Hôm trước nhận được thư đề ngày hai mươi hai của con, hôm qua ta đành cùng Tiểu Sơn đến Shinjuku mua thêm một cuốn sách về Virus nữa. Ta vốn đã có một cuốn, nhưng khi chuyển nhà đã đem tặng cùng một trăm sáu bảy cuốn sách khác cho thư viện thành phố Fussa rồi.

Cuốn mới mua lần này nhan đề là "VIRUS", tiểu đề: Chiếc chìa khóa giải mã sự sống, di truyền và ung thư. Tác giả là giáo sư danh dự Đại học Kyoto, tiến sĩ y học. Bản in tháng 12 năm 1979, lần in thứ tám.

Thú vị nhất là ở trang 44, "Virus là sinh vật hay vô sinh vật?", và trang 179, "Điểm đột phá để chinh phục bệnh ung thư ở người - Ung thư động vật gây ra bởi virus".

Cuối cuốn sách, trang 214, 215 có nói rằng, một khi virus đã hình thành tế bào ung thư, hình thái ban đầu của virus liền biến mất, cho nên sẽ khiến người ta nghi ngờ rằng tế bào ung thư không liên quan gì đến virus, nhưng khi dùng kính hiển vi điện tử thì vẫn có thể nhìn thấy những hạt giống như virus bên trong tế bào ung thư, điều này không có gì nghi ngờ cả. (Hạt tinh thể đặc trưng của virus, tinh thể chỉ có ở vô sinh vật, sinh vật thì không, virus là loại có hạt tinh thể nằm giữa vô sinh vật và sinh vật.)

Nay ta gửi cuốn sách này cho con bằng đường hàng không, các con cũng có thể dựa vào đó để trả lời cậu sinh viên Đại học Chính trị kia.

Các con đừng vì những chất vấn nhân danh khoa học mà sinh lòng sợ hãi. Giáo sư và sinh viên khoa học tự nhiên ở trường học hiện nay, cũng chẳng khác gì giáo sư và sinh viên khoa xã hội, họ không hiểu được tính sáng tạo của học vấn môn này đâu. Trước đây ta cũng từng sinh lòng kính sợ, sau này mới biết rằng ngay cả vật lý học hay toán học cũng đầy rẫy những nghị luận bất đồng ý kiến, chẳng hạn như chuyện sao neutron trong thiên văn học, gần như toàn bộ đều là phỏng đoán. Trước đây ta không hiểu về nó, nên đã phẫn chí dùng bốn, năm năm công phu để nghiên cứu, mới dần dần, và dường như trong khoảnh khắc bỗng nhiên hiểu hết cả, phần lớn còn hiểu thấu đáo hơn cả Cương Khiết và Thang Xuyên. Khi ta còn ở Cảnh Mỹ, trên giá sách có rất nhiều sách khoa học tự nhiên của Thang Xuyên và những người khác, không biết giờ còn đó không? Nếu các con có thể lật xem thử, cũng có thể tăng thêm kiến thức.

Cuốn tự truyện "Lữ nhân" của Thang Xuyên, có thể nhờ Phu nhân Mosa dịch tóm tắt.

Lại nói về việc lập luận, đó là Tông, Nhân, Dụ như trong Nhân minh học đã nói. Tông là kết luận, Nhân là lý do, Dụ là ví dụ. Có trường hợp kết luận đúng mà lý do sai, cũng có trường hợp cả kết luận và lý do đều đúng nhưng ví dụ lại sai. Ví dụ:

Kết luận: Người ta phải hiếu thuận với cha mẹ.

Lý do: Bởi vì nếu không hiếu sẽ bị người đời phê phán.

Dụ: Như con cừu quỳ gối để bú sữa là hiếu.

Đây chính là lý do không đủ, mà ví dụ lại không chính xác. Con cừu quỳ gối chỉ là vì co chân mới bú được sữa, nào phải vì hiếu thảo.

Nhưng con không thể vì vậy mà phủ định luôn cả cái kết luận "người ta phải hiếu thuận với cha mẹ".

Ý chính mà ta đưa ra (Tông, kết luận) là: Xã hội sản xuất chủ nghĩa lao đầu vào mở rộng sản xuất, lãng phí sử dụng những mỹ đức, năng lực thẩm mỹ và tinh lực mà dân tộc đã tu dưỡng suốt cả ngàn năm qua, mà lại không bồi dưỡng, dùng cạn kiệt thì chính là phá hoại hết sạch, ví như chuyện virus biến tế bào lành thành tế bào ung thư. Ở đây giả sử ta nói sai về virus, thì cũng không ảnh hưởng gì đến chủ đề chính cả. Huống hồ ta cũng đâu có nói sai về virus.

Còn nữa, xưa nay sự ra đời của một tư tưởng hay học thuyết vĩ đại, phần lớn đều là chưa hoàn thiện, nhìn qua có vẻ như có sơ hở.

Như Faraday phát minh ra lý thuyết điện từ có hệ thống, nhưng dùng công thức toán học sai, bị giới chuyên môn xem là không đáng nhắc tới. Sau đó Maxwell chỉ cần sửa lại công thức đó, liền trở thành lý thuyết điện từ được ứng dụng không ngừng nghỉ cho đến tận ngày nay.

Giáo sư toán học trường Đại học Tokyo Nhật Bản là Yano Kentaro cũng nói, hệ thống toán học do người Hy Lạp cổ đại phát minh ra, vì nó vĩ đại, có tính sáng tạo, nên không tránh khỏi có những khe hở, nhưng chúng ta đến nay vẫn dùng không hết. Thế nhưng, chỉ có Kinh Dịch của Trung Quốc và học vấn tư tưởng của Khổng Tử, lớn như lưới trời lồng lộng, tuy thưa mà không lọt, không sai một chữ nào. Đây là do học vấn của phía chúng ta hoàn thiện hơn học vấn phương Tây ngay từ tiên thiên. Nay chúng ta cũng phải nỗ lực như vậy.

Chúa Giê-su nói: "Hỡi kẻ ít đức tin kia!" mà bảo với Phê-rô: "Trước khi gà gáy, con sẽ có ba lần không nhận ta." Còn ta thì có hai lần không nhận Khổng Tử, chỉ là có đôi chút khác biệt với thầy trò Chúa Giê-su. Lần thứ nhất là vào thời Ngũ Tứ. Lần thứ hai là ta từng yêu Hoàng Lão hơn yêu Khổng Tử, phải đợi đến sau này đọc cuốn Dịch Hệ Từ do Khổng Tử viết, bao gồm cả Hoàng Lão ở trong đó, ta mới không còn chút ngăn cách nào với ông nữa.

Các con từng có một lần nghe lời tên họ Cao kia, có mấy ngày liền suýt nữa là không nhận ta, đáng bị đánh hai cái vào lòng bàn tay. Lần này chuyện virus, miễn đánh.