“Quid vetat et nosmet Lucili scripta legentes
Quærere, num illius, num rerum dura negarit
Versiculos magis factos, et euntes
Mollius?”
Hor.
(Sat. lx. 56-9).
Vâng, ơn trời! Ngay từ thuở bước chân vào chốn phồn hoa này, tôi đã đủ khôn ngoan để căm ghét nó; vậy mà ở đây, cũng như trong địa ngục, thế nào cũng phải có một thói xấu tột cùng, quái đản đến mức khiến người ta chỉ thấy xót xa chứ không còn phẫn nộ; y như kẻ từng biết Sappho ắt chỉ mỉm cười trước mấy ả giang hồ khác.
Tôi công nhận thơ ca là một thứ tội lỗi tày trời; nó đã mang (chắc chắn là thế) thuế tiêu thụ đặc biệt và quân đội vào xứ sở này; bị cuốn đi như dịch hạch hay tình yêu, Chúa mới biết bằng cách nào, nhưng ai cũng đồng ý rằng cách duy nhất để chữa khỏi là chịu đói.
Tuy vậy, hoàn cảnh của nhà thơ cũng chẳng khác nào kẻ theo đạo La Mã: nghèo hèn, tước khí giới, và chẳng đáng để các người bận tâm căm ghét!
Ở đây, một gã thi sĩ gầy còm, kẻ mà tài thơ chưa bao giờ đủ mua cho mình một bữa tối, lại nuôi sống nổi một tên diễn viên; cũng như tử tù bị phán quyết, về mặt luật pháp đã chết từ lâu, lại làm vữa và cứu rỗi một gã du côn dốt chữ.
Cứ thế, giống như hệ thống ống của một chiếc đàn phong cầm chạm trổ, những con rối mạ vàng nhảy múa và vươn lên cao; chúng bị nâng lên bởi hơi thở thổi từ cái bầu bễ đầy cảm hứng: cái bầu bễ đầy cảm hứng ấy nằm thở hồng hộc ở bên dưới.
Có kẻ cất giọng ca tụng giai nhân; nhưng những khúc ca chẳng còn lay động được ai; chẳng con chuột nào vì nghe thơ mà chết khiếp, chẳng thiếu nữ nào vì nghe thơ mà xiêu lòng: bất chấp tình yêu, bất chấp tự nhiên, chúng vẫn giữ vững phòng tuyến, và khinh bỉ xác thịt, ma quỷ, cùng vạn vật ngoại trừ vàng bạc.
Bọn chúng viết gửi các vị lãnh chúa để kiếm chút phần thưởng mọn, hệt như những kẻ ăn mày khốn khổ đứng hát trước cửa xin miếng ăn.
Bọn kia viết chỉ vì ai cũng viết, nhờ thế chúng luôn có sẵn cớ để viết, và viết dở.
Khốn nạn thật đấy! nhưng còn khốn nạn hơn gấp bội là kẻ lấy tài năng của người khác làm bữa ăn cho chính mình: chắc chắn nó đã bị biến chất so với nguyên bản; qua bộ máy tiêu hóa phàm tục của hắn, thứ đó không còn là trí tuệ nữa; thức ăn khi qua tiêu hóa liền mang một cái tên khác.
Tôi xin qua mặt tất cả những kẻ xưng tội và tử đạo ấy, những kẻ sống như S-tt-n, hay chết như Chartres, nói khoác át cả Esdras cũ, hay uống rượu hơn cả người thừa kế của ông ta, cho vay nặng lãi hơn người Do Thái, hoặc thề thốt điêu ngoa hơn cả người Ireland; độc ác chẳng kém gì mấy tên tiểu đồng, những kẻ từ thuở thiếu thời đã thực hiện những tội lỗi mà cha giải tội của Prisca khó lòng mà nghe thấu.
Thậm chí tôi còn tha thứ cho những kẻ tội lỗi mà vì sự sa đọa của chúng, các nhà kinh viện phải dựng thêm những dãy nhà trọ mới trong địa ngục; những kẻ mà tội ác kỳ quái đến mức chẳng nhà luật học nào biết chúng thuộc về Điều Răn nào.
Chỉ có một, duy nhất một kẻ gây cho tôi nỗi bất bình chính đáng; kẻ mà tội ác ban cho hắn sự giàu có, và sự giàu có ban cho hắn sự trơ trẽn: thời gian rồi sẽ đưa mọi sự tự nhiên đến hồi kết, và nó đã biến hắn thành một gã đại biểu ngu như lừa.
Chẳng vị linh mục trẻ nào vừa được bổ nhiệm bổng lộc lại có thể xấc láo, kiêu ngạo và độc đoán hơn hắn.
