“Mấy câu này đâu có ngốc nghếch đâu? Rất có logic, rất hoàn chỉnh.” Tôi khẽ nói với viện trưởng.

“Các cụ già cũng rất hiếu thắng. Họ giống như trẻ con vậy, thích thể hiện trước mặt người lạ. Mấy câu vừa rồi đã vắt kiệt hết tinh khí thần trong cả ngày của cụ rồi, chúng ta đi rồi, cụ sẽ ngủ ly bì suốt cả ngày cho mà xem. Cụ vẫn nhớ tôi là viện trưởng, cứ khen ngợi bác sĩ và y tá mãi. Đáng yêu thật đấy.”

“Ý cô là, trong lúc lẫn lộn, cụ vẫn nhớ cách lấy lòng người khác sao?” Tôi nói.

“Đúng vậy. Điều này rất bình thường. Cả đời cụ chỉ là một tiểu nhân vật, cụ biết tiểu nhân vật nên sống qua ngày như thế nào. Mấy cái khác có thể quên, nhưng điều này thì không bao giờ quên. Cho đến hơi thở cuối cùng, cụ vẫn nhớ mình nên gặp người nào thì nói câu gì.” Viện trưởng nói.

Chúng tôi đi qua từng căn phòng, những người cận kề cái chết sao mà giống nhau đến thế. Vô cùng gầy gò, vô cùng thờ ơ. Trong quá trình này, bạn sẽ cảm thấy bản thân mình đang già đi nhanh chóng.

Trở về phòng làm việc, viện trưởng nói: “Chẳng phải anh hỏi tôi có người nào còn sống mà bước ra ngoài không ư? Tôi nhớ ra rồi, có một người……”

※

Đó là một buổi chiều đầu xuân, thời tiết nửa ấm nửa lạnh là lúc khó chịu nhất. Một người đàn ông gầy gò bước vào. Chiếc kính đổi màu sang trọng của cậu ta do ánh sáng mờ ảo trong phòng mà dần trở nên trong suốt, càng làm tôn lên sắc mặt tái nhợt.

Cậu ta mấp máy môi, không thốt lên lời. Giống như một con trai sông đã bị khoét mất thịt, khô khốc hé mở đôi môi.

Viện trưởng trả lời rằng: “Không có, vẫn chưa.”

Viện trưởng trả lời rằng: “Không có, vẫn chưa.”

Ngày nào cậu ta cũng bước vào vào thời điểm này, hỏi cùng một câu hỏi. Viện trưởng đều có cùng một câu trả lời khiến cậu ta quay người bước ra ngoài. Quá trình lặp đi lặp lại khiến viện trưởng thấy ngại trước, đành nói trước.

“Thế nhưng, rốt cuộc thì còn bao lâu nữa?” Chàng trai trẻ hỏi. Giống như có một chiếc roi trong không khí quất lên mặt cậu ta, mặt cậu ta đỏ bừng lên một lớp mỏng.

“Không biết. Anh hiểu đây không phải là dự báo thời tiết mà. Ngay cả dự báo thời tiết cũng thường xuyên nhầm lẫn, dự báo trời nắng thì lại mưa.” Viện trưởng nhìn xuống chàng trai trẻ vốn đã chẳng còn trẻ trung gì này. Ngày nào cũng tiếp xúc với những người già nua lụi tàn, viện trưởng cảm thấy bản thân mình già đi đến mấy trăm tuổi. Bà già hơn tất cả mọi người, già hơn cả những kẻ sắp chết, già hơn con cái của họ đến mấy thế hệ.

“Nhưng các người phải biết chứ. Không ai có kinh nghiệm hơn các người nữa rồi.” Chàng trai trẻ cố chấp nói. Ngày thường cậu ta không nói nhiều thế này bao giờ. Viện trưởng biết loại người này một khi đã bắt đầu nói, cậu ta sẽ phải hỏi cho ra ngô ra khoai mới thôi.

