Khởi Nghiệp Táo Bạo

Lượt đọc: 108 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
9
Xây Dựng Cộng Đồng

❊ ❊ ❊

Nền kinh tế danh tiếng

“Dân số thế giới đang dành ra hàng tỷ giờ đồng hồ trong khoảng thời gian rảnh rỗi của họ để làm những thứ họ quan tâm”, đó là cách mà giáo sư Clay Shirky của trường Đại học New York định nghĩa thuật ngữ giá trị thặng dư nhận thức (cognitive surplus). Toàn bộ Phần Ba của cuốn sách này được dành để khám phá những chiến lược khai thác giá trị thặng dư này. Và bây giờ, chúng ta đi đến một trong những bài học quan trọng nhất: làm thế nào để xây dựng một cộng đồng mà bạn có thể khai thác, làm việc cùng, và sử dụng để hoàn thành những mục tiêu táo bạo lớn lao.

Hãy bắt đầu với ý nghĩa của từ cộng đồng (community). Đối với những người mới bắt đầu, nó khác với đám đông. Đám đông là tất cả mọi người trên mạng. Một cộng đồng được tách ra từ đám đông. Đó là tất cả những người mà bạn có mối quan hệ công việc. Có nhiều loại cộng đồng khác nhau, nhưng trong chương này chúng ta sẽ tập trung vào hai loại: cộng đồng DIY và cộng đồng công nghệ đột phá. Cộng đồng DIY là một nhóm người liên kết với nhau xung quanh một mục đích chuyển đổi tầm cỡ (MTP), một tập hợp những người đam mê sẵn sàng cống hiến thời gian và tâm trí của họ cho các dự án mà họ thực sự tin tưởng. Họ làm việc miễn phí và trong khoảng thời gian dài. Họ giữ đúng cam kết. Họ làm như vậy vì cảm thấy công việc đó có ý nghĩa và quan trọng. Trong khi đó, cộng đồng công nghệ đột phá là một nhóm người rất say mê về một lĩnh vực công nghệ đột phá cụ thể nào đó (máy học, in 3-D, sinh học tổng hợp), họ liên kết với nhau để chia sẻ kỹ thuật và kinh nghiệm.

Ở một mức độ nhất định, không có gì mới diễn ra ở đây cả. Chừng nào con người còn chung sống dưới dạng cộng đồng, họ vẫn tiếp tục cùng nhau chia sẻ đam mê và giải quyết vấn đề. Nhưng những cộng đồng DIY và cộng đồng công nghệ đột phá ngày nay (những người mà tôi sẽ gọi chung là cộng đồng trong phần còn lại của chương này) thì được phân biệt bởi sự cách biệt về địa lý, quy mô và cơ cấu. Chúng ta hãy xem xét kỹ hơn.

Địa lý là sự thay đổi rõ rệt nhất. Trong lịch sử, nếu bạn đang làm một chiếc thuyền và người chế tạo cột buồm tốt nhất lại ở phía bên kia dãy núi – thì bạn không gặp may rồi. Nhưng Internet đã loại bỏ những rào cản này, và làm được điều đó theo những cách rất quyền lực. Như Bill Joy đã chỉ ra, những người thông minh nhất thế giới thường làm việc cho người khác. Công nghệ ngày nay cho phép bạn tiếp cận những trí tuệ tuyệt vời, bất kể họ sống ở đâu và không có những thành kiến truyền thống. Trên mạng, không ai có thể thấy được màu da, tôn giáo, cách bạn ăn mặc, kiểu tóc của bạn, việc bạn hút thuốc, bốc mùi hay cười quá nhiều. Sự ẩn danh này cho phép mọi người không cần ngồi cạnh nhau vẫn có thể chia sẻ những kinh nghiệm sâu sắc đáng giá và đầy ý nghĩa.

Hơn thế nữa, việc giải phóng khỏi những sự gần gũi và thành kiến làm gia tăng khả năng tiếp cận những ý tưởng mới. Sáng tạo chính là sự tái tổ hợp – những ý tưởng mới kết hợp với những suy nghĩ cũ tạo ra những hiểu biết mới lạ – vì thế, việc gia tăng khả năng tiếp cận các ý tưởng làm tăng tỷ lệ đổi mới trong cộng đồng. Thực tế, nếu bạn kết hợp sự gia tăng tỷ lệ đổi mới này với khả năng mới của chúng ta trong việc tiếp cận bất kỳ chuyên gia nào, ở bất kỳ đâu trên thế giới, cùng tiềm năng của những công nghệ như in 3-D và điện toán đám mây, cũng như sức mạnh của việc huy động vốn cộng động, bạn sẽ tìm thấy sự khác biệt chính yếu thứ hai trong các cộng đồng ngày nay: quy mô của dự án mà họ có thể thực hiện được giờ đây đã tăng theo cấp số nhân.

Các cộng đồng ngày nay được trao quyền để giải quyết các công việc có quy mô và tầm cỡ lớn hơn trước đây. Ví dụ, cộng đồng mạng những người có cùng sở thích DIY Drones đã tạo ra máy bay quân đội không người lái; hay như Local Motors đang sản xuất những chiếc ô tô có thể tùy chỉnh hoàn toàn. Mười năm trước, những thách thức tầm cỡ này chỉ thuộc về các tập toàn lớn và chính phủ. Ngày nay chúng rộng mở cho bất kỳ ai tiếp cận với Internet.

Sự thay đổi về mặt cơ cấu cũng quan trọng không kém. Trước đây cơ cấu chính xử lý việc phổ biến thông tin của thế kỷ trước – radio, ti-vi, in ấn, và chỉ đi theo một chiều. Truyền thông chạy từ trên xuống dưới, và chỉ vừa đủ nếu căn cứ theo các tiêu chuẩn đương đại. Nhưng ngày nay, Intenet cho phép thuyền thông đi theo hướng từ trên xuống, từ dưới lên, và cả theo chiều ngang. Trong các cộng đồng, những khả năng mới về truyền thông này không chỉ giúp nhà lãnh đạo dẫn dắt mà còn cho phép các lãnh đạo mới xuất hiện. Chúng cho phép các cơ cấu hợp tác mà một thập kỷ trước đây bị coi là điều không tưởng.

Tốt hơn thế, trong nhiều trường hợp, những cơ cấu này được tự tổ chức. Nếu cộng đồng được thành lập đúng cách, thì sự tăng trưởng xảy ra một cách tự nhiên, mà không cần quá nhiều sự can thiệp trực tiếp hay chi nhiều vốn. Ví dụ, sau khi COO của Facebook là Sheryl Sandberg viết cuốn Lean in (Dấn thân), cuốn sách bán chạy nhất của cô về việc trao quyền cho phụ nữ theo đuổi tham vọng của họ, cô đã quyết định nắm bắt năng lượng mà nó tạo ra bằng cách xây dựng một cộng đồng phụ nữ trên mạng. Như một phần của chiến lược phát triển, một trong những ý tưởng của họ là tạo ra vòng tròn Lean In – nhóm cư dân từ 8-10 người phụ nữ đến với nhau để chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ. “Những vòng tròn kết nối này gần như toàn hoàn tự tổ chức,” Gina Bianchini, CEO của Mightybell, cộng đồng trực tuyến xây dựng công cụ đóng vai trò trụ cột của cộng đồng Lean In, nói. (Chúng tôi sẽ cung cấp nhiều thông tin hơn về những nền tảng tương tự trong phần cách thức thực hiện). “Tất cả những gì họ làm là đưa ra ý tưởng cho cộng đồng và ban hành một bộ các hướng dẫn về cách thức thành lập, hoạt động của những vòng tròn kết nối này. Không có ai trong tổ chức Lean In chịu trách nhiệm tạo ra những vòng tròn kết nối mới hay quản lý những kết nối hiện có. Nhưng chỉ trong vòng một năm, khoảng 13.000 vòng tròn kết nối đã được hình thành, và khởi động mỗi tuần một lần.”

Động lực phía sau của tất cả những cơ cấu hợp tác mới này, dù tự tổ chức hay không, là một kiểu đề xuất giá trị hoàn toàn mới, điều mà chuyên gia công nghệ và tác giả Joshua Klein gọi là kinh tế học danh tiếng. Ý tưởng này gồm có hai phần. Nó bắt đầu với sự thật rằng một vài trong hai tỷ người chúng ta là những người có danh tiếng trên mạng. Bất kể nó là điểm đánh giá bán hàng của bạn trên eBay, nội dung trang Facebook, hay điểm số Klout của bạn (Klout sử dụng thống kê truyền thông mạng xã hội để đánh giá người sử dụng dựa trên sức ảnh hưởng xã hội trên mạng), mọi người biết về nhau nhiều hơn nhiều so với trước đây. Và những danh tiếng này có sức ảnh hưởng. Một loạt bài viết blog mạnh mẽ có thể mang lại cho bạn mọi thứ, từ một cuộc hẹn vào tối thứ Sáu cho đến lời mời làm diễn giả cho hội thảo. Có người nhận được việc nhờ vào kinh nghiệm của họ trên StackOverflowcom (một trang web cho phép dân công nghệ bình luận và trả lời những câu hỏi của người khác, đồng thời bầu chọn những câu trả lời hay nhất) và điểm số trên TopCoder (TopCoder tổ chức các cuộc thi lập trình máy tính trên mạng). Nói cách khác, danh tiếng của chúng ta trong thế giới ảo có thể tạo ra những kết quả ở thế giới thực.

Hơn thế nữa, những danh tiếng này mang lại mọi loại lợi ích nhưng không phải lúc nào cũng là trao đổi về tài chính – đây được xem là điều then chốt. Joshua Klein giải thích: “Bởi vì giờ đây chúng ta có thể có được các thông tin liên quan đến hoàn cảnh của bất kỳ ai trên thế giới, chúng ta có thể đích thân và chủ động quyết định xem trao đổi với họ theo cách nào để có lợi nhất cho cả hai bên. Về cơ bản, điều này là nền tảng để tạo nên mọi cộng đồng có thành phần trực tuyến hoạt động hiệu quả, mà ngày nay hầu hết đều là vậy.”

