Sinh ra trên đường siêu tín nhiệm
“Tôi mới xem tin tức ngày hôm nay và thấy một điều rấtttt… tuyệt vời,” Jon Stewart, người dẫn chương trình Daily Show của Comedy Central nói. Đó là ngày 24 tháng Tư năm 2012, và Stewart thì đang khá hào hứng. Với đôi lông mày hình mũi tên, chiếc mũi nở rộng, anh ấy như thể sắp nổ tung. Một bộ phim thời sự bắt đầu. Chúng tôi thấy một người điều phối chương trình trong bộ đồ vest, khoanh tay, nói một cách điềm tĩnh: “Điều này có vẻ giống khoa học viễn tưởng,” anh ta nói, “nhưng hôm nay một nhóm các nhà vũ trụ tiên phong đã thông báo kế hoạch khai thác các tiểu hành tinh để tìm những khoáng sản quý.” Quay trở lại với Stewart, anh vẫn đang trong trạng thái phấn khích và nói lớn: “Các nhà vũ trụ tiên phong sẽ khai thác các tiểu hành tinh để tìm khoáng sản quý! Bùm! Bùm! Vâng! Bạn có biết là hiếm hoi thế nào khi những tin tức giống như những gì bạn từng nghĩ sẽ diễn ra vào năm 2012 không?”
Biểu đồ đường siêu tín nhiệm

Biểu đồ đường siêu tín nhiệm. (1) Khởi đầu không được tín nhiệm; (2a) Khởi đầu được tín nhiệm, kết quả không được tín nhiệm; (2b) Khởi đầu được tín nhiệm, kết quả tạo được sự siêu tín nhiệm; và (3) Khởi đầu ở mức siêu tín nhiệm.
Nguồn: Peter H. Diamandis
Điều khiến Stewart phấn khích chính là Công ty Planetary Resources, công ty khai thác tiểu hành tinh mà tôi đồng sáng lập với Eric Anderson vào năm 2009 và công bố vào năm 2012. Rõ ràng khai thác tiểu hành tinh là một ý nghĩ khoa học viễn tưởng điên rồ, táo bạo trên mọi cấp độ. Để bắt đầu loại hình công ty này, với không chút hy vọng thực tế nào về sự thành công, và tuyên bố với công chúng theo một cách hợp lý (điều này cũng khó khăn không kém) đòi hỏi một phương thức tiếp cận khác. Qua nhiều năm, tôi đã phát triển ra một loạt các chiến lược để giải quyết những loại thách thức này, không có gì quan trọng hơn việc đưa ra một dự án nằm trên đường siêu tín nhiệm.
Như sẽ được nói rõ hơn sau đây, việc vượt lên trên đường siêu tín nhiệm đòi hỏi một niềm đam mê thật sự. Đam mê của tôi trỗi dậy vào năm 1969. Khi chiếc Apollo 11 đáp xuống Mặt trăng, tôi mới chỉ 8 tuổi, và tôi đã quyết định ngay lúc đó rằng tiến vào vũ trụ là điều tôi muốn làm trong cuộc đời mình. Bước sang những năm đầu của tuổi hai mươi cũng chính là thời điểm tôi nhận ra rằng NASA sẽ không bao giờ đưa tôi đến đó được. Bị hạn chế bởi khoản chi tiêu của chính phủ và nỗi sợ thất bại, cơ quan không gian vũ trụ đã trở thành một chương trình phục vụ công việc quân sự, và gần như sẽ không quay trở lại Mặt trăng hay tiến tới sao Hỏa. Tôi đã nhận ra rằng nếu chúng ta muốn làm điều gì đó táo bạo, thì điều đó phải không liên quan đến sự trợ giúp của chính phủ.
Vì vậy, tôi đã cống hiến 30 năm tiếp theo để gây dựng nên những công ty tư nhân mà tôi nghĩ sẽ có thể mở rộng biên giới không gian vũ trụ. Ngoài công việc ở Đại học Vũ trụ Quốc tế (International Space University), đây là ba nỗ lực của tôi nhằm bắt tay tạo dựng nền kinh tế du lịch vũ trụ: X PRIZE, Zero-G và Space Adventures.
