Richardson kéo cương dừng ngựa, quay lại nhìn theo con đường mòn nơi tấm khăn choàng màu đỏ thẫm của người đầy tớ đang lấp lánh giữa chạng vạng bụi gai mesquit. Những ngọn đồi phía tây bị xẻ thành các chóp nhọn, nhuốm một màu xanh thẳm vô tận. Bên trên chúng, bầu trời mang sắc xanh kỳ diệu — tựa như mặt nước tĩnh lặng ngập tràn ánh nắng — thứ mà người ta thường chê bai trong những bức tranh.
José quấn kín người trong tấm chăn lớn, chiếc mũ sombrero rộng vành trùm sụp xuống tận trán. Lão bám theo chủ trên con đường mòn đang mờ dần chẳng khác nào một tên sát thủ. Một luồng gió lạnh từ màn đêm sắp buông trùm xuống vùng hoang mạc mesquit.
“Này,” Richardson cất giọng tiếng Mê-hi-cô bập bõm khi người đầy tớ đến gần, “Ta muốn ăn! Ta muốn ngủ! Hiểu chưa — không à? Nhanh lên! Hiểu không?”
“Si, señor,” José đáp, gã gật đầu. Lão rút một tay khỏi tấm chăn, chỉ ngón tay ngăm đen về phía bóng tối. “Đằng kia, có ngôi làng nhỏ. Si, señor.”
Họ lại thúc ngựa tiến lên. Có lúc con ngựa của người Mỹ giật mình, thở khò khè vì một thứ gì đó nó nhìn thấy hoặc tưởng tượng ra trong bóng tối, và người kỵ mã điềm tĩnh níu dây cương, cúi người nói năng dịu dàng như đang dỗ dành một phụ nữ hoảng sợ. Bầu trời trên dãy núi đã nhạt dần thành màu trắng, còn đồng bằng trải ra một đại dương mênh mông, vô tận và phủ đầy sắc đen.
Bỗng vài ngôi nhà thấp tè xuất hiện thấp thoáng giữa các bụi cây. Hai kỵ mã đi xuống một trũng đất cho đến khi những ngôi nhà nổi bật lên trên nền trời hoàng hôn ảm đạm, rồi lại đi lên một gò đất nhỏ, khiến những chỗ ở ấy chìm khuất như những chiếc thuyền trong biển bóng tối.
Một tia lửa đỏ rọi ngang lối đi. Richardson lả đi vì buồn ngủ trên lưng ngựa trong lúc người đầy tớ đang cãi vã với ai đó — chỉ là một giọng nói trong bóng tối — về giá tiền trọ và thức ăn. Những ngôi nhà xung quanh hầu hết trắng phau và tĩnh lặng như những ngôi mộ, nhưng có những bóng đen lướt nhanh qua tỏ ra tò mò trước sự xuất hiện của họ.
Cuối cùng José cũng đến bên đầu ngựa, và người đàn ông Mỹ trượt người khỏi yên với dáng đi cứng đờ. Lão lầm bầm chào hỏi, rồi với đôi giày đinh thúc ngựa, gã nện bước bước vào ngôi nhà lợp gạch bùn đang chình ình trước mặt. Gương mặt nâu bợm bã, điềm tĩnh của một người phụ nữ hiện lên dưới ánh lửa. Anh ngồi xuống nền đất nện và nheo đôi mắt buồn ngủ nhìn ngọn lửa. Anh nhận ra người phụ nữ đang khua khoảng đồ gốm, tất bật ngược xuôi lo toan việc nhà. Từ một góc tối vang lên tiếng hai, ba người ngáy khò khò quyện vào nhau.
Người phụ nữ đưa cho anh một bát bánh ngô tortillas. Nàng là một sinh vật nhún nhường, rụt rè và có đôi mắt to. Nàng đăm đăm nhìn đôi cựa bạc khổng lồ của anh, khẩu súng lục to bản đầy uy phong, với vẻ thích thú và ngưỡng mộ y như con mèo cao quý trong câu ngạn ngữ. Lúc anh ăn, nàng đứng chết trân ở một góc tối, để lộ hàm răng trắng lóa.
José bước vào, lảo đảo gánh hai chiếc yên ngựa kiểu Mê-hi-cô to bản như những nền móng nhà. Richardson định hút một điếu thuốc, rồi lại đổi ý. Đi ngủ chắc chắn sẽ tuyệt hơn nhiều. Tấm chăn của anh vắt qua vai trái, cuộn tròn lại thành một ống dài bằng vải theo đúng lối của người Mê-hi-cô. Chỉ bằng cách cởi chiếc mũ sombrero, tháo cựa và thắt lưng súng, anh đã sẵn sàng để từ từ cuộn tròn một cách hạnh phúc vào trong tấm chăn. Vốn là một người cẩn trọng, anh nằm sát vào tường, và mọi vật dụng cá nhân đều nằm ngay trong tầm với.
Bụi cây mesquit cháy âm ỉ lâu. José buông hai cánh bóng tối khổng lồ khi lão quấn tấm chăn quanh người — đầu tiên là vắt qua ngực dưới nách, rồi vòng qua cổ và vắt ngang ngực một lần nữa — lần này là đè lên hai cánh tay, với phần đuôi vắt hờ trên vai phải. Một người Mê-hi-cô được quấn kín đáo như vậy nhưng vẫn có thể giải phóng cánh tay chiến đấu của mình một cách cực kỳ nhanh nhẹn, chỉ bằng một cái nhún vai khi với lấy vũ khí bên hông. (Họ luôn mặc khăn choàng serape theo cách này.)