Nhưng điều thú vị là giờ đây chúng ta có thể tiến một bước xa hơn nữa. Hãy tưởng tượng một câu lạc bộ làm bánh địa phương bắt đầu quan tâm đến việc truyền khí CO2 vào những chiếc bánh bông lan kem tươi của họ. Một ngày nọ, một thành viên trong câu lạc bộ nhận thấy họ cần một chiếc máy mạnh hơn, công nghiệp hơn. Vài phút sau cô ấy tìm thấy trang web của một anh chàng ở cách đó nửa đất nước cho rằng anh đang tạo ra một thiết bị phù hợp hoàn hảo cho yêu cầu đó – nhưng anh chỉ có một vài sản phẩm mẫu và dường như không muốn chia sẻ.

Klein tiếp tục: “Nếu là trước đây, bạn thường cố tìm hiểu những gì anh ta đang làm thông qua những bài viết hoặc bài báo, hoặc có thể bạn sẽ viết một bức thư và nài nỉ để có thêm thông tin. Nhưng giờ đây bạn có thể biết được tất cả mọi thứ về anh chàng này. Anh ta có vẻ thật sự thích dân ca Bavarian. Dân ca Bavarian? Không đùa chứ, dì của mẹ vợ của trưởng nhóm làm bánh đến từ Bavaria. Hóa ra cháu của bà ấy lại là dân chuyên về dòng nhạc dân ca này. Liệu anh chàng chế tạo máy làm bánh bông lan quy mô công nghiệp này có hứng thú với việc giới thiệu người cháu này không, có lẽ đổi lại là anh ta sẽ cho sử dụng thử máy mẫu? Điều này sẽ là bất khả thi cách đây mười năm. Giờ đây nó chỉ bình thường như việc hít thở vậy.”

Bằng cách thay thế một cách cơ bản những đề xuất về giá trị, kinh tế danh tiếng đã đẩy nhanh tốc độ đổi mới trong cả cộng đồng DIY và cộng đồng công nghệ đột phá. Có nghĩa là những cộng đồng này không phải quá lo lắng khi không có sẵn tiền. Thực tế là ngược lại mới đúng. Các giao dịch đa phương về lợi ích phi tài chính thật sự có thể tốt hơn – nghĩa là, thêm nhiều giá trị hơn – cho những người tham gia hơn là một cuộc trao đổi tiền tệ theo lối cũ. Vì có ít sự va chạm hơn nên mọi người thường có động lực để thực hiện những giao dịch như vậy hơn. Kết quả là, tốc độ đổi mới tăng cao do tốc độ gỡ bỏ các rào cản về mặt địa lý tăng, cho phép các doanh nhân đi từ A đến B nhanh hơn bao giờ hết.

Hay như Gina Bianchini giải thích: “Tôi đã hoạt động cùng cộng đồng DIY suốt toàn bộ sự nghiệp của mình, và họ vẫn tiếp tục khiến tôi ngạc nhiên, bất ngờ. Khi một cộng đồng chính thức bắt đầu, nó sẽ tạo ra những ý tưởng hoàn toàn gây sửng sốt, những hướng đi mà bạn chưa từng nghĩ đến, thậm chí là không bao giờ tưởng tượng ra. Điều này xảy ra thường xuyên đến nỗi bạn có thể tin tưởng vào nó. Tôi nghĩ đây là lý do cộng đồng DIY trở thành một công cụ mạnh mẽ để giải quyết những thách thức táo bạo. Bạn có thể làm hết mình bởi vì bạn không cần phải biết trước làm thế nào để thành công. Cộng đồng định hình con đường và đẩy nhanh quá trình. Đó là một lực đòn bẩy đáng kinh ngạc.”

Trường hợp: Galaxy Zoo – Một cộng đồng DIY

Vào đầu năm 2007, trong khi theo học bằng tiến sĩ vật lý thiên văn ở Oxford, Kevin Schawinski đã săn lùng những thiên hà hình elip màu xanh trong dữ liệu của Trạm quan sát bầu trời bằng kỹ thuật số Sloan (Sloan Digital Sky Survey). Một thiên hà elip màu xanh là thiên hà chuyển tiếp, có thể là liên kết còn thiếu giữa một thiên hà sản sinh ra các vì sao và một thiên hà đã chết từ lâu. Trạm quan sát Sloan, khi đó, là một trong những nỗ lực tham vọng của lịch sử thiên văn học. Phác họa gần một phần tư bầu trời và chứa đựng lượng dữ liệu gấp mười lần các nỗ lực trước đó, mục tiêu của Sloan là cho chúng ta một cái nhìn quy mô lớn về vũ trụ – điều mà New York Times đã có lần gọi là “một cuộc điều tra dân số trên thiên đàng” – với hy vọng hé lộ được phần khung cấu trúc của nó. Vì vậy, không giống như các nhà thiên văn trước thời Sloan, Schawinski không chỉ có một vài nghìn bức ảnh để nghiên cứu – mà ông có đến gần một triệu bức ảnh. Không may là, tại thời điểm đó, thuật toán máy tính tốt nhất của chúng ta không thể nhận ra những thiên hà hình elip màu xanh này. Chỉ có mắt người mới có thể thực hiện được điều đó. Nói cách khác là Schawinski đã có việc phải làm.

Ông đã mất 11 giờ một ngày trong năm ngày liền để nghiên cứu qua 50.000 tấm ảnh, nhưng chỉ dừng lại ở đó. “Đó là tất cả những gì tôi sẵn lòng làm,” Schawinski giải thích. “Và chúng tôi đã rút ra được một số kiến thức khoa học thật sự thú vị và xuất bản một loạt các bài báo từ những gì mà tôi đã phân tích được. Nhưng mỗi khi nói về việc mình có thể làm thêm được điều gì nữa, chúng tôi lại quay về với ý tưởng ‘sẽ không phải tuyệt vời sao nếu chúng ta nghiên cứu hết cả một triệu bức ảnh đó.’”

Sau đó Schawinski đi uống bia cùng với nhà thiên văn học đồng môn ở Oxford là Chris Lintott, và họ đã cùng nhau nảy ra ý tưởng đưa những tấm ảnh này lên một trang web. “Chúng tôi nghĩ rằng có thể có một vài người ngoài kia – có thể là hai hoặc ba nhà thiên văn học nghiệp dư thật sự cống hiến – sẽ sẵn lòng giúp đỡ chúng tôi,” Schawinski nói. “Với phương pháp này, sau khi tính toán sơ bộ, chúng tôi nghĩ rằng có thể sẽ mất khoảng năm năm để phân loại được toàn bộ hàng triệu thiên hà đó.”

Với sự giúp đỡ của một vài người bạn, và chỉ hai tuần sau chầu bia đó, ý tưởng này đã trở thành Galaxy Zoo, một trong những trang web đầu tiên về khoa học cộng đồng xuất hiện trên mạng. Khi công bố với mọi người về trang web, họ đã kỷ niệm sự ra đời của nó chỉ với một đoạn thông cáo báo chí ngắn. Sau đó họ chờ đợi – nhưng không phải chờ lâu.

Chỉ trong vài giờ, mọi người đã phân loại được nhiều thiên hà hơn những gì Schawinski làm được trong một tuần. Trong 24 giờ đồng hồ, họ đã phân loại được gần 70.000 thiên hà mỗi giờ. “Chúng tôi đã nhanh chóng nhận ra lượng người có nhu cầu tham gia vào việc này rất lớn. Ban đầu chúng tôi khá bối rối về lý do khiến mọi người muốn vào trang web và tham gia phân loại ngân hà với số lượng lớn như vậy. Sau đó chúng tôi nhận ra rằng mình đã chạm đến một nhu cầu chưa được đáp ứng – mọi người muốn làm điều này. Họ muốn cống hiến. Trên thực tế, chúng tôi đã kết hợp với một số nhà khoa học xã hội và tìm ra nguyên nhân số một khiến mọi người thực hiện dự án Galaxy Zoo là mong muốn đóng góp vào khoa học thực tiễn. Họ muốn làm điều gì đó hữu ích.”

Rất nhiều người có mong muốn này. Schawinski và các đồng nghiệp của mình đã chạm đến một mục tiêu tạo ra chuyển đổi cỡ lớn. Phiên bản đầu tiên của Galaxy Zoo (hiện nay họ đã nâng cấp đến phiên bản thứ năm) đã thu hút được 150.000 người tham gia phân loại với 50 triệu thiên hà. Các phiên bản sau đó đã thu hút được hơn 250.000 người tham gia và đẩy tổng số thiên hà lên hơn 60 triệu. Sau đó, Galaxy Zoo đã trở thành tổ hợp các dự án nghiên cứu khoa học cộng đồng, hiện đang được lưu trữ tại Zooniverse. Bạn muốn khám phá bề mặt của Mặt trăng? Muốn tham gia Planetary Resources và NASA tìm kiếm những tiểu hành tinh tiếp cận gần Trái đất để khai thác tiềm năng? Tạo mô hình biến đổi khí hậu qua các thế kỷ dựa vào các bảng ghi chú trong lịch sử? Hay giúp các nhà nghiên cứu hiểu được giao tiếp của cá voi? Tất cả những lựa chọn này đều sẽ sớm xảy ra.

Và điều đó rất quan trọng. Schawinski và các đồng đội của ông đã vô tình phát hiện ra, điều mà tôi gọi là Quy luật Ngách (Law of Niches), rằng bạn không đơn độc. Đây là một trong những tính năng nổi bật nhất của trang web – một thực tế khá khiêm nhường rằng bất kể niềm đam mê của bạn có kỳ quặc đến mức nào thì cũng có rất nhiều người có cùng niềm đam mê đó với bạn. “Khả năng mà các nhà khởi nghiệp nhanh chóng tìm ra và phục vụ những sở thích ngóc ngách đó – cũng như tạo ra những nền tảng giúp những nhóm này giải quyết nhu cầu của họ một cách rộng rãi – đang tuyệt hơn bao giờ hết,” Joshua Klein giải thích. “Trước đây việc khởi nghiệp từng phải cạnh tranh với ngành công nghiệp đã được thành lập trước đó – ví dụ như phụ tùng ô tô. Nhưng tôi có một người bạn đang tạo dựng toàn bộ công việc kinh doanh của mình dựa trên những người sở hữu xe Prius, đồng thời muốn điều chỉnh hệ thống điện của xe khiến chúng tiết kiệm nhiên liệu hơn nữa. Đó là một văn hóa nhóm khá nhỏ, nhưng ngày nay điều đó là quá đủ để xây dựng một doanh nghiệp.”

