Mấy ngày trước chợt nghĩ cần phải tra cứu về chuẩn tinh, tôi đã đến hiệu sách Thiết Sinh Đường ở Tachikawa mua một cuốn sách thiên văn học tên là "Vùng cực xa của vũ trụ", và một cuốn đối đàm giữa Thang Xuyên và Bắc Xuyên nhan đề "Thế giới vật lý, thế giới toán học", đây là hai cuốn sách hay nhất về khoa học tự nhiên mà tôi đọc được trong năm nay.

Thang Xuyên nói rằng xu thế vật lý học hiện nay đã qua thời kỳ phát hiện, mà bước vào thời kỳ quản trị. Toán học cũng vậy, từ thời kỳ nhận thức bản chất tự nhiên, đã bước vào thời kỳ xử lý thông tin bằng thống kê. Nhưng ở đây lại vướng phải vấn đề xác suất, suy cho cùng vẫn chưa được thỏa mãn. Kết luận đạt được hiện nay là: xác suất nằm trong quá trình vận động. Tuy nhiên cả hai đều cho rằng đây chỉ là học vấn trên mặt quan niệm, không nắm được chân lý của sự vật, vân vân. Thang Xuyên là nhà vật lý học, mà Bắc Xuyên lại là nhà thống kê học hàng đầu của Nhật Bản hiện nay, lời hai người nói đã chạm đến điểm mà tôi từng vạch ra trong "Thế giới kiếp hủy và người Trung Quốc", rằng học vấn Tây phương khiếm khuyết ở chỗ nó trừu tượng, không thể là cụ tượng. Thế nhưng cả hai đều không biết đến "vật chi tượng" đi trước "vật hình" mà Kinh Dịch đã nói, nên họ chỉ dừng lại ở sự nghi hoặc và khó khăn đối với vấn đề này. Họ bàn về sự quản trị của đại tự nhiên, bàn về sự vận động liên tục mang tính thử nghiệm của đại tự nhiên, cũng là muốn chạm đến ý chí của đại tự nhiên rồi, nhưng rốt cuộc họ vẫn cách một tầng, nên nửa sau cuộc thảo luận của hai người lại trở nên ấp úng.

Tôi hy vọng các thanh niên Tam Tam cũng có thể đọc cuốn sách này, có thể giúp nâng cao tri thức về hiện trạng giới vật lý và toán học.

(Vì là đối đàm, rất dễ đọc.) Nhờ đó mà biết học vấn cụ tượng mà Tam Tam chúng ta đề xướng, cùng với "nhất âm nhất sắc cực chuẩn cực chính" vân vân, chính là lời giải đáp tương ứng với các vấn đề hiện tại trong vật lý học và toán học, có thể giúp tăng thêm lòng tự tin.

Vẫn còn cuốn "Vùng cực xa của vũ trụ", là bản dịch tiếng Nhật từ nguyên bản tiếng Anh, nguyên bản là "The Red Limit, The Search for the Edge of the Universe" (bởi Timothy Ferris, giới thiệu bởi Carl Sagan / William Morron And Company inc. / New York 1997). Bản dịch tiếng Nhật là một cuốn sách mỏng 203 trang. Sách kể lại quá trình phát hiện trong thiên văn học từ thế kỷ mười tám, có đan xen thuật lại về nhân vật, cho đến các vấn đề thiên văn học ngày nay, văn bút nông giản dễ hiểu mà sâu sắc trúng trọng tâm, thể chế đầy đủ, mỗi tiết không quá một, hai trang, mà ý thú mới mẻ nảy sinh.

