Tấm thẻ xanh nhạt. Giấy báo tử.

Chồng cầm lấy nó, đôi mắt lúc to lúc nhỏ đăm đăm nhìn. Vì sắc mặt chồng hơi vàng, dưới ánh sáng màu xanh rọi vào, bỗng ngả sang màu xanh lá.

Họ tên Tất Thục Mẫn Tuổi 70 Giới tính nữ Quê quán Sơn Đông

Chẩn đoán Ung thư gan giai đoạn cuối

---❊ ❖ ❊---

Chồng lật tới lật lui xem xét, giống như đang thưởng thức đóa hoa cúc ngô cuối cùng trên đồng hoang mùa thu muộn.

"Đùa cái gì thế." Anh nói.

Tôi nói, "Không đùa đâu. Là thật đấy."

Anh nói: "Cái gì là thật? 70 tuổi ấy hả? Ung thư gan ấy hả? Sao lại cứ phải chọn số 70? Đây là con số cát tường của em à? Lại còn ung thư gan. Đã nhất định phải mắc ung thư, thì mắc ung thư khác đi, đừng vướng vào ung thư gan chứ. Lần đầu tiên anh nghe thấy căn bệnh này, là ở chỗ người cán bộ tốt của Chủ tịch Mao - Tiêu Dụ Lục. Chính nó đã làm cho tay vịn ghế mây của Tiêu Dụ Lục bị tì thủng một lỗ."

Tôi nói: "70 là đã được đưa vào thơ ca rồi đấy, lời của Đỗ Phủ. Hơn nữa em cho rằng 70 là một ranh giới. Trước 70 thì tính là yểu mệnh, sau 70 thì chết không còn vương vấn gì nữa. Còn ung thư gan, xét thấy anh không thích nghe, em có thể đổi thành ung thư tuyến tụy."

Chồng nói: "Em tha cho anh, điều quan trọng nhất là tha cho chính mình được không? Sao cứ phải chọn những tội danh tột đỉnh không thể nắm bắt này để hành hạ bản thân?"

Tôi nói: "Đây không phải tội danh, là bệnh, vả lại, đều như nhau cả."

Anh nói: "Cái gì mà đều như nhau? Bệnh làm sao mà giống nhau được. Cảm mạo chỉ khiến chúng ta nằm bẹp trên giường, nhưng ung thư sẽ khiến chúng ta chết."

Tôi nói: "Anh khá lắm. Sau khi làm chồng của một nữ bác sĩ nội khoa ưu tú gần 20 năm, anh đã vô cùng sành sỏi. Người ta là có bệnh lâu thành thầy thuốc, anh thì là yêu lâu thành thầy thuốc."

Anh nói: "Chúng ta không bàn chủ đề này nữa được không? Anh biết dạo này em đang phỏng vấn ở bệnh viện chăm sóc giảm nhẹ, hôm nay liền đem cái đồ quỷ quái này ra dọa anh. Chúng ta còn cách cái chết xa lắm, chúng ta vẫn còn trẻ."

Tôi cầm chiếc gương nhỏ lên, soi anh rồi lại soi tôi. Trong phòng có rất nhiều gương, ngặt nỗi đều được khảm vào chỗ cố định giống như tấm ván gỗ. Mỗi ngày chúng ta đi đến góc phòng đó để ngắm mình, ánh sáng luôn chiếu vào chúng ta từ một góc độ nhất định. Trong góc khuất mờ ảo, chúng ta luôn cho rằng thanh xuân vẫn còn nguyên vẹn.

Bây giờ chiếc gương nhỏ đang ở trong tấc gang ép sát nhìn ngươi, ngươi nhìn rõ từng nút thắt trên lưới của năm tháng.

Chồng nói: "Gương già rồi."

Tôi lục băng cát-sét từ trong túi sách ra. Những chiếc hộp nhỏ tinh xảo giống như từng miếng bánh quy kẹp mứt trái cây, trượt khỏi ngón tay tôi một cách mượt mà.