Trường hợp: Local Motors – Một cộng đồng DIY

John “Jay” Rogers từ nhỏ đã yêu thích xe hơi. Anh cũng thích cả xe máy. Đây là một đặc trưng của gia đình anh. Ông nội anh, Ralph Rogers, là chủ nhân cuối cùng của công ty xe huyền thoại Indian Motorcycle và là nhà phân phối đầu tiên của Cummins Engine ở bờ biển phía Đông. Khi lớn lên, Rogers luôn cho rằng anh sẽ theo đuổi nghề thiết kế ô tô, nhưng khi vào đại học, anh nhận thấy không có chỗ cho các nhà thiết kế xe hơi trong hệ thống các trường đại học truyền thống. Vì vậy anh quyết định gác lại đam mê thời thơ ấu và tốt nghiệp Đại học Princeton với bằng quan hệ quốc tế và chính sách công (cùng một chuyên ngành phụ liên quan đến nghệ thuật).

Rogers nhận công việc tại một công ty khởi nghiệp về y khoa, dành ba năm ở Trung Quốc trước khi chuyển sang nghề phân tích tài chính. Công việc đó đến cùng với một đề nghị theo học trường kinh doanh, và anh được nhận vào Stanford. Trong một bữa tiệc tối, một đồng nghiệp hỏi Rogers về điều anh thật sự muốn làm trong đời. “Tôi đã nói với anh ta là tôi muốn làm ra thứ gì đó hữu hình,” Rogers nói, “để thật sự lãnh đạo mọi người. Bạn của tôi đã hỏi rằng tôi có biết cách lãnh đạo không, tôi có kinh nghiệm lãnh đạo thực tế nào không. Khi tôi trả lời không, anh ta đã gợi ý tôi nên gia nhập quân đội.”

Đó chính xác là điều mà Rogers đã làm.

Ở tuổi 26, anh bỏ học Stanford và trở thành một người lính thủy đánh bộ, nhập ngũ vào năm 1999 và phục vụ trong quân đội sáu năm rưỡi, trong đó có một đợt hành quân đến Thái Bình Dương và một đợt đến Iraq. Năm 2004, trong đợt hành quân thứ hai, Rogers mang theo mình cuốn Winning the Oil Endgame (tạm dịch: Thắng nước cuối ván cờ dầu mỏ) của Amory Lovins, nhà môi trường học có tầm nhìn, viết về cách xã hội có thể tự tách mình khỏi sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Cuốn sách chính là một bước ngoặt. Anh đã đọc nó đúng vào khoảng thời gian mà hai người bạn thân nhất của anh hy sinh trong một cuộc chiến. Sự kết hợp đó đã khiến anh nhận ra điều anh thật sự muốn làm trong đời chính là đảm bảo không có thêm một ai phải chết vì dầu nữa. Vì 71% nhiên liệu hóa thạch được Mỹ nhập khẩu trở thành xăng dùng cho xe cá nhân và xe tải nhẹ, anh đã tìm ra con đường tốt nhất để đạt được mục tiêu của mình chính là tạo ra một loại xe hoàn toàn mới thân thiện với môi trường.

Rogers biết rằng anh cần nhiều kiến thức kinh doanh hơn những gì mình đang có để có thể hoàn thành giấc mơ này, vì vậy anh đã rời quân đội và quay trở về theo học MBA tại Harvard. Tại đây anh đã được nghe một bài thuyết trình về Threadless, công ty áo thun mã nguồn mở đã được đề cập ở các phần trước. Anh hoàn toàn kinh ngạc bởi sức mạnh của nguồn lực cộng đồng. Dĩ nhiên, việc chế tạo xe hơi thì khó hơn nhiều so với thiết kế áo thun, nhưng Rogers cũng biết rằng những nhân tài anh cần luôn sẵn có. Là một ví dụ khác về Quy luật Ngách, Rogers nhận ra rằng anh không phải là đứa trẻ duy nhất lớn lên với niềm đam mê thiết kế xe hơi và đó là một công việc rất hiếm hoi. “Chỉ có 12-20% các nhà thiết kế công nghiệp chuyên về vận tải làm việc trong lĩnh vực này,” Rogers giải thích. “Đó là chưa bao gồm tất cả những người muốn chế tạo xe hơi nhưng không trở thành những nhà thiết kế công nghiệp hoặc không thể trở thành nhà thiết kế công nghiệp. Có một nhu cầu rất lớn những người muốn chế tạo xe hơi – một niềm đam mê tuyệt vọng.”

Kết quả là sự ra đời của Local Motors, công ty xe hơi mã nguồn mở đầu tiên trên thế giới đạt đến giai đoạn sản xuất. Có thể thiết kế và chế tạo xe hơi nhanh gấp năm lần và với một số vốn ít hơn hàng trăm lần so với các công ty sản xuất truyền thống, Local Motors giống như một kỳ quan hiện đại. Họ không chỉ tìm ra cách đẩy nhanh tiến độ và phi tiền tệ hóa ngành sản xuất ô tô, mà còn làm được điều đó vào thời điểm mà tỷ lệ thất nghiệp ở Detroit – do cái chết từ từ của ngành công nghiệp ô tô ở Mỹ – vào khoảng 23%.

Hãy suy nghĩ về điều này một lát. Từ đầu cuốn sách này, chúng ta đã nói về việc làm thế nào mà các nhóm nhỏ ngày nay có thể hoàn thành được những việc mà một thời chỉ các doanh nghiệp lớn hoặc chính phủ mới có thể làm được. Vâng, nếu trừ công ty Tesla của Elon Musk, thì nước Mỹ chưa từng thấy một công ty ô tô mới nào thành công trong vòng hơn 30 năm qua. Và trong bảy năm qua, chính phủ đã chi tiêu hàng chục tỷ để cứu ba công ty sản xuất ô tô lớn nhất nước Mỹ. Nói cách khác, Local Motors không chỉ làm được những việc mà các công ty lớn và chính phủ có thể làm; họ còn đang làm những điều mà các tổ chức này không thể làm được – đó là góp phần cứu ngành công nghiệp ô tô.

Vậy họ đã làm gì? Đơn giản. Local Motors tìm ra cách tập hợp lực lượng để thiết kế và chế tạo ô tô, thông qua một cộng đồng DIY mạnh không tưởng. Ngày nay họ tổ chức các cuộc thi thiết kế trên trang web của mình, nhắm đến những thị trường khu vực rất cụ thể (xe địa hình cho sa mạc Sonoran, xe cực kỳ tiết kiệm nhiên liệu dành cho những con đường cao tốc với mật độ giao thông cao ở California). Các cuộc thi này tổng hợp những ý tưởng xe hơi từ nhiều nhà thiết kế, kỹ sư và người đam mê xe trên khắp thế giới. Sau đó cộng đồng sẽ bình chọn thiết kế xe mà họ yêu thích nhất, và Local Motors giúp biến thiết kế giành chiến thắng đó thành hiện thực.

Điều quan trọng là Local Motors khiến cho cộng đồng của họ tham gia vào tất cả các bước. Sau cuộc thi thiết kế đầu tiên đó, Local Motors tổ chức thêm những cuộc thi chế tạothiết kế lỗ thông hơi, nội thất và các tính năng khác. Họ cũng tận dụng việc sản xuất hàng loạt, cho phép cộng đồng bình chọn các phụ tùng yêu thích nhất sẵn có để lắp ráp vào xe. Ví dụ, chiếc xe đầu tiên mà Local Motors ra mắt, Rally Fighter 2009 – một chiếc xe đua địa hình sa mạc (nhưng vẫn được phép chạy trên đường phố) – được trang bị tay nắm cửa của Mazda Miata và đèn hậu của Honda Civic. Sau đó công ty cho ra đời thiết kế cuối cùng với giấy phép bản quyền miễn phí cho công chúng nên các thành viên của cộng đồng có thể tiếp tục cải thiện sản phẩm và, đối với những người có thiên hướng về kinh doanh, có thể phát triển các phụ tùng chuyên dụng để bán cho cộng đồng. Cuối cùng, để sở hữu một chiếc xe, khách hàng phải thực sự tham gia vào quá trình lắp ráp, cùng tạo ra sản phẩm cuối cùng tại cơ sở lắp ráp của Local Motors, hay còn gọi là nhà máy tí hon.

Dĩ nhiên, điều chúng ta đang nói đến ở đây chính là sự gắn kết (engagement), nhưng từ này thường hay bị hiểu lầm. “Hãy nhìn xem,” Gina Bianchini giải thích, “sự gắn kết không phải là một lượt like trên Facebook. Một lượt like chỉ là giao tiếp một chiều. Nó không đi đến đâu cả.

Bạn phải nghĩ về ý nghĩa thật sự của cộng đồng – đó là mọi người thảo luận với nhau. Gắn kết nghĩa là luôn giữ cho cuộc trò chuyện đó tiếp diễn, và duy trì nó.”

Local Motors thực hiện đúng điều đó bằng cách cung cấp một điểm đến đầy ý nghĩa cho sự sáng tạo bị kìm nén của những người đam mê xe hơi ở mỗi bước của quy trình. Họ không để cho các thành viên chỉ đứng phía sau hé nhìn việc thiết kế ô tô – mà biến họ thành những người thực hiện.

Kết quả là, họ đang giải phóng quá nhiều niềm đam mê cơ bản đến nỗi họ thậm chí không cần đến một cộng đồng to lớn để trở thành “tương lai của ngành sản xuất Hoa Kỳ”, như Chris Anderson đã viết trên tờ Wired.

