Tôi đang trò chuyện với viện trưởng thì một cô gái mặc đồng phục màu tím nhạt bước vào. Tôi biết đây là trang phục của hộ lý. Hộ lý chính là nhân viên điều dưỡng, những công việc bẩn thỉu và mệt nhọc nhất trong bệnh viện chăm sóc giảm nhẹ đều do họ đảm nhận.

Cô gái xin phép viện trưởng về công việc. Tôi chăm chú nhìn chằm chằm cô gái cho đến khi cô rời đi.

"Cô ấy tên là Tiểu Bạch. Tôi biết tại sao cô lại nhìn cô ấy đấy." Viện trưởng đã quen thuộc với tôi, nửa đùa nửa thật nói.

"Màu đồng phục của cô ấy rất lạ, giống như lá hoa violet vậy." Tôi nói.

"Hộ lý của chúng tôi đều là những cô gái trẻ. Cô có thấy mặc trang phục màu này trông sẽ xinh đẹp hơn không? Tôi hy vọng trong viện có thêm chút sinh khí. Đương nhiên, loại vải này cũng tương đối rẻ." Viện trưởng mỉm cười nói, "Nhưng điều thu hút cô không chỉ là quần áo, mà là vẻ đẹp của Tiểu Bạch."

Tôi nói: "Ở một nơi đau thương thế này mà nhìn thấy một cô gái xinh đẹp nhường ấy, quả thực khiến người ta thấy ngại ngùng, cứ như có lỗi với những người sắp chết vậy."

Viện trưởng nói: "Đây là cô nhìn nhận vấn đề từ góc độ của người trẻ tuổi, còn sống. Kỳ thực, các cụ già nhìn thấy những điều tốt đẹp, tinh thần sẽ phấn chấn hẳn lên. Họ không đố kỵ đâu."

Tôi nhìn qua cửa sổ dõi theo bóng dáng Tiểu Bạch. Làn da của cô ấy giống như bẹ cải trắng non tơ, lấp lánh ánh nước. Hoàn toàn không trang điểm, nhưng hàng lông mày vô khuyết đen nhánh như mực, đôi môi với đường nét vô cùng dịu dàng đỏ thắm như son.

Tôi nói: "Tôi cũng không phải là kẻ hiểu biết nông cạn. Chưa từng thấy cô gái nào xinh đẹp như thế này."

Viện trưởng nói: "Cô ấy là do tôi chọn từ chợ giúp việc về. Hồi đó toàn nói tiếng quê, bây giờ tan làm mặc thời trang vào, tất cả mọi người đều ngắm cô ấy."

"Tôi nghĩ lúc cô ấy mới từ quê lên, có thể yên tâm ở đây với ông. Bây giờ với dung mạo và khí chất của cô ấy, hoàn toàn có thể kiếm được một bát cơm ở bất kỳ khách sạn năm sao nào. Ông dựa vào cái gì để giữ người ta lại?"

Viện trưởng nói: "Cô ấy thực sự xinh đẹp như cô nói sao? Có lẽ chúng tôi nhìn mỗi ngày nên thành quen rồi."

Tôi nói: "Thật đấy. Tôi là một phụ nữ rất khắt khe về ngoại hình của phụ nữ. Phụ nữ lừa đàn ông thì dễ, lừa phụ nữ mới khó."

Viện trưởng nói: "Kỳ thực điều xuất sắc nhất ở Tiểu Bạch không phải là sự xinh đẹp, mà là lòng lương thiện. Lương thiện là mỹ phẩm tốt nhất của người phụ nữ, nó khiến khuôn mặt cô gái khoác lên một tầng ánh sáng thánh thiện, nhìn vào liền thấy vô cùng động lòng. Ví như Bồ Tát, ví như Phật. Bồ Tát thực sự là người phụ nữ xinh đẹp nhất thế gian sao? Chắc chắn không phải. Nhưng cô lại thấy là thế."

Tôi nói: "Có thể cho tôi biết, một tháng ông trả cho Tiểu Bạch và mấy cô ấy bao nhiêu tiền lương không?"

Viện trưởng nói: "Cô tốt nhất là đừng hỏi tôi chuyện này. Cô hỏi một câu là tôi thấy xót xa một câu. Nhưng đã đà cô hỏi, thì tôi nói cho cô biết, bởi vì tiền công cho nhân viên thời vụ không phải do tôi quyết định, mà là do cơ quan nhà nước. Mỗi tháng 200 nhân dân tệ."