Hắn còn có thể mong làm gì hơn nữa, ngoài việc biến thành một kẻ thông thái rồi cũng tập tọe nghoe nguẩy dăm câu thơ? Xuyên thủng mê cung mềm mại của vành tai quý bà bằng những vần thơ tính theo phần trăm này với phần lãi nọ?
Hay đi nịnh bọt vợ người, giăng ra những mưu mô xảo quyệt, như lưới hay bẫy dính chim, để hòng câu trái tim mấy bà góa phụ giàu có?
Tự xưng là luật sư trước mặt mọi côả đào, và tán tỉnh bằng ngôn ngữ của tòa án và ghế chánh án?
Một thứ ngôn ngữ mà thần Boreas có lẽ cũng chỉ thốt ra với thần Auster, thô lỗ hơn cả bốn mươi tên lính Đức khi chúng cãi lộn.
Nguyền rủa thay kẻ khốn nạn vừa vụ lợi vừa kiêu căng ấy: tầm thường và kiêu ngạo hệt như mấy ả đĩ ở khu Drury Lane.
Đó là một sự rộng lượng chưa từng thấy trong lịch sử, nếu Peter hạ cố giúp bạn đòi lại tài sản của chính mình: biết bao lời cảm ơn, bao lời ca tụng nếu Peter chịu giúp, và cái mặt nghiêm nghị làm sao nếu hắn từ chối!
Trang nghiêm hệt như khi phạm nhân lắc đầu thề thốt rằng chính việc đứng ra bảo lãnh mới đẩy họ vào hoàn cảnh đó.
Văn phòng của hắn gìn giữ những văn khố giấy da của bạn nguyên vẹn, hắn chịu lạnh cóng để cứu chúng khỏi hỏa hoạn; vì bạn mà hắn đi bộ qua mưa qua bụi, bởi Peter chẳng bao giờ đặt niềm tin vào xe ngựa;
Vì bạn mà hắn đổ mồ hôi nhọc nhằn vì luật pháp, bắt Chúa làm chứng cho việc hắn tận tâm vì vụ kiện của bạn, và dối trá với mọi vị lãnh chúa trong mọi chuyện, hệt như sủng thần của nhà vua — hoặc hệt như chính nhà vua.
Đó là những tài năng tô điểm cho tất cả bọn chúng, từ những vùng nước ô uế cho đến cả những kẻ đạo đức * *
Chẳng có nhiều tội mua bán thánh chức dưới những chiếc áo choàng đen, cũng chẳng có nhiều đứa con hoang mang trong số những kẻ nối ngôi vương.
Ban đầu chúng chỉ giao dịch bằng vài đồng xu lẻ; và ăn cắp ít đến mức chẳng mấy ai nhận ra chúng đang ăn cắp; cho đến khi, tựa như biển cả, chúng thâu tóm toàn bộ đất đai, từ xứ Scots cho tới đảo Wight, từ ngọn đồi cho tới bãi cát Dover;
Và khi những mụ góa khát tình vung tiền mua những đêm hoan lạc, hay khi một vị công tước đánh cược với Jansen tại quán White’s, hoặc khi kẻ thừa kế giàu có tiêu tan tài sản vào các khoản thế chấp; chính Satan cũng cảm thấy ít niềm vui hơn bọn chúng.
Từng mảnh một, chúng chiếm lấy mẫu đất này rồi mẫu đất khác, mót múa và gom góp trọn cả cơ ngơi.
Rồi dùng luật pháp để rào chắn kiên cố cho khối tài sản bất chính, chúng thảo ra những bản khế ước, giao ước, điều khoản, rộng lớn như chính những cánh đồng và còn lớn hơn gấp bội so với các bộ luật dân sự cùng mọi lời chú giải;
Lớn lao đến mức các nhà thần học mới của chúng ta, phải thừa nhận rằng, chính là những bậc cha chú của Giáo Hội vì tội viết ít đi.
Nhưng cứ để chúng viết cho bạn xem, mỗi tên du côn lại làm hỏng các văn khố và khéo léo bỏ qua câu *ses heires* [hàng thừa kế của hắn]; không một nhà chú giải nào có thể lướt qua một đoạn văn học thức mà khó hiểu một cách khôn khéo hơn thế;
Hoặc khi trích dẫn, những nhà thần học xảo quyệt lại bỏ đi những từ có thể làm sáng tỏ mối nghi ngờ chống lại họ.
Luther từng nghĩ lời kinh Lạy Cha quá dài, khi bị bắt buộc phải lần hạt và đọc kinh chiều; nhưng khi đã trút bỏ áo choàng tu sĩ và rời bỏ những luật lệ ấy, ông ta lại nhêm vào lời cầu nguyện của Chúa mệnh đề Vinh Quang và Quyền Lực.