Trở lại năm 2013, Rogers và CEO của General Electric là Jeff Immelt đã kết hợp để cùng tạo ra một nhà máy tí hon theo phong cách Local Motors, chuyên dùng cho việc đẩy nhanh thời gian sản xuất các thiết bị gia dụng của GE từ lúc còn là ý tưởng cho đến khi xuất hiện trên thị trường. Nhà máy đó được khai trương vào năm 2014. Vào thời điểm lễ cắt băng khánh thành, nó đã đưa hai thiết bị gia dụng của GE vào sản xuất trước đó. Trên đà thành công đó, Local Motors đang xây dựng thêm 50 nhà máy tí hon nữa để thúc đẩy sự đổi mới trong những ngành công nghiệp khác.

Có một ý niệm sai lầm cho rằng để thực sự giải quyết được một thách thức táo bạo thông qua cộng đồng DIY, thì quy mô của cộng đồng cần phải lớn tương đương với quy mô của nhiệm vụ đó. Điều đó không đúng. Trong khi cộng đồng Local Motors ngày nay có hơn 130.000 thành viên hoạt động tích cực – với khoảng 1.000.000 người theo dõi (những người chỉ quan sát chứ chưa tham gia) – thì tập thể tạo ra chiếc Rally Fighter đầu tiên chỉ là con số 500 ít ỏi. Vấn đề là: Nếu cộng đồng của bạn có thể cung cấp một bệ phóng hợp pháp cho niềm đam mê cháy bỏng của mọi người, thì bạn đang giải phóng một trong những lực lượng mạnh mẽ nhất trong lịch sử thế giới.

Trường hợp: TopCoder – Một cộng đồng công nghệ đột phá

Cộng đồng này bắt đầu vào cuối những năm 90. Khi đó, Jack Hughes đang điều hành một công ty phát triển phần mềm ở Connecticut. Trong suốt những giai đoạn trầm lắng giữa các dự án, Hughes khiến cho nhân viên của mình bận rộn bằng cách tổ chức các cuộc thi lập trình nội bộ. Một vài năm sau, sau khi Hughes bán công ty và đang tìm kiếm xem nên làm gì tiếp theo, anh nhận ra rằng những cuộc thi đó là một điều đáng để xây dựng.

“Khi đó tôi đang ngồi cùng anh trai bên một chiếc bàn picnic,” anh giải thích, “chúng tôi bàn luận về vấn đề kinh doanh cơ bản: Làm thế nào để tìm được những người có trình độ? Một lập trình viên giỏi, một người sáng tạo giỏi, rất khó tìm. Nhưng tôi đã biết rằng – vì chúng tôi từng tổ chức các cuộc thi lập trình nội bộ – những người phát triển phần mềm rất thích cạnh tranh và các cuộc thi chính là cách để xác định những nhân tài hàng đầu. Rất nhiều công việc lập trình đã trở thành công việc trên web, vì thế tôi bắt đầu tự hỏi điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta đưa những cuộc thi kia lên mạng.”

Năm 2002, Hughes đã ngừng thắc mắc điều này. Anh và anh trai đã thành lập trang web TopCoder và bắt đầu tổ chức các cuộc thi. “Ban đầu chúng tôi đặt ra một số tiền làm giải thưởng, để tạo sự hứng thú, nhưng hầu như các cuộc thi là để vinh danh.”

Niềm vinh dự, tự hào, hóa ra, chính là gia vị bí mật.

Hughes là một người hâm mộ thể thao lâu năm. Anh yêu thích cơ cấu thi đấu theo bảng mà Hiệp hội Thể thao các trường đại học toàn quốc (NCAA) sử dụng trong mùa March Madness1. Anh cũng yêu thích cách mà các nhà phân tích bóng chày dựa vào một loạt các thống kê trên diện rộng thay vì chỉ dựa vào thống kê chỉ số home run và RBI2. Vì vậy Hughes đã tạo ra một bảng xếp hạng cho TopCoder tương tự như một bảng thi đấu của NCAA. Anh cũng bắt đầu đăng lên các “thẻ điểm bóng chày” điện tử cho mỗi lập trình viên, bảng điểm hiển thị mọi chỉ số, từ số lần thi đấu mà lập trình viên đó đã tham gia cho đến điểm số cao nhất và thấp nhất của họ trong các cuộc thi đó. Hệ thống đánh giá này được thiết kế để các lập trình viên có thể nhìn vào tên và xếp hạng của các thí sinh khác tham gia cuộc thi, quyết định xem liệu họ có cơ hội thắng cuộc không, và liệu cuộc thi đó có đáng tham gia hay không. Nhưng nó nhanh chóng trở thành tâm điểm của niềm tự hào.

1. Giải vô địch bóng rổ các trường đại học của Mỹ tổ chức thường niên vào tháng Ba. (BTV)

2. Các chỉ số tính điểm trong môn bóng chày. (BTV)

“Thật sự,” Hughes giải thích, “chúng tôi đã biến việc lập trình thành một trò chơi nhiều người tham gia. Chúng tôi đăng lên một vấn đề, và ngay khi một lập trình viên tham gia, đồng hồ sẽ bắt đầu đếm ngược. Mọi người nhận được điểm số dựa vào tốc độ đưa ra giải pháp và tính chính xác của các đoạn mã mà họ viết ra. Điểm số cao ở mức nào đó chính là một huy hiệu danh dự. Mọi người không cạnh tranh vì tiền mà vì thứ hạng đó.”

Nhưng vì tiền cũng không ảnh hưởng gì. Thay vì chỉ tạo ra các cuộc thi cho cộng đồng của mình giải quyết, Hughes đã kéo các công việc kinh doanh bên ngoài vào. Bằng việc chia nhỏ các dự án, sau đó tổ chức cuộc thi dựa trên các phần nhỏ này, những chuyên gia trong cộng đồng TopCoder đưa ra giải pháp cho từng phần một. Một số người giỏi trong việc phát hiện các mã lỗi, trong khi một số người thì giỏi trong việc sửa lỗi – đại loại như vậy. Sau khi những cuộc thi riêng lẻ này đã tìm được người chiến thắng, toàn bộ dự án được tổng hợp lại và giao cho khách hàng. Đó là một mô hình sử dụng nguồn lực cộng đồng tuyệt vời.

Và nó có sức ảnh hưởng rất lớn. Ban đầu, một cộng đồng TopCoder với khoảng 25.000 người đã giải quyết được những vấn đề nghiêm trọng cho các công ty như GEICO và Best Buy, nhưng chẳng bao lâu, con số này đã phát triển thêm và cộng đồng này đã tạo ra những kết quả đáng kể hơn nữa. Ví dụ, khi Tiến sĩ Ramy Arnaout của Trung tâm Y khoa Beth Israel Deaconess ở Boston cố gắng sàng lọc thông tin về hệ thống miễn dịch thông qua lượng thông tin di truyền học khổng lồ, ông đã quyết định rằng thay vì chỉ tham khảo ý kiến của các đồng nghiệp, ông muốn cho TopCoder một cơ hội.

“Kết quả là,” Carolyn Johnson tờ Boston Globe đã viết, “một vấn đề sinh học chuyên sâu – phân tích các gen sản sinh ra protein liên quan đến khả năng nhận diện vi khuẩn của hệ thống miễn dịch – đã được giải quyết một cách nhanh chóng và hiệu quả bởi một cộng đồng gồm hơn 400.00 lập trình viên máy tính.”

Điều ngạc nhiên hơn nữa chính là cộng đồng này hoàn thành công việc chỉ với rất ít thời gian và tiền bạc. Cuộc thi kéo dài hai tuần, thu hút hơn 100 lập trình viên từ gần 70 quốc gia tham dự. 16 người trong số đó đã tạo ra những thuật toán tốt hơn, sau này được sử dụng bởi Viện Y Tế Quốc gia. Và toàn bộ chi phí của cuộc thi chỉ là 6.000 đô-la – thông tin thêm dành cho những ai muốn sử dụng TopCoder cho nhu cầu lập trình dựa vào nguồn lực cộng đồng (chứ không phải là hướng dẫn tạo dựng một cộng đồng DIY).

Nhưng nếu bạn quan tâm đến việc tạo dựng một cộng đồng phát triển theo cấp số nhân như TopCoder, thì điều quan trọng nhất cần nhớ đó là sự phát triển của họ không chỉ nhờ vào sự cạnh tranh. “Sự cạnh tranh chỉ vô tình là điều đầu tiên gắn kết cộng đồng của chúng tôi,” Hughes nói. “Nhiều khía cạnh khác của TopCoder liên quan đến sự hợp tác. Mọi người tham gia không phải vì tiền, vì các nhà tài trợ hay nhờ nó mà họ có thể có được việc làm. Họ tham gia bởi nó có tính xã hội. Chúng tôi mang đến cho cộng đồng một nơi để tụ họp bởi vì họ muốn tụ họp với nhau – đó là lý do tại sao nó hoạt động.”

Vào cuối năm 2013, Appirio, công ty tư vấn điện toán đám mây, đã mua lại TopCoder, và cộng đồng này được đặt dưới sự lãnh đạo của Narinder Singh – người đồng sáng lập Appirio. “Chúng tôi đã chứng kiến những thành công đáng kinh ngạc tạo ra từ TopCoder,” Singh giải thích, “nhưng chúng tôi cũng nhận thấy rằng nó chỉ được sử dụng bởi một lượng khách hàng tương đối ít, trong một số trường hợp giới hạn. Một công ty càng muốn nhiều sự đổi mới, họ càng cần tiếp cận nhiều hơn với công nghệ mạnh mẽ. Mục tiêu của chúng tôi trong việc mua lại TopCoder là để khiến nó trở thành công nghệ chủ đạo cho các tổ chức nhỏ, vừa và lớn, mang lại cho họ khoảnh khắc ‘trình diễn’ mà họ cần để tạo ra những năng lực đột phá, như thể TopCoder là một phần cốt lõi trong kho vũ khí công nghệ của họ vậy.”

Ai nên tạo dựng một cộng đồng DIY?