Ánh lửa đã lấn át những tia sáng đang cố len lỏi qua ô cửa mở từ vầng trăng to bằng mặt trống. Richardson nghe thấy từ ngoài đồng bằng tiếng vó ngựa nện đều đặn, gấp gáp của những kẻ đang phi nước đại. Anh chìm vào giấc ngủ trong nỗi băn khoăn không biết kẻ nào lại phóng nhanh và muộn đến thế. Và giữa sự tĩnh mịch sâu thẳm, những tia trăng nhợt nhạt hẳn đã chiến thắng những ngọn giáo đỏ rực của đống lửa, cho đến khi căn phòng từ từ ngập tràn một hình chữ nhật ánh bạc ở tận giữa phòng.
Richardson bị đánh thức bởi tiếng đàn ghita. Nó được gảy tồi tàn — ngay trên xứ sở Mê-hi-cô này, nơi sự lãng mạn của cây đàn trỗi dậy len lỏi vào ta như một làn hương. Tiếng ghita rên rỉ và khóc lóc như một linh hồn đang bị hành hạ. Âm thanh của những bước chân dồn dập hòa lẫn với tiếng nhạc. Thỉnh thoảng tiếng cười cất lên, và thường là tiếng đàn ông chửi rủa nhau cay độc, nhưng cây đàn ghita vẫn cứ mải miết kêu than, tiếng treble nghe như ai đang nện vào sắt, còn tiếng bass thì ù ù như ong vẽ.
“Chết tiệt — chúng đang khiêu vũ đấy à,” anh bực bội lẩm bẩm. Anh nghe thấy hai người đàn ông cãi nhau bằng những từ ngữ ngắn ngủn, sắc lẹm như tiếng súng lục; họ lăng mạ nhau bằng những cái tên còn tồi tệ hơn cả những lời tục tĩu mà người bình thường ở các xứ khác biết tới. Anh tự hỏi sao tiếng động lại lớn thế. Ngóc đầu khỏi chiếc gối yên ngựa, nhờ vào ánh trăng dũng mãnh, anh nhìn thấy một tấm chăn treo phẳng lì trên vách tường ở tận cuối phòng. Cho rằng nó che giấu một lối đi, và nhớ lại thứ đồ uống Mê-hi-cô có thể khiến đàn ông say mềm, anh bèn kéo khẩu súng lục lại gần mình hơn và sẵn sàng đối phó với tai họa bất ngờ.
Richardson đang mơ về miền bắc xa xôi và yêu dấu của anh.
“Thôi được, thế thì tao sẽ giết hắn!”
“Không, mày không được làm thế!”
“Có, tao sẽ giết hắn! Nghe đây! Tao sẽ đòi gã chó má người Mỹ này giao ra khẩu súng lục tuyệt đẹp, cựa gà, tiền bạc và yên ngựa, nếu hắn không chịu — mày cứ chờ mà xem!”
“Nhưng những kẻ người Mỹ này... bọn chúng là một giống người kỳ lạ đấy. Cẩn thận đấy, ngài.");
Rồi hai mươi giọng nói cùng tham gia tranh luận. Chúng cất lên với âm vực lảnh lót, run rẩy như của những kẻ say mèm. Richardson cảm thấy da thịt quanh miệng căng cứng lại, và các khớp gối hóa thành bột mì. Anh từ từ ngồi dậy, trợn mắt nhìn tấm chăn bất động ở tận cuối căn phòng. Động tác cứng nhắc và máy móc này, thực hiện hoàn toàn bằng các cơ vùng eo, hẳn trông giống như một thây ma đang chồm dậy dưới ánh trăng nhợt nhạt, thứ ánh sáng bao trùm mọi vật bằng sắc màu của mồ mả.
Bạn tôi ơi, hãy nghe lời khuyên của tôi và đừng bao giờ để bị hành quyết bởi một đao phủ không nói tiếng Anh. Nó, hoặc bất cứ thứ gì tương tự, chính là cái chết khó khăn nhất. Những cảm xúc hỗn độn vì sợ hãi của Richardson đã phá hủy quá trình tư duy chậm rãi và cẩn trọng mà nhờ đó anh mới hiểu được tiếng Mê-hi-cô. Thế là anh phải dùng đến khả năng thấu hiểu bản năng của ngôn ngữ đầu tiên và phổ quát nhất, đó chính là âm điệu. Dù vậy, thật nản lòng khi không thể hiểu nổi chi tiết những lời đe dọa nhắm vào dòng máu trong cơ thể bạn.
Bỗng nhiên, tiếng ồn ào của các giọng nói tắt ngấm. Một sự im lặng bao trùm — sự im lặng của một quyết định. Tấm chăn bị hất phăng sang một bên, và ánh lửa đỏ rực của một ngọn đuốc chiếu lóa vào phòng. Nó được giơ cao bởi một tên người Mê-hi-cô tròn trịa, béo tốt, kẻ có bộ ria mép nhỏ xíu uốn lượn như rắn đen nhánh như đôi mắt, và đôi mắt thì đen như mun. Hắn đang điên dại trong cơn cuồng nộ của kẻ có men rượu đang âm ỉ đốt cháy đại não. Năm, sáu tên đồng bọn chen chúc lao theo sau. Tiếng đàn ghita, thứ vẫn cứ kiên quyết ngân lên trong lúc lời qua tiếng lại, giờ bỗng im bặt. Bọn chúng trân trân nhìn nhau. Richardson ngồi thẳng băng và bất động, bàn tay phải giấu nhẹm trong tấm chăn. Bọn người Mê-hi-cô chen chúc dưới ánh đuốc, đôi mắt chớp chớp và lấp lánh.
