Đó là câu: "Một đường đi khắp thiên hạ, không ai nhận ra, đều dấy lên lời phỉ báng."
Năm xưa Thiền sư Nghĩa Huyền bị xem là tà ma ngoại đạo, bị mắng đến mức phải cuốn gói quét nhà ra cửa, sao mà cảm thán xiết bao. Bởi vì những điều ngài giảng người ta không giảng theo, khiến ngài biến thành một kẻ quái đản, cứ như làm trộm làm cướp chột dạ khiến ngài lại đâm ra ngại ngùng. Thầy Hồ không chỉ một lần bàn về sự nổi loạn của Trương Ái Linh, tính tình mạnh mẽ, nhưng lại vô cùng mềm mỏng, cực kỳ khiêm nhường. Đọc thư Trương Ái Linh viết cho bạn bè, mỗi lần giải thích nguyên do cho việc không hồi âm, không gặp mặt đều ở vào cảnh giới hèn mọn, Thiên Tâm cũng là người không hay viết thư, cảm động lây mà cười nói rằng: "Thế này gọi là trước kiêu ngạo sau khom lưng." Nhưng dù cô ấy có thấy áy náy, việc gì không muốn thì dứt khoát không muốn, mọi hành sự vẫn cứ theo ý mình mà làm.
Thiền sư Nghĩa Huyền sau đó được Phổ Hóa nghênh đón về Lâm Tế, mở ra một tông Lâm Tế. Thầy Hồ giảng công án "Lông mày Thúy Nham" này (Nghĩa Huyền bị mắng cho tơi bời hoa lá không biết còn sót lại sợi lông mày nào không), chính là lúc thầy rời khỏi Học viện Văn hóa, chuyển đến ở căn nhà bên cạnh nhà chúng tôi để viết sách, mỗi tối thứ Bảy giảng sách "Kinh Dịch". Tháng 5 năm 1976 chuyển đến, cho đến tháng 11 rời Đài Loan về Nhật, hoàn thành cuốn "Thiền thị nhất chi hoa ── Bích Nham lục tân ngữ", một trăm tắc công án từng điều từng điều giải rõ, thầy đã viết xong cuốn sách này trong tiếng chê bai của người đời. Ví như thư pháp, trong các nhà thư pháp thời Dân Quốc thầy thích Khang Vi hữu. Khang Vi hữu trong cuộc đời sự nghiệp chính trị thất bại, công phu luyện chữ rèn bút không khỏi có phần thiếu sót. Vậy nếu cả đời có thể dùng thư phòng để làm học vấn, có một khí chất, cửa sổ sáng sủa bàn ghế sạch sẽ, một cảnh giới, thì có tốt hay không? Thầy Hồ nói: "Bầu không khí của thư phòng, nhỏ bé mà hoàn mỹ, chi bằng đập vỡ đi thì hơn." Nghe ra giống như lời cảnh cáo đối với việc xử thế làm văn của tôi, lạnh sống lưng đến mức chẳng kịp đính chính. Thầy Hồ lại dẫn ghi chép trong "Kinh Thánh", có người nói với người mù rằng ta là Chúa Cơ Đốc, người mù sờ tay người ấy không thấy vết đinh, liền đáp ngọn không phải là Chúa Cơ Đốc. Cho nên các nhà Nho tuy cũng giảng đạo lý thánh hiền Trung Quốc, nhưng trên tay họ không có vết đinh. Chữ của Khang Vi hữu là có vết đinh.
Tháng 9 năm 1972, Trung - Nhật đoạn giao, thầy Hồ nói là "trong nhà có việc", liền nhân dịp Quốc khánh mùng 10 tháng 10 theo lời mời cùng đoàn Hoa kiều lần đầu đến Đài Loan, trước đó Trương Quần, Hà Ứng Khâm khi sang Nhật đều từng liên lạc. Chiếu theo cách nói của nhà cầm quyền khi ấy, không phải địch thì là đồng chí, vì để hiệu triệu đoàn kết phản cộng, không màng đến lịch sử chính trị quá khứ của người ta. Ở Đài Loan mười ngày, Trần Lập Phu, Trương Kỳ Quân mời thầy Hồ giảng dạy tại Học viện Văn hóa. Chuyện này cách một năm rưỡi vẫn chưa thành hiện thực, là do thầy Hồ đoán trước sẽ có người lấy quá khứ của ông ra làm chủ đề bàn tán, sau đó nhận được thư của Phó Tổng thư ký đảng, nói rằng điều này có thể yên tâm, tuyệt đừng vì thế mà bận lòng, mong sớm ngày giáng lâm v.v.