Ví dụ, Kant sau khi đọc được bài luận văn về mô hình thiên hà tựa như một khúc trữ tình của một nhà thiên văn nghiệp dư tên là Thomas Wright trên báo, liền cho rằng Wright đang nói thiên hà là một đĩa tròn gồm các quần tinh, từ đó mà có cảm hứng, bỏ ra bốn năm nghiên cứu, ẩn danh xuất bản "Lịch sử tự nhiên và lý thuyết thiên giới", chỉ ra rằng tinh vân có loại nằm bên trong thiên hà, và có loại ở rất xa bên ngoài thiên hà, lại còn có hai loại tinh vân hình bầu dục. Như vậy, Kant trở thành người đầu tiên suy nghĩ chính xác về bản chất của tinh vân xoắn ốc, mà thực ra ông đã hiểu lầm bài luận văn đó của ông Wright. Bài luận văn kia vốn chưa từng nói thiên hà là một đĩa tròn gồm các quần tinh, Kant hiểu lầm mà ngược lại lại gặp được may mắn trời ban.

Ví dụ khác, thuyết tương đối tổng quát của Einstein, là nhờ nguyên lý quan hệ tương hỗ của vật chất thiên thể vận động của Mach thế hệ đi trước ông, cùng với hình học phi Euclid về "không gian cong" của Riemann và Bohr làm người dẫn đường, mà Einstein thì đem thuyết tương đối hệ thống hóa thành lý luận. Con người Einstein này lại vô cùng thú vị, toán học đối với ông là một việc khổ sở, nhà hình học đương thời là David Hilbert từng rất kinh ngạc trước sự độc đáo trong việc sử dụng toán học của thuyết tương đối, mà Einstein vốn không phải là nhà toán học. Einstein cảm nhận được trực giác về điểm cuối của lý thuyết mà mình nghiên cứu trước, sau đó mới tìm phương pháp để chứng minh. Ông chạy đến chỗ người bạn tốt của mình là Marcel Grossmann (chuyên gia về hình học phi Euclid) với vẻ mặt buồn rầu nói: "Xin hãy cứu tôi, não tôi sắp phát điên rồi!", chính người bạn này đã giúp ông làm toán.

Thuyết vũ trụ giãn nở là do Einstein đặt thành định luận, nhưng ông lại nghĩ thấy không ổn, vũ trụ nếu cứ giãn nở mãi đi như thế, cuối cùng sẽ thế nào, điều đó thật không thể tưởng tượng nổi. Hơn nữa, tốc độ rời xa mà đạt đến nhanh hơn tốc độ ánh sáng thì cũng không hợp vật lý. Thế là ông lại xuất bản một bài luận văn "Đầu của vũ trụ", nói rằng giãn nở đến một mức độ nào đó sẽ tự nhiên phản động mà thu nhỏ lại, nhưng một năm sau ông lại tự mình phá bỏ thuyết này. Những năm cuối đời ông nghiên cứu "Trường vũ trụ hình ốc bất đối xứng", muốn từ sự bất đối xứng để giải quyết, cùng với vấn đề này, nhưng rốt cuộc cũng không thành.

Những ví dụ như trên, đều là những điều các bạn đọc cũng dễ hiểu và thấy thú vị. Cuốn sách này nói về phương pháp quan sát trong thiên văn, phân tích sóng ánh sáng để biết thành phần vật chất và khoảng cách của các vì sao, cũng như mượn các sao phụ cận làm tọa độ để quan sát vị trí vận động của sao là đối tượng nghiên cứu, đều rất rõ ràng và gần gũi. Phần bàn về toán học và vận động vật lý không liệt kê một phương trình nào, mà lại không hề thiếu sót, bàn về các vấn đề nan giải hiện nay của thiên văn học, chính là các bạn đọc cũng sẽ có hứng thú để suy nghĩ. Như vậy, năm quy luật cơ bản của đại tự nhiên mà các bạn đã học được mới trở nên sống động.

Những cuốn sách thiên văn tôi xem hồi trước đều không cuốn nào tốt như cuốn này, tác giả cuốn sách này bản thân không có phát kiến gì, nhưng thuật lại thật giản lược mà đầy đủ, đọc vào thấy mới mẻ thú vị. Cuốn "Thiên tài luận" v.v. lần trước tôi gửi đều không cần dịch nữa, sau này sách khoa học tự nhiên chỉ dịch hai cuốn này là đủ. Bản dịch tiếng Nhật của "Vùng cực xa của vũ trụ" tôi sẽ gửi lên, còn nguyên bản tiếng Anh, các bạn có thể tự mình mua lấy, để khi dịch có thể đối chiếu. "Thế giới vật lý, thế giới toán học" tôi cũng sẽ gửi lên. Tam Tam cần có tri thức khoa học mới nhất của thế kỷ này, cũng là để có thể khiến bản thân trẻ trung hơn.