Đất đai đã được mua; nhưng những khu rừng cổ thụ từng che bóng cả vùng đất nay ở đâu?
Chúng ta chẳng thấy những cung điện mới xây nào mọc lên, chẳng có căn bếp nào đua nhau tái hiện ngọn lửa đồng trinh.
Đâu rồi những đoàn người nghèo đói từng kéo đến nườm nượp trước cánh cửa hiếu khách của người chủ đất nhân hậu thuở xưa?
Chà, tôi chỉ ước gì trong những dinh thự quyền quý ấy vẫn có súc vật bị giết thịt, dẫu chẳng cần đến cả trăm con một lúc; rằng cả hai thái cực đều bị trục xuất khỏi tường nhà họ, từ những buổi chay tịnh theo lối tu sĩ Carthusian cho đến những cuộc chè chén say sưa vô độ;
Và toàn nhân loại có thể tuân thủ điểm trung dung công bằng ấy, nơi không ai phải bội thực, cũng chẳng ai phải chịu đói.
Ấy là những việc thiện, quả thật tất cả chúng ta đều công nhận; nhưng ồ! những việc thiện ấy giờ đây chẳng còn hợp thời nữa:
Giống như những tủ quần áo cổ giàu có, những thứ vô cùng quý hiếm, vô cùng tinh tế, nhưng chẳng một ai thèm mặc.
Tôi đã nói bấy nhiêu điều, tôi tin là không xúc phạm ai; chớ để tên nịnh thần nào bóp méo ý nghĩa của tôi,
Cũng chớ để tên chỉ điểm xảo quyệt nào canh chừng để kéo những lời này vào tội phản quốc, hay phạm luật.
Chà, nếu đã đến lúc tôi phải rời sân khấu, xin vĩnh biệt mọi thói điên rồ của thời đại!
Tôi ra đi trong lòng bao dung với cả kẻ ngốc lẫn kẻ gian, ít ra cũng nắm chắc sự bình yên ở bên kia nấm mồ.
Tôi đã trải qua luyện ngục của mình ở cõi đời này từ sớm, và đã trả giá cho mọi bài châm biếm, mọi vần thơ của mình.
Địa ngục của nhà thơ, với những hình phạt, ác quỷ và ngọn lửa của nó, so với điều này chỉ là chuyện vặt vãnh, trò chơi trẻ con và những cái tên rỗng tuếch.
Trái tim tôi chưa từng bị thiêu đốt bởi niềm kiêu hãnh ngu ngốc, hay cơn ngứa ngáy phù phiếm muốn ngưỡng mộ hoặc được ngưỡng mộ;
Tôi chẳng mong chờ chức vụ nào từ ngài Công tước; tôi không mua bổng lộc, không xin xỏ chỗ đứng; chẳng có thơ mới, cũng chẳng có bộ cánh mới nào để trưng diện;
Vậy mà vẫn đến Triều đình! — Quỷ tha ma bắt lại muốn thế.
Nhưng, hệt như gã khờ trong những ngày cải cách dám đến dự Lễ Misa chỉ để đùa cợt (như chuyện kể lại), không thể không nghĩ rằng nộp tiền phạt thật kỳ cục, vì đó chẳng phải là ý định tôn sùng Thiên Chúa thực sự;
Cũng vậy, tôi bị trừng phạt, cứ như thể tôi tự phụ ngút trời, hay ham mê điều ác, hờ hững với điều thiện, ngập đầu trong nợ nần mà chẳng có ý định trả, phù phiếm, lười biếng và giả dối y như bọn chúng, những kẻ sống ở Triều đình, chỉ vì một lần đặt chân đến đó!
Tôi vừa bước vào, thì kìa! có một sinh vật xuất hiện, một thứ mà Adam chắc cũng phải đau đầu khi đặt tên;
Noah hẳn đã từ chối cho nó tá túc trên con tàu của mình, nơi mọi loài bò sát đều được lên tàu:
Một con quái vật đích thực hơn bất cứ sinh vật nào mà ánh mặt trời từng sinh ra trên bờ biển châu Phi, hay dòng sông Nile bùn lầy tạo ra,
Hay những chiếc kệ kỳ diệu của Sloane và Woodward chứa đựng, thậm chí là tất cả những gì bọn du khách bịp bợm có thể thêu dệt.
Lính canh ban trưa khó lòng cho hắn qua, còn ban đêm, họ chắc chắn thề rằng hắn từ trên mặt trăng rơi xuống.