Tên béo tạo dáng ra điều một nhà quý tộc lớn. Chẳng mấy chốc tay hắn buông thõng xuống thắt lưng, và từ đôi môi hắn thốt ra một biệt hiệu — một từ ngữ gớm ghiếc thường báo hiệu những nhát dao chém, một từ đặc trưng của xứ Mê-hi-cô, nơi người ta phải đào sâu mới tìm thấy một lời lăng mạ chưa bị mất đi mùi vị cay độc. Người đàn ông Mỹ không nhích người. Anh cứ trân trân nhìn tên người Mê-hi-cô béo tốt với một cái nhìn kỳ lạ, không sợ hãi, chẳng dũng cảm, chẳng mang bất kỳ ý nghĩa nào có thể giải mã được. Anh chỉ trân trân nhìn.
Tên người Mê-hi-cô béo hẳn phải cảm thấy lúng túng, bởi hắn tiếp tục tạo dáng quý tộc với vẻ ta đây ngày càng cao ngạo, đến mức hắn suýt ngã ngửa về phía sau. Đám đồng bọn của hắn đang đung đưa vì quá say. Bọn chúng vẫn chớp chớp đôi mắt hạt cườm nhìn Richardson. Chà, các ngài ơi, đây quả là một điều bí ẩn! Trước sự xuất hiện đe dọa của bọn chúng, sao tên người Mỹ này không kêu lên và tái mặt, hay chạy trốn, hay van xin sự thương xót? Con thú này cứ ngồi ì ra đấy, trân trân nhìn và chờ bọn chúng ra tay. Ồ, rõ ràng hắn là một tay thiện chiến! Hay có lẽ hắn là một kẻ đần độn? Thật vậy, đây là một tình huống khó xử, bởi ai sẽ là kẻ bước lên trước để tìm xem hắn là một tay cừ khôi hay chỉ là một thằng ngốc?
Đối với Richardson, kẻ có thần kinh đang ran rít và giật giật như những sợi dây điện sống, và trái tim đang chấn động lồng ngực, khoảng lặng này là một sự tra tấn dài đằng đẵng; và đối với những gã đàn ông có thể khiến anh sợ hãi đến thế, một mối hận thù dữ dội bắt đầu trào dâng trong lòng anh — một mối hận thù khiến anh khao khát có đủ khả năng để chiến đấu với tất cả bọn chúng, một mối hận thù biến anh thành kẻ có thể đánh nhau với tất cả bọn chúng. Một khẩu súng lục cỡ nòng 44 có thể đục một lỗ đủ lớn cho trẻ con bắn bi; và có một tên người Mê-hi-cô béo mập nào đó với bộ ria mép như rắn suýt chút nữa đã phải ăn cái bánh tamal cuối cùng của đời mình chỉ vì hắn đã làm cho một người đàn ông sợ quá hóa hoảng.
José đã ngủ nửa đầu đêm theo cách của hắn, cơ thể gập lại thành một đống, chân quắp lại, đầu chạm gối. Những chiếc bóng đã che khuất lão khỏi tầm mắt của đám kẻ đột nhập. Đến lúc này, gã chồm dậy, bắt đầu rón rén bò run rẩy về phía Richardson, như thể định trốn ra sau lưng anh.
Bất thình lình tên người Mê-hi-cô béo gào lên sung sướng. José đã lọt vào vùng sáng của ngọn đuốc. Với tiếng gầm gừ hung tợn, toàn bộ nhóm người Mê-hi-cô lao vào tên đầy tớ của người Mỹ. Hắn co rúm người lại trốn tránh bọn chúng, van xin bằng mọi cách từ lời nói đến cử chỉ. Bọn chúng xô đẩy hắn qua lại. Bọn chúng đấm đá hắn. Bọn chúng đâm thọc hắn bằng những lời nguyền rủa. Khi hắn quỳ rạp xuống đất, tên người Mê-hi-cô béo túm lấy cổ họng hắn và thốt lên — “Tao sẽ giết mày!” Và liên tục, bọn chúng quay đầu nhìn xem liệu mình có thành công trong việc khơi mào hành động phản ứng đầu tiên từ phía người Mỹ hay không. Nhưng anh vẫn điềm nhiên dõi theo. Dưới tấm chăn, những ngón tay anh siết chặt như sắt vào cán khẩu súng lục.
Ngay lúc đó, hai hợp âm rực rỡ vang lên từ cây đàn ghita, và giọng một người phụ nữ đầy tiếng cười và sự tự tin cất lên từ bên ngoài — “Nào! Nào! Các anh ở đâu thế?” Đám người Mê-hi-cô đang lảo đảo lập tức khựng lại và nhìn xuống đất. Một tên đứng dạng chân rộng ra để giữ thăng bằng liền nói — “Mấy cô ả đấy. Họ đến rồi kìa!” Hắn hét lên đáp lời câu hỏi của người phụ nữ — “Ở đây!” Và không chần chừ, hắn bắt đầu cuộc hành hương hướng về phía cánh cửa che bằng tấm chăn. Lúc này người ta có thể nghe thấy vô số giọng nữ khúc khích cười nói.
