng, và cũng một mình bà đối mặt với cái chết.”

“Sáng hôm sau tôi sang thăm, nhưng khi bước vào lều, tội nghiệp thay, bà ấy đã cứng đờ và lạnh ngắt. Lúc lâm, bà đã lăn đè lên đứa trẻ này và làm dập cả chân nó. Dân làng tụ tập đến căn lều, tắm rửa cho thi hài, khâm liệm, đóng quan tài và chôn cất bà. Họ là những người tốt bụng. Mấy đứa trẻ bị bỏ lại bơ vơ. Biết phải làm gì với chúng đây? Tôi là người phụ nữ duy nhất ở đó lúc bấy giờ đang có con nhỏ. Tôi đang nuôi đứa con đầu lòng—mới được tám tuần tuổi. Thế là tôi đón chúng về nuôi tạm thời. Bà con nông dân quây quần lại, bàn tính mãi xem nên xử trí ra sao với chúng; rồi cuối cùng họ bảo tôi: ‘Trước mắt, thưa bà Mary, tốt hơn là bà cứ nuôi hai đứa bé gái này, rồi sau tính tiếp xem phải lo cho chúng thế nào.’ Thế là tôi cho đứa lành lặn bú sữa mình, nhưng ban đầu lại không cho con bé tật nguyền này bú. Tôi cứ tưởng nó không sống nổi. Nhưng rồi tôi tự nhủ, cớ sao sinh linh vô tội lại phải chịu khổ? Tôi động lòng thương, và bắt đầu cho nó bú. Cứ thế, tôi nuôi đứa con trai của mình và hai đứa này—cả ba đứa—bằng chính sữa mẹ. Tôi lúc đó trẻ trung, khỏe mạnh, lại được ăn uống đầy ơn trên ban phát, Chúa cho tôi nhiều sữa đến mức đôi khi còn tràn ra cả ngoài. Thỉnh thoảng tôi cho hai đứa bú cùng lúc trong lúc đứa thứ ba chờ đợi. Khi đứa này bú đủ, tôi lại chuyển sang đứa thứ ba. Và Chúa đã sắp đặt để những đứa trẻ này lớn khôn, trong khi đứa con ruột của tôi lại qua đời trước khi tròn hai tuổi. Sau đó tôi không sinh thêm đứa nào nữa, dù gia cảnh chúng tôi ngày một khá giả. Giờ thì chồng tôi đang làm việc cho thương gia buôn lúa ở cối xay gió. Tiền công khá cao, và cuộc sống chúng tôi rất sung túc. Nhưng tôi lại chẳng có mụn con ruột nào, và nếu không có mấy đứa bé gái này thì tôi buồn tủi biết bao! Làm sao mà tôi không yêu thương chúng cho được! Chúng chính là niềm vui trong cuộc đời tôi!”

Bà ôm chặt đứa bé gái thọt vào người bằng một tay, trong khi tay kia đưa lên lau những giọt nước mắt trên má.

Và Matryona thở dài, rồi nói: “Câu tục ngữ quả không sai: ‘Có thể sống không cha không mẹ, chứ không thể sống thiếu Chúa.’”

Họ đang trò chuyện thì đột nhiên toàn bộ căn lều bừng sáng tựa như ánh chớp mùa hè từ góc phòng nơi Michael đang ngồi. Tất cả liền quay nhìn về phía anh và thấy anh đang ngồi đó, hai tay đan vào nhau đặt trên đầu gối, ngước nhìn lên trên và mỉm cười.