Tôi nói: "Tôi muốn nói chuyện với cô ấy."

“Được chứ. Hôm nay cô ấy làm ca chính, rất bận. Lần tới khi cô ấy làm ca phụ, cô hãy đến.”

※

Tôi và Tiểu Bạch được sắp xếp nói chuyện ở trong sân. Tất cả các phòng đều chật kín bệnh nhân, mùa đông là mùa thu hoạch sự chết chóc, chỉ có phòng của viện trưởng là trống, nhưng tôi muốn tránh mặt viện trưởng.

“Trông cô xinh đẹp thật đấy.” Tôi nói. Vốn dĩ tôi không định mở đầu như vậy, nghe rất có vẻ nịnh nọt. Nhưng lời vừa thốt ra, đứng trước mặt Tiểu Bạch thì không thể không nói câu này. Giống như khi bạn đang khát khô cổ họng mà nhìn thấy dòng suối mát, không thể không thốt lên sao mà mát thế! Sớm muộn gì cũng phải nói, hoàn toàn là phản xạ vô điều kiện.

Cô ấy mỉm cười nhẹ, nói: “Có lẽ là vì xung quanh quá thê lương, nên mới có sự làm nền này.”

Viện trưởng nói cô ấy đọc rất nhiều sách văn học, còn học cả ngoại ngữ.

“Sau này cô sẽ làm việc ở đây lâu dài chứ? Cô có biết giá trị của bản thân mình không?” Tôi số ruột hỏi.

“Tiểu Bạch! Tiểu Bạch! Em đang ở đâu thế? Mau đi xem lại cái giường số 6 mà em phụ trách đi!” Bóng dáng màu tím nhạt ở đằng xa gọi vọng lại.

Tôi kéo Tiểu Bạch ra trò chuyện, bệnh nhân do cô ấy chăm sóc liền bị bỏ trống. Nghe tiếng gọi, giống như công nhân lâm nghiệp nghe thấy còi báo cháy, chẳng màng chào hỏi tôi nữa, Tiểu Bạch cắm cổ chạy vụt đi.

Tôi bám sát theo sau, thầm nghĩ thế này thì có thể quan sát tại chỗ rồi.

Không khí giá lạnh ngoài trời làm tê liệt khứu giác. Tôi lẽo đẽo theo Tiểu Bạch bước vào phòng bệnh, tiến thẳng đến giường số 6. Dưới con số "6" đỏ chót, một cụ ông tóc râu bạc trắng đang thong thả ăn chuối, hoàn toàn không có sự nguy cấp nào như tiếng gọi.

“Hải! Đúng là hú hồn hú vía…” Tôi vừa nói đến đây, liền thấy cụ ông bực bội vung tay ném quả chuối đang cầm, đét một cái vào tường.

Một dấu tay dính phân vàng khè, nhầy nhụa lông lá, hãy còn tươi rói hằn lên bức giấy dán tường, đang bốc hơi nghi ngút.

Ông cụ thưởng thức kiệt tác, rồi lại ấn thêm một cái nữa, cười ha hả.

Mùi phân nồng nặc giống như khói của vụ nổ bom nguyên tử, xộc thẳng vào lồng ngực và phổi. Khi mắt đã quen với ánh sáng mờ ảo trong phòng, tôi mới nhận ra nải chuối mềm kia hóa ra là phân.

Lập tức, dạ dày tôi cuồn cuộn đảo lộn, luồng hơi nóng cay đắng xộc thẳng lên cổ họng. Tôi nôn khan liên tiếp, phát ra tiếng kêu quái dị nhưạ quạ.

Xuyên qua làn nước mắt cay xè, tôi vẫn liếc nhìn Tiểu Bạch. Khứu giác của cô ấy dường như đã tê liệt, khuôn mặt trắng ngát dịu dàng không hề biến sắc, hàng lông mày liễu mảnh mai từ từ giãn ra, cô cợ giọng nói nhẹ nhàng: "Ông ơi là ông. Em mới đi vắng có chút xíu thế này, mà sao lại thành ra thế..." Vừa nói cô vừa dùng giấy lau đi vết phân vàng trên tay cụ ông.

Mùi hôi càng lúc càng nồng nặc.

Dù cho tôi có ngưỡng mộ phẩm hạnh của cô gái đến đâu đi nữa, thì phản lực trọng lượng vẫn cứ tiếp diễn, chỉ chậm thêm một giây nữa thôi, dịch vị trong dạ dày sẽ trào ra ồ ạt. Tôi như một kẻ đào ngũ, quay đầu chạy thục mạng, đẩy mạnh cánh cửa gỗ phòng bệnh kêu cái rầm đinh tai nhức óc.