Hai tên người Mê-hi-cô khác nói — “Đúng rồi, mấy cô nàng kìa! Đúng thế!” Bọn chúng cũng lặng lẽ quay bước đi. Ngay cả sự hung hãn của tên người Mê-hi-cô béo cũng có vẻ bị lung lay. Hắn nhìn đầy vẻ phân vân về phía người đàn ông Mỹ vẫn bất động. Hai kẻ đồng bọn vui vẻ tóm lấy hắn — “Đến đây nào, mấy cô nàng ở đây rồi! Mau lên!” Hắn trừng mắt nhìn Richardson thêm lần nữa. “Nhưng còn cái gã này——,” hắn bắt đầu. Vừa cười vừa nói, đám đồng bọn lùa hắn ra cửa. Ngay bậc cửa, một tay vén tấm chăn lên, hắn quay khuôn mặt vàng ốc của mình lại với một cái liếc mắt thách thức cuối cùng nhắm về phía người Mỹ. José, vừa khóc lóc than van về số phận của mình bằng những tiếng nức nở đầy tuyệt vọng và đau khổ, vừa lê lườn bò đến cạnh Richardson và cuộn tròn sát đầu gối anh. Rồi tiếng reo hò của đám người Mê-hi-cô khi gặp mấy cô gái vang lên, và cây đàn ghita lại bùng nổ trong tiếng ngân vang vui vẻ.
Mặt trăng bị mây che khuất, chỉ còn một ô sáng mờ ảo lọt qua cửa chính đang mở của ngôi nhà. Những hòn than trong bếp đã im lìm, ngoại trừ vài tiếng xèo xèo thỉnh thoảng phát ra. Richardson không đổi tư thế. Anh vẫn trân trân nhìn tấm chăn che khuất cánh cửa chiến lược ở tận cuối phòng. Ngay sát đầu gối anh, José đang lẩm bẩm tranh luận với các vị thánh bằng giọng thấp lè tè, đầy vẻ oán trách.
Bên ngoài, đám người Mê-hi-cô cười đùa, khiêu vũ và — qua âm thanh phát ra — dường như họ uống nhiều hơn nữa.
Giữa màn đêm tĩnh mịch, Richardson ngồi tự hỏi liệu có tên người Mê-hi-cô nào giống loài rắn đang trườn đến bên anh trong bóng tối hay không, và liệu điều đầu tiên anh nhận biết về nó có phải là nhát dao định mệnh. “Sssh,” anh thì thầm với José. Anh rút khẩu súng lục từ dưới tấm chăn ra, đặt nó lên đùi. Tấm chăn che cửa cứ thôi miên anh. Nó là một hình hài mơ hồ, đen đúa và bất động. Qua khoảng trống mà nó che chắn, rất có thể những lời đe dọa, cái chết sẽ ập đến. Thỉnh thoảng anh tưởng như thấy nó chuyển động. Giống như những tấm vải liệm trắng toát, màu đen và bạc của những chiếc quan niệm, toàn bộ trang phục của cái chết tác động lên chúng ta bởi vì thứ mà chúng che đậy, tấm chăn này, lủng lẳng trước một lỗ thủng trên vách tường gạch bùn, đối với Richardson chính là một biểu tượng kinh hoàng, và tự bản thân nó đã là một thứ kinh hoàng. Trong tâm trạng hiện tại, anh tuyệt đối không thể đưa ngón tay chạm vào nó.
Đám người Mê-hi-cô đang ăn mừng thỉnh thoảng lại rú lên những câu hát. Tay đàn ghita chơi với tốc độ và sự nhiệt tình. Richardson khao khát được chạy trốn. Nhưng trong bóng tối đang rung rẩy và đe dọa này, nỗi kinh hoàng đã thuyết phục anh rằng bất kỳ cử động nào của anh cũng sẽ là tín hiệu cho cái chết vồ lấy. José, co ro hèn nhát, chốc chốc lại lầm bầm. Chậm chạp và nặng nề như những vì sao, từng phút trôi qua.
Bỗng Richardson giật mình thon thót. Hơi thở như nghẹn lại trong khoảnh khắc. Trong cơn mơ màng, những ngón tay mất hết cảm giác của anh đã để tuột khẩu súng lục rơi xuống và va leng keng xuống nền nhà cứng ngắc. Anh vội vàng vơ lấy nó, và ánh nhìn quét qua căn phòng đầy vẻ lo âu. Một thứ ánh sáng xanh ngắt, lạnh lẽo của bình minh đã tràn vào căn phòng. Từng đường nét đang lớn dần lên; chi tiết này nối tiếp chi tiết kia. Tấm chăn đáng sợ vẫn không hề nhúc nhích. Đám đông náo loạn đã bỏ đi hoặc đã chìm vào im lặng. Anh cảm nhận được tác động của thứ ánh sáng ban mai lạnh lẽo ấy trong dòng máu mình. Sự quang minh chính đại của ngày mới đã mang lại can đảm cho anh. Anh chạm vào José. “Đi thôi,” anh bảo. Người đầy tớ ngước khuôn mặt chằng chịt nếp nhăn và ngăm đen của lão lên, rồi hiểu ra. Richardson buông cựa và sải bước tới; José ngoan ngoãn nâng hai chiếc yên ngựa lớn. Richardson kẹp hai bộ cương và một tấm chăn ở tay trái; tay phải cầm sẵn khẩu súng lục. Họ rón rén tiến về phía cửa.