Hãy nhớ lại Quy luật Ngách. Internet đã làm giảm giá trị của cái tôi ở khía cạnh không một ai trong chúng ta là duy nhất, dù chúng ta luôn muốn tin như vậy. Và đây là tin tốt. Có nghĩa rằng nếu bạn đang đam mê một điều gì đó, thì có thể có những người khác cùng chia sẻ đam mê đó. Vì vậy lý do tốt nhất để bắt đầu một cộng đồng DIY chính là tình yêu không được đáp trả.

Nghe này, nếu bạn có thể tận dụng một cộng đồng hiện có để hoàn thành giấc mơ của mình, thì hãy sử dụng nó. Nhưng nếu bạn đam mê một thứ gì đó và không ai có thể giúp thỏa mãn mong muốn đó, thì bạn đang có lợi thế tiên phong. Đừng đánh giá thấp sức mạnh này. Khi Galaxy Zoo mới bắt đầu, họ tin chắc rằng chỉ có vài người muốn tham gia phân loại các ngân hà, nhưng chỉ trong một thời gian rất ngắn, hàng chục nghìn người đã tham gia. Tại sao? Bên trong họ có một nhu cầu sâu thẳm chưa được đáp ứng về việc tham gia vào thiên văn học, và Galaxy Zoo là cuộc chơi duy nhất họ có.

Chúng tôi đã thấy điều tương tự với Asteroid Zoo, cộng đồng đăng cai dự án Zooniverse – hợp tác giữa công ty Planetary Resources của tôi và NASA, sử dụng con người để phát hiện những tiểu hành tinh mới chưa từng được khám phá, sau đó sẽ tạo ra một tập hợp dữ liệu chính xác để đào tạo trí tuệ nhân tạo làm điều tương tự với quy mô lớn. Đây là một mong muốn cụ thể mà chúng tôi không dám chắc mọi người sẽ phản ứng ra sao. Nhưng cũng giống như Galaxy Zoo, đám đông hoàn toàn vượt ngoài sự mong đợi của chúng tôi. Trong sáu ngày đầu tiên của dự án, chúng tôi thấy hơn một triệu hình ảnh được xem xét và hơn 400.000 tiểu hành tinh được phân loại.

Có một hệ quả tất yếu ở đây: Nếu bạn không có được lợi thế người tiên phong, hãy hỏi bản thân xem bạn có thể mang đến điều bất ngờ mới mẻ và thú vị gì. Hãy nghĩ đến CrossFit. Lĩnh vực thể thao và sức khỏe đã có quá nhiều người tham gia vào thời điểm cơn sốt tập luyện này được giới thiệu, nhưng CrossFit đã tận dụng được hai thực tế: Mọi người tập chăm chỉ hơn khi họ tham gia cùng một nhóm bạn bè, và ngoài yoga ra thì không có một bộ môn thể thao nào nhắm trực tiếp đến nam giới. Vì vậy, mặc dù thiếu lợi thế người tiên phong, nhưng các yếu tố để tạo nên sự khác biệt cho CrossFit chính là mới mẻ (chưa từng có) và thú vị (bạn tập luyện tốt hơn). Điều đó là quá đủ để xây dựng nên một cộng đồng.

Cũng cần nhớ rằng mọi người tham gia các cộng đồng vì nó củng cố ý thức bản sắc của họ (xem bên dưới), nhưng họ ở lại là nhờ sự trao đổi, thảo luận. Đây cũng là lý do tại sao những cộng đồng tốt nhất buộc các thành viên của họ tương tác với nhau – họ chủ động thúc đẩy sự thảo luận. Và nếu bạn là người tổ chức một cộng đồng mới, thì việc thúc đẩy mức độ tương tác cao phải là nhiệm vụ chính yếu của bạn. Mỗi người quản lý cộng đồng trước hết là người chăm sóc các cuộc thảo luận. Khi Chris Anderson mới tạo ra cộng đồng DIY Drones, anh đã dành trung bình 3-4 giờ đồng hồ mỗi ngày để quản lý cộng đồng của mình. Nói một cách đơn giản, nếu bạn không phải là một người đặc biệt giỏi giao tiếp xã hội hoặc quá bận để dành ra lượng thời gian như vậy, thì việc tạo dựng cộng đồng có lẽ không dành cho bạn.

Tại sao không nên xây dựng một cộng đồng DIY

Rất nhiều người cố gắng xây dựng cộng đồng vì những lý do sai lầm, điều này chẳng khác gì xây nhà trên một nền móng tồi. Cho dù tay nắm cửa nhà bạn có tuyệt đẹp đến mức nào thì cuối cùng tất cả cũng sẽ sụp đổ. Điều đó cũng đúng với cộng đồng. Vì vậy ngay trước khi tìm hiểu lý do tại sao bạn nên dành thời gian để xây dựng một cộng đồng online, chúng ta hãy bắt đầu với ba nguyên nhân chính tại sao bạn không nên xây dựng một cộng đồng.

1. Lòng tham. Các cộng đồng online hướng đến một mục tiêu chuyển đổi cỡ lớn chứ không phải tiền bạc. Điều này không có nghĩa là bạn không thể kiếm tiền từ những cộng đồng này, nhưng nó sẽ không xảy ra ngay lập tức. Cộng đồng phải chính thống và minh bạch, và bạn phải chứng minh mình luôn công khai điều này trước khi bắt đầu bàn đến vấn đề tiền bạc.

2. Sự nổi tiếng. Kinh tế học danh tiếng cho chúng ta biết một trong những lý do chính khiến mọi người tham gia cộng đồng online là bởi vì họ muốn sự công nhận. Và mục tiêu của cộng đồng là mang điều đó đến cho họ, chứ không phải cho bạn.

3. Mong muốn ngắn hạn. Đối với những người mới bắt đầu, xây dựng được một cộng đồng DIY và khiến nó hoạt động không phải là việc một sớm một chiều. Hơn thế nữa, mọi người bị thu hút bởi những tầm nhìn lớn. Khi Planetary Resources thu hút đội Tiên phong (nền tảng cơ bản trong cộng đồng của chúng tôi), mọi người tham gia không phải vì hứng thú với việc giúp chúng tôi tạo một chiếc kính thiên văn mới mà với việc mở rộng biên giới vũ trụ.

Các giai đoạn xây dựng cộng đồng

Nếu bạn đã chắc chắn muốn bắt đầu một cộng đồng, có chín giai đoạn bạn sẽ phải vượt qua trong suốt hành trình.

1. Sự nhận diện – Mục tiêu chuyển đổi to lớn của bạn là gì?

2. Thiết kế cổng thông tin cộng đồng của bạn

3. Các nguồn lực xây dựng cộng đồng

4. Những ngày đầu xây dựng cộng đồng

5. Tạo nội dung cộng đồng

6. Sự gắn kết và các chiến lược gắn kết

7. Quản lý cộng đồng

8. Thúc đẩy sự tăng trưởng

9. Kiếm tiền

Sự nhận diện – Mục tiêu chuyển đổi to lớn của bạn là gì?

Mọi người tham gia cộng đồng DIY bởi vì nó củng cố ý thức bản sắc của họ. Vậy hãy bắt đầu bằng việc tìm những người phù hợp với cộng đồng của bạn. Những ai thuộc nhóm của bạn? Mục tiêu chuyển đổi lớn của bạn là gì? “Đam mê chính là sự khác biệt,” Jay Rogers của Local Motors nói. “Vậy hãy giương cao ngọn cờ và hiểu cực rõ về những điều bạn đại diện.” Hãy càng cụ thể càng tốt. Viết ra một lời tuyên bố sứ mệnh, đăng nó lên một góc dễ nhìn thấy trên trang web của bạn, sau đó trung thành với tuyên bố đó. Nói cách khác, Quy luật Ngách chỉ có tác dụng khi bạn thật sự hiểu rõ bản sắc của mình và thực sự ủng hộ nó.

Đây cũng là lý do tại sao việc kể lại câu chuyện của bạn lại quan trọng. Lời tuyên bố sứ mệnh là tốt, nhưng nếu bạn không phải là một nhân vật của công chúng, mọi người cần biết bạn là ai và tại sao bạn lại làm công việc này. Điều này có thể được truyền tải dưới dạng viết, nhưng tốt hơn vẫn là mở camera điện thoại lên và làm một đoạn video. Đừng quên làm cho niềm đam mê của bạn tỏa sáng.

Thiết kế cổng thông tin cộng đồng của bạn

Có sáu điều cơ bản liên quan đến việc thiết kế giao diện, cảm giác và sự gắn kết trong cổng thông tin cộng đồng của bạn:

1. Hãy cứ bắt đầu – thiết kế cái gì đó đáng tin cậy. Reid Hoffman người sáng lập LinkedIn đã nói: “Nếu một doanh nhân không bị bẽ mặt bởi phiên bản sản phẩm công bố lần đầu tiên, thì họ đã đưa nó ra thị trường qua muộn.” Điều tương tự cũng áp dụng cho cộng đồng. Đừng dành ra hàng năm trời để thiết kế cho đúng, và cũng đừng dốc quá nhiều tiền của. Sự đáng tin rất quan trọng. Và việc có một cá tính là quan trọng (để mọi người có thể nhanh nhóng nhận ra là họ có thuộc về nhóm của bạn hay không), nhưng cho mọi người một nơi để trò chuyện còn quan trọng hơn. Sau này, bạn luôn có cơ hội để gia cố cho cổng thông tin này tốt hơn.

2. Thanh điều hướng. Mọi người cần biết cách di chuyển như thế nào một cách dễ dàng. Họ muốn biết có những nơi nào để đi và họ sẽ tìm thấy gì ở đó. Nếu bạn không thể cho họ biết thông tin này dễ dàng và nhanh chóng, thì rất nhiều nơi khác sẽ làm điều đó. Nói cách khác, thanh điều hướng không phải là nơi cần sáng tạo. Lấy DIY Drones, một cộng đồng mạng dành cho những người đam mê UAV, làm ví dụ. Điều đầu tiên bạn thấy khi vào trang web này là một khung lớn có ghi: “Chào mừng đến với DIY Drones” và những hướng dẫn cách sử dụng trang, bao gồm một phần rất quan trọng “Tôi là người mới tham gia – tôi phải bắt đầu như thế nào?” được hiển thị nổi bật.