Cho nên năm 74 đến Cương Sơn, mùa thu bắt đầu lên lớp, giảng một năm "Khoa học và Triết học Hoa học", cũng coi như bình an vô sự.
Mùa xuân năm 75 tái bản tác phẩm cũ "Sơn hà tuế nguyệt", từ đây người ta mới biết đến Hồ Lan Thành. Do nội dung cuốn sách quá trái với thường thức, ngoài những kẻ thường thức nông cạn như tôi ra, thực sự khiến người ta phải hoài nghi về nguồn gốc học vấn của ông. Trương Ái Linh được tôn súng là chuyện gần đây, thuở sớm cô ấy cũng từng bị coi là văn phong Uyên Ương Hồ Điệp không đáng nhắc tới, huống chi là Hồ Lan Thành, càng không thể xếp loại. Ông viết về tư tưởng, vấy bẩn con người ta một cách thê thảm, quá phá cách, hèn chi người phê bình chỉ trích ông là yêu mị. Có danh gia văn đàn có lẽ vì quá kinh ngạc mà đâm ra phẫn nộ, đi nói với nhà phát hành rằng sẵn sàng dùng sách mới của mình để đổi lấy việc ngừng xuất bản cuốn "Sơn hà tuế nguyệt" của Hồ Lan Thành. Ngay lúc đó nhà phát hành đã khéo léo từ chối, sau sự việc đã nhắc lại với thầy Hồ khúc chiết thú vị này.
Đến nửa cuối năm, thầy Hồ mở thêm ba môn học mới, "Nghiên cứu Thiền học", "Tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc", "Lược luận Văn học Nhật Bản". Trong đó có một môn hình như đã xâm phạm đến địa hạt của một vị giáo sư nào đó, liền xúi giục sinh viên từ chối lên lớp của Hồ Lan Thành, phải do chủ nhiệm khoa đứng ra ngăn cản. Vị giáo sư này lôi hai chữ Hán gian ra viết bài trên báo, cùng với thư của sinh viên gửi đến, có vẻ như không làm cho bãi khóa thì không thôi. Chốc lát sau những tiếng hô tru diệt kéo đến tấp nập, tuyên án "Sơn hà tuế nguyệt" bôi nhọ dân tộc và kháng chiến, lại oán trách cha tôi thời kháng chiến từng đi lính, không nên tôn sùng họ Hồ, rồi sau đó lại trách cả các vị đảng quốc mời họ Hồ đến Đài Loan. Mắng chửi đến mức Trung ương Đảng bộ đành phải đi khuyên nhà xuất bản đừng bán sách nữa, hơn nữa cuốn "Kim sinh kim thế" đang trong quá trình sắp chữ in ấn cũng không thể phát hành ở Đài Loan.
Tháng 10 thầy Hồ ngừng lên lớp, chỉ giữ thân phận giáo sư Cương Sơn ở lại trường, vậy mà vẫn có người làm ầm ĩ đòi Hồ mọi chuyển khỏi Cương Sơn. Chẳng bao lâu sau, "Sơn hà tuế nguyệt" quả nhiên cũng bị cấm.