Kẻ nào nói rằng cựa ngựa kêu lanh lảnh chắc chắn là bị điên. Cựa ngựa phát ra tiếng va chạm trầm đục — lách cách — lách cách — lách cách. Đi lại bằng cựa — đặc biệt là cựa Mê-hi-cô — khiến bạn lờ mờ liên tưởng đến một thợ sửa đường dây điện thoại. Richardson vô cùng sốc khi bước đi. Cảm giác tiếng động phát ra từ mình chẳng khác nào một cặp chũm chọe. Lẽ ra anh phải nhận ra điều này nếu chịu suy nghĩ; nhưng khổ nỗi, lúc đó anh đang trốn chạy chứ đâu phải đang suy ngẫm. Anh ra hiệu tuyệt vọng, và từ dưới hai chiếc yên ngựa, José cố gắng làm ra vẻ mặt kinh hoàng vô vọng. Richardson cúi xuống, dùng những ngón tay run rẩy tháo cựa ra. Cầm chúng ở tay trái, anh nhặt khẩu súng lục lên, và họ tiếp tục trốn ra cửa. Tới bậc cửa, anh ngoái lại nhìn. Trong góc phòng, anh thấy cặp vợ chồng người da đỏ từng là chủ nhà của anh đang dõi theo mình bằng đôi mắt mở lớn. Suốt cả đêm dài họ không hề phát ra một tiếng động nào, và giờ đây họ cũng chẳng nói chẳng rằng hay nhúc nhích. Thế nhưng Richardson ngỡ như mình dò ra được sự mãn nguyện thầm lặng trước sự ra đi của anh.
Đường phố tĩnh mịch và vắng tanh. Phía trời đông xuất hiện một vệt màu chanh. José đã buộc ngựa ở bên hông nhà. Khi hai người vừa vòng ra góc phố, con ngựa của Richardson liền cất lên tiếng hí chào mừng. Con ngựa nhỏ đã nghe thấy tiếng họ đến. Nó đứng hướng mặt về phía họ, đôi tai dựng đứng, đôi mắt sáng ngời vẻ mừng rỡ.
Richardson làm một điệu bộ cuồng loạn, nhưng con ngựa, trong niềm hạnh phúc khi thấy những người bạn xuất hiện, lại hí lên đầy phấn khích. Người đàn ông Mỹ cảm thấy anh có thể bóp cổ con chiến mã vô cùng yêu quý của mình. Ngay trước ngưỡng cửa của sự an toàn, anh lại đang bị phản bội bởi chính con ngựa của mình, người bạn của mình! Anh cảm thấy lòng căm hận y như khi đối mặt với một con rồng. Thế nhưng, khi anh hoảng hốt nhìn xung quanh, anh chẳng thấy có gì chuyển động trên đường phố, chẳng có bóng người nào ở những cánh cửa của những ngôi nhà giống như mồ mả.
José đã thắt xong đai yên ngựa và cả hai bộ cương trong chốc lát. Lão thu gọn những sợi dây thừng buộc ngựa chỉ với vài nhịp quăng tay. Ngược lại, những ngón tay của người đàn ông Mỹ run lập cập đến mức anh suýt chẳng thể thắt nổi dây đai. Bàn tay anh như đang đeo những chiếc găng vô hình. Anh đang tự hỏi, đang tính toán, đang hy vọng về con ngựa của mình. Anh biết sự sẵn lòng và lòng dũng cảm của chú ngựa nhỏ trong mọi hoàn cảnh từ trước đến nay; nhưng rồi — lần này thì khác. Ai mà biết được liệu có một sự cố thảm hại nào về tính bướng bỉnh của loài ngựa sắp xảy ra hay không? Biết đâu chú nhóc này lại không có hứng thú phi nước đại như bay qua đồng bằng vào sáng nay, và thế là nó sẽ nổi loạn, sẽ đá hậu, và trở nên hư đốn. Biết đâu nó sẽ dửng dưng vô cảm và chạy lờ đờ không mục đích. Tất cả những kỵ mã từng phải vội vã trên yên ngựa đều hiểu cảm giác phải cưỡi trên lưng một con ngựa chẳng màng gì đến tình huống kịch tính ấy thế nào. Cưỡi trên một con cừu què còn sướng chán so với việc này. Richardson, vừa hì hục lần mò cái đai vừa nghĩ đến những điều đó.
Chẳng mấy chốc anh đã thắt xong. Anh tung người lên yên, và vừa lúc đó con ngựa của anh phóng lồng lên một cú điên cuồng. Cựa của José cào cấu và xé toạc hai bên sườn con chiến mã đen tuyền của lão, và hai con ngựa song hành phi như bay dọc con đường làng. Người đàn ông Mỹ nghe thấy tiếng con ngựa của mình thở hắt ra một tiếng đầy phấn khích. Bốn cái móng ấy lướt đi trên mặt đất. Chúng nhẹ tựa những quả cầu bông tiên cảnh. Những ngôi nhà vụt trôi qua trong chớp mắt, và đồng bằng lớn lao, trong trẻo, tĩnh mịch hiện ra như một vùng biển xanh nhạt mờ sương và những bụi cây ẩm ướt. Phía trên những ngọn núi, sắc màu ánh dương tựa như những nốt nhạc đầu tiên, những hợp âm mở màn cho khúc thánh ca hùng vĩ của buổi sớm mai.