“Đúng vậy. Chúng tôi có nhiều kinh nghiệm hơn các bệnh viện thông thường một chút, nhưng suy cho cùng thì nó không phải định luật. Sinh con thì có quy luật, ví dụ như tháng mang thai trừ ba cộng bảy. Nhưng cái chết thì không. Mọi chỉ số sinh tồn của mẹ anh đều bình thường. Tức là, dù cụ đã là một cỗ xe ngựa cũ kỹ, nhưng vẫn đang chầm chậm chuyển động. Chờ đi. Có đôi khi việc duy nhất chúng tôi làm, chính là chờ đợi.” Viện trưởng rất thấu hiểu chàng trai trẻ trước mặt. Khi người nhà đưa người thân của họ đến bệnh viện chăm sóc giảm nhẹ, viện trưởng liền cảm thấy giữa mình và họ có một mối quan hệ họ hàng.

“Chờ đến bao giờ?” Chàng trai trẻ sốt sắng hỏi.

“Đợi tinh thần của cụ đột nhiên tốt lên. Đôi mắt sẽ sáng bóng như được bôi dầu, lời nói tràn ngập cảm xúc. Giả sử mẹ anh là một người có học thức, thì còn có cả chất thơ. Cụ sẽ đột nhiên nói mình muốn ăn một món gì đó, khứu giác cực kỳ nhạy bén, sẽ nghe thấy những âm thanh rất xa xôi…… Đến lúc đó, sắp rồi đấy. Dựa theo vô số kinh nghiệm của chúng tôi, kể từ lúc đó, khoảng chừng còn lại một ngày.” Viện trưởng ân cần khuyên nhủ.

“Đó chính là……” Chàng trai trẻ trầm ngâm.

“Đúng vậy, chính là hồi quang phản chiếu.” “Nhưng tôi vừa mới xem rồi. Cụ lơ mơ, dường như hoàn toàn mất đi tri giác. Tôi gọi cụ, lay cụ, cụ chẳng có biểu cảm gì cả, chỉ chớp mi một cái.” Chàng trai trẻ thất vọng nói.

“Đó là lúc cụ đang chào anh đấy. Đừng trách cụ, cụ chỉ có ngần ấy sức lực thôi, vắt kiệt ra thì cũng chỉ động đậy được hàng mi. Anh hãy nhớ lời tôi, sau này khi anh già rồi, anh sẽ biết cảm giác này là gì. Thớ thịt nâng mi mắt ấy, vừa ở gần đại giám nhất lại vừa nhẹ nhàng nhất. Nó là lớp phòng tuyến cuối cùng của hoạt động tự chủ ở con người.” Viện trưởng giải thích.

“Viện trưởng. Đừng nói với tôi chuyện sau khi tôi già đi, tôi không muốn nghe điều này. Tôi sẽ già, tất cả chúng ta ai rồi cũng sẽ già. Trước khi tuổi già chưa ập đến, hãy tranh thủ thời gian làm chút chuyện đi. Đã mang tiếng ai rồi cũng sẽ gặp cái kết cục ấy, thì không cần phải bàn đi tính lại nữa. Đạo đức của chúng ta luôn quá chú trọng vào kết cục mà phớt lờ quá trình. Tôi vẫn chưa giới thiệu bản thân mình với cô……” Chàng trai trẻ kích động lên.

“Tôi biết anh, chẳng phải anh là con trai của giường 21 đó sao?” Viện trưởng nói.

“Tôi là tiến sĩ. Trong tiếng Anh, tiến sĩ và bác sĩ là cùng một từ, nhưng tôi không phải bác sĩ, tôi là tiến sĩ, chính mẹ tôi đã nuôi dưỡng tôi thành tiến sĩ. Tôi sắp sửa sang Đức du học, đây cũng là một việc khiến mẹ tôi vô cùng tự hào khi còn tỉnh táo. Đây là hộ chiếu, thị thực của tôi, nhìn này, còn có vé máy bay bay đi Frankfurt vào một tuần sau nữa……” Chàng trai trẻ bày một đống đồ đạc lên mặt bàn, cuốn hộ chiếu màu nâu giống như một miếng bánh sô-cô-la lớn, nằm chéo ở trong đó.