Nhờ vào việc thành lập Space Adventures mà tôi đã làm việc với Eric Anderson, đối tác tương lai của tôi tại Planetary Resources. Vào năm 1995, Anderson, vừa tốt nghiệp ngành Không gian vũ trụ của Đại học Virginia, gia nhập công ty tôi với vị trí thực tập sinh để giúp phát triển một công ty tận dụng khối tài sản khổng lồ từ chương trình không gian vũ trụ của Xô Viết hùng mạnh một thời, giờ đây đang rất cần tiền nên sẵn sàng đưa bất kỳ ai có đủ tiền lên vũ trụ. Trong vòng một năm, từ một thực tập sinh, Anderson trở thành Phó Chủ tịch rồi Chủ tịch của Space Advantures (sau này là CEO). Trong 15 năm kế tiếp, ông mang về cho công ty hơn 600 triệu đô-la doanh thu – và nếu bạn từng cố gắng bán một suất đi vào quỹ đạo với giá 50 triệu đô-la hay một chuyến đi vòng quanh Mặt trăng với giá 150 triệu đô-la, bạn sẽ phải kính nể thành tích này.
Những người không đủ kiên nhẫn để theo đuổi giấc mơ này sẽ chọn một hướng tiếp cận khác. Ngày 4 tháng Mười năm 2004, khi huyền thoại ngành hàng không Burt Rutan giành giải thưởng Ansari X PRIZE trị giá 10 triệu đô-la với SpaceShipOne, Ngài Richard Branson đã ngay lập tức cấp phép cho công nghệ giành chiến thắng này, cam kết đầu tư 25 triệu đô-la để phát triển SpaceShipTwo cho Virgin Galactic – phiên bản thương mại tiếp nối của SpaceShipOne. Tiếp theo đó, nhà sáng lập Amazon, Jeff Bezos, đầu tư hơn 100 triệu đô-la để bí mật cho ra đời công ty xe Blue Origin. Có lẽ ấn tượng nhất chính là nhà đồng sáng lập Paypal, sau đó trở thành người phá vỡ ngành hàng không vũ trụ – Elon Musk. Anh đã thành công ngoài sức tưởng tượng với tên lửa Falcon 9 và tàu vũ trụ chở hàng Dragon, từ đó anh được xếp vào danh mục “vị thánh vũ trụ”, và mang lại cho anh hợp đồng hàng tỷ đô với NASA để vận chuyển hàng hóa lên Trạm Vũ trụ Quốc tế.
Tất cả đều là những thành công tuyệt vời, nhưng vào mùa hè năm 2009, khi tôi cùng Eric tham dự chuyến tham quan hằng năm “What’s Next?”, chúng tôi nhận thấy tương lai của ngành không gian vũ trụ ảm đạm hơn bao giờ hết. Mặc cho những chiến thắng tuyệt vời này, mọi thứ vẫn di chuyển quá chậm chạp. Để thật sự mở rộng biên giới vũ trụ, chúng tôi cần nhiều hơn việc đưa khoảng chục người vào quỹ đạo – chúng tôi cần hàng trăm nghìn người. Chúng tôi phải có lợi thế hơn về quy mô.
Rõ ràng, nếu muốn mở rộng phạm vi khám phá vũ trụ, chúng tôi phải khai thác động cơ kinh tế tương tự, thứ đã giúp mở rộng các biên giới trước đây: tìm kiếm nguồn tài nguyên. “Cho dù là người Trung Quốc tiên phong trên con đường tơ lụa, những nhà thám hiểm châu Âu đầu tiên tìm kiếm vàng và các loại gia vị ở phía bên kia đại dương hay những người Mỹ tìm kiếm gỗ và đất ở miền Tây,” Anderson nói, “việc tìm kiếm những nguồn tài nguyên mới luôn là nguyên nhân chính để nỗ lực vượt qua khó khăn và nguy hiểm.” Đây là lúc mà Eric và tôi bắt đầu có cuộc nói chuyện nghiêm túc về việc khai khoáng tiểu hành tinh.