Người đàn ông Mỹ cúi xuống nhìn con ngựa của mình. Anh cảm nhận được tia hy vọng đầu tiên nảy nở trong tim. Chú ngựa nhỏ, chẳng cần thúc ép mà vẫn vô cùng điềm tĩnh, đôi tai lúc ngả bên này lúc ngả bên kia với vẻ tò mò phong cảnh xung quanh, thế nhưng vẫn đang lao đầu vào ánh bình minh đang ló rạng với tốc độ của một con linh dương hoảng sợ. Richardson cúi nhìn, thấy sải chân trước thon dài và chắc nịch như máy móc làm bằng thép. Khi mặt đất vùn vụt trôi qua, những đám cỏ khô dài rít lên ào ào, và những khóm xương rồng nhòe đi thành những vết mờ đục. Gió thổi tung bờm ngựa phủ lên tay cầm cương của người kỵ mã.
Gương mặt nghiêng của José hiện lên sắc nét trên nền trời nhợt hạng. Trông lão giống như một kẻ đang bơi lội trơ trọi giữa đại dương. Đôi mắt gã ánh lên như kim loại, dán chặt vào một điểm vô định nào đó phía trước, một chốn an toàn huyền thoại nào đó. Thỉnh thoảng đôi môi lão mím lại thành một tiếng kêu nhỏ không thành tiếng; và đôi chân quắp lại, giật giật từng hồi khi gót giày có cựa khứa vào mông chiến mã.
Richardson đảo mắt nhìn màn sương mù phía tây để tìm kiếm dấu hiệu của một đoàn kỵ mã đang phi nước đại vừa gào thét. Anh thừa biết rằng, nếu như đám kẻ thù là bạn của anh trước đó đã không tấn công khi anh ngồi yên bất động và điềm tĩnh đối mặt với chúng, thì giờ đây chúng sẽ lao theo anh một cách cuồng nộ khi anh đã bỏ chạy khỏi chúng — khi anh đã thừa nhận bản thân là kẻ yếu kém hơn. Dũng khí của chúng sẽ mọc lên như cỏ dại vào mùa xuân, và khi phát hiện ra anh trốn thoát, chúng sẽ cưỡi ngựa đuổi theo như những chiến binh bất khuất. Có lúc anh chắc mẩm là mình nhìn thấy chúng. Có lúc anh đinh ninh là mình nghe thấy tiếng chúng. Cứ liên tục ngoái đầu nhìn lại qua vai, anh dò dẫm những vùng không gian tím thẫm nơi màn đêm đang rút lui. José lảo đảo và run rẩy trên yên ngựa, cứ cố tình phá vỡ nhịp bước của con ngựa đen, quấy rầy và làm nó bứt rứt cho đến khi bọt mép văng tứ tung, và tấm lưng rộng bóng loáng lên như sa tanh vì mồ hôi.
Cuối cùng, Richardson cẩn thận kìm con ngựa chậm dần lại thành bước đi bộ. José thì muốn lao đi như điên, nhưng người đàn ông Mỹ đã nghiêm giọng quát gạt lão. Khi hai người song hành rảo bước tiến lên, con ngựa nhỏ của Richardson liền rướn chiếc mũi mềm mại sang thăm dò tình trạng của con ngựa đen.
Đi cạnh José chẳng khác nào đi cùng một thây ma. Gương mặt lão trông giống hệt như một bức tượng đúc bằng chì. Thỉnh thoảng gã chồm hẳn về phía trước suýt ngã nhào khỏi yên. Bản thân Richardson cũng đang vô cùng hoảng sợ nên chẳng thể làm gì khác ngoài việc căm ghét gã đàn ông này vì sự hèn nhát của lão. Cuối cùng, anh ban hành một mệnh lệnh khiến mắt José suýt rớt ra ngoài và lăn lóc xuống đất như hai đồng xu: — “Đi sau ta — cách khoảng năm mươi bước.”
“Thưa ngài——” người đầy tớ lắp bắp. “Đi,” người đàn ông Mỹ nổi giận thét lên. Anh trừng mắt nhìn gã kia và đặt tay lên khẩu súng lục. José nhìn chủ trân trân đầy hoảng loạn. Lão làm một điệu bộ đáng thương. Rồi gã chậm chạp tụt lại phía sau, nơm nớp quan sát nét mặt đanh lại của người đàn ông Mỹ để tìm kiếm chút xíu lòng khoan dung. Nhưng Richardson trong cơn cuồng nộ đã hạ quyết tâm rằng bằng mọi giá anh sẽ phải tận dụng đôi mắt và đôi tai của nỗi sợ hãi tột cùng để phát hiện ra sự tiếp cận của nguy hiểm; thế nên anh đã biến kẻ đầy tớ đang khiếp đảm của mình thành một thứ tiền đồn.
Khi họ tiếp tục di chuyển, anh buộc phải chăm chú quan sát để chắc rằng tên đầy tớ không lủi thủi bò lên nhập bọn với mình. Khi José vẽ những vòng tròn van xin giữa không trung bằng cánh tay, anh liền đáp trả bằng cái nắm tay đe dọa vào khẩu súng lục. José cũng có súng lục chứ bộ; dẫu vậy trong đầu gã thừa hiểu rằng súng lục đích thị là thứ vũ khí của người Mỹ. Lão đã từng được "giáo dục" ở vùng Rio Grande rồi.
Richardson có một lần đi lạc đường. Anh chỉ sực nhớ lại nhờ tiếng khóc nức nở lớn tiếng của tên đầy tớ.
Rồi cuối cùng José cũng lộc cộc phi lên, vừa khoa tay múa chân vừa than khóc. Con ngựa nhỏ chồm lên ngang vai con ngựa đen. Họ lại cất vó.