Viện trưởng không kìm được mà lùi lại nửa bước. Đồ đạc quá lộn xộn, nhỡ làm rơi mất một mẩu nào thì nói không rõ ràng được.

※

Bàn làm việc trong phòng viện trưởng rất cũ kỹ, mặt bên còn in mấy chữ “Cục thuế vụ”. Cục thuế vụ bây giờ toàn là cơ quan thay đổi trang thiết bị hiện đại, bàn ghế bị loại bỏ liền được bán với giá rất rẻ cho bệnh viện chăm sóc giảm nhẹ. Một chiếc bàn ba chân chỉ có giá mười tệ, tìm đâu ra chứ!

Lúc đó, sau khi mua được chiếc bàn, viện trưởng thong thả cả và mặc cả với người bán rau dưới chân trụ cầu cổ. Sau khi mua được một bó rau cải trắng tươi ngon, bà bước lên đầu cầu.

Bác ơi! Có bịt ban công không? Có dán giấy dán tường không? Có đóng đồ gỗ không?

Những người thợ mộc bên chân cầu túm tụm lại, trên tay giơ những tấm gỗ nhẵn nhụi.

Không đóng đồ gỗ. Chỉ sửa thôi. Cả sơn nữa. Có làm không? Viện trưởng nói.

Đây là một việc khổ cực. Nhìn vẻ ngoài của người phụ nữ trung tuổi này, gia đình chắc chắn không mấy khá giả, trong tay chắc cũng chẳng rộng rãi gì.

Mấy người thợ mộc thầm nghĩ, rồi dần tản đi. Chỉ còn lại một anh thợ mộc nhỏ tuổi, vừa mới lên thành phố, không ai thuê thì đành chịu để kiếm tiền cơm. Cậu ta nói, tôi sơn được, tôi cũng sửa được.

Anh thợ mộc nhỏ sơn mặt bàn đậm nhạt không đều, giống như phấn má của thôn nữ. Nơi một mảng màu nâu đậm, đang nằm chiếc móc khóa của chàng trai trẻ sắp trở thành người Frankfurt, trên đó chỉ còn lại duy nhất một chiếc chìa khóa.

“Mau cất đi. Tôi tin vé máy bay của anh là thật. Đừng làm mất đấy.” Viện trưởng nói.

“Nhưng vì mẹ tôi, tôi cứ chần chừ mãi không thể đi được. Từ mùa thu sang mùa đông, tôi hết lần này đến lần khác hoãn thời gian xuất phát. Nếu cứ hoãn tiếp, Frankfurt sẽ hủy tư cách của tôi mất.” Chàng trai trẻ u sầu nói.

Viện trưởng liên tục gật đầu. Điều này không có nghĩa là bà tán thành anh ta, mà chỉ chứng tỏ bà đang rất chú ý lắng nghe.

“Các người có thể giúp tôi không?” Chàng trai trẻ khẩn khoản nói.

“Chúng tôi đương nhiên rất sẵn lòng giúp đỡ anh. Về chuyện hậu sự của mẹ anh…… anh còn anh chị em nào khác không?”

“Không. Tôi là con một, bố mất từ rất sớm rồi.”

“Vậy đơn vị thì sao?”

“Không có đơn vị, mẹ tôi là nội trợ.”

“Ý tôi là đơn vị của anh cơ.”

“Đơn vị của tôi ư? Vì chuyện đi nước ngoài, tôi đã trở mặt với đơn vị rồi. Tôi vốn không định quay lại nữa.”

“Vậy thì bạn bè đi. Dù rằng chuyện thế này không dễ xử lý cho lắm, nhưng chúng tôi nhất định sẽ hết sức hỗ trợ anh. Anh hãy mời những người bạn thân thiết đến đây một chuyến, để tạo liên lạc với chúng tôi. Như vậy là anh có thể yên tâm bay đi rồi. Hậu sự của mẹ anh, chúng tôi và bạn bè của anh sẽ cùng nhau lo liệu. Chúng tôi sẽ dốc lòng dốc sức làm. Nếu anh không yên tâm, chúng tôi có thể quay lại toàn bộ quá trình thành băng hình, gửi sang cho anh. Chắc chắn sẽ trang nghiêm long trọng giống như anh có mặt vậy.” Viện trưởng thấu tình đạt lý nói.

