Một tình nguyện viên bước đến trước mặt tôi. Tôi thật sự không nợ nần gì khi phải dùng từ "tình nguyện viên" để gọi cô ấy. Cô ấy còn rất trẻ, giữa hàng mày phảng phất nỗi u sầu, lúc nào cũng nhắc nhở bạn rằng cô ấy không hoàn toàn là một tình nguyện viên, mà bị một mục đích nào đó thúc đẩy mà đến đây.

Lần này đứng ở trong sân, là để thuận tiện hơn cho việc bàn về cái chết. Trong phòng bệnh chật ních những người hấp hối, mặc dù có người thì hôn mê, có người thì ngớ ngẩn, tôi vẫn không muốn bàn về chốn về không thể tránh khỏi ở nơi quá gần họ. Mặc dù có lẽ họ hoàn toàn chẳng nghe thấy gì.

Vì trời lạnh, đôi má gầy gò của cô gái hiện lên sắc hồng hoa hồng rực rỡ, khiến cô ấy đáng yêu hơn nhiều so với lần đầu tôi gặp. Cả cái lạnh lẫn cái nóng đều khiến sắc mặt người trẻ tuổi trở nên hồng hào. Nhưng cái nóng sẽ khiến cả vầng trán cũng đỏ lên, trông con người có vẻ nôn nóng, cáu kỉnh. Chỉ có sắc hồng trong cái lạnh giá là sinh động tựa như trái cây.

"Vì sao cậu lại tới đây?" Tôi hỏi. Không phải phóng viên chuyên nghiệp, rất không biết phỏng vấn, chỉ nhặt câu hỏi tò mò nhất mà hỏi.

"Bởi vì... mọi người đều đến, thế là tôi cũng đến." Cô ấy nói. Giọng nói rất nhỏ, buộc bạn phải lại gần cô ấy hơn một chút, nhìn thấy vầng trán trong trẻo của cô ấy tựa như chiếc ly thủy tinh vừa mới được rửa sạch.

"Nếu tất cả mọi người đều không đến, cậu có đến không?" Tôi hỏi. Đây là một tiểu cô nương đi theo phong trào chung, mùa đông năm nay thịnh hành chiếc quần bó len màu đen nhất, khoác lên đôi bốt ngắn màu đỏ hồng, đáng lẽ phải là một bộ trang phục đầy sức sống, nhưng vẫn cảm nhận được sự u ám của cô ấy.

"Tôi không đến." Cô ấy dứt khoát đáp.

Cũng may. Có dũng khí nói thật.

"Vậy tại sao lại đến?"

"Bởi vì cứ luôn nói là phải làm việc tốt, những việc tốt thông thường sớm đã bị người ta làm hết rồi. Ý tôi không phải nói về số lượng, mà là chủng loại. Học viện muốn khai thác những chủng loại việc tốt mới. Biểu tỷ của một người bạn học làm y tá ở đây. Cô ấy nói, sinh viên nhàn rỗi không có việc gì làm, đến bệnh viện trò chuyện một lúc với mấy ông cụ bà cụ sắp chết đi. Cứ thế thôi."

"Các bạn học đều có những ý kiến gì thế?"

"Nói gì cũng có. Đầu tiên là nói, có trả tiền không? Nước ngoài làm chuyện này thế là phải trả thù lao lớn lắm đấy. Lập tức có người phản bác, cậu quê mùa thật đấy, nước ngoài làm việc này không lấy một xu. Thực ra hai người họ nói đều đúng mà lại đều không đúng. Nếu đòi tiền, thì quả thật đòi rất nhiều. Nếu không đòi, thì một xu cũng không lấy."

"Còn các cậu thì sao?" Tôi biết thừa còn hỏi.

"Bọn tôi tất nhiên là không lấy rồi. Một tuần đến một lần."

"Mọi người có muốn đến không?"

"Nói thế nào nhỉ? Vừa sợ lại vừa tò mò. Thật đấy, tôi lớn từng này chưa từng thấy người chết bao giờ. Tôi cực kỳ sợ nhìn thấy những thứ đã chết, thế nên tôi thích động vật nhỏ, nhưng tôi chưa bao giờ nuôi. Cảm thấy nuôi không tốt, chúng sẽ chết. Nỗi đau trong lòng, lớn hơn nhiều so với niềm vui mà chúng mang lại cho tôi khi còn sống. Tôi từng hỏi mẹ tôi, nói rằng người trước kia có người ngay cả kiến cũng chưa từng dẫm chết, mắt tôi kém, vốn dĩ nhìn không rõ trên mặt đất có kiến hay không, chẳng biết đã dẫm chết bao nhiêu sinh linh nhỏ bé, thật tệ quá. Mẹ tôi nói, ngốc ạ, một sinh mạng, sao lại cứ thế mà mất đi được? Miễn là không cố tình dùng đế giày mà nghiền, kiến sẽ không chết đâu. Tôi thử một lần, đi qua bằng giày du lịch, quay đầu cúi xuống đất nhìn, kiến vẫn bình an vô sự. Tim tôi không xấu, nhưng tôi không muốn đến. Không phải vì lý do gì khác, tôi quá dễ u buồn, gan lại còn đặc biệt nhỏ."