Còn nữa, các thanh niên Tam Tam phải nghiên cứu triệt để chế độ mới về phục hưng lễ nhạc ngày nay, là vì sao và làm thế nào để thiết lập Tri Tế Viện, cùng với việc xây dựng thể chế công nghiệp lấy nông nghiệp và thủ công nghiệp làm chính, mà lấy công nghiệp máy móc làm phụ. Trước hết tự mình hiểu rõ, sau đó mới viết bài giải thích cho quốc nhân, tôi thấy Tam Tam ít có bài lý luận bàn về điểm này, là do dụng công tìm tòi chưa đủ.

Tôi thường cảm thấy tín đồ Cơ Đốc và người Quốc Dân Đảng đều là không chịu dụng công. Tín đồ Cơ Đốc chỉ biết nói tín, vọng, ái, mà không đề cập việc Chúa ra lệnh xây dựng quốc gia trên mặt đất. Mọi người đối với Thân Mệnh Ký, Dân Số Ký, Ước Thư Ký v.v. trong Cựu Ước không chịu nghiên cứu suy ngẫm sâu, lại nói rằng nay đã qua thời đại luật pháp, đã đến thời đại ân điển rồi, nào đâu biết rằng thời đại Cựu Ước cũng có ân điển, từ thời Tân Ước trở đi cũng phải có luật pháp.

Nho gia thời Tống cũng phạm phải cái lỗi lầm giống hệt như vậy. Nho gia thời Tống bàn về tâm tính và thiên lý nhân dục, mà không chịu nghiên cứu lễ chế trị quốc, như Tiền thị [Tiền Mục] cho rằng đọc Tứ Thư đã là đủ, không cần phải đọc kinh. Trung Quốc tám trăm năm nay sĩ phu rơi vào vô năng, thực sự là do điều này, tôi thường vì thế mà than thở phẫn nộ. Người Quốc Dân Đảng thì chỉ mãi tuyên truyền Tam Dân Chủ Nghĩa, mà hiếm khi bàn đến Kiến Quốc Đại Cương do Quốc Phụ đích thân soạn thảo. Bởi vì người Quốc Dân Đảng nói chung chịu sự giáo dục "một chiều về phía Tây phương" của giới văn nhân, cảm thấy nếu bàn về chế độ trong Kiến Quốc Đại Cương, thì sẽ có nhiều chỗ không phù hợp với chế độ dân chủ Tây phương, nào đâu biết rằng chế độ kiến quốc do Quốc Phụ đích thân soạn thảo là cao hơn cả dân chủ Tây phương. Thế nhưng người Quốc Dân Đảng nói chung không đủ dụng công suy nghĩ, không có năng lực như vậy để viết bài phát huy.

Nay những người Tam Tam cũng vậy, cứ hễ nhắc đến tế chính nhất trí, là không có cách nào đối phó lại sự tấn công rằng chính trị và giáo đình phân ly trong lịch sử Tây phương mới là tiến bộ vân vân. Lại nhắc đến việc lấy nông nghiệp và thủ công nghiệp làm chủ thể của công nghiệp, lại càng sợ người khác mắng cho một câu là tư tưởng lạc hậu, sẽ không có cách nào đỡ nổi, hơn nữa nếu muốn đem ra thực hành thì thực hành thế nào, bản thân còn chưa giải được các khía cạnh, nên không có năng lực viết văn để tuyên dương.

Về chế độ mới của lễ nhạc này, trong vài ngày tới tôi sẽ viết thư giải thích thêm cho các bạn. Trước hết là vậy, không viết thêm nữa.