Chàng trai trẻ sắp trở thành người Frankfurt vẫn cau mày nhíu trán: “Tôi tin các người, nhưng chuyện này không thể làm thế này được. Tôi là con một, mẹ đã chịu đựng bao đắng cay ngọt bùi để nuôi tôi khôn lớn, giả như tôi không thể tự tay tiễn đưa cụ già, trong lòng tôi sẽ mang một cỗ thánh giá nặng nề, hối hận vô cùng. Cả cuộc đời này, dù tôi cầm thẻ xanh nước nào, trở thành người gốc Hoa nước nào, linh hồn của tôi cũng sẽ không được yên giấc. Tận sâu trong xương tủy, tôi mãi mãi là một người Trung Quốc, có một hệ thần kinh của người Trung Quốc. Người mẹ vất vả cả đời của tôi nên có một cái chết toàn vẹn, cụ chỉ có thể chết trong vòng tay của tôi. Bất kỳ một kiểu chết nào khác tôi cũng không thể chấp nhận được.”

Viện trưởng vốn hiểu biết rộng rãi nay lại cảm thấy hoang mang: “Nhưng thế thì phải làm sao đây? Anh biết đấy, chỗ chúng tôi không làm dịch vụ an tử.”

Từng có một người con đưa người bố mắc ung thư da đến bệnh viện, sau đó nói với viện trưởng: “Giao người lại cho các cô đấy. Muốn làm thế nào thì làm.” Y bác sĩ không kịp nói gì khác, đỡ người lên giường trước. Vừa cử động, tế bào ung thư liền bị kích động? Máu tươi theo ống quần của cụ ông chảy ròng ròng làm ngập cả hai chiếc giày. Tứ chi của cụ thối rữa như tổ ong, bầu không khí hủ bại huân nhiễm vùng đất mấy chục mét vuông quanh cụ giống như nhà xác.

“Bác sĩ, để ông ấy đi sớm một chút đi. Ông ấy cũng đỡ phải chịu tội. Tốt cho ông ấy, mà cũng tốt cho mọi người. Trời nóng thế này, cô xem ruồi cứ bay ào ào vào cái viện này, ruồi đầu đỏ đầu xanh cứ đánh nhau trực tiếp kìa. Bàn với cô một tiếng, cho ông ấy được an tử luôn đi.” Người con vừa đưa kem cho viện trưởng vừa nói.

Viện trưởng nói: “Ý kiến của các anh tôi có thể hiểu được. Bệnh viện này của tôi là cơ sở y tế duy nhất không lấy việc kéo dài sinh mệnh bệnh nhân làm tôn chỉ. Nhưng tôi không thể đáp ứng yêu cầu của các anh, bởi vì Trung Quốc không có luật pháp về mặt này. Nếu tiến hành an tử, chúng tôi nói không rõ ràng đâu.”

※

Câu chuyện của một đồng nghiệp nước ngoài khiến viện trưởng đau đớn xót xa.

Một người phụ nữ xinh đẹp mắc bệnh nan y. Việc điều trị chỉ kéo dài thêm thời gian chịu đựng đau khổ của cô ấy, bản thân việc điều trị lại càng khoét sâu thêm sự thống khổ của cô ấy.

Tôi thật sự chịu không nổi nữa rồi. Bác sĩ. Từ khi tôi mắc bệnh, tôi đã cầu xin ông bao nhiêu lần rồi, nhưng đây là lần cuối cùng tôi cầu xin ông đấy? Tôi không thể để tất cả các giác quan của mình đều trở thành cái container chứa đựng nỗi đau đớn. Tôi không muốn sự tồn tại của sinh mệnh chỉ để chứng minh uy lực của y học. Sinh mệnh của tôi hiện tại đối với tôi đã hoàn toàn vô nghĩa, nó chỉ là trường đua ngựa của bệnh tật. Ý chí của tôi đã đi đến tận cùng. Tôi ngoài việc tiêu hao tinh lực và tài sản của người khác ra, tác dụng duy nhất chính là cảm nhận nỗi đau. Sau khi cân nhắc một cách nghiêm túc, tôi khẩn cầu hãy giúp tôi, kết thúc sinh mệnh.