Thế nhưng vào kỳ nghỉ hè năm nhất đại học của tôi, tình cờ tôi mới đọc "Kim sinh kim thế" trước, uổng phí một năm trước cùng cha mẹ đi thăm thầy Hồ, đi công cốc, cuốn sách hai tập thượng hạ có chữ ký cũng thờ ơ vứt xó chẳng buồn đếm xỉa. Đến lúc này đọc xong "Kim sinh kim thế", chỉ thấy trời lở đất rung, mây rủ biển dựng, vô cùng bi ai. Bèn viết một bức thư, hoàn toàn không trông mong Hồ Lan Thành vẫn còn ở Đại Trung Quán núi Dương Minh, có thể ví như bức thư trong chai thả xuống biển sâu, phó mặc cho thủy triều mà thôi. Nào ngờ lập tức nhận được hồi âm, do cô sinh viên Lâm Tuệ Nga viết, cô vẫn luôn chép bản thảo thay thầy Hồ. Cô chuyển lời rằng thầy Hồ đang chuẩn bị cho in bản lược bão của "Kim sinh kim thế", muốn lấy bức thư này làm lời tựa thay thế, đợi chép xong sẽ đưa cho nhà xuất bản. Bức thư tôi viết khi ấy vô cùng non nớt buồn cười, đương nhiên không thể làm lời tựa được, cha vội viết một bức thư gấp để ngăn cản việc này. Thầy Hồ đáp lại rằng, "Đọc thư ngày 20 tháng 8 rất cảm kích. Thiên Văn bỗng nhiên viết thư khiến tôi cũng phải giật mình... Nếu làm lời tựa, đương nhiên trước tiên phải hỏi ý cháu, xin hãy yên tâm..."
Từ sau khi cha lên núi thăm viếng, thư từ qua lại ba, bốn bận, đến bức thư này thầy Hồ mới không khách khí bàn đến các tác phẩm của cha, viết rằng: "Tiểu thuyết của anh tôi đọc như "Xuất ương" v.v... đều rất hay, tiểu thuyết của anh mang tính chính trực, chân thật và có công phu. Mà khiến tôi đọc xong thấy kinh tâm động phách chính là "Thiết tương", vì quá kinh tâm động phách, nên vẫn luôn tránh né nhắc đến nó. Khí phách và cảm giác hiện thực của "Thiết tương", thông với điểm mạnh của các đại anh hùng và tuyệt thế giai nhân trong lịch sử, cũng thông với chỗ ngộ triệt để của tiên Phật, tôi không khỏi thấy hơi rụt rè." Thầy Hồ đồng thời hoan nghênh chúng tôi đến chơi, căn dặn tỉ mỉ cách chuyển điện thoại để tìm thầy.
Tháng 9 chúng tôi lên núi lần hai, Thiên Tâm cũng đi cùng, cô ấy nói với bạn học ở Bắc Nhất Nữ rằng: "Hôm nay tớ đi thăm Hồ Lan Thành." Do không ai biết cả, cô ấy chú thích thêm rằng: "Tài tử số một dưới trướng Uông Tinh Vệ." Cô ấy cũng non nớt buồn cười giống như tôi.
Nào ngờ ngày hôm sau thầy Hồ đã viết một bức thư dài: "Tiên sinh Tây Ninh chuyển tiểu thư Thiên Văn, tiểu thư Thiên Tâm, hôm qua vinh hạnh được tất cả các cháu ghé thăm, vô cùng vinh hạnh. Sáng nay lúc bốn giờ tỉnh dậy, nằm trên gối đã đọc hết "Trường can hành" của Thiên Tâm và "Nữ chi tô" cùng "Gửi những người bạn mới" của Thiên Văn. Dưới đây là cảm nhận của tôi:
"Một, cách viết của hai cháu đều chịu ảnh hưởng của Trương Ái Linh, tiểu thuyết của ba hai cháu tuy không nhìn ra được, nhưng cũng chịu ảnh hưởng của Trương Ái Linh như vậy. Tôi cũng thế, nếu không có sự gợi mở của Trương Ái Linh, sẽ không có lối hành văn trong "Kim sinh kim thế". Từ đó có thể thấy Trương Ái Linh quả thực là vĩ nhân mở ra phong khí văn chương Trung Quốc hiện đại. Tôi và các cháu đều chịu ảnh hưởng của cô ấy là điều tốt, bởi vì chịu ảnh hưởng mà không bị câu thúc, có thể khác biệt với cô ấy, cũng tự nhiên khác biệt với cô ấy. Như tiểu thuyết của ba các cháu thậm chí rất khó bị nhìn ra là chịu ảnh hưởng từ cô ấy..." Viết liền bốn tờ giấy bản lớn như thế. Mà chúng tôi từ trên núi về, đều nói may mà có làm thịt bò và sushi mang theo, bằng không canh và món ăn do thầy Hồ chuẩn bị (do sinh viên nấu), thực sự rất đáng sợ. Mẹ đặc biệt cảm thán, ngày thường thầy Hồ ăn uống thế nào vậy!