Tôi nôn thốc nôn tháo dưới ánh mặt trời. Mỗi một sợi lông mi đều đẫm nước mắt, nhìn bầu trời thấy có tới mấy chục mặt trời.

Khi Tiểu Bạch lại thướt tha uyển chuyển đứng trước mặt tôi, tôi vẫn ôm ngực, không tài nào bình ổn lại được. Bãi phân hôi thối vô cùng ấy, cảnh tượng ngấu nghiến chuối ấy...

Tôi lại muốn nôn.

Tiểu Bạch không ngừng trò chuyện với tôi, nhằm chuyển hướng sự chú ý của tôi: "Ai cũng thế cả thôi. Hồi em mới đến, mấy ngày liền không nuốt nổi một hạt cơm. Em cực kỳ căm ghét cái mũi của mình. Mẹ em từ nhỏ đã bảo mũi em thính, làm cái nghề này thì cái mũi phải chịu tội lớn lắm. Giờ thì đỡ rồi, mũi em điếc đặc rồi. Em là do viện trưởng tuyển vào, sau này viện trưởng bận quá, liền bảo Tiểu Bạch, sau này chuyện tuyển dụng này giao cho em nhé. Em cứ đem chuyện người thật việc thật ra, công việc thế này, tiền lương thế này, ai thích làm thì làm. Đến thì thử việc ba ngày, muốn làm thì ở lại, không muốn làm thì cứ đi, vẫn trả tiền công đầy đủ. Hồi trước viện trưởng tuyển người, toàn là bỏ việc, có người còn chẳng thèm lấy tiền công đã chuồn mất. Đến lượt em tuyển, cơ bản là đều ở lại được hết. Chị thấy khá hơn chút nào chưa? Hay là chúng ta ra phía đầu gió đứng hóng gió một lát nhé?"

Tôi đã mất mặt rồi mà còn để người lao động chăm sóc ngược lại, thật là hổ thẹn. Tôi vội nói: "Đỡ rồi. Thế cô tuyển người dựa vào tiêu chí gì?"

"Viện trưởng tuyển người là xem người ta có làm việc được không. Thấy thân hình vạm vỡ, tay chân thô ráp là nhận. Em thì tuyển ngoại hình trước, ai đẹp là nhận." Tiểu Bạch dịu dàng nói.

Trời ạ! Công việc bị người đời khinh bỉ này, vậy mà còn phải tuyển mỹ nhân vào làm, nếu không phải chính miệng người đẹp kiều diễm trước mặt này thốt ra, thì tuyệt đối tôi không thể tin nổi.

※

Cô ấy nhìn ra sự nghi ngờ của tôi, liền nói: "Cái đẹp mà em nói, không phải là xinh đẹp theo nghĩa thông thường. Cái đẹp chính là nét mặt hiền hậu. Người phụ nữ có nét mặt hiền hậu, qua năm tháng dài đằng đẵng sẽ trở nên xinh đẹp, còn phụ nữ xinh đẹp chưa chắc đã có nét mặt hiền hậu. Một cô gái nếu thường xuyên mỉm cười ôn hòa với người khác, không phải là kiểu cười lẳng lơ đưa tình, thì khóe miệng sẽ cong lên, đuôi mày sẽ lay động. Nét mặt hiền hậu cũng có chừng mực của nó, lông mày cao quá thì không đúng, đó là điên. Thấp quá cũng không đúng, lúc trước mặt người ta thì cười, sau lưng lại xị mặt ra, không phải là niềm vui chân thành. Dù sao em cũng không nói rõ được, nhìn nhiều rồi, tự nhiên chị sẽ phân biệt được thôi. Viện trưởng tuyển người tháo vát chịu khó, kỳ thực tháo vát và chịu khó là thứ có thể thay đổi được. Hơn nữa công việc ở đây, thực sự so với việc nhổ lúa mạch hay đóng gạch bùn thì cũng không hẳn là quá mệt mỏi. Nhưng nhất định phải có tâm địa lương thiện, nếu không thì không thể làm lâu dài cái nghề này được."

Tôi nhìn cô gái nông thôn này bằng con mắt khác. "Nét mặt hiền hậu là bẩm sinh sao?" Tôi hỏi.