3. Đăng ký đơn giản. Nếu phải cần đến hơn 30 giây để trở thành một thành viên của cộng đồng, thì bạn sẽ không có nhiều thành viên đâu. Tương tự như vậy, nếu bạn muốn có nhiều thông tin hơn địa chỉ email, thì tôi ngờ rằng anh đang bí mật kiếm tiền bằng cách bán thông tin cá nhân của tôi. Điều đó làm tôi tụt hứng. Chỉ cần yêu cầu email của tôi. Hãy cho tôi biết chính xác tôi sẽ nhận được gì. Hãy hứa rằng anh sẽ không bán lại thông tin của tôi. Và cho tôi một cách dễ dàng để mời những người bạn của tôi cùng tham gia nữa.

4. Thông tin. Việc đăng tải nội dung gì lên trang của bạn là vấn đề thuộc sở thích cá nhân, nhưng cần nhớ rằng mọi người tham gia cộng đồng mạng vì bốn lý do chính: cảm giác thuộc về, một mạng lưới hỗ trợ, tầm ảnh hưởng lớn hơn, và một cách để thỏa mãn sự tò mòkhám phá những ý tưởng mới. Hầu hết mọi thứ bạn chọn đăng lên trang web nên đáp ứng được những nhu cầu này.

5. Sự công nhận. Dù bạn có tạo ra một hệ thống đánh giáxếp hạng hay mở trang blog (để mọi người có thể đăng bài), đừng quên đánh dấu các nội dung nổi bật (ví dụ, phía bên phải của DIY Drone là dành cho phần Nội dung nổi bật) – đặc biệt là, một đoạn mô tả ngắn về bài viết và, quan trọng hơn, một bức ảnh lớn của người đăng bài. Hãy nhớ, đây là nền kinh tế danh tiếng; mọi người muốn được công nhận đóng góp của họ.

6. Khả năng mở rộng. Chắc chắn rồi, bạn rất muốn một cộng đồng với lượng thành viên khổng lồ, nhưng hãy hiểu rằng các cộng đồng tốt là những nơi đầy hỗn độn. Đây là giải pháp. Bạn sẽ muốn một chút hỗn độn này bởi vì nó sẽ tạo ra nhiều ý tưởng mới và giúp đẩy nhanh tốc độ đổi mới, đồng thời nó khiến những thành viên ghét sự chỉ đạo từ trên xuống cảm thấy thoải mái hơn, nhưng bạn cũng cần phải có khả năng lèo lái (không phải kiểm soát) sự hỗn độn này. Nghĩa là bạn phải cho phép các thành viên chia ra thành những nhóm nhỏ. Đây là lý do tại sao Facebook (ví dụ vậy) không phải lúc nào cũng là nơi tốt nhất cho một cộng đồng DIY hoặc cộng đồng công nghệ đột phá.

Những ngày đầu xây dựng cộng đồng

Không còn con đường nào khác, bạn buộc phải vượt qua chướng ngại dù rằng chồng chất khó khăn. Thật sự, bạn không cần nhiều thành viên để tạo được tác động. Thực tế là, như Richard Millington, người sáng lập cộng đồng tư vấn FeverBee, viết trong blog của mình: “Cộng đồng càng lớn thì càng ít người tham gia. Điều này tạo ra sự lãng phí và khiến người quản lý cộng đồng không thể xác định và làm việc với những thành viên hàng đầu. Tốt nhất nên thu hút 100 thành viên tích cực trong một giờ mỗi ngày thay vì có 50.000 người theo dõi mà hầu như không hoạt động. Hãy giữ quy mô nhỏ và thu được tối đa giá trị từ số ít đó, chứ không phải là thu một ít giá trị từ nhiều người.”

Vậy thì bạn thật sự cần bao nhiêu thành viên? Ít hơn bạn có thể nghĩ. Đa số các chuyên gia khuyên bạn nên chọn lọc (xem bên dưới) 10-15 thành viên đầu tiên để khi những người truy cập ghé qua, luôn có điều gì đó thú vị đang diễn ra. Gina Bianchini, CEO của Mighty Bell, đã phát hiện ra rằng con số 150 thành viên thường là điểm mà cộng đồng có thể bắt đầu duy trì cuộc thảo luận.

Đây là phương pháp bắt đầu.

1. Hãy là người tiên phong. Điều này có vẻ rõ ràng, nhưng việc là người đầu tiên ở bất kỳ lĩnh vực nào cũng sẽ cho bạn một đòn bẩy đáng kể. Nếu mọi người muốn có một cuộc thảo luận và cộng đồng của bạn là nơi duy nhất có điều đó thì bạn đã thắng rồi. Nếu bạn không thể là người tiên phong ở lĩnh vực đó, thì vấn đề cần giải quyết ở đây (mục tiêu chuyển đổi cỡ lớn của bạn) nên thật sự khác biệt và được cho là có tầm nhìn xa hơn tầm nhìn của đối thủ.

2. Những thành viên đầu tiên được chọn lọc kỹ càng. Nghiên cứu chỉ ra rằng những người bạn kết nạp sớm có xu hướng trở thành những người ủng hộ hăng hái nhất của bạn. Hãy bắt đầu bằng việc tự lựa chọn ra 10-15 thành viên đầu tiên của bạn. Hãy chắc chắn rằng bạn gắn kết những người này trong quy trình xây dựng cộng đồng. Hãy xin lời khuyên từ họ. Tích hợp những góp ý của họ. Đừng tốn thời gian theo đuổi những tên tuổi lớn. Như một quy luật chung, những người này đều đang bận rộn với cộng đồng của chính họ rồi.

3. Thiết lập nghi thức cho người mới đến. Bạn muốn tạo ra một nghi thức để khiến các thành viên cảm thấy họ thuộc về cộng đồng này – nhưng họ phải tìm kiếm điều đó. Tạo ra một nghi thức và gắn nó với một cột mốc thành viên cụ thể. Sau khi một thành viên mới đăng được bài blog thứ 5 hoặc một trong những bình luận của họ thu hút được 10 lượt like trên Facebook, hãy thưởng cho thành tích tham gia đó một huy hiệu.

4. Lắng nghe. Bất kể tầm nhìn cốt lõi của bạn là gì đi nữa, bạn sẽ không thể đi đến đâu nếu không có các thành viên. Vì vậy hãy chú ý vào những điều họ nói và chuẩn bị cho việc thay đổi định hướng khi cần thiết.

Tạo dựng nội dung cộng đồng

Không có cách nào thoát khỏi sự thật là việc điều hành một cộng đồng online sẽ đưa đẩy bạn vào ngành kinh doanh nội dung. Trong khi có rất nhiều chuyên gia cảm thấy rằng có quá nhiều sự gắn kết từ người quản lý cộng đồng không phải là một điều tốt, thì việc có quá ít sự gắn kết cũng là một yếu tố làm tăng tỷ lệ các thành viên rời khỏi cộng đồng. Hầu hết các nhà sáng lập mà chúng tôi từng nói chuyện đều cho rằng họ túc trực trên mạng và chăm sóc cộng đồng của mình gần như liên tục, đặc biệt trong hơn sáu tháng đầu tiên sau khi khởi động. Nói cách khác, họ trở thành một cỗ máy sản xuất nội dung. Đây là một hệ quả không thể tránh khỏi. Hãy tiên liệu, lên kế hoạch và thực thi nó.

Sau đây là danh sách năm nhóm nội dung cơ bản được tổng kết.

1. Tương lai. Nhóm này có nhiều hình thức. Bạn có thể đưa trước thông tin về một sự kiện sắp diễn ra hay một sản phẩm sắp được ra mắt hoặc về tuần sắp đến (những gì sẽ xảy ra trên trang web trong bảy ngày tới) hoặc đưa ra những dự đoán về năm tiếp theo. Đưa trước thông tin là một cách tuyệt vời để cộng đồng cập nhật tin tức, trong khi dự đoán lại là một cách để bắt đầu cuộc tranh luận. Cả hai đều hữu ích.

2. Tin tức. Đây có thể là một tin đồn, một tin nổi bật hoặc tin về các sản phẩm mới ra đời (đánh giá sản phẩm). Tất cả đều được sử dụng phổ biến và khá hiệu quả. Vì rất nhiều trang khác cũng dùng cách thức này nên hãy tìm cách để tin tức của bạn mới mẻ hơn. Cho nó một góc nhìn mới. Không thể thiếu sự hài hước. Quan trọng hơn, hãy đảm bảo có phần tin tức về các thành viên. Cộng đồng đang làm gì? Có ai đó đang làm điều gì thú vị, thay đổi công việc hay gặp một người nổi tiếng không? Sử dụng trang của bạn như một nơi để ăn mừng thành tựu mà các thành viên đạt được chính là một cách hay để nuôi dưỡng lòng trung thành và nhiệt huyết.

3. Phỏng vấn. Phỏng vấn là một trong những công cụ mạnh mẽ nhất để tạo dựng sự gắn kết. Chọn một thành viên trong tháng và phỏng vấn anh ấycô ấy. Chọn thành viên lâu đời nhất và phỏng vấn họ. Và quan trọng không kém, hãy phỏng vấn những VIP. Một lời khuyên ngắn gọn dành cho các cuộc phỏng vấn VIP: Nếu bạn chưa có sẵn mối quan hệ với người đó, hãy nâng cấp độ từ từ. Bắt đầu bằng việc tìm những VIP ở phân khúc dưới một chút – những người này thường ít được phỏng vấn hơn các CEO và hứng thú nói chuyện với giới truyền thông hơn.

4. Lời khuyên. Không thể thiếu lời khuyên từ các nhà sáng lập, vì mọi người thích nghe những người lãnh đạo dũng cảm nói. Nhưng bạn cũng có thể lấy lời khuyên từ các thành viên và hình thành một hệ thống lời khuyên chung của cộng đồng hoặc – rất ít được sử dụng nhưng lại hữu ích – lời khuyên từ những người thuộc ngành nghề tương tự.