Richardson, một lần nữa ngoái nhìn ra phía sau, có thể thấy một vệt bụi xiên xéo trên vùng đồng bằng đang ngả màu trắng xóa. Anh thầm nghĩ mình có thể láng thoáng nhận ra những bóng người nhỏ bé đang chuyển động trong đó.
Những tiếng rên rỉ và kêu khóc của José nghe chẳng khác nào một khóa học thần học bậc đại học. Chúng cứ tuôn trào không dứt từ đôi môi đang run rẩy của gã. Cựa của lão lúc này chẳng khác nào những cỗ máy động cơ. Chúng ép con ngựa đen lao băng qua đồng bằng trong những cú nhảy chồm qua đầu thật lớn. Thế nhưng bên dưới Richardson lại là một chú ngựa nhỏ màu chuột nhắt trông có vẻ chẳng đáng là bao, đang chạy mà dường như tốn ít sức lực chẳng kém gì một bức tượng đồng đứng im bất động. Mặt đất lúc này dường như chỉ là một thứ để chạm vào chốc lát bằng những cái móng nhẹ tựa chiếc lá bay. Thỉnh thoảng Richardson phải ngả người ra sau, hết sức kéo chặt dây cương lại để khỏi bỏ rơi tên đầy tớ. José thì hành hạ miệng con ngựa của mình, ngả nghiêng trên yên, và nện hai gót chân xuống như giần sàng. Con ngựa đen chạy như một kẻ đang tuyệt vọng.
Những tấm khăn choàng đỏ thẫm đằng xa trông hệt như những giọt máu rơi trên tấm vải khổng lồ của đồng bằng. Richardson bắt đầu mơ màng nghĩ về mọi khả năng có thể xảy ra. Dù vốn là một người khá nhân hậu, anh lại chẳng mảy nghĩ gì đến tên đầy tớ lấy một lần. José là người Mê-hi-cô, việc hắn bị giết ở Mê-hi-cô cũng là chuyện đương nhiên; thế nhưng còn anh, một người New York——! Anh nhớ lại tất cả những câu chuyện về những cuộc chạy đua vì sự sống như thế này, và thầm nghĩ chúng được viết thật tồi tệ.
Con ngựa đen to lớn bắt đầu trở nên dửng dưng. Những nhát châm cựa của José không còn khiến nó chồm lên trong những cú nhảy hoang dại vì đau đớn nữa. Cuối cùng José cũng thành công trong việc dạy cho nó hiểu rằng việc bị thúc cựa là điều tất yếu phải chịu đựng, dù có chạy nhanh hay chậm đi chăng nữa, và giờ đây nó nhẫn nhục chịu đựng nỗi đau ấy một cách đờ đẫn, trơ lì, hệt như một con vật nhận ra rằng việc cố gắng hết sức cũng chẳng mang lại cho nó chút nghỉ ngơi nào. José đã biến thành một kẻ cuồng loạn điên dại. Lão gào thét, khóc lóc, vung vẩy tay chân như một kẻ đang lên cơn co giật. Lão trông giống hệt như một gã đàn ông trên con tàu sắp chìm, đang cất tiếng van xin chính con tàu đó. Richardson cũng điên cuồng réo gọi con ngựa đen. Tinh thần của con ngựa dường như hưởng ứng những tiếng gọi ấy, và vừa thở hồng hộc vừa run rẩy, nó tung ra một nỗ lực lớn lao, một kiểu lao nước rút cuối cùng, rõ ràng không phải vì bản thân nó, mà vì nó hiểu rằng sự hy sinh tính mạng của nó, biết đâu đấy, đã được thỉnh cầu bởi hai gã đàn ông đang cất tiếng kêu gào nó bằng thứ ngôn ngữ phổ quát của nhân loại. Richardson lúc này chẳng có chút cảm nhận tri ân nào — anh quá hoảng sợ rồi; nhưng đến tận bây giờ, anh vẫn thường nhớ về một con ngựa đen đặc biệt ấy.
Từ phía sau vọng lại tiếng gào thét, và có một tiếng súng nổ — rõ ràng là bắn chỉ thiên. Richardson rên lên khi ngoái nhìn lại. Anh vẫn kè kè tay trên khẩu súng lục. Anh cố tưởng tượng ra cái cảnh hỗn loạn chớp nhoáng khi bị bắt — làn bụi mù mịt từ móng những con ngựa bị kéo giật thốc mông lại, những lời nguyền rủa sắc lẹm, buốt nhói của lũ đàn ông, tiếng súng nổ vang, và cả sự co giật cuối cùng của chính mình. Anh cũng tự hỏi không biết bản thân có cách nào trị được tên người Mê-hi-cô béo tốt kia không, cốt chỉ để chữa cái thói kiêu căng ghê tởm của hắn.
Chính José, kẻ đang bạt vía kinh hồn, lại là người cuối cùng phát hiện ra sự an toàn. Bỗng nhiên lão gào lên vui sướng và thúc con ngựa phóng vụt lên với một tốc độ mới bùng nổ. Lúc đó họ đang ở trên một sườn đồi nhỏ, và người đàn ông Mỹ ở tận đỉnh đồi nhìn thấy tên đầy tớ của mình phi nước đại lao xuống dốc và đâm thẳng vào — có thể nói thế — vòng tay của một tốp kỵ binh nhỏ mặc trang phục màu xám và bạc. Trong ánh sáng mờ ảo của buổi sáng sớm, họ mờ mịt chẳng khác nào những cái bóng, nhưng Richardson nhận ra ngay họ chính là một phân đội Rurales, binh đoàn kỵ binh tinh nhuệ của quân đội Mê-hi-cô chuyên làm nhiệm vụ tuần tra đồng bằng vô cùng tận tụy, tự thân họ vừa là luật pháp vừa là cánh tay thực thi luật pháp — một lực lượng hung hãn và cơ động chớp nhoáng, hiểu rất ít về việc ngăn ngừa nhưng lại rành rẽ rất nhiều về sự trả thù. Bọn họ đột ngột kéo cương dừng lại, và những hàng mũ sombrero lớn viền bạc chao đảo vì ngạc nhiên.