Vị bác sĩ nọ bình tĩnh nói, thưa bà, vấn đề bà vừa bàn luận, nên đi hỏi chồng của bà. Với tư cách là bác sĩ gia đình của bà, tôi chỉ có thể nói với bà rằng, sự hiểu biết của bà về bệnh tật và phán đoán tiên lượng đều chính xác.

Chúng tôi đã bàn bạc với nhau rồi. Bây giờ cái tôi cần là sự giúp đỡ của ông. Bệnh nhân dùng những ngón tay gầy guộc như xương bám chặt lấy bác sĩ, truyền đạt ra nghị lực.

Tôi đã đem hết khả năng của mình để giúp đỡ bà rồi.

Đó là trước kia. Ý tôi là bây giờ. Xin ông hãy giúp tôi kết thúc sinh mệnh của chính mình. Ông biết đấy, tôi là một người nhát gan đến nhường nào!

Ý bà là, muốn tôi giúp bà tự sát sao?

Tôi không cần ông phải tự tay làm việc này. Điều này có lẽ sẽ mang lại rắc rối cho ông sau khi tôi chết. Ông chỉ cần cầu xin ông nói cho tôi biết nên làm thế nào. Tốt nhất là nó đơn giản thiết thực, giống như phím bấm của máy tính điện tử vậy. Chỉ cần khẽ gảy một cái, mọi thứ là kết thúc. Ông biết đấy, tôi là một người phụ nữ hèn nhát. Mặc dù quyết tâm đã định, nhưng tôi sợ bản thân mình đến thời khắc cuối cùng sẽ luống cuống tay chân. Ý chí của tôi sẽ không dao động, nhưng những ngón tay của tôi có lẽ sẽ run rẩy. Cho nên, thiết bị đó phải cố gắng bách phát bách trúng.

Còn có điều cuối cùng……

Nữ bệnh nhân đột nhiên tỏ ra thẹn thùng, nói, giả như ông cảm thấy yêu cầu của tôi quá đáng lắm, thì có thể từ chối. Chỉ điều này thôi tôi đã mang ơn vô hạn rồi. Đó chính là phương pháp cái chết mà ông chọn giúp tôi tốt nhất đừng làm cho tôi trở nên quá xấu xí.

Thưa bà, để tôi suy nghĩ đã. Vấn đề này quá đột ngột…… Tôi ngưỡng mộ sự dũng cảm và trí tuệ của bà. Nó thực chất là một sự tôn trọng đối với sinh mệnh. Nhưng tất cả những điều này, cần phải có thủ tục.

Bây giờ tôi rất tỉnh táo, hoàn toàn là sự lựa chọn tự do của tôi. Nhưng ông nói rất đúng, tôi và chồng tôi sẽ viết ra văn bản giấy tờ. Vào thời khắc cuối cùng, ý tôi là thời điểm đó…… Nữ bệnh nhân nhìn về phía xa xa, giống như ở đó đang có một con đại bàng chao lượn.

Bác sĩ khẽ gật đầu, ý chỉ ông đã hiểu.

Chồng tôi sẽ có mặt. Chúng tôi yêu nhau sâu đậm suốt đời, anh ấy sẽ không bỏ đi vào lúc tôi cần anh ấy nhất đâu. Cảm ơn ông nhé, bác sĩ! Chúng tôi sẽ thành tâm bày tỏ tình cảm này, dù là về mặt đạo đức hay là về mặt vật chất. Đây là sự điều trị cuối cùng cũng là tốt nhất mà ông dành cho tôi.

Tôi không phải vì tiền mà quyết định giúp bà đâu. Thưa bà. Cái tôi ngưỡng mộ chính là lòng dũng cảm của bà.