Một kẻ mà đám đông, khi chúng ta tìm thấy hoặc bịa ra một Âm mưu của người theo đạo La Mã tiếp theo, sẽ tưởng nhầm là một tu sĩ Dòng Tên,
Và vị quan tòa thông thái sẽ giật mình đứng phắt dậy khỏi ghế mà thét lên: “Nhân danh chức thánh của ngươi, hãy khai ngươi là ai!”
Con người ta là thế đấy; y phục trên lưng hắn dẫu thô ráp nhưng trông rất đáng kính, dẫu sờn rách nhưng mang một màu đen:
Bộ đồ, nếu đoán qua kiểu dáng, thì làm bằng nhung từ thời thanh xuân của Nữ hoàng Bess vinh quang,
Nhưng giờ đây chỉ còn lại thứ vải lụa thô sơ; thời gian, kẻ thay đổi vạn vật, đã định đoạt như thế!
Con cháu chúng ta sẽ chứng kiến nó tàn lụi từ từ, đầu tiên biến thành thứ vải thô mộc, rồi tan biến hoàn toàn.
Thứ sinh vật này đã đi đây đi đó, lại nói được mọi thứ tiếng, và biết rõ điều gì phù hợp với từng quốc gia;
Từ những cụm từ hay ho nhất cùng giọng điệu cung đình kết hợp lại, hắn tạo ra một thứ ngôn ngữ pha tạp và tinh tế.
Tôi đã học cách chịu đựng những kẻ ba hoa; tôi từng biết Motteux, từng nghe chính Henley và cả Budgel nữa.
Văn phong đắng ngắt như cây ngải cứu của vị tiến sĩ, mớ ngôn ngữ hỗn độn mà một tên bác học tạo ra, tiếng gào thét của Gonson,
Toàn bộ pháo đài gồm các thuật ngữ chiến tranh, và (tất cả những tai họa ấy gộp lại làm một) tiếng cãi vã inh ỏi tại tòa án:
Những thứ đó tôi còn chịu được; nhưng chịu sao nổi một tên tiểu nhân lịch sự đến mức dùng những lời đường mật đẩy bạn xuống địa ngục.
Một cái lưỡi có thể lừa gạt các bà góa, xóa sạch những khoản nợ, xúi người Scots mâu thuẫn phản quốc, dụ dỗ những ả đĩ xảo quyệt nhất,
Thi thố tài nịnh bọt với các sủng thần hoàng gia, và nói dối giỏi hơn cả Oldmixon lẫn Burnet.
Hắn phát hiện ra tôi, tôi thầm thì: “Lạy Chúa nhân từ!
Tội lỗi gì của tôi lại đáng phải chịu một cây roi hình phạt thế này?
Để rồi mọi đạn dược của sự đần độn giờ đây đều phải
nhắm vào tôi mà khai hỏa từ khẩu súng trường này!”
“Xin phép,” hắn cất tiếng, “một kẻ xa lạ với danh tiếng của ngài
được thỉnh cầu ý kiến của ngài, nếu ngài quả là ----.
Ngài đánh giá bài diễn văn nào là cao quý nhất?” — “Của Nhà Vua,” tôi đáp.
“Nhưng từ ngữ nào là hay nhất?” — “Ồ, thưa ngài, từ điển.”
“Ngài hiểu lầm ý tôi; ý tôi là người diễn thuyết sắc sảo
và hoàn hảo nhất?” — “Onslow, không còn nghi ngờ gì nữa.”
“Nhưng, thưa ngài, về các nhà văn?” — “Swift, với văn phong khúc chiết,
còn Ho**y cho một câu dài dằng dặc cả dặm.”
“Ồ vâng, công nhận là vậy, những người này quả thực có tài:
Những tay dịch ngữ thông thường giỏi, và Panurge cũng thế;
Mà quả thật các Sứ đồ (dẫu có lẽ hơi thô ráp)
xưa kia cũng có một chút năng khiếu về ngôn ngữ:
Tuy nhiên tất cả họ đều chỉ là những quý ông nghèo túng! Ta dám
khẳng định, chính những chuyến đi xa đã nhào nặn nên họ.”
Sau khi đã săm soi chỉ ra tài năng của người khác, hắn chuyển chủ đề một cách chắc chắn sang phần của chính mình:
Cho đến khi tôi phải thét lên: “Anh chứng tỏ mình tài năng đến thế,
Thật tiếc! sao anh không làm thông dịch viên ở tháp Babel;
Bởi vì nếu họ tìm được một người thông ngôn giỏi đến thế
Tôi dám chắc cái tháp ấy đã chẳng bao giờ sụp đổ.”