“Là bẩm sinh, không luyện tập mà có được đâu ạ. Thiện chính là thiện, không thiện chính là không thiện. Em đến chợ giúp việc tuyển dụng, chẳng nói câu gì cả, chỉ lặng lẽ tìm những cô gái có nét mặt hiền hậu.”

Tôi nói: “Cô diễn lại cho tôi xem lúc cô tuyển dụng thế nào được không?”

Tiểu Bạch khó xử: “Diễn thế nào được ạ? Những lời đó đều là đến lúc đó nghĩ ra. Hễ cứ gặp người thật thà là em lại nói được. Cứ nói suông thế này, thực sự em chẳng biết phải nói gì nữa.”

Tôi nói: “Thế này đi. Cứ giả vờ cái viện này là chợ lao động, tôi là người muốn tìm việc. Cô đến hỏi tôi đi.”

Tiểu Bạch lại đánh giá tôi một lượt, rồi nói: “Em không thuê chị đâu. Không thèm bắt chuyện với chị.”

Tôi vô cùng thất vọng nói: “Có phải vì trông tôi không hiền hậu không?”

Cô ấy nói: “Mặt mũi thì cũng tạm ổn. Chỉ là bị che ủ trắng quá thôi.”

Tôi nói: “Chính cô cũng trắng tinh còn gì. Hơn nữa, ở trong nhà thời gian dài quá, ai mà chẳng trắng ra.” Không xuống đồng, không phơi nắng, chẳng lẽ lại rất kiêu kỳ sao? Còn đâu lòng kiên nhẫn để phục vụ người khác nữa?

Tôi nói: “Mắt cô tinh thật đấy. Thôi được, cửa ải phỏng vấn coi như tôi đã vượt qua, cô nói tiếp thế nào nữa?”

Tiểu Bạch nói: “Nói tiếp thì em sẽ hỏi, có công việc phục vụ bệnh nhân thì chị có muốn làm không? Chúng em là biên chế nhà nước đấy.”

Tôi thầm nghĩ, câu này chẳng có gì là kỳ lạ cả, bèn trừng mắt chờ đợi đoạn sau của cô ấy. Cô ấy nói: “Đến lượt chị rồi đấy. Chị phải hỏi ngược lại em.”

Hỏi cái gì? Tôi ngẫm nghĩ một lát, rồi nói: “Một tháng trả bao nhiêu tiền vậy?”

Tiểu Bạch phì cười, nói: “Chị không giống đâu. Người phụ nữ hiền hậu không hỏi thế này đâu.”

Tôi nói: “Các cô gái ở chợ giúp việc chẳng phải vì kiếm tiền mới chạy ra ngoài sao? Làm sao có chuyện không hỏi tiền chứ?”

Tiểu Bạch nói: “Chúng em ra ngoài là để kiếm tiền. Nhưng ở nhà thì nghĩ thế, vừa bước chân vào thành phố là hoa cả mắt lên. Tiền ngược lại lại là thứ yếu, trước tiên phải tìm một nơi ổn định để an thân đã. Thế nên chúng em trước hết sẽ hỏi: Nơi đó nằm ở đâu?”

Thế là tôi sẽ bảo, không xa đâu.

Có lo chỗ ở không? Họ sẽ hỏi thế.

Lo chứ, tôi nói.

Lòng họ sẽ yên tâm hơn một chút, rồi lại hỏi, đến đó làm những công việc gì?

Tôi sẽ bảo, phục vụ bệnh nhân. Họ sẽ nói, tụi em không biết làm đâu. Người trong thành phố bây giờ đi xin việc, cứ thích khoác lác thổi phồng bản thân, nói mình biết làm nghề này nghề kia. Người nhà quê thì không, vẫn tuân theo cái lệ cổ là nói trước rào sau. Tôi sẽ bảo, việc này không khó đâu, ở nhà có các cụ già chứ gì? Cứ phục vụ hệt như thế là được. Việc khó nhất chính là hứng phân hứng nước tiểu. Nhưng mà tan làm thì được tắm rửa.

Nói chung là lúc này họ sẽ phải dừng lại một lúc lâu để suy nghĩ về chuyện phân với nước tiểu. Một lúc sau họ sẽ hỏi, chị cũng làm công việc này thật á?

Tôi nói, đúng vậy. Họ sẽ bảo, thế thì được. Chị làm được thì em cũng làm được. Đến khi đã thỏa thuận xong xuôi tất cả những điều này, họ mới cẩn thận từng li từng tí mà hỏi rằng, thế mỗi tháng được bao nhiêu tiền ạ?