Chúng tôi không phải là những người đầu tiên từng thảo luận về điều này. Ý tưởng về việc khai thác kim loại và quặng quý hiếm ở các hành tinh khác và đưa về Trái đất đã có từ năm 1895, khi Konsstantin E. Tsiolkovsky, cha đẻ của ngành không gian vũ trụ Nga, lần đầu tiên đưa ra đề xuất này. Giữa thế kỷ XIX và thế kỷ XXI, khai thác tiểu hành tinh là chủ đề chính của khoa học viễn tưởng, nhưng nó bắt đầu trở thành khoa học hiện thực vào những năm 1990, khi bộ ba phái đoàn không gian (NEAR Shoemaker và Stardust của NASA, cùng Hayabusa của Cơ quan thám hiểm Hàng không vũ trụ Nhật Bản) chạm đến được các tiểu hành tinh (và hai trong số họ đã lấy và mang được những vật mẫu nhỏ trở về Trái đất). Nhưng khoảng cách giữa những sứ mệnh khoa học đó và những nỗ lực trên quy mô toàn ngành mà Eric và tôi đang mong ước thật sự quá lớn – và đó thực sự là vấn đề.
Để đạt được mục tiêu táo bạo này, chúng tôi sẽ cần sự giúp đỡ, rất nhiều sự giúp đỡ. Và vì vậy, thách thức đầu tiên của chúng tôi là – thuyết phục mọi người rằng giấc mơ của chúng tôi có thể thực hiện được. Nghĩa là chúng tôi phải tạo ra giấc mơ nằm bên trên đường siêu tín nhiệm.
Để tôi giải thích: Trong tâm trí mỗi chúng ta có một đường ranh giới của sự tín nhiệm. Khi lần đầu nghe về ý tưởng, bạn sẽ định vị nó ở trên hoặc dưới đường này. Nếu bạn đặt nó ở phía dưới, nghĩa là bạn bác bỏ nó ngay lập tức, thường là vì quá nực cười. Nếu bạn đặt nó ở phía trên, tức là bạn sẵn lòng cho nó cơ hội hoài nghi, theo dõi qua thời gian và tiếp tục đưa ra phán xét. Nhưng chúng ta cũng có một đường siêu tín nhiệm. Khi một ý tưởng mới được đưa ra nằm trên đường này, bạn sẽ chấp nhận nó ngay lập tức và nói: “Ồ, thật phi thường! Tôi có thể tham gia bằng cách nào?” Ý tưởng quá thuyết phục đến nỗi trí óc bạn chấp nhận nó như một sự thật và sự tập trung của bạn dịch chuyển từ sự khả thi đến việc thực hiện.
Khi Planetary Resources được giới thiệu ra thế giới, nếu không nằm trên đường ranh giới đó thì nó chắc chắn đã bị bác bỏ rồi. Chúng tôi cần tập hợp một nhóm có sự tin tưởng để thực hiện tầm nhìn này. Chris Lewicki – người điều hành ba phái đoàn sao Hỏa khác nhau trị giá hàng tỷ đô tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy phản lực (JPL) nổi tiếng của NASA – chính là người đầu tiên chúng tôi tìm đến. Khi có ông ấy làm Chủ tịch và Giám đốc Kỹ thuật, chúng tôi tiếp tục tuyển dụng thêm nhiều kỹ sư hàng đầu để xây dựng, thiết kế và vận hành chiếc Curiosity thăm dò sao Hỏa (chúng tôi biết mình đang đi đúng hướng khi Eric nhận được một cuộc gọi từ giám đốc của JPL đề nghị chúng tôi ngừng tuyển dụng những người giỏi nhất của ông).
Nếu dừng lại ở đó, có lẽ chúng tôi cũng đã tạo được một làn sóng tín nhiệm. Chắc chắn là chúng tôi có thể tin tưởng được. Cả Eric và tôi đều là những thành viên đáng kính của cộng đồng hàng không vũ trụ. Nhóm của chúng tôi hội tụ những người giỏi nhất và sáng giá nhất. Nhưng vì chúng tôi đề xuất làm một việc táo bạo như khai khoáng tiểu hành tinh, nên tín nhiệm thôi thì chưa đủ.