Chồng nhặt từng tờ gợi ý nội dung từ lớp lót của băng ghi âm. Đây là những dòng tôi vội vã viết ra trong lúc quay lén, cực kỳ cẩu thả.

Bệnh nhân sa sút trí tuệ 86 tuổi mắng mỏ nhân viên y tế.

Năm nam hai nữ đòi rút ống thở của mẹ mình.

Bài phát biểu của Tiến sĩ James - chuyên gia y học chăm sóc giảm nhẹ người Anh khi tham quan bệnh viện.

---❊ ❖ ❊---

Tôi nhét một cuộn băng cát-sét vào dàn âm thanh, ấn phím.

Tiếng thở vô cùng gấp gáp, xen lẫn tiếng thở dốc kỳ quái.

"Biết đây là tiếng gì không?" Tôi hỏi.

"Nghe nói có một loại băng ghi âm cấp... ghi lại âm thanh khi người ta ân ái. Tiếc là chúng ta không có duyên diện kiến. Đây là loại này à?" Chồng nói.

"Đừng có tơ tưởng vẩn vơ. Đây là hơi thở cuối cùng của một bệnh nhân hấp hối. Anh hay em hoặc bất kỳ ai khác, đều có thể phát ra âm thanh này. Chỉ là lúc đó bản thân chưa chắc đã nghe rõ. Cuộc đời nên được trọn vẹn, em sợ anh không nghe thấy, nên mới đặc biệt ghi lại khúc tráng ca cuối cùng này. Nghe cho kỹ vào đi. Con người ta kỳ thực rất giống nhau, lúc sinh ra đều cùng chung vết máu nhơ nhuốc, lúc chết đi đều cùng chung tiếng nấc nghẹn. Nhận thức rõ ràng toàn bộ quá trình này, hẳn là nhu cầu của loài người văn minh."

Anh nói: "Em mau tắt nó đi, anh từ chối biết."

Tôi chỉ dẫn nói: "Đây là tiếng thở dài cuối cùng, sau đó chính là sự tĩnh mịch vĩnh hằng."

Dàn âm thanh độ trung thực cao không hề nghe theo lời báo trước của tôi, sau tiếng thở dài thườn thượt đầy khó nhọc của cụ già kia, là một tiếng còi ô tô sắc nhọn. Bệnh viện chăm sóc giảm nhẹ được đặt bên vệ đường.

"Ở đây còn có tiếng rên rỉ đau đớn của bệnh nhân ung thư nữa." Tôi nói, rồi đổi một cuộn băng khác.

"Anh không nghe, không nghe không nghe!" Anh nói với giọng chắc như đinh đóng cột, thậm chí còn dùng hai tay bịt tai lại. Động tác này khiến anh trông thật ngây thơ. Cái chết khiến tất cả chúng ta trở nên ngây thơ.

"Em đừng tưởng mọi người biết càng nhiều càng tốt. Sự tò mò là có hạn. Em biết là anh muốn viết một bài văn liên quan đến chăm sóc giảm nhẹ, nhưng mà em phải nói cho anh biết, không một ai muốn đọc những bài văn như thế này, mọi người từ chối bàn về cái chết." Anh dứt khoát bước qua, khóa âm thanh lại.

Tôi biết những gì anh nói là sự thật, dân tộc chúng ta không thích bàn tán về cái chết của những người bình thường. Chúng ta tôn sùng cái chết oanh liệt, cái chết bi tráng, cái chết trinh tiết, cái chết khổ nạn, chúng ta coi thường cái chết bình thường phẳng lặng. Một vĩ nhân từng nói, con người ai cũng phải chết, có cái chết nặng tựa thái sơn, có cái chết nhẹ tựa lông hồng. Chúng ta liền vô tình cho rằng trên đời chỉ có hai kiểu chết này. Kỳ thực cái chết của đại đa số mọi người giống như một hòn cuội, không thể nói là quá nặng, nhưng cũng không đến mức bay lượn lên được.