Richardson thấy José nhảy phắt khỏi lưng ngựa và bắt đầu huyên thuyên toé khói với người chỉ huy. Khi anh vừa tới nơi thì phát hiện ra tên đầy tớ của mình đã phác họa xong toàn bộ tình huống, và lúc đó đang bận miêu tả anh, Richardson, như một ngài người Mỹ vô cùng giàu có, là bạn của hầu như mọi thế lực cầm quyền trong bán kính hai trăm dặm. Điều này có vẻ gây ấn tượng sâu sắc cho viên sĩ quan. Hắn cúi đầu trang nghiêm chào Richardson và mỉm cười đầy hàm ý với đám lính dưới quyền, những kẻ đang tháo súng cạc-bin khỏi vai.
Gờ đất nhỏ đã che khuất tầm nhìn đối với đám kẻ bám đuổi, nhưng tiếng vó ngựa nện dồn dập của chúng thì vẫn nghe rõ mồn một. Thỉnh thoảng chúng lại gào thét và gọi với nhau. Rồi cuối cùng chúng cũng tràn qua đỉnh đồi, một đám đông hỗn tạp gồm gần năm mươi gã kỵ mã say xỉn. Khi nhận ra đội Rurales mặc đồng phục sáng màu, chúng đang lao ào dốc với tốc độ tối đa.
Nếu những chiếc ván trượt tuyết lao giữa đồi mà bỗng dưng quyết định quay đầu chạy ngược lên, cảnh tượng ấy hẳn sẽ tạo ra hiệu ứng y hệt như những gì đám kỵ mã say xỉn gây ra. Richardson nhìn thấy đội Rurales thản nhiên vác súng cạc-bin ra phía trước, và với bản tính kỳ quặc của mình, anh cảm thấy tim mình như nhảy ngược lên cổ trước loạt đạn sắp xả ra. Nhưng viên sĩ quan lại một mình phóng ngựa tiến lên.
Hóa ra kẻ sở hữu con ngựa tốt nhất trong đám người ngỡ ngàng này chính là tên người Mê-hi-cô béo mút với bộ ria mép như loài rắn, và hệ quả là gã này đang dẫn đầu một khoảng khá xa phía trước. Hắn cố gắng kéo cương dừng lại, quay đầu ngựa và tót chạy ngược lên đồi giống như một vài tên đồng bọn đã làm, nhưng viên sĩ quan đã thét lên với hắn bằng một giọng khàn đặc vì giận dữ.
“——!” viên sĩ quan gào lên. “Ngài đây là bạn của tôi, là bạn của những người bạn tôi. Mày dám đuổi theo ngài ấy hả, ——? ——! ——! ——! ——!”
Những gạch ngang này tượng trưng cho những cái tên khủng khiếp, hoàn toàn khác nhau, được thốt ra bởi viên sĩ quan.
Tên người Mê-hi-cô béo chỉ biết quỳ rạp xuống cổ ngựa. Mặt hắn tái xanh: ai cũng thấy rõ hắn đang chờ chết. Viên sĩ quan nổi trận lôi đình với cường độ vô cùng hoành tráng: “——! ——! ——!” Cuối cùng hắn nhảy phắt khỏi yên, chạy sầm đến bên cạnh tên người Mê-hi-cô béo và quát lớn — “Đi!” rồi tung cước đá thẳng vào bụng con ngựa với toàn bộ sức lực. Con ngựa lồng lên một cú thật mạnh mẽ trên không trung, và tên người Mê-hi-cô béo, với một cái liếc mắt thảm hại nhìn đội kỵ binh Rurales đang điềm tĩnh quan sát, liền điều khiển con ngựa nhắm hướng đỉnh đồi phóng đi. Richardson lại nấc cục một bận nữa vì ngóng chờ một loạt đạn súng trường, bởi vì — theo người ta đồn — đây là một cách thức ưa thích để thanh trừng những kẻ khó ưa. Tên người Mê-hi-cô béo xanh mặt cũng đinh ninh rằng mình sắp bị bắn chết khi đang tháo chạy, qua ánh mắt thảm hại mà hắn ném về phía đội quân. Dù vậy, cuối cùng hắn vẫn được phép biến mất trong một đám mây bụi màu vàng ở tận đỉnh đồi.
José vô cùng hả hê, thách thức, và ôi chao! Trông gã tràn ngập dũng khí. Con ngựa đen đang rũ rũ buồn bã, cái mũi áp sát xuống mặt đất. Con ngựa nhỏ của Richardson, với đôi tai vểnh về phía trước, đang trân trân nhìn những con ngựa của đội Rurales như thể đang nghiên cứu vô cùng chăm chú. Richardson khao khát được cất lời, nhưng anh chỉ có thể cúi người xuống và vỗ về tấm lưng bóng loáng, mượt như lụa. Chú ngựa nhỏ quay đầu lại và đăm đăm nhìn anh đầy vẻ trang nghiêm.