Vì lý do này, chúng tôi đã giữ bí mật thông tin công ty trong gần ba năm, dành khoảng thời gian đó để đưa chúng tôi đến ranh giới của sự siêu tín nhiệm. Để làm điều đó, chúng tôi đã kêu gọi hàng loạt những nhà đầu tư tỷ phú góp tiền và danh tiếng của họ cho dự án. Những người này bao gồm Larry Page, Eric Schmidt, Ram Shriram (CEO, Chủ tịch và nhà đầu tư đầu tiên của Google), Ross Perot, Jr., Charles Simonyi (Kiến trúc sư trưởng của Microsoft) và Richard Branson. Thu hút được những tên tuổi lớn như vậy đã cho chúng tôi một vài lợi thế. Đầu tiên, thông qua được sự kiểm duyệt cẩn thận của họ nghĩa là chúng tôi đã có lợi thế trong suy nghĩ của họ. Được những người thông minh nhất hành tinh tin vào tầm nhìn của mình, bạn có thể biến than thành kim cương lấp lánh. Và điều quan trọng hơn là, khi chúng tôi cho ra mắt sự kiện này, những tên tuổi đó sẽ giúp thu hút đám đông. Khó mà tranh luận lại với sự kết hợp giữa các kỹ sư hàng không vũ trụ hàng đầu thế giới và những doanh nhân đáng kính nhất, nên trong mắt công chúng, vị trí của chúng tôi đã nằm trên đường siêu tín nhiệm.
Trường Đại học Hàng không Vũ trụ Quốc tế
Dĩ nhiên, ngay lúc này, có thể bạn đang nghĩ rằng lời khuyên về sự siêu tín nhiệm này là chưa phù hợp cho các doanh nhân không có những tỷ phú đỡ đầu. Đúng là khi Eric và tôi bắt đầu nhiệm vụ kêu gọi nhà đầu tư, chúng tôi đã có sẵn các mối quan hệ để kết nối được với các nhà đầu tư như Branson và Page. Đây không phải là điểm chung cho tất cả mọi người. Nhưng thiếu điều này không có nghĩa là không có tất cả. Thực tế là, toàn bộ suy nghĩ của tôi về đường siêu tín nhiệm có từ khi sự tín nhiệm của tôi có rất thấp, khi tôi còn là một sinh viên – thời tiền Internet, tiền Google, tiền Facebook – rất ít mối quan hệ ngoài bạn bè và gia đình.
Câu chuyện bắt đầu vào năm 1980, tôi đang học năm thứ hai tại trường MIT, lúc đó tôi thành lập Hội Sinh viên khám phá và phát triển hàng không vũ trụ (SEDS). SEDS hình thành từ niềm đam mê mở rộng biên giới vũ trụ và từ sự thất vọng của tôi – như đã đề cập – với NASA. Cùng với những nhà lãnh đạo đời đầu của SEDS và những người bạn “học viên sĩ quan hàng không vũ trụ” – Bob Richards và Todd Hawley, chúng tôi cùng nhau hình thành một tổ chức gồm 30 nhóm, thuộc các trường đại học trên khắp thế giới, những người cam kết đẩy mạnh phong trào sinh viên tham gia vào hàng không vũ trụ. Năm 1982, nhờ có SEDS, ba chúng tôi được mời đến Vienna, Áo, để trình bày tại Ủy ban Liên Hợp Quốc về Công dụng hòa bình của hàng không vũ trụ ngoài Trái đất. Tại đó chúng tôi đã gặp và kết bạn với Arthur C. Clarke – tác giả của cuốn 2001: A Space Odyssey, người phát minh ra vệ tinh địa tĩnh (geostationary satellite).
“Chú Arthur,” như cách chúng tôi gọi ông, chia sẻ những câu chuyện về sự thân thiết giữa các nhà phát minh, kỹ sư vũ trụ và các nhà ý tưởng của những năm 1940, 1950. Sức mạnh gắn kết của tình bạn, tri thức và tầm nhìn đó đã cho ra đời chương trình Apollo. Ý tưởng về một mạng lưới chặt chẽ đã đưa chúng tôi đến với ước mơ thành lập một trường Đại học Hàng không Vũ trụ Quốc tế, còn gọi là ISU (International Space University), một nơi để những sinh viên hàng không vũ trụ mơ về ngày mai. Thậm chí còn táo bạo hơn thế, chúng tôi đã tưởng tượng về những khuôn viên trường trên quỹ đạo, một trường đại học bên ngoài thế giới, nơi mà các sinh viên có thể sống, học tập và nghiên cứu.