Bạn có thể từ chối tất cả, nhưng không thể từ chối cái chết. Sự từ chối có thể vây khép mọi thứ tầm thường ở bên ngoài, giống như một tòa cổ bảo hoang vắng. Nhưng cái chết sẽ sải bước vượt qua hàng rào, điềm tĩnh chặn đứng lối đi của bạn.

Tôi quyết định khám phá cái chết của những con người bình thường, đọc hay không tùy bạn.

※

Ích Thọ Cát Tư.

Trên mi cửa của bệnh viện chăm sóc giảm nhẹ sơn bốn chữ này, to và đỏ, giống như bốn con cua khổng lồ. Mỗi lần tôi nhìn thấy bốn chữ này kết hợp lại với nhau, thế mà lại đọc thành Ích Thọ Cát Tư, cảm thấy rất hay.

Đây là một tòa điện đường nắm giữ sinh tử của con người. Đúng vậy, lại còn là cấp ty cục nữa.

Cái sân lọt thỏm, hành lang gắn kính. Mấy chục phòng bệnh, hơi sương màu trắng sữa vờn quanh trên đó. Trong một khoảng sân tĩnh mịch, phơi rất nhiều quần áo có sọc màu xanh lam, có những cột băng nhọn hoắt treo lơ lửng ở điểm thấp nhất của quần áo.

Tôi từng làm bác sĩ rất nhiều năm, tôi biết rất nhiều bí mật trong cái nghề này. Tôi quyết định không phơi bày kinh nghiệm làm bác sĩ của mình, để các bác sĩ y tá trong bệnh viện phát biểu tự do trong tình trạng hoàn toàn không đề phòng, nhằm miêu tả khách quan hơn và bình tĩnh hơn mọi thứ tôi nhìn thấy.

Viện trưởng là một phụ nữ trung niên, vóc dáng tao nhã, nhưng tóc tai bù xù. Điều này khiến ấn tượng đầu tiên của tôi về cô ấy khá tốt. Nữ bác sĩ giỏi phần lớn đều ăn mặc lôi thô lôi thôi. Giả sử cô ấy có ngoại hình bình thường thì thôi đi, nếu đã mang sẵn vẻ đẹp trời phú mà không biết trân quý bản thân, bạn hoàn toàn có thể yên tâm mạnh dạn dựa dẫm vào y thuật của cô ấy.

"Cứ nói thế này thôi à?" Cô ấy đọc xong thư giới thiệu của tôi, hỏi.

"Cứ nói tùy ý." Tôi bấm máy ghi âm trong túi áo. "Hay là em hỏi chị cái gì, chị trả lời cái đó cũng được. Sao chị lại nảy ra ý định mở bệnh viện chăm sóc giảm nhẹ này vậy?"

"Hồi đó tôi vẫn là một sinh viên y khoa. Tôi thường nghe các bác sĩ lớn tuổi nói với người nhà bệnh nhân rằng, về đi. Thích ăn gì thì nấu nấy mà ăn. Người nhà bệnh nhân liền ngoan ngoãn đẩy bệnh nhân đi. Tôi nói, sao không giữ họ lại thử xem? Bác sĩ lớn tuổi nói, bác sĩ với chả sĩ, là chỉ chữa được cho người sống mà không quản nổi chuyện chết chóc. Họ không còn giá trị chữa trị nữa rồi. Làm gì cũng phải có giá trị, nhận biết bệnh nhân nào có giá trị, bệnh nhân nào không có giá trị, chính là biểu tượng cho kinh nghiệm của bác sĩ. Người trẻ tuổi ạ, cô cứ từ từ mà mò mẫm. Tôi nói, thế họ phải làm sao? Những người đã không còn giá trị chữa trị mà vẫn còn sống ấy? Bác sĩ lớn tuổi nói, đó không phải việc của chúng ta. Đó là một góc khuất của nhân loại."