5. Khách mời. Cho dù chúng ta đang nói đến các bài viết thể hiện ý kiến cá nhân hay bài blog tự đăng tải từ các chuyên gia, nhưng việc cung cấp cho người ngoài một diễn đàn để giao tiếp với cộng đồng của bạn cũng có thể giúp phục vụ nhu cầu cốt lõi và mở rộng thành viên. Nhưng cũng cần lưu ý rằng mọi người thường bận rộn, và nhiều người cảm thấy không có gì đáng sợ hơn là một trang web trống – vì vậy nên cung cấp những bài viết đồng tác giả nữa.

Gắn kết và các chiến lược gắn kết

Có hai loại gắn kết quan trọng nhất. Đầu tiên là sự gắn kết cấp thấp, ví dụ như một lượt like Facebook hay một lượt re-Tweet. Lý do duy nhất mà loại gắn kết này có tác dụng là do tính bề nổi. Rất nhiều người mới tham gia muốn tìm những bằng chứng xã hội cho thấy cộng đồng mà họ tham gia là thật, và việc có 10.000 lượt like hoặc hơn trên Facebook sẽ củng cố điều đó. Như đã nói, một lượt like không phải là một sự gắn kết sâu sắc. Trái ngược với sự gắn kết hời hợt, gắn kết sâu sắc đòi hỏi việc xây dựng cầu nối thật sự giữa các thành viên trong cộng đồng. Một cầu nối thật sự nghĩa là mọi người kết nối với bạn và kết nối với nhau, theo những cách tạo ra cảm xúc thật. Đó là điều chính yếu. Mọi người gia nhập cộng đồng vì ý tưởng; họ ở lại vì cảm xúc.

Rõ ràng là có nhiều cách để tạo ra cảm xúc trong cộng đồng của bạn. Chúng tôi sẽ đưa ra một số ví dụ mạnh mẽ hơn bên dưới, nhưng điều quan trọng nhất cần nhớ là: sự gắn kết sâu sắc đòi hỏi việc thực nghiệm liên tục. Hãy nhớ mục đích của những thực nghiệm này là để mọi người thảo luận và làm việc cùng nhau. Hãy thử nhiều cách khác nhau để giúp giao tiếp dễ dàng hơn và gia tăng các cơ hội hợp tác.

Đây là năm chiến lược gắn kết hữu dụng nhất.

1. Danh tiếng. Chúng ta đã thấy hệ thống đánh giá và xếp hạng hoạt động của TopCoder hiệu quả như thế nào trong việc thúc đẩy sự gắn kết. Hãy cân nhắc rằng có hàng chục các công ty phần mềm ngày nay sẽ không tuyển thêm nhân tài mới nếu họ không có được thứ hạng trên TopCoder. Khi một chiến dịch gắn kết trở thành một nền tảng để kinh doanh, thì đó là một đòn bẩy đáng kể. Trong khi đó, một bảng xếp hạng, cho phép bạn thêm vào cộng đồng một lớp trò chơi (game-layer). Việc công khai sự có trách nhiệm với hiệu quả công việc của mọi người tạo ra động lực xã hội thú vị. Đối với những thành viên có tính cạnh tranh, các động lực này truyền cảm hứng, khiến họ làm việc chăm chỉ hơn để cải thiện vị trí của mình trên bảng thành tích. Đối với những người ít cạnh tranh hơn, bảng xếp hạng là căn cứ để họ xác định lĩnh vực chuyên môn của các thành viên trong cộng đồng. Hãy nhớ rằng phức tạp không phải lúc nào cũng cần thiết. Chỉ đơn giản là nhấn mạnh những đóng góp, thành tựu của các thành viên cũng đủ để tăng cường danh tiếng cho họ.

2. Gặp gỡ. Mục đích là tạo ra những cảm xúc thật, và không gì hiệu quả hơn là những con người thật có mặt trong cùng một căn phòng. Tốt hơn nữa, nếu bạn có cách nào đó để các thành viên tự tổ chức các cuộc gặp gỡ – giống như những Vòng tròn Lean In của Sheryl Sandberg – bạn sẽ có được những lợi ích của sự gắn kết sâu sắc với ít nỗ lực hơn. Dĩ nhiên, nếu bạn không thể tập hợp mọi người gặp gỡ trực tiếp, hãy tổ chức online, đừng ngại tổ chức một buổi thảo luận có định hướng. Mọi người đều bận rộn, vì thế, hãy đưa ra những giới hạn và tâm điểm của buổi thảo luận. Đó là một cách tuyệt vời để các thành viên thấy thời gian của họ được tôn trọng.

3. Thách thức. Cho dù nó là một giải thưởng khích lệ (xem chương tiếp theo), một dự án nhóm hay một cuộc tranh luận được tổ chức tốt, thách thức cộng đồng có thể là một cách để nuôi dưỡng sự gắn kết. Và có những thách thức bên trong những thách thức. Hãy đặt ra thời hạn để mọi thứ thêm phần thú vị. Đưa thêm các quy tắc đòi hỏi sự hợp tác – ví dụ, một dự án phải được xem qua bởi một số lượng cụ thể các thành viên trong cộng đồng trước khi được chấp nhận như một bài dự thi.

Quan trọng không kém, những thách thức là cần thiết vì chúng sẽ giúp bạn giữ “nhóm lợi ích” ở mức tối thiểu. “Mục tiêu của mọi cộng đồng là tạo ra cảm giác thuộc về, Jono Bacon, Giám đốc cấp cao của cộng đồng XPRIZE nói. Nhưng có một mặt trái: ngược lại với sự thuộc về là ‘nhóm lợi ích’. Rất nhiều cộng đồng phải đấu tranh với nhóm lợi ích, và nó có thể khiến họ trở nên già cỗi khi những thành viên nhóm lợi ích làm giảm tốc độ đổi mới. Tất cả các cộng đồng đều có rủi ro bị già cỗi khi họ không thách thức chính mình.”

4. Hình ảnh trực quan. Dù là những video hướng dẫn do người sáng lập cộng đồng tạo ra, những bức ảnh do các thành viên đóng góp hay một bài trình chiếu đơn giản, việc phớt lờ đi sự thật rằng trang web là một môi trường trực quan chỉ có hại cho bạn thôi. Mọi người mong đợi một mức độ bắt mắt nhất định trên mạng ngày nay. Và sự bắt mắt này rất dễ có nhờ vào nguồn lực cộng đồng và cũng dễ chia sẻ.

5. Hãy là một người kết nối. Là người tổ chức cộng đồng, bạn có quyền truy cập các thông tin về sở thích, hoạt động và nền tảng kiến thức của các thành viên. Một trong những cách tốt nhất để gắn kết họ vào mục tiêu tạo ra giá trị to lớn, đặc biệt vào những ngày đầu tiên thành lập cộng đồng, chính là giới thiệu những thành viên có cùng chí hướng với nhau. Hãy giới thiệu, gợi ý gặp gỡ và cho họ một chủ đề hoặc một lịch trình để thúc đẩy cuộc thảo luận. Sau đó hãy xem hiệu ứng dần lan rộng.

Quản lý cộng đồng của bạn

Cộng đồng là nơi đầy hỗn độn. Nhưng bạn phải lèo lái con thuyền bất chấp cơn bão có dữ dội thế nào. Có vô số những lời khuyên khôn ngoan về việc lèo lái này, nhưng đây là năm bài học về quản trị cộng đồng quan trọng nhất.

1. Những nhà độc tài tử tế. Những người chúng tôi từng trò chuyện đều nói: Các cộng đồng tốt nhất được điều hành bởi những gã bạo chúa nhân từ. Như người sáng lập Local Motors Jay Rogers giải thích: “Có những thời điểm nhất định bạn cần phải là một nhà độc tài tử tế. Đối với chúng tôi, chúng tôi biết mình sẽ sản xuất xe hơi nhưng phải quyết định sản xuất chiếc nào. Chúng tôi có thể để cộng đồng quyết định, nhưng mọi việc không hẳn rõ ràng như vậy. Chúng tôi lo rằng mọi người sẽ chọn một thiết kế vì những lý do về trí tuệ hoặc học thuật, nhưng sự lựa chọn đó lại không phù hợp với mô hình kinh doanh của chúng tôi. Và chúng tôi cần phải làm ra thứ gì đó có thể bán được. Vì vậy chúng tôi quyết định thiết lập các thông số và để cộng đồng đưa ra gợi ý. Chúng tôi vẫn bảo toàn quyền đưa ra quyết định cuối cùng và minh bạch điều đó. Chúng tôi là những nhà độc tài tử tế, nhưng rốt cuộc, vẫn phải là những nhà độc tài.”

2. Hãy bình tĩnh. Hãy cứ để bọn trẻ chơi đùa. Đôi khi sẽ có ồn ào đúng không? Chắc rồi. Nhưng một tranh chấp nhỏ là điều tốt. Và việc không can thiệp vào chúng cũng vậy. Khi viết cho tờ Mashable, nhà bình luận công nghệ Jolie O’Dell đã giải thích: “Thường thì, chúng ta quá nhanh nhảu can thiệp, trong khi lẽ ra cuộc thảo luận chúng ta khởi tạo cần được hâm nóng trong vài giờ mà không cần có sự can thiệp. Mọi người cần xuất phát từ đề tài, sự chơi khăm phải bị dập tắt bởi nhóm người dùng quyền lực (power user), những cuộc nói chuyện bên lề cần được diễn ra, thường không phải là những bình luận trực tiếp bên trong cộng đồng. Không ai thích ý tưởng của họ lúc nào cũng bị kiểm soát.”

3. Không xin xỏ. Hãy ngưng cố gắng giới thiệu sản phẩm đến cộng đồng của bạn. Bạn ở đó để hỗ trợ họ chứ không phải để bán cho họ. Thị trường sẽ tự nhiên phát triển, từ các cuộc trò chuyện, chứ không phải ngược lại.