“Ngài quá nhã ý! ngài quả sinh ra là dành cho chốn cung đình:
Sao lại đành lòng vùi mình mãi trong bóng râm?
Những tâm hồn như ngài phải được thấy và được ngắm nhìn,
Nhà Vua sẽ mỉm cười với ngài — ít nhất là Nữ hoàng.”
“À, ngài dịu dàng ơi! các triều thần các người cứ khéo nịnh bọt chúng tôi —
Nhưng Tully đã nói rồi: *Nunquam minus solus*:
Và còn về chốn cung đình, xin tha thứ cho tôi nếu tôi nói rằng
Giờ đây chẳng còn bài học nào được dạy theo lối người Sparta cả;
Dẫu trong tranh ảnh của hắn sự dâm dục được phô bày trọn vẹn,
Rất ít người cải đạo nhờ những tác phẩm của Aretine;
Và dẫu Triều đình phô bày thói hư tật xấu vô cùng rõ rệt,
Theo lời khuyên của tôi, chẳng ai nên học đức hạnh ở nơi đó.”
Nghe đến đây, ngài ta ngây người, nâng hai tay và hai mắt lên,
Kêu lên rít rít như sợi dây đàn violin căng cứng, rồi đáp:
“Ồ, đó là điều ngọt ngào nhất trần gian
Khi được ngắm nhìn các bậc vương tôn và trò chuyện về các vị vua!”
“Thế thì, thật hạnh phúc cho kẻ trưng bày các lăng mộ!” tôi nói,
“Hắn được sống giữa Hoàng tộc;
Hắn mỗi ngày có thể đi từ vị vua này sang vị vua khác,
Bàn về tất cả các đời vua Henry, các đời vua Edward của chúng ta,
Và kiếm được nhờ nói sự thật về những vị quân vương đã khuất
Thứ mà ít ai kiếm được từ người sống: sự thoải mái và bánh mì.”
“Trời ơi, thưa ngài! một kẻ lao động thấp hèn! Lại vô cùng thấp kém
Và thô lỗ trong ngôn từ — người Anh các ngài toàn vậy cả.
Người Pháp của các ngài thanh lịch làm sao?” — “Ý anh là người Pháp của tôi ư?
Tôi chỉ có một, mong là gã đó sạch sẽ.”
“Ồ! thưa ngài, lịch sự hết chỗ nói! ôi cho tôi chết đi,
Trang phục duy nhất của ngài chính là vải lụa Paduasoy.”
“Không phải, thưa ngài, không phải duy nhất, tôi vẫn còn những bộ đẹp hơn,
Và như ngài thấy đấy, đây chỉ là đồ mặc nhà của tôi —.”
Phát cuồng vì muốn tống khứ hắn, tôi liền chọc giận sự kiên nhẫn của hắn,
Hiểu lầm, bác bỏ, phản đối mọi điều hắn nói.
Nhưng giống như thanh sắt thô khi được mài sắc sẽ càng làm rách bươm thêm,
Và vết ghẻ ngứa càng đau hơn khi bị chọc tức thành vết loét;
Cũng vậy, khi bạn hành hạ một tên ngốc, tai họa vẫn hoàn tai họa,
Bạn chỉ làm cho mọi chuyện càng lúc càng tồi tệ hơn.
Hắn lờ đi; ra vẻ mỉm cười dễ dãi
Trước mọi sự cáu kỉnh của tôi và đổi giọng.
Hắn hỏi: “Có tin gì mới không?” Tôi kể cho hắn nghe về những vở kịch mới,
Những hoạn quan mới, hề và các vở opera.
Hắn lắng nghe, và tựa như một chiếc bình cất chứa đầy thảo dược
Cứ cách mỗi giọt chảy ra, hắn lại dừng nửa phút,
Không nỡ làm tôi phong phú thêm bằng những lời đáp quá nhanh,
Hắn từng chút một nhỏ ra những lời dối trá của mình.
Toàn rác rưởi cửa nhà! Nào chuyện đêm sinh nhật, dạ hội và triển lãm,
Nhiều hơn cả mười cuốn sử của Holinshed, Hall, hay Stow.