"Sau đó kinh nghiệm của tôi dần phong phú lên, tôi cực kỳ hy vọng bản thân có thể quên bén họ đi, một trong những huấn luyện cơ bản của bác sĩ, chính là khiến tâm hồn mình dần trở nên thô ráp. Thế nhưng càng chứng kiến nhiều cái chết, tôi càng phát hiện cái chết lại bất công đến thế. Tôi đã tự mình làm một cuộc điều tra, cô có biết bình thường con người ta chết ở đâu không?"

"Không biết. Ở bệnh viện phỏng?" Tôi không nắm chắc lắm mà đáp.

"Hầu hết mọi người đều sẽ nói vậy. Thế nhưng những con số tàn khốc đã nói lên rằng, chỉ có một phần ba số người là chết trên chiếc giường bệnh trắng toát ở bệnh viện, phần lớn họ là người trẻ tuổi hoặc cán bộ cấp cao. Cho đến lúc chết, vẫn có người hầu hạ. Những cụ già bình thường thì không có được đãi ngộ này. Một phần ba chết trên xe cấp cứu, người nhà phát hiện họ không ổn nữa, vội vã chuyển đến bệnh viện, chiếc xe cấp cứu bằng tôn sắt ấy liền trở thành chốn về cuối cùng. Còn một phần ba các cụ già chết ở nhà. Có thể nói, nếu bạn là một dân thường? Đa phần bạn sẽ cô độc qua đời trong hoàn cảnh không có sự bảo vệ của y tế. Sinh mệnh là một quá trình trọn vẹn, với tư cách là người Trung Quốc, chúng ta vẽ không tròn." Viện trưởng đăm chiêu nhìn tôi, ánh mắt đó rõ ràng là đang tiếc thay cho chốn quy tiên của tôi sau này.

"Thế nên chị mới sáng lập ra bệnh viện này?" Tôi tránh đi cái nhìn mang tinh thần thương xót chúng sinh của cô ấy.

"Đúng vậy. Rất khó khăn. Thuê nhà, thêm thiết bị, chiêu mộ nhân thủ..."

"Ở đây rốt cuộc có bao nhiêu người?" Tôi hỏi.

"Cô đang nói nhân viên công tác à?"

"Không. Ý tôi là, ở đây tổng cộng từng ở bao nhiêu bệnh nhân?"

"Mấy trăm người." Cô ấy nói, "Thời gian chúng tôi thành lập viện chưa lâu, năm nay sẽ đạt tới 1000 người."

"Tất cả bệnh nhân đều... chết rồi sao?" Tôi nói.

"Đúng vậy. Đại đa số bệnh nhân đều đã đi rồi. Thời gian nằm viện trung bình của bệnh viện chúng tôi là 13,7 ngày. Cô có biết đây là khái niệm gì không?"

"Biết. Tức là bệnh nhân ở chỗ chị, cơ bản là chưa đầy hai tuần thì đều chết sạch." Tôi nói.

"Cô hiểu rất đúng. Tất cả bọn họ đều đi rồi." Viện trưởng nhìn bầu trời tiêu điều. Thời tiết hôm nay không tốt, có những bông tuyết cực kỳ nhỏ bé bám lên sợi tóc cô ấy.

"Chúng ta vào phòng bệnh xem thử đi." Cô ấy nói. Tôi đi theo sau cô ấy, bước về phía dãy phòng trệt thấp lè tè. Khoảnh khắc chuẩn bị đẩy cửa phòng bệnh ra, cô ấy khựng lại một nhịp, quay đầu nhìn tôi. Sắc mặt trên nét mặt tôi rất thản nhiên. Trải qua sự mài giũa của nhiều năm hành nghề y, tôi không sợ người chết, không sợ máu tươi, không sợ phân, không sợ sự xấu xí.

Nhưng tôi vẫn không kìm được mà hít một hơi thật sâu, giống như người ta chuẩn bị lặn xuống vùng nước sâu vậy. Dù sao thì tôi cũng biết thế giới bên trong cánh cửa ấy không giống với chúng ta lắm.

Cõi âm dương.