Mùa đông, toàn gia chúng tôi và vài người bạn văn hẹn thầy Hồ đến Nhà khách Không quân ở Sơn Tử Hậu tắm suối nước nóng. Đi trên đường ngửi thấy mùi thơm, mọi người tìm kiếm, nhân đó nói đến việc mỗi người thích ngửi mùi hương gì, mẹ là hễ ngửi thấy mùi nước hoa là chóng mặt, bèn hỏi thầy Hồ thì sao? Không chóng mặt, thích mùi phấn thơm trên người phụ nữ, mọi người đều bật cười. Đêm khuya trò chuyện, Thiên Y học trường công chuyên đã hát một đoạn hoa đào, chú Bồ Tát hát giọng trầm. Thầy Hồ hỏi tôi tiền nhuận bút đầu tiên cầm được dùng vào việc gì, tôi nói nộp cho bố mẹ rồi, thầy cười lớn không thôi, dịch lại cho thầy Tiểu Sơn ngồi bên nghe, mọi người cũng nhắc đến chuyện Trương Ái Linh thì đi mua một thỏi son môi. Lại nhắc đến tiểu thuyết của mọi người, tôi nói Tưởng Hiểu Vân viết hay hơn tôi, thầy Hồ nghe xong liền thu lại vẻ mặt nghiêm nghị ngồi ngay ngắn chừng một thoáng, để lại ấn tượng rất sâu trong mắt tôi. Quay đầu ngẫm nghĩ lại, đại khái là thầy Hồ cảm thấy đứa nhỏ này nói năng thật thà.
Tháng Giêng năm sau thầy Hồ viết xong "Cơ luận", xuống núi đến nhà chúng tôi chơi một ngày. Cuối tháng trước khi bay sang Nhật có viết thư dài gửi tới: "... Văn tinh cuối thời Hán tụ hội ở Dĩnh Thượng, nay văn tinh tụ hội ở Cảnh Mỹ, khiến tôi có cái nhìn mới lạc quan hơn về Đài Loan... Ở Đài Loan gia đình các cháu gặp được những người như thế, tôi kiểm điểm lại thái độ của chính mình quả thực chưa đủ khiêm nhường, nhất là đối với chị em Thiên Văn..." Điều này khiến tôi và Thiên Tâm khi ấy chưa tròn hai mươi tuổi phải ngạc nhiên, nhưng những điều này có vẻ như được tính trên đầu cha mẹ, là chuyện của người lớn bọn họ, cho nên hoảng sợ hay là có gánh nổi hay không đều không bàn tới, được khen ngợi đương nhiên là chuyện vui mừng rồi, tuổi trẻ khờ dại đến mức ấy.
Chỉ là mỗi lần tôi đón xe khách Hướng Dẫn đi qua bình nguyên Quan Đô để đến Đạm Thủy, nhìn thấy những kiến trúc theo lối điện miện trên núi Cương Sơn, ngoằn ngoèo uốn lượn đến trước tầm mắt rồi rẽ một cái là vứt ra sau lưng, chỉ cảm thấy những điều thầy Hồ nhắc đến quá cao siêu, sao có thể liên kết với việc chúng tôi viết tiểu thuyết được chứ? Trong thư thầy Hồ ca ngợi "Những ngày trên con tàu Noah" của Thiên Tâm, "Ngay cái tên đã có cảm giác hồng hoang trời đất, làm nền cho phần kết trong tiểu thuyết phảng phất một mối nghi ngờ tươi mới. Vua Thuấn tuần thú phương Nam đến Thương Ngô mà không quay về, hai người vợ Nga Hoàng trèo lên núi Quân Sơn ở Động Đình để ngóng nhìn, chỉ thấy mây trắng trên núi Cửu Nghi, tôi rất thích chữ 'nghi' này của núi Cửu Nghi..." Nhưng mây trắng trên núi Dương Minh cuồn cuộn, tôi chỉ có sự hồ đồ mà thôi.