"Không đến không được sao? Không phải nói là tự nguyện hay sao?" Tôi hỏi.

"Không được. Bây giờ nói là chuyện tự nguyện, có mấy ai là thực sự tự nguyện chứ? Nhà trường sau đó đã quy định nó thành hạng mục phẩm hạnh, chấm điểm ghi vào hồ sơ. Nói đây là dịch vụ tình nguyện lòng nhân ái, bắt buộc phải đến. Lúc đầu, quả thực tôi bị ép buộc, nhưng bây giờ, tôi hoàn toàn tự nguyện mà đến."

Tôi không biết giả sử tiến sĩ James có mặt ở đây, sẽ là biểu cảm gì. Tôi nói: "Kể chi tiết một chút được không?"

"Lần đầu tiên bước vào cái sân này, bầu không khí ảm đạm tử khí. Biểu tỷ nói các bạn học muốn vào phòng trò chuyện cùng các cụ già thì tốt nhất, không thì phụ giúp quét dọn vệ sinh cũng được. Chị ấy biết chúng tôi sợ."

"Mấy bạn học to gan tùy tiện tìm một cánh cửa, đẩy một cái là bước vào ngay. Tôi rất muốn đợi họ ra kể cho tôi nghe chuyện gì đang xảy ra rồi mới quyết định có vào hay không. Nhưng bọn họ cứ như rơi vào một cái xoáy nước, mãi không thò đầu ra nữa. Tôi ngốc nghếch đứng ngây ở giữa sân, sau đó phát hiện chỉ còn lại một mình tôi đứng ở đó. Biểu tỷ đi tới nói, nếu không em giúp lau cửa kính đi."

"Tôi cầm một chậu nước ấm đứng ở bên ngoài một ô cửa sổ. Mùa đông năm đó lạnh hơn năm nay, trên cửa kính đóng một lớp hoa băng dày, là từ bên trong kết thành, bên ngoài phủ một lớp cát vàng. Tôi dùng tay vắt khô giẻ lau, biểu tỷ là người biết quan tâm người khác, nước rất ấm. Tôi túm chặt chiếc khăn trên mặt kính lau từng nhát một, những dải kính sạch sẽ có bề rộng bằng chiếc khăn lau lần lượt lộ ra. Bây giờ chỉ còn lại những bông hoa băng ở bên trong. Tôi vô cùng tỉ mỉ quan sát hoa băng từng ấy lần, giống như những cây thông Noel, đứng thẳng tắp trong tòa đại hạ trong suốt. Do hơi nóng loãng của chiếc khăn, chúng tan chảy đi một cách vô cùng vi tế, những chiếc lá tinh tế giống như vừa bị mưa tạt, làn sương mờ ảo quẩn quanh trên đó, đường viền mềm mại mờ đi. Giờ đây, mặt hướng ra ngoài của tấm kính phòng bệnh này, đã giống như quả nho vừa mới rửa sạch, vương những giọt nước mờ ảo, vừa đẹp đẽ lại vừa sạch sẽ. Ánh nắng sáng sủa nhưng không hề ấm áp chiếu lên trên đó, ánh lên thứ ánh sáng mang sắc cầu vồng."

"Thực ra chẳng có ích gì cả. Chỉ lau cửa kính một mặt thì cũng bằng không lau. Tôi không dám lau mặt bên trong, không biết trong căn phòng đóng kín cửa này đang nằm con quái vật đáng sợ thế nào. Không có cách nào để giết thời gian còn lại, tôi liền dùng ngón tay xoa miết tấm kính ở phía dưới cùng ấy. Đồ vật như kính này khá kỳ lạ, bạn dùng giẻ, dùng báo, dùng xăng, dùng cồn, đều không sạch bằng dùng đầu ngón tay lau, giống như tay khắc tinh với kính vậy."