Dĩ nhiên, để một học viện như vậy có thể tồn tại, chúng tôi phải tin rằng nó khả thi và đáng giá. Nhưng chỉ là những sinh viên vừa ra trường nên chúng tôi chưa đủ độ tín nhiệm. Chúng tôi cần phải trở nên thật sự đáng tin cậy. Chúng tôi đã làm thế nào? Đây chính là cẩm nang của chúng tôi, từng bước một.
Bước 1: Tầm quan trọng của sự quen thuộc. Chúng tôi bắt đầu kêu gọi sự giúp đỡ của những người từng chứng kiến thành công của chúng tôi với SEDS trong vòng năm năm qua. Điều này nghe có vẻ hiển nhiên, nhưng sau hàng trăm cuộc gặp với các doanh nhân qua nhiều năm, tôi phát hiện ra rằng nhiều người trong số họ đã quên đi một sự thật hiển nhiên là: Những người tốt nhất để giúp bạn ở dự án kế tiếp chính là những người đã giúp đỡ hoặc chứng kiến bạn thành công ở dự án trước.
Trong cuộc chơi khởi nghiệp, đặc biệt là ở giai đoạn đầu của sự nghiệp, những người hỗ trợ bạn thường là gia đình và bạn thân, những người đã biết và tin tưởng bạn. Khi bạn đã bước ra ngoài vòng tròn của các mối quan hệ đó – hoặc nếu trong trường hợp bạn không có vòng tròn đó – những người có nhiều khả năng đầu tư cho thành công của bạn chính là người đã từng chứng kiến bạn thành công. Vì vậy, nếu bạn thiếu thành tích trong quá khứ, hãy tạo ra nó. Bắt đầu dự án táo bạo của bạn với một nỗ lực nhỏ hơn nhiều nhằm để cho những người khác thấy bạn có thể thành công. Sau đó tiếp cận nhóm người này cho bước đi kế tiếp. Chắc chắn rằng chúng tôi đã không thể thành công với ISU nếu không có thành công với SEDS trước đó.
Bước 2: Giảm tốc và xây dựng độ tin cậy. Thay vì vội vã tiến những bước dài về phía trước với mục tiêu táo bạo về một trường đại học hàng không vũ trụ, bước đầu tiên của chúng tôi là tổ chức một hội nghị để “nghiên cứu” về tính khả thi của một trường đại học hàng không vũ trụ.
Rất nhiều nhà khởi nghiệp đã bỏ qua bước này. Họ có một ý tưởng táo bạo, lôi kéo được một số ít người, và lầm tưởng sự tự tin là dấu hiệu của thành công sớm đến. Có thể lắm, nhưng sự lôi kéo thật sự không chỉ ở chút ít tự tin đó; nó đòi hỏi rất nhiều niềm tin. Các nhà đầu tư yêu thích những ý tưởng, nhưng họ chỉ đổ tiền cho sự thực thi. Và đối với chúng tôi thì tổ chức một hội nghị chính là điều mà chúng tôi biết cách vận hành.
Sau một vài tháng, chúng tôi đã kêu gọi được 50.000 đô-la – hầu hết là xung quanh ý tưởng tổ chức một “hội chợ việc làm” không gian vũ trụ tại MIT song song với hội nghị về tính khả thi của trường ISU. Đột phá lớn xảy đến với chúng tôi khi Bob Richards – khi đó đang sống ở Toronto – nhận được lời hứa chắc chắn tham gia và diễn thuyết của giám đốc Cơ quan Vũ trụ Canada (CSA). Từ đó, chúng tôi tận dụng cơ may của mình. Với sự tham dự của CSA, chúng tôi đã có thể thuyết phục Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) tham gia, sau đó dựa vào sự tham gia của CSA và ESA, phía Nhật Bản cũng đã đồng ý tham dự, tiếp đến là Cơ Quan Vũ trụ Liên bang Nga, Trung Quốc, tổ chức Nghiên cứu Vũ trụ Ấn Độ, và cuối cùng là cả NASA nữa. Một cách chậm chạp, từng bước, chúng tôi đã đạt đến mức độ siêu tín nhiệm.
Nhưng vẫn còn một chặng đường dài phía trước. Vì vậy, hãy tiếp tục với Bước 4: Tầm quan trọng của thông điệp.