Cuối tháng 4 thầy Hồ lại đến Đài Loan, tính toán tháng 5 bắt đầu viết sách, liền liên tiếp viết thư trả lời bạn bè trước, mấy bức thư này có sinh viên giúp anh ấy sao chép lưu giữ lại, tôi mới có cơ hội được nhìn thấy. Ví như hai buổi sáng ông đọc xong sách của Trần Nhược Hi, viết thư đáp rằng: "... Trong "Huyện trưởng Doãn" không có bài nào là không hay, còn hay hơn cả của Solzhenitsyn. Sách của Solzhenitsyn mang một thứ u ám thê thảm, đó là của người Nga, mà những sự việc u ám tàn khốc được viết trong bài văn của bạn lại không đến mức khiến người đọc đọc xong phải thắt cả tim lại, không gỡ ra nổi. Những con người được bạn viết cho dù có bị lăng nhục và lăng nhục người khác đến thế nào đi nữa, trong hoàn cảnh cực kỳ phi bình thường, phi nhân tính, cũng không hoàn toàn làm tiêu tan đi tình người và sự bình thường trong sâu thẳm lòng người, điều này mang lại cho tôi sự an ủi lớn lao cùng niềm tin phục quốc. Tác giả sống chung một nhịp với các nhân vật trong sách, không phải là người quan sát, cũng không phải khẳng định bên này phủ nhận bên kia, mà là hòa làm một thể thống nhất với cả hai, bản thân tác giả cũng sinh sống ở trong đó. Cho nên ngay cả Tiểu Trương - tên Hồng vệ binh trong "Huyện trưởng Doãn" - đọc xong cũng không khiến người ta căm ghét. Huyện trưởng Doãn trước khi hành hình hô lớn 'Muôn năm Chủ tịch Mao, muôn năm Đảng Cộng sản', quả thực khiến người ta chấn động, khiến người ta suy ngẫm, nếu coi đó là sự châm biếm, hay là hô oan, thì chính là sự nông cạn của người đọc. Ông ấy có nỗi hoài nghi lớn của thời đại, muốn nắm bắt lấy nó. Tôi mấy năm nay nghiên cứu tư tưởng, chính là để giải đáp điều này. Bài văn của bạn đã đạt đến cảnh giới lời lẽ phù phiếm đều cạn kiệt, hạ bút xuống là thấy ngay chân tình, vẻ đẹp của ngôn từ và câu chữ Trung Quốc, khiến tôi lại một lần nữa cảm kích. Bạn chắc hẳn đã rất mệt mỏi, quãng thời gian ở Đại lục tuyệt đối không phải là sống uổng phí. Cần phải bảo trọng..."
Ông viết thư cho một vãn bối đang viết luận án tiến sĩ tại Học viện Tân Á ở Hồng Kông rằng: "... Khổng Tử dạy người ta học Kinh Thi, học Lễ, mà các nhà Nho đời sau lại cho rằng thơ văn chỉ là công cụ tải đạo, mà không biết rằng tự thân hình thức của thơ văn chính là đạo, thơ văn của nhà Nho điều thứ nhất không biết chính là chữ 'hứng'. Từ các nhà Nho đời Tống lại dần dần không biết đến kinh sách. Kinh sách là hình thức của chính trị v.v..., họ chỉ bàn về tính lý, không coi trọng kinh sách, nguyên nhân giống với việc họ không biết đến hình thức thơ văn... Thơ văn có phong vị mới của một thời đại, như nhà Đường có thơ Đường, nhà Tống có từ Tống, nay cũng có văn học mới kể từ phong trào Ngũ Tứ, mà như hai tiên sinh họ Tiền v.v... chỉ biết dùng văn bạch thoại để trước tác, nhưng lại hoàn toàn cách biệt với phong vị văn học mới của thời đại. Phong vị văn học mới của thời đại nằm ở Hồ Thích Chi, anh em họ Châu, Trương Ái Linh... Mà như tiên sinh họ Tiền, tôi từng nói với ông ấy về việc khôi phục đọc kinh sách, ông ấy tỏ ý không đồng tình, lý do không đồng tình ấy thủ củ cổ hũ đến mức lúc nghe xong tôi phải tức giận... Cho nên tôi từ đó chỉ chơi đùa với một đám người trẻ tuổi..."