Sinh mệnh giống như một chiếc móc câu cũ kỹ, treo thân thể chúng ta lơ lửng. Kể từ khoảnh khắc chúng ta chào đời, chiếc móc câu đã phải chịu đựng trọng lượng trên vách đá thời gian. Móc câu của bạn có chắc chắn hay không? Không biết. Cùng với sự phình nở dần dần của thân thể và tâm hồn chúng ta, chiếc móc câu đó giống như miếng nhựa bị nung nóng dần dần kéo dài ra. Đương nhiên, nói chung chất lượng của nó vẫn khá tốt, sẽ không bị đứt gãy đột ngột. Nhưng độ dẻo dai của nó đã bị năm tháng mài mòn, khi trọng lượng của bụi bặm ngày một tích tụ nhiều hơn, cuối cùng sẽ có một ngày, chiếc móc câu ấy giống như một giọt nước sắp rơi chưa rơi ở đầu vòi nước, co thắt lại ở chỗ eo thon giống như cái cổ.

Móc câu sắp đứt gãy rồi.

Trong phòng bày hai chiếc giường, dáng vẻ thông thường của bệnh viện. Trên giường trống không. Tôi nghĩ viện trưởng không thể nắm bắt sự luân chuyển của giường bệnh mọi lúc mọi nơi, cô ấy đã dẫn nhầm tôi vào một căn phòng trống.

Ngay lúc tôi lịch sự chuẩn bị lui ra, tôi phát hiện trên chiếc giường đó kỳ thực có người.

Về mặt tâm lý, tôi đã chuẩn bị sẵn tinh thần cho sự gầy gò của họ, thế nhưng thực tế vẫn khiến tôi chấn động.

Họ tóp teo hơn cả bộ xương khô. Bộ xương khô thì tinh luyện mà trắng trẻo, các góc cạnh rõ ràng. Bọn họ ngay cả chút lực này cũng không có, hoàn toàn là những mảnh tuyết khô héo. Những nếp gấp vụn vặt trên ga giường, chính là đường nét thân thể của họ. Trên gối là một chiếc hộp đựng đồ hộp trống không, xẹp xuống với màu xám xanh. Có một vài cái hốc không rõ rệt lắm điểm xuyết trên đó, tôi nhìn thấy ánh sao của sự tuyệt vọng và bình thàmg trong hai cái hốc song song ở đó.

"Các bác tên là gì?" Tôi hỏi.

Không một ai đáp lời.

"Bao nhiêu tuổi rồi ạ?"

"Mắc bệnh gì thế ạ?"

"Bây giờ cảm thấy thế nào ạ?"

Tôi kiên trì gặng hỏi, đều không nhận được câu trả lời nào. Trong phòng rất ấm áp, luồng khí mạnh mẽ đập vào thành trong của ống sưởi kêu lách tách.

"Họ sẽ không trả lời cô đâu. Thế giới trong lòng họ đã không còn tồn tại nữa rồi. Bọn họ chỉ đang chờ đợi, chờ đợi lên đường. Đi đến nơi xa." Viện trưởng nói.

Có lẽ thấy tôi quá nôn nóng muốn trò chuyện với những người này, ở một phòng bệnh khác, viện trưởng đã thay tôi đặt câu hỏi.

"Các bác thấy có khỏe không?"

"Tôi 84 rồi, 73, 84, Diêm Vương không gọi tự mình đi." Một cụ bà móm mếu nói.

"Bác sĩ thường xuyên đến, y tá cũng thường xuyên đến. Mấy đứa con gái đó gọi tôi là lão tổ. Không cần gọi lão tổ đâu, gọi lão thái là được rồi. Đều tốt cả, chỉ có điều là không chịu đi. Không đi thì liên lụy người ta. Đi sớm thì tốt biết mấy." Bà ấy nhìn viện trưởng nói, với vẻ mặt đầy tính biểu diễn.

Tôi liếc nhìn tấm bảng chẩn đoán ở đầu giường bà ấy. Sa sút trí tuệ tuổi già.