Bác sĩ làm một thiết bị tinh xảo, tương tự như chiếc nỏ cao su mà trẻ con hay chơi. Nó có một cơ quan nhỏ, chỉ cần khẽ ấn một cái là sẽ có một mũi kim sắc bén và mạnh mẽ bắn vào da thịt. Nó mang theo dung dịch kịch độc, có thể lấy mạng người trong vòng vài giây.

Nữ bệnh nhân và chồng cô ấy đã chọn một ngày lành tháng tốt. Đó là một buổi chiều mùa xuân tươi đẹp, trong không trung lơ lửng bầu không khí phấn hoa lông xù khiến người ta hắt hơi. Mặt đất bị phơi nắng cả ngày bốc lên hơi nước ẩm ướt, rừng bạch dương hiện lên sắc thái u lam.

Bác sĩ và người chồng đi theo người phụ nữ. Bệnh nhân muốn đi đến nơi nào họ cũng không biết. Dù cô ấy đi đến nơi nào, họ cũng chỉ có thể đi theo.

Chỗ này đi. Người phụ nữ nhẹ nhõm nói. Thể trạng của cô ấy đã vô cùng suy yếu rồi, vẫn phải chừa lại chút sức lực để vận hành chiếc nỏ cao su nhỏ.

Quả là một nơi xinh đẹp. Ánh nắng nghiêng nghiêng giống như dải lụa màu vàng khoác lên chiếc ghế gỗ trong rừng, thân cây bạch dương giống như con dao cá vừa mới rời biển, lấp lánh ánh vảy bạc trắng. Những chiếc lá non rung rinh như chiếc lông chim, tựa như sắp thoát khỏi cành cây dẻo dai mà bay vút lên.

Bác sĩ đột nhiên muốn vứt bỏ chiếc nỏ cao su nhỏ của mình đi. Chúng ta thử lại lần nữa được không? Mọi thứ bắt đầu lại từ đầu đi. Ông tràn đầy hy vọng nói.

Người phụ nữ mỉm cười nhẹ nhàng. Cô ấy nói, khi lần đầu tiên coi nơi này là chốn an nghỉ cuối cùng, tôi cũng từng dao động. Quyết tâm tan chảy như viên đường vuông. Nhưng, cơn đau nhức dữ dội tái phát dồn dập vào ban đêm đã nhắc nhở tôi. Sinh mệnh của tôi đã không còn thuộc về tôi nữa, mà chỉ phục tùng ma bệnh. Đừng kéo dài trong vô vọng nữa, nhân lúc mọi thứ vẫn còn kịp. Bây giờ tôi vẫn còn sức lực để tự vẽ cho mình một dấu chấm tròn trịa, giành lấy một cái chết đàng hoàng. Tôi hoàn thành cuộc đời theo ý chí của chính mình, tôi là người chiến thắng. Thôi được rồi, bắt đầu đi, những người tôi yêu thương sâu sắc.

Cô ấy hôn chồng mình, hôn bác sĩ của mình.

Cô ấy nói với chồng, vốn dĩ em muốn anh ngồi bên cạnh em, cùng em đi đến tận cùng. Nhưng bây giờ em thay đổi chủ ý rồi, hãy để một mình em đối mặt với tất cả những điều này đi. Hai người đi về hướng đông đi, ở góc đó có mọc những cây tùng khổng tước rất đẹp. Hai người có thể lặng lẽ ngắm nhìn cành lá tựa mây xanh của nó. Năm phút sau là hai người có thể quay lại rồi. Đúng không? Bác sĩ? Ông đã nói khoảng thời gian lâu như vậy là đủ rồi mà.

Cô ấy ngây thơ nhìn bác sĩ.

Đúng vậy. Đủ rồi. Bác sĩ khô khan nói.

Tạm biệt nhé! Không, tôi nên nói là, vĩnh biệt! Người phụ nữ tao nhã vẫy vẫy tay.

Hai người đàn ông giống như khúc gỗ đã bị chặt mất tán lá, bất động tại chỗ.