Ông thẳng thắn bộc trực trong thư như thế, chẳng khác nào trách móc sư thừa, sở học của người ta, vậy thì người ta còn có muốn viết luận án nữa hay không.
Ông luôn dùng tiêu chuẩn nhân tài để kỳ vọng đối phương, vừa nhiệt tình, lại vừa nghiêm khắc, chỗ không nượng tay thì đến cùng vẫn không nượng tay. Hóa ra Trương Ái Linh nói về ông rằng, "Anh là người ta có điểm tốt thì dễ khiến anh cảm kích, nhưng rất khó làm cho anh thỏa mãn", chính là ý này.
Lúc này tôi đang học học kỳ hai năm hai đại học, không biết vì lý do gì lại muốn bảo lưu kết quả học tập, từ Đạm Giang xuống xe, đến Sĩ Lâm đổi xe lên núi Dương Minh thăm thầy Hồ. Sĩ Lâm lúc đó đang sửa chữa mấy ngã rẽ lớn, bụi bay mù mịt, tấm biển báo tạm thời trông như cây kẹo mút khiến người ta tuyệt vọng, sẽ chẳng có chiếc xe nào dừng lại trước mặt nó cả. Nắng tháng Tư chợt nóng như kim châm, ngặt nỗi lại mặc nhầm chiếc áo dài tay sót lại từ mùa đông, thật là chật vật. Thầy Hồ nghe tôi nói muốn bảo lưu học tập, liền đúng cái điệu bộ ấy, thu lại vẻ mặt nghiêm ngồi ngay ngắn. Thần thái ấy, giống như một chiếc gương khiến tôi chợt nhìn thấy sự buồn cười của chính mình, có bảo lưu học tập hay không tôi nào có nghiêm túc đến thế, quá khoa trương rồi. Thầy Hồ cho rằng tôi cứ tiếp tục học cho tốt thì hơn, thầy nói: "Anh hùng giai nhân vốn dĩ không nghĩ đến việc mình phải làm anh hùng giai nhân, họ thậm chí còn muốn hùa theo thế tục ── chỉ là hùa không nổi mà thôi."
Anh hùng giai nhân, từ trước đến nay vốn mang ý nghĩa tiêu cực sáo rỗng, được nói ra từ miệng thầy Hồ lại tự nhiên đến thế, mà lại không tầm thường chút nào, về mặt thính giác thực sự vô cùng kích thích. Thầy nói nhân loại vốn dĩ có rất ít lựa chọn, không dung cho bạn chê lạnh ghét nóng, dù là hoàn cảnh lãng phí và giày vò thế nào đi nữa, hễ hiểu thấu đáo thì đều có ích. Thầy đưa ra việc biết rõ mà vẫn phạm phải, không làm lựa chọn, đó là sự khiêm nhường, cũng là sự thông đạt. Thầy nói cháu không cần cái thân này thì cần thân nào? Không sinh ra ở kiếp này thì sinh ra ở kiếp nào? Cháu tốt nhất là nên giống như mọi người, cùng hòa vào một thể.
Cho dù ông muốn cùng hòa vào với người ta, người ta lại chẳng hề muốn cùng hòa vào với ông. Cuối tháng Tư, phòng chủ nhiệm khoa đưa tới một mảnh giấy nhỏ, nói là gần đây nhận được phản hồi từ khắp nơi trong và ngoài trường, có nhiều phản ứng mạnh mẽ đối với việc ngài lưu lại trường này, để bảo đảm danh dự của trường và sự an toàn của ngài, đề nghị ngài lập tức chuyển khỏi khuôn viên trường này, tình thế bất đắc dĩ, kính mong thông cảm.