4. Việc giữ người là quan trọng. Quá nhiều lãnh đạo cộng đồng dành toàn bộ thời gian của họ để theo đuổi các thành viên mới. Đừng. Trong cộng đồng DIY, quy mô càng lớn không đồng nghĩa với hiệu quả càng cao. Thêm nữa, nếu bạn liên tục cố gắng gia tăng thành viên, bạn sẽ bỏ qua những thành viên bạn đang có – và đó là lý do khiến bạn dễ đánh mất họ. Giữ chân những thành viên bạn có, làm cho họ gắn kết một cách vui vẻ. Điều đó quan trọng hơn nhiều.

5. Giao việc. Phân chia quyền quản lý chính là điều then chốt. Hãy để những lãnh đạo cộng đồng tự xuất hiện, và đảm bảo lan tỏa sức mạnh đó ra xung quanh. Tìm ra người đăng bài blog tốt nhất và để anh ấycô ấy phụ trách phần bình luận. Tìm một người dùng quyền lực thân thiện và giao cho họ nhiệm vụ chào đón thành viên mới. Phân chia nhiệm vụ tổ chức cuộc thi, các dự án nghiên cứu và tất cả những thứ khác. Bạn là nhà độc tài tử tế, vì vậy hãy thiết lập những hướng dẫn và trách nhiệm rõ ràng, tổ chức đào tạo khi cần thiết và có các phần thưởng cho tất cả sự tham gia này.

Thúc đẩy sự phát triển

Hãy nhớ rằng, không cần phải đạt quy mô khổng lồ thì cộng đồng của bạn mới hoạt động hiệu quả. Nếu bạn muốn phát triển, tốt nhất hãy bắt đầu với những điều cơ bản. “Mọi người thích nói chuyện với nhau,” tác giả Seth Godin (chính ông cũng có một cộng đồng rất lớn) từng nói. “Chúng ta đã tiến hóa để làm điều đó. Vì vậy một trong những cách mạnh mẽ và có lực bẩy lớn để phát triển một bộ tộc là kết nối mọi người với nhau. Nhưng, nếu chỉ có điều đó, thì bạn không có gì khác hơn ngoài một quán cà phê. Trên hết, cần có một thông điệp từ bạn, người lãnh đạo, về cái đích bạn muốn đến, về sự thay đổi bạn muốn làm cho thế giới này. Bạn cần một sứ mệnh, một phong trào, một nơi mà mọi người muốn đến.” Nói cách khác, bạn sẽ không thể phát triển nếu không có một mục tiêu chuyển đổi lớn được xác định rõ ràng và một nơi cho mọi người cùng hợp sức với nhau để cố gắng đạt được mục tiêu đó.

Dựa trên những điều cơ bản kể trên, sau đây là bảy chiến lược hiệu quả giúp bạn mở rộng cộng đồng.

1. Tuyên truyền. Lời truyền miệng vẫn là cách hiệu quả nhất để phát triển cộng đồng. Hãy để các thành viên nói về những nỗ lực của bạn. Để tạo ra được sự hứng thú giai đoạn đầu cho Local Motors, các thành viên thường xuyên ghé thăm trang của các nhà thiết kế xe hơi. Jay Rogers giải thích: Chúng tôi chỉ đơn giản nói: ‘Chúng tôi sẽ chế tạo chiếc xe hơi mà các bạn thiết kế. Bạn nghĩ sao?’ Điều quan trọng là giương cờ, nói cho mọi người biết bạn đang làm gì.”

2. Hòa hảo với những người khác. Hợp tác với những tổ chức lân cận. Hãy làm điều này ngoài thế giới thực và cả trong thế giới mạng. Một trong những nguyên nhân giúp TopCoder bùng nổ về thành viên là do họ đã hợp tác với Sun Microsystems – Sun vừa mang lại thêm thành viên vừa xác nhận rằng cộng đồng này đang làm điều gì đó đặc biệt.

3. Cạnh tranh. Ai cũng thích cạnh tranh. Bảng xếp hạng, hệ thống đánh giá, các giải thưởng khích lệ, hay bất cứ thứ gì – cho mọi người một phương thức để thi đấu với nhau và họ sẽ xuất hiện.

4. Chọn một cuộc chiến. Một trong những cách tốt nhất để gia tăng sức mạnh của cộng đồng là tham gia cuộc chiến chống lại một đối thủ thông thường. Hãy tìm một kẻ địch và chọn lấy một chiến tuyến.

5. Marketing tin đồn. Các cuộc trình diễn công nghệsản phẩmý tưởng mới làm sản sinh các tin đồn và thu hút người theo dõi. Ví dụ Better Blocks, tạo ra các buổi tập hợp công chúng làm những việc giúp cải thiện cộng đồng. Họ kết hợp mọi người lại để kẻ làn đi xe đạp trên đường, trồng cây ở khu vực công cộng, mở các quán cà phê ngoài trời và các cửa hàng di động – tất cả đều không có sự chấp thuận của chính phủ. Những hoạt động này không chỉ giúp họ xây dựng cộng đồng, đưa ra quan điểm của họ dựa vào nguồn lực cộng đồng, mà những cải tiến đô thị tạm thời này còn thường dẫn đến những sự thay đổi trong lập pháp và đổi mới đô thị dài hạn.

6. Tổ chức sự kiện. Điều này đã được nhắc đến phía trên, nhưng vẫn đáng để nhắc lại: không điều gì có thể mang mọi người đến với nhau hiệu quả như lý do thật sự khiến họ tìm đến nhau.

7. Tối ưu hóa công nghệ. Nếu bạn muốn có một cộng đồng mạng lớn hơn, đừng quên sự thật đã được kiểm chứng: các chiến thuật tối ưu hóa công cụ tìm kiếm, quảng cáo từ khóa (Adwords), quảng cáo trên Facebook,…

Kiếm tiền

Rốt cuộc thì bạn vẫn là một doanh nhân, và việc kiếm tiền – ở khía cạnh nào đó – là quan trọng đối với bạn. Kiếm tiền từ cộng đồng của bạn có thể mang tính nghệ thuật hơn là khoa học, nhưng có một số những quy tắc ngắn gọn và cốt lõi cần ghi nhớ.

1. Tính minh bạch và xác thực. Cộng đồng DIY được xây dựng dựa trên sự cởi mở, vì vậy nếu bạn có kế hoạch kiếm tiền từ cộng đồng của mình, đừng che giấu sự thật này. Hãy đưa nó vào sứ mệnh. Đăng nó lên trang web. Mọi người chúng tôi đã phỏng vấn đều đồng ý rằng sự thẳng thắn về vấn đề tiền bạc sẽ mang lại ít rắc rối hơn về sau. Hơn nữa, có khả năng cộng đồng của bạn cũng đang tìm cách để kiếm tiền từ đam mê của họ, vậy hãy gia tăng sự gắn kết bằng cách đưa việc kiếm tiền vào một chủ đề thảo luận.

2. Bán những gì cộng đồng tạo ra. Cách dễ nhất để kiếm tiền mà không làm mất đi thành viên đó là hãy giúp họ cùng kiếm tiền. Đây là chiến lược đã hiệu quả đối với Local Motors, TopCoder và nhiều cộng đồng khác. Và nếu cộng đồng của bạn không tạo ra sản phẩm, thì họ cũng đang nâng cao chuyên môn. Bạn cũng có thể bán điều này thông qua những hướng dẫn, tóm lược, ebook, bài giảng, podcast,…

3. Phục vụ cốt lõi. Hãy đưa cho mọi người thứ họ muốn. Bán những sản phẩm gốc và làm điều đó sau khi bạn đã có được danh tiếng. Chris Anderson đã đợi chờ hàng năm trước khi cố gắng kiếm tiền từ DIY Drones, và anh làm điều đó xuất phát từ đề nghị sản xuất thứ mà cộng đồng của anh đã thiết kế nhưng (trong một số trường hợp) cộng đồng không có thời gian hay nguồn lực để thật sự sản xuất như lắp ráp những chiếc máy bay điều khiển từ xa.

4. Tất cả những điều căn bản. Dĩ nhiên bạn có thể bán quảng cáo cho người ngoài và chương trình thành viên cao cấp cho người trong cộng đồng – đây là những hướng tiếp cận tiêu biểu – nhưng một lần nữa hãy nhớ phục vụ giá trị cốt lõi. Hãy đảm bảo rằng những người đăng quảng cáo đang bán những thứ mà cộng đồng của bạn thật sự muốn.

Tương tự, bán chương trình thành viên cấp cao có thể hiệu quả, nhưng hãy đảm bảo rằng nó mang lại những đặc quyền thực sự và những đặc quyền đó không làm giảm đi giá trị của cộng đồng bạn xây dựng. Cho những thành viên có đóng phí quyền truy cập vào bảng thông báo việc làm cũng mang lại hiệu quả cao. Những thành viên có đóng phí cũng có thể tham gia các sự kiện, nhưng bạn cần nhớ rằng nếu hội đồng thảo luận cuối cùng lại bị chi phối bởi những người trong nội bộ – bạn phải có mặt để hiểu được điều đó – thì những người không tham gia sự kiện sẽ không ở lại cộng đồng lâu dài.

✦ ✦ ✦

Lời kết

Tôi muốn kết thúc chương này bằng việc đề cập đến hai công cụ cộng đồng đột phá. Chúng chính là những cơ chế chuyển đổi một đám đông thành một cộng đồng. Đầu tiên là huy động vốn cộng đồng. Khi một chiến dịch gây quỹ được hoàn tất thành công, tất cả những người đã tài trợ trở thành thành viên trong cộng đồng của bạn. Lúc kết thúc chiến dịch ARKYD, chúng tôi đã có thêm 17.000 thành viên mới để hợp tác thực hiện mục tiêu chuyển đổi lớn của chúng tôi. Công cụ thứ hai chúng ta sẽ đề cập tiếp theo đây. Nó là chủ đề của chương cuối cùng, một mô hình tăng tốc khởi nghiệp tiên phong đáng kinh ngạc, một chiến lược xây dựng cộng đồng khởi đầu sự nghiệp của tôi: những giải thưởng khích lệ.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.