Tôi sẽ nói thật. Rồi bảo, cứ thử việc trước đã. Nếu thấy không hợp, bất cứ lúc nào cũng có thể rời đi. Tiền công làm một ngày tính lương một ngày. Còn nếu chúng tôi thấy cô không đảm nhận được công việc, thì cô cũng đành phải đi thôi.

Họ sẽ nói, vâng ạ. Chị là chủ mà.

Cứ thế đấy.

Tiểu Bạch nói xong, lại lặng lẽ nhìn tôi, giống như một đóa vân anh tím đang rung rinh trước gió.

"Cô thấy tiền công ít không?" Tôi khẽ tắt chiếc máy ghi âm trong túi áo, không muốn những lời tâm sự của cô ấy lưu lại dấu vết.

"Ít ạ." Cô ấy nói.

"Vậy sao cô không đi nơi khác?"

"Em biết chứ, ở thành phố, một cô gái xinh đẹp sẽ có được nhiều cơ hội hơn ở quê rất nhiều. Nhưng mà em thích nơi này! Thích những người sắp chết này. Chị mới đến nên chỉ thấy sự ngốc nghếch và dơ bẩn của họ thôi. Kỳ thực trong lòng họ không hề có một chút ý niệm hãm hại ai, giống như những đứa trẻ sơ sinh vậy. Chị đối xử tốt với họ, họ sẽ đối xử tốt lại với chị, vô cùng thuần khiết. Ở bên họ, cảm thấy tràn ngập sự tĩnh lặng và bình yên. Cổ nhân có câu, người sắp chết, lời nói cũng thiện. Đây là góc nhỏ lương thiện nhất trên cõi đời này. Em nở nụ cười chân thành với những người sắp chết, họ sẽ nhớ đến em. Hồi nhỏ, bà nội thương em lắm. Có một hôm em đi học, bà mắc bệnh nặng đột ngột. Lúc tan học, em lân la chơi trên đường một lát, đá một viên sỏi có màu sắc sặc sỡ. Viên sỏi đó rơi xuống mương núi, em bèn đi tìm nó. Lúc bà nội sắp chết, vẫn cứ gọi mãi tên em. Bà bị bệnh đau thắt ruột, một căn bệnh vô cùng dằn vặt. Em cứ gọi tên mình, nói rằng khi mặt trời chiếu đến cái cây sậy kia, thì cháu gái của bà đi học về rồi. Lúc em về đến nhà, mặt trời vừa vặn dịch chuyển qua cây sậy đó, thế nhưng bà nội của em thì mãi mãi không thể nhìn thấy em được nữa. Em dốc lòng dốc sức phục vụ từng người sắp chết. Bất kể họ nghe thấy hay không nghe thấy, em đều lớn tiếng nói với họ rằng, cháu tên là Tiểu Bạch. Em nghĩ rằng tất cả bọn họ đều là những người sắp được gặp bà nội em, nhất định sẽ nói lại với bà nội em rằng, cái con bé Tiểu Bạch cháu gái của bà, là một cô gái tốt bụng. Thật lòng mà nói, em không phải thương hại những người sắp chết này, mà là kính sợ họ. Họ sắp đi đến một nơi khác rồi, bà nội em đang sống ở đó..."

Làn nước mắt trong trẻo lăn dài trên khuôn mặt cô, tựa như một món đồ sứ tuyệt mỹ lại được tráng thêm một lớp men sáng lấp lánh. Vì nỗi đau đớn, đôi môi cô hiện lên sắc đỏ rực rỡ như đóa hoa đang nở rộ, đôi mắt sáng lấp lánh như ngọn đèn cô độc trong đêm sâu.

Dưới bầu trời mùa đông Bắc Kinh quang đãng, ngắm nhìn một khuôn mặt trong trẻo đang khóc như thế này, quả thực là một sự thụ hưởng.

“Qua tay cô, có bao nhiêu cụ già đã… đi rồi?” Tôi hỏi. Trong viện này, người ta thường dùng uyển ngữ là “đi rồi”. Nó giống như một tấm màn che bí ẩn, cắt đứt hiện thực với những điều chưa biết.

“Những người nghe họ trút hơi thở cuối cùng, ít ra thì cũng có 100 người rồi.” Tiểu Bạch nói, thần sắc già dặn trước tuổi.

“Sợ không?”

“Không sợ ạ.”