"Tôi vô thức dùng lòng bàn tay vẽ những vòng tròn, tấm kính lóe lên ánh sáng xanh thép. Đột nhiên, chiếc lông vũ màu trắng đối diện với lòng bàn tay kỳ diệu mỏng đi, lộ ra một cái lỗ màu nâu nhạt, giống như một miếng chocolate hình trứng áp lên mặt đó của tấm kính. Do thân nhiệt của tôi, một mảng băng nhỏ đã biến thành hơi nước bay đi. Tôi không kìm được mà rướn người tới, muốn xem thử căn phòng mà tôi vừa lau kính bên ngoài này, rốt cuộc là cảnh tượng gì."

"Tôi đổi một tay khác. Lòng bàn tay ban nãy đã lạnh ngắt như khối băng. Sức nóng từ lòng bàn tay mới xộc lên, những mảng bám bóng loáng tối tăm nhanh chóng lan rộng, đã đủ để tôi khảm hai con mắt vào đó rồi."

"Tôi khụy nửa đầu gối, bởi vì tấm kính đó rất thấp. Tôi nín thở áp bẹt mũi lên mặt kính lạnh ngắt..."

"Các ông đoán tôi đã nhìn thấy gì?" Ánh mắt u sầu của cô ấy rủ xuống mặt đất, như sợ làm tôi hoảng sợ, nhắc nhở tôi chuẩn bị tâm lý trước.

Cô ấy không biết tôi từng làm bác sĩ, hơn nữa đã lảng vảng ở khu bệnh mấy ngày nay rồi.

"Ga giường trắng tinh, cụ già gầy như bộ xương khô, những nếp nhăn như rễ cây, bình dưỡng khí..." Tôi nói thẳng thừng.

"Anh nói đúng." Cô ấy khẽ nói, biết rằng không có gì có thể nằm ngoài dự liệu của tôi.

"Tôi đã nhìn thấy những thứ đó, nhưng không phải ở khoảnh khắc đó. Khoảnh khắc đó, thứ tôi nhìn thấy là bóng tối vô tận. Trong bóng tối, có đom đóm bay, không nhiều, chỉ có hai con, nhưng bay rất nhanh. Vòng quanh bóng tối, có một vòng cội mây trắng xóa, đan dệt những hoa văn nhỏ mịn kỳ lạ..."

"Đây là cái gì?" Đến lượt tôi kinh ngạc. Chuyện có thể khiến một vị chủ trị y khoa có thâm niên hơn 20 năm kinh nghiệm cảm thấy kinh ngạc, thực sự không nhiều.

"Đó là đôi mắt bị cườm nước của một ông cụ. Ông ấy đang nhìn ra ngoài từ hai cái lỗ nhỏ do lòng bàn tay tôi làm tan ra." Cô ấy vẫn buông thõng mi mắt nói.

"Kể tiếp đi." Tôi cố hết sức để âm sắc của mình được bình tĩnh.

Cô ấy nói ——

※

Sau đó tôi liền đi vào. Tôi đã nhìn thấy tất cả những gì anh vừa nói. Tôi nói với ông cụ rằng, tôi đến để phục vụ ông. Ông ở trên giường, vẫn duy trì tư thế dò xét thế giới bên ngoài, chỉ có chiếc cổ yếu ớt quẹo sang một bên vai. Ông bị ung thư dạ dày giai đoạn cuối, gầy gò tột độ. Sắc mặt giống như một chiếc túi nhựa bẩn ở một góc nào đó, đôi mắt to đến mức khiến người ta hoảng sợ. Có lẽ sự vận động ban nãy đã tốn hết sức lực, ông thở dốc dữ dội.

Có thể thấy ông vô cùng cô độc. Tôi nghĩ ông nên bày tỏ sự vui mừng trước sự xuất hiện của tôi. Thế nhưng, không có. Ông mặt không cảm xúc nhìn chằm chằm vào tôi, thờ ơ giống như một tấm ga giường cũ.

Tôi là một cô gái có bản tính thẹn thùng, đối với những chàng trai nhiệt tình theo đuổi mình còn chẳng biết phải nói gì cho phải, đối mặt với một ông cụ trầm lặng ở độ tuổi đủ làm cụ cố của tôi thế này, thực sự không biết nên làm thế nào.

Tôi ngẩn ngơ nhìn ông, ông cũng ngẩn ngơ nhìn tôi. Giống như lúc ban đầu chúng tôi cách nhau bởi ô cửa sổ vậy.

Đúng lúc này, hộ lý Tiểu Bạch bưng cơm tới. Tôi nói, chị đi bận việc chỗ khác đi, để tôi đút cơm cho.

Tiểu Bạch nói, cơm của Đỗ gia gia không dễ đút đâu. Nếu thực sự không ăn, đừng miễn cưỡng.