Trong vòng sáu tháng trước hội nghị, ba chúng tôi đã hội ý về việc một trường đại học hàng không vũ trụ sẽ có diện mạo thật sự như thế nào, cụ thể chúng tôi sẽ dạy những gì và ai sẽ tham gia. Chúng tôi cũng lên một kế hoạch chi tiết và không ngừng hỏi ý kiến các nhà tư vấn của mình – tạo ra nhiều sự gắn kết nhất có thể. Sự gắn kết này rất quan trọng vì việc kế hoạch của chúng tôi có được tiếp nhận hay không dựa vào cả chất lượng của ý tưởng và – quan trọng hơn là – người sẽ trình bày ý tưởng đó cho thế giới. Tại hội nghị, thay vì tự mình trình bày kế hoạch, chúng tôi đã nhờ những nhà tư vấn của mình trình bày hộ. Tiến sĩ Byron Lichtenberg – phi hành gia hai lần bay vào vũ trụ, đồng sáng lập Hiệp hội thăm dò không gian (Association of Space Explorers), thuyết trình về kế hoạch học tập. Tiến sĩ John McLucas – cựu thư ký Lực lượng Không quân Hoa Kỳ, CEO của Comsat, thuyết trình về kế hoạch tài chính, và Tiến sĩ Joseph Pelton – khi đó là trưởng ban các vấn đề quốc tế của INTELSAT, thuyết trình về kế hoạch quản trị của chúng tôi.
Và nó đã thành công. Vì vậy việc cả ý tưởng và người trình bày chúng đều đáng tin cậy đã đưa chúng tôi vượt lên trên cả mức độ siêu tín nhiệm. Một sự kiện được tổ chức dưới dạng hội nghị nghiên cứu ý tưởng về ISU đã nhanh chóng trở thành Hội nghị thành lập ISU. Vậy việc đạt được sự siêu tín nhiệm có thể đưa những con người ban đầu chỉ có chút ít tín nhiệm đi xa đến đâu? Chúng tôi đã kêu gọi được vốn để cho ra đời một chương trình mùa hè – bước đầu tiên của chúng tôi trên con đường hình thành một trường đại học thực thụ.
Dàn dựng theo hướng Táo bạo
Vẫn còn một vài điều trong câu chuyện của ISU, và chúng ta sẽ đề cập đến nó sớm thôi, nhưng trước hết, tôi muốn tạm dừng và xem xét một bài học thứ hai mà chúng tôi đã học được trên con đường thành lập trường đại học này: tầm quan trọng chủ chốt của việc sắp xếp các ý tưởng táo bạo. Trong sáu tháng trước hội nghị thành lập đó, khi Bob, Todd và tôi đi sâu vào chi tiết về trường học vũ trụ, điều chúng tôi thật sự làm đó là chia mục tiêu của mình thành các mục tiêu nhỏ hơn, có thể thực thi được, mà các nhà tâm lý học gọi là các mục tiêu phụ.
Mục tiêu phụ mang lại hai lợi ích. Thứ nhất là sự liên kết giữa rủi ro và phần thưởng. Rất ít dự án nhận được tất cả sự đầu tư mà họ cần ngay từ đầu. Thường thì vốn sẽ đến theo từng giai đoạn, khi mà các nhà khởi nghiệp tìm được những cách thức mới để giảm thiểu rủi ro. Thay vì nhận được tổng số tiền một lần, tiền sẽ đến theo từng đợt: vốn hạt giống, vốn từ nguồn lực cộng đồng, vốn từ các mạnh thường quân, vốn từ đối tác chiến lược, quỹ đầu tư mạo hiểm serie A, B và đôi khi là từ công chúng. Sự đầu tư đến ngày càng nhiều ở mỗi giai đoạn chứng minh năng lực của đội ngũ quản lý và một tầm nhìn đúng đắn.
Lợi ích thứ hai của mục tiêu phụ là mặt tâm lý. Ở chương trước, chúng ta đã gặp Gary Latham và Edwin Locke, và học được rằng có đòn bẩy tiềm ẩn khi thiết lập mục tiêu lớn. Nhưng chúng ta cũng học được rằng điều này chỉ đúng khi một số điều kiện “nếu-thì” nhất định được thỏa mãn. Sự cam kết – nghĩa là sự liên kết giữa giá trị và mục tiêu – chỉ là điều đầu tiên. Quan trọng không kém chính là sự tự tin.
“Những mục tiêu lớn chỉ làm gia tăng động lực,” Latham giải thích, “khi mà người