Hắn biết lúc Nữ hoàng cau mày hay mỉm cười; và điều đó
Có ý nghĩa gì với một vị bộ trưởng xảo quyệt;
Ai tằng tịu với ai: ai vớ được khoản hưu trí béo bở,
Hay đẩy nhanh một khoản thừa kế bằng thuốc độc;
Vị trí của ai bị chia nhỏ ra làm bốn phần ba,
Và thuộc về một giám mục hay một ả đĩ;
Ai sau khi mất uy tín, mang cầm cố cả tiền thuế nhà,
Nên rất có tư cách để nắm một chức Chính quyền;
Ai là người nắm bí mật, buôn bán cổ phiếu an toàn,
Và lừa gạt bà góa bụa ngây thơ cùng người nghèo;
Ai biến một quỹ tín thác hay việc từ thiện thành một món lợi vụt chảo,
Và xin một Đạo luật Quốc hội để đi cướp bóc;
Tại sao các trạm thu phí mọc lên, để giờ đây không một dân thành thị hay nông dân nào
Được ngắm nhìn đồng quê hay thị trấn một cách miễn phí;
Chẳng mấy chốc sẽ đến lúc không một thiếu nam nào được chơi ném vòng, không thiếu nữ nào được chơi bóng lăn,
Mà không bị một tên triều thần thu thuế moi tiền mãi lộ.
Hắn kể cho nghe ả đĩ nào bán chức vụ suốt đời,
Quý ông nào bán đất đai, thị dân nào bán vợ;
Và cuối cùng (điều chứng minh hắn khôn ngoan hơn tất cả)
Khuôn mặt của vị phu nhân nào không phải là bức tường vôi trắng.
Như một bệnh nhân của Woodward, đau đớn và bơ phờ,
Tôi buồn nôn, muốn ói — vậy mà hắn cứ nhồi nhét thêm:
Hắn cân đong đo đếm cán cân châu Âu, đóng vai nhà chính trị đại tài,
Và đọc làu làu mấy tờ báo gazette lẫn post-boy từ đầu đến cuối.
Hệt như người vợ chửa vượt mặt khi nhìn thấy món ăn ghê tởm
Sực nức muốn nôn mửa, tôi ngáp ngắn ngáp dài, thở dài và túa mồ hôi.
Rồi như một tên gián điệp được chính quyền bảo kê, kẻ chẳng gì có thể
Làm câm nín hay tổn hại, hắn bôi nhọ vị đại nhân;
Thề thốt rằng mọi chức vụ đều được ràng buộc qua nhiều năm tới,
Nối tiếp nhau chắc chắn cho đến ngày tận thế;
Hắn nêu rõ giá tiền phải trả cho từng chiếc ghế quan lại,
Và bảo rằng các cuộc chiến tranh của chúng ta diễn ra kém suôn sẻ vì bị trì hoãn;
Thậm chí còn bóng gió rằng chính nhờ sự dung túng của Triều đình
Mà Tây Ban Nha mới tiếp tục cướp bóc và Dunkirk vẫn là một cảng biển.
Chẳng có sự kinh hoàng nào lớn hơn thế từng chiếm lấy những vị khách của Circe,
Khi thấy mình ngã nhào biến thành loài dã thú,
Hơn là sự kinh hoàng trong tôi, khi phát hiện ra một thần dân đứng đắn khôn ngoan
Lại đã hóa thành nửa kẻ phản quốc lúc nào không hay.
Tôi cảm thấy sự lây nhiễm luồn từ hắn sang mình,
Hệt như trong chốn ---- vài kẻ mắc bệnh để được tự do;
Và cảm giác như thấy một trong những bức tượng khổng lồ của chúng ta
Mở rộng hàm ra để nuốt chửng lấy tôi.
Vào khoảnh khắc trớ trêu ấy, khi một lời nói dối khác
Đang chực chờ tuôn ra, vị bộ trưởng đi ngang qua.
Hắn lao về phía ngài, cúi đầu chào hết lần này đến lần khác,
Rồi bám sát rạt như hình với bóng vào cái đám đông nhơ nhuốc ấy.
Đến cả Fannius cũng chẳng thể trơ trẽn áp sát đến thế,
Khi một nửa cái mũi của hắn đã dính sát vào tai của Hoàng tử.
Tim tôi run rẩy; và vẫn còn sợ hãi khi thấy
Chốn Cung đình đầy rẫy những sinh vật kỳ dị hơn cả hắn,
Tôi cắm cổ chạy hệt như kẻ vừa trả xong tiền bảo lãnh
Và nơm nớp sợ bị kiện thêm, hộc tốc trốn khỏi nhà tù.
Xin hãy đưa tôi đi, hỡi vị thần nào đó! ồ, hãy nhanh chóng đưa tôi rời khỏi đây
Đến chốn u tịch lành mạnh, nơi nuôi dưỡng sự minh mẫn:
Nơi Chiêm nghiệm chắp lại đôi cánh đang xù rối,
Và tâm hồn tự do cúi xuống nhìn các vị vua với ánh mắt xót thương!
Ở đó, những suy nghĩ trầm tư tiếp tục theo đuổi chủ đề thú vị ấy,
Cho đến khi trí tưởng tượng tô điểm và tạo nên một giấc mơ.
Một ảo ảnh có thể đưa các bậc ẩn sĩ xuống tận địa ngục,
Và ép buộc ngay cả tôi phải nhìn thấy những kẻ bị đày đọa ở Cung đình.
Đến cả Dante khi mơ về toàn bộ cõi âm ty
Cũng chưa từng chứng kiến những cảnh tượng đố kỵ, tội lỗi và căm thù nhường ấy.
Sợ hãi hèn nhát chỉ hợp với kẻ có tội, chứ không phải người tự do;
Nó hợp với bạo chúa, kẻ cướp bóc, nhưng chẳng hề hợp với tôi:
Chẳng lẽ ta, nỗi kinh hoàng của cái thị trấn đầy tội lỗi này,
Lại phải bận tâm xem một tên lãnh chúa mặc áo tế mỉm cười hay cau mày?
Kẻ không biết nịnh hót và căm ghét mọi thói nịnh hót,
Lại phải run rẩy trước một tên đầy tớ quý tộc sao?
Ôi, nữ chúa xinh đẹp của ta, Sự Thật! chẳng lẽ ta phải từ bỏ ngươi
Vì đám quý tộc hống hách, khoác lác và kiêu căng kia?
Ngươi, đấng từ hôm qua đến nay đã lăn lộn qua tất cả
Mấy kẻ đầu đất bận rộn mà rảnh rỗi của buổi dạ vũ,
Hỡi mặt trời! ngươi đã từng chứng kiến pháo đài nào trống rỗng hơn
Những kẻ đang phình to cái bóng nước của chốn Cung đình này chưa?
Khốn cho mấy kẻ trưng bày chốn Cung đình bằng sáp!
Lẽ ra bọn chúng nên nằm ngửa ra hết cả.
Những con rối được sơn phết đó! Một lũ chưng diện bóng bẩy
Toàn những món đồ chơi rỗng tuếch, chỉ có vỏ ngoài và gương mặt!
Những cái mũi bằng sáp, những sinh vật đứng trân trân ra đó —
Thảo nào một số kẻ cứ cắm cổ cúi đầu và tưởng chúng là vua.
Kìa! Nơi đám thanh niên Anh quốc, không còn la cà
Ở võ đài Fig’s, quán White’s, tụ tập cùng bọn tội phạm hay kẻ tẻ nhạt,
Đến làm tròn bổn phận cuối cùng với Cung đình và bước vào
Phòng tiếp kiến với vẻ bề ngoài tươi tắn và thơm ngát;
Trong những bộ cánh sặc sỡ và hương thơm ngào ngạt chẳng kém gì
Những cánh đồng xinh đẹp mà họ đã bán đi để có vẻ ngoài bảnh bao ấy.
“Đó là nhung dành cho vua đấy!” tên nịnh thần thề thốt.
Đúng thế, vì mười ngày nữa nó sẽ thuộc về Vua Lear.
Cung đình chúng ta hoàn toàn có quyền đưa ra quy tắc cho sân khấu,
Bởi nó cung cấp cả áo khoác hề lẫn những kẻ khờ cho sân khấu.
Và sao kịch sĩ không được mặc đồ của triều thần nhỉ?
Bởi bọn họ cũng là diễn viên thôi, chẳng khác gì đám kia:
Sự nghèo túng với tới mọi tầng lớp; chúng chỉ đi ăn mày nhưng ăn mặc đẹp hơn,
Và xét cho cùng thì tất cả cũng chỉ là sự nghèo hèn được hào nhoáng hóa mà thôi.
Được tô điểm để trưng bày và ướp nước hoa thơm phức,
Hệt như những chiến thuyền chở đầy hương liệu và rệp son,
Các quý bà chèo thuyền tiến vào: cách mỗi tên hải tặc đảo mắt nhìn
Một chiếc tàu chiến mong manh mà lại là chiến lợi phẩm quá ư giàu có!
Gã thì treo cờ buồm trên đỉnh, nàng thì diện trang phục tươm tất,
Gã lao vào áp mạn, nàng hạ buồm chào thua gã:
“Nữ bá tước thân mến! ngài có những bùa mê đốn gục mọi trái tim!”
Và “Ngài Fopling ngọt ngào! ngài thật lắm trí tuệ làm sao!”
Những kẻ thông minh và giai nhân ấy đâu được ca ngợi không công,
Bởi cả nhan sắc lẫn trí tuệ đều phải mua bằng tiền.
Đến Heraclitus chắc cũng phải vỡ mật vì u uất
Khi nhìn thấy những tên hề lố bịch ấy, Fopling và Courtin:
Phòng tiếp kiến với những thứ kỳ quặc giàu có ấy trông cứ như
Đền thờ Mahound, hay một ngôi chùa dị thường nào đó.
Nhìn chúng ngắm nghía tứ chi theo các quy tắc của Durer,
Đúng là những tên ngốc có tỷ lệ cân đối nhất trong giới công tử bột!
Chỉnh đốn y phục lại cho ngay ngắn, rồi lôi ra xưng tội
Những tội lỗi nhẹ nhàng kiểu như một hạt bụi, một cọng rơm;
Nhưng ồ! biết bao nỗi kinh hoàng phải làm rối bời tâm hồn
Khi bị kết tội vì một lỗi lầm trọng tội: rách một chiếc lỗ;
Hay giả như lượng phấn rôm trét trên đầu ít đi dù chỉ một cân
Ở cái đám đuôi khỉ ngoe nguẩy đằng sau gáy chúng.
Được trau chuốt xong xuôi và chỉnh sửa đến từng sợi tóc,
Chúng diễu hành ra để huyên thuyên suốt một tiếng đồng hồ trước mặt các quý cô.
Hệt như vị mục sư tay đeo găng trắng bước lên giảng đạo,
Với dải băng trắng tinh và gò má hồng hào,
Ngọt ngào hơn cả hoa hồng xứ Sharon, trong trang phục tinh khôi không tì vết,
Bản thân sự ngăn nắp lại trở nên vô duyên một cách kệch cỡm ở hắn.
Chỉ cần các quý cô mỉm cười là chúng hạnh phúc:
Thật kinh ngạc! cái đám này cứ thề thốt, thề thốt liên hồi:
Thôi đi mấy tên ngốc, kẻo Gonson sẽ bắt giữ các ngươi vì tội theo đạo La Mã,
Nếu hắn bắt quả tang các ngươi kêu lên Jesu! Jesu!
Tạo hóa sinh ra mỗi tên công tử bột là để hành hạ lẫn nhau,
Hệt như nhan sắc này khắc chế nhan sắc nọ.
Nhưng kìa vị đại úy sẽ hành hạ cả hai bọn chúng,
Kẻ mà khí chất thét lên: Cầm vũ khí! ánh mắt chính là một lời thề:
Đại úy là người ngay thẳng, thưa các ngài, thế là đủ,
Dẫu tâm hồn hắn là một viên đạn, còn thể xác hắn làm bằng da thuộc.
Hắn khạc nhổ thẳng đằng trước; cái ngực kiêu ngạo của hắn đi tiên phong,
Như những cỗ xe công thành, phá tung mọi cánh cửa;
Và với gương mặt đỏ lựng, méo mó
Hệt như lũ đao phủ của Herod trên những tấm thảm thêu cổ,
Kẻ dọa ma trẻ con, cơn ác mộng của những người phụ nữ đang mang thai,
Lại có một tham vọng kỳ lạ là làm sao cho trông mình càng tệ hơn;
Làm rối trí những kẻ lịch sự, bắt kẻ thô lỗ phải nể sợ,
Nói đùa như một tên hề được cấp phép, ra lệnh như luật định.
Kinh hãi, tôi rời khỏi phòng, nhưng rời đi theo cách
Mà người ta từ nhà tù bước ra pháp trường để chịu trảm quyết;
Bởi vì tường phòng treo đầy những tội lỗi chí tử,
Và xếp hàng những tên khổng lồ còn chết chóc hơn tất cả bọn chúng:
Mỗi kẻ là một Askapart, đủ sức tung hứng
Cả Temple Bar lẫn Charing Cross như những chiếc vòng ném.
Hoảng sợ trước những hình thù gớm ghiếc ấy, tôi đẫm mồ hôi, bỏ chạy,
Và run lẩy bẩy như một tên gián điệp bị phát hiện.
Chốn Cung đình quá sức chịu đựng đối với một kẻ trí tuệ kém cỏi như tôi:
Hãy trừng phạt chúng bằng pháo binh của Thiên Chúa, hỡi vị linh mục dũng cảm!
Chỉ từ những người như thế, những kẻ vĩ đại mới phải chịu đựng sự quở trách
Mà bài châm biếm là thiêng liêng, và cơn thịnh nộ là được bảo đảm:
Phần tôi chỉ là tẩy rửa vài vết bẩn nhỏ, còn phần họ
Là tạo ra cơn hồng thủy quét sạch tội lỗi, dìm cả Cung đình trong nước mắt.
Tuy nhiên, những vần thơ ngụy thư của tôi lúc này,
Biết đâu trong tương lai lại có thể được coi là thánh kinh.