Tôi nói, chị cứ yên tâm đi. Tôi để bát mì canh bên miệng thổi, không lạnh không nóng đưa đến trước mặt Đỗ gia gia. Miệng ông giống như bị giấy dán trong suốt dán chặt lại, khít rịt.

Ông phải ăn cơm chứ. Tôi hối hận vì đã nhận việc khuyên người ta ăn cơm rồi, tôi không biết khuyên người ta.

Cuối cùng ông cũng mở miệng, không phải là ăn cơm, mà là nói chuyện. Thuốc men đều vô tác dụng, cơm thì lại càng vô ích. Tôi không muốn ăn cơm. Ông rất tỉnh táo, bệnh nhân ung thư cho đến chết đều rất tỉnh táo, không ai có thể thuyết phục được họ.

Ông dù sao cũng phải ăn một chút chứ. Tôi lại nói thêm một câu. Tôi không biết nói câu nào khác, cứ cầm chiếc thìa ngây người đứng đó. Cơm trong thìa nguội đi, tôi liền trút nó vào một chiếc bát khác, múc lại một thìa canh nóng hổi, bưng giống như nâng ngọn nến. Tôi nghĩ, điển tích "cử án tề mi" của thời cổ đại, đại khái cũng chính là như thế này.

Đỗ gia gia lấy lại tinh thần, giãy giụa nói, cháu không phải cố ý chọc tức ông đấy chứ?

Nước mắt tôi lập tức trào ra. Tôi với ông chẳng họ chẳng hàng, hầu hạ ông thế này, ông lại còn không biết điều!

Tôi bướng bỉnh cứ giơ cao như thế, cho đến khi mỡ gà cô đặc lại thành những vòng tròn vàng.

Đỗ gia gia thở dài một hơi nói, ông ăn, đứa trẻ ngoan. Có một điều kiện.

Trong lòng tôi cảm thấy vô cùng phản cảm. Ăn hay không ăn là chuyện của ông, lại còn ra điều kiện với tôi. Nhưng nghĩ đến lúc quay về còn phải báo cáo chiến quả ngày hôm nay, đành phải chiều theo ông. Bèn hỏi, điều kiện gì?

Lần này ông đáp rất dứt khoát: Hát một bài đi.

Tôi khó xử nói, cháu không biết hát.

Ông hoàn toàn không nhượng bộ, quyết tâm nói, vậy thì ông không ăn cơm nữa!

Tôi thầm cười nhạo ông trong lòng. Ông đã từng thấy ông lão nào vô lý thế này chưa? Tôi chỉ là một nhân viên phục vụ tình nguyện, mấy tiếng đồng hồ sau là đi rồi. Ông ăn hay không ăn thì liên quan gì đến tôi? Là bụng ông đói hay bụng tôi đói? Lớn tuổi thế này rồi, mà vẫn còn cần người ta dỗ dành nữa. Tôi hậm hực nói, không ăn thì thôi, tôi đi đút cho người khác.

Ông dường như rất sợ tôi đi, vội vàng nói, cháu hát một câu là được. Hát một câu thì ông ăn một miếng.

Thật chưa từng thấy cuộc giao dịch nào thế này. Làm việc gì cũng phải có đầu có cuối. Tôi nói, vâng được thôi. Cháu hát. Chỉ là cháu chưa từng hát trước mặt người khác bao giờ, có lẽ sẽ không chuẩn.

Ông hưng phấn như một đứa trẻ, nhìn tôi nói, hát đi hát đi.

Hát gì đây? Đến lượt phải mở miệng, lại càng thấy khó. Hát bài "Đoàn kết là sức mạnh" đi. Rất có khí thế, nghe rất phấn chấn. Tôi nói.

Không nghe. Ông nói, ngày thường Tiểu Bạch vẫn hay hát bài này. Ông nói. Lúc này tôi mới biết dùng việc ăn cơm để uy hiếp người ta hát, là thủ đoạn quen dùng của ông ấy.

Tôi nén giận nói, vậy hát cho ông nghe bài "Tiêu sái tẩu nhất hồi" (Thảng thốt một kiếp người) nhé.

Ông ngẩn ngơ hỏi, đi một hồi đến đâu?

Lúc này tôi mới nhớ ra ông đã nằm viện rất lâu rồi, những bài hát thịnh hành hiện tại vô cùng xa lạ với ông. Tôi nói, ông xem, ông bắt cháu hát, bài cháu muốn hát thì ông lại không nghe. Ông tự nói một bài đi. Đừng khó quá, cháu không biết đâu.