Đài Loan ẩm ướt oi bức dễ buồn ngủ, thầy Hồ vốn dự tính ở lại nửa năm, viết xong Bích Nham lục tân ngữ, bây giờ lại nhận được lệnh chuyển đi.
Ngay ngày hôm đó tiểu Hồ tiên sinh (cháu trai của thầy Hồ) gọi điện thoại thông báo cho cha, tính toán tìm nhà. Thật khéo là căn nhà bên cạnh nhà chúng tôi do Tâm Đại và Quân Quân ở trước đó đã chuyển đi, bèn quyết định thuê lại nhà đó. Hai người đến bàn bạc với thầy Hồ, thầy Hồ đã đi đến nhà Diêu Mạnh Gia đang chơi cờ vây. Vợ chồng Diêu Mạnh Gia cùng đứa con nhỏ Nhược Khiết, là một trong số ít những gia đình năm đó vẫn còn qua lại với thầy Hồ. Năm nay Diêu Mạnh Gia đột qua đời một cách bất ngờ, bài viết tưởng niệm được đăng lên, tôi mới biết bạn bè của ông ấy nhiều khắp thiên hạ.
Hôm sau thầy Hồ viết giấy trả lời viện trưởng học viện văn hóa, có sinh viên vì quá đau đớn phẫn nộ nên đã chép lại tất cả những mảnh giấy ấy, nay đọc lại thấy khá là buồn cười: "Tôi ngày mai mùng 30 là sẽ chuyển khỏi khuôn viên trường, chỉ có sách vở hành lý là phải đợi sau khi nơi ở mới được sắp xếp ổn thỏa mới chuyển đi, có lẽ vẫn còn chậm trễ mấy ngày, nghĩ rằng vấn đề nằm ở con người, chứ không nằm ở phòng ốc, chắc là không đến nỗi trách cứ sâu sắc đâu. Trong thư ngài nói 'ngày 26 ngài đứng ở cửa Đại Thành Quán, bản thân đến chào ngài mà ngài không đasg đoái gì', tôi và viện trưởng chưa có cái nhã gặp mặt trực tiếp, ngay ở hội trường công cộng cũng chưa từng gặp qua, lại thêm tôi đi đường thường không chú ý đến lời chào của đối phương, cửa Đại Thành Quán người qua kẻ lại đông đúc, càng khó mà phân biệt, viện trưởng coi như hoa hỏa không quen biết, chắc là sẽ thấy nhẹ nhõm chứ nhỉ?"
Thầy Hồ bèn xuống núi ở tạm nhà chúng tôi hai ngày, đợi đến khi căn nhà bên cạnh được dọn dẹp sạch sẽ, mua sắm ít đồ đạc chuyển vào rồi, viết sách, giảng bài, thực sự là ý định ban đầu không ngờ tới điều này. Đọc "Kinh Dịch" giảng đến quẻ Khôn, một câu "Tây Nam đắc bằng, Đông Bắc tang bằng, an trinh, cát", thầy Hồ cười vui vẻ. Cha nói thật là khéo, núi Dương Minh nằm ở phía bắc, nhà Cảnh Mỹ chúng tôi nằm ở phía nam, sau khi mất bạn bè lại được bạn bè, chính là ngưu tầm ngưu mã tầm mã tụ họp lại với nhau rồi.
Sách "Đại trí độ luận" có viết, đời Phật khó gặp, giống như hoa cây Ưu Đàm Bát La, thỉnh thoảng mới có một lần, người ấy không thấy. Cái gọi là đời Phật, là thời đại minh ước bằng vàng chăng?
Lại viết, thân người khó được, lòng tin chân chính khó có, tâm lớn khó phát, kinh pháp khó nghe, Như Lai khó gặp. Khó khó, đều là khó.
Nhưng Kinh Thi của chúng ta đây, ở đây cũng là đã gặp được quân tử, ở kia cũng là tình cờ hội ngộ, Trương Ái Linh vui mừng khôn xiết nói: "Sao mà gặp gỡ dễ dàng thế này cơ chứ!"
Đúng vậy, sao mà gặp gỡ dễ dàng thế này cơ chứ.