Ông thận trọng bắt đầu suy nghĩ, trên khuôn mặt tái nhợt bỗng nhiên hiện lên sắc vàng. Thật đấy, không phải sắc đỏ. Do suy nhược tột độ, máu của ông rất loãng rất nhạt, giống như màu sắc của hoàng tửu Thiệu Hưng vậy.

Cuối cùng ông cũng nghĩ xong, nói, vậy hát một bài tình ca đi.

Bát canh trong tay tôi suýt văng ra. Một bệnh nhân già nua tột cùng, tuổi đã hơn 80, vậy mà lại muốn nghe tình ca gì chứ! Thần kinh của ông ta chẳng lẽ có vấn đề gì sao? Nhìn dáng vẻ ánh mắt sáng rực của ông, tôi liền nhớ đến vị Freud có mặt ở khắp mọi nơi. Ông lão này đang tìm kiếm sự giải tỏa, đây là biến thái tình dục.

Tôi rành mạch từng chữ nói, tôi, không, biết, hát, tình, ca, gì, cả!

Ông vẫn tràn đầy kỳ vọng nói, chính là bài "Ở nơi xa xôi ấy".

Không biết! Tôi nói.

Ông nói, vậy bài "Một dòng sông" cũng được.

Tôi nói, cũng không biết. Ông dường như phát hiện ra điều gì đó, dò xét nói, đều biết cả mà. Nếu cháu quên mất lời rồi, ông nhắc cho.

Anh nói xem một sinh viên đại học 20 tuổi như tôi lại cần một ông lão 80 tuổi nhắc nhở ư? Tôi vẫn cứng ngắc cự tuyệt một câu. Ông thay đổi chiến thuật, nói, thế cháu hát một câu "Hè la la la, bầu trời xuất hiện ráng màu" cũng được. Cháu có phải sợ ông nói lời không giữ lời không, ông ăn trước đây, ông ăn cho cháu xem ngay đây này... Vừa nói, ông vừa run lẩy bẩy đón lấy chiếc thìa, đưa vào miệng, dùng chiếc lưỡi đã mọc rêu đen khuấy đảo sợi mì.

Tôi đột nhiên không muốn ở lại trong căn phòng này thêm một phút nào nữa. Tôi có bao nhiêu là bài tập phải làm, phải đọc rất nhiều rất nhiều sách, phải hẹn hò với bạn trai, phải đi tham gia vũ hội và mua quần áo mới... Tại sao lại phải tiêu tốn thanh xuân quý giá như vàng cho một người bèo nước gặp nhau? Tôi đã đến rồi, điều này có nghĩa là, tôi đã không thẹn với lòng. Tôi có thể đi rồi. Tôi nói, bài hát tôi không biết hát, cơm ông tự lo liệu lấy nhé. Tạm biệt.

Ông ngẩn ngơ nhìn tôi, sợi mì giống như con trùng của sự sống, trôi tuột ra từ miệng ông.

Trong phòng rất yên tĩnh, trời đã dần tối. Nếu tôi chuồn lẹ đi, những chuyện sau đó đã không xảy ra. Tiểu Bạch bưng quần áo sạch bước vào, nói, vừa hay phải thay quần áo cho bệnh nhân, em giúp một tay đi. Bên chị đang bận rối tung lên rồi. Lúc đi chị ấy tiện tay bật đèn lên.

Chiống đèn huỳnh quang đen hai đầu phát ra tiếng kêu rít như rắn độc.

Tôi nói với ông cụ đang yếu ớt tựa vào gối rằng, xin ông dịch chuyển người một chút, cháu thay ga giường cho ạ.

Ông rất tốn sức dùng khuỷu tay chống nửa người dậy, nhích sang một bên. Tôi vừa trải phẳng ga giường xong, ông đã không thể đợi được nữa mà thả người ngửa phắt lại, nằm ngửa thở dốc.

Tôi nhìn thấy ở phía dưới lưng ông, một mảng ga giường lớn bị cuộn lại, giống như một bức thư được gửi đi vạn dặm.

Người khác nhìn thấy, chắc chắn là bằng chứng rõ ràng cho việc tôi làm việc không hiệu quả. Tôi nói, xin ông dịch chuyển ra một lần nữa đi, cháu kéo phẳng ga giường lại. Trông khó coi thế này cơ mà.

Ông thở dốc ngắt quãng nói, lại còn giày vò cái gì chứ.

Ông nói, không biết là vì tốt cho ai nữa đây.

Tôi nói, ông là cái ông cụ này sao lại ăn nói thế cơ chứ? Chẳng lẽ là tốt cho tôi chắc? Tôi có nằm trên chiếc giường này đâu, những nếp gấp sâu thế này đè ở dưới người ông, ông không thấy cấn lưng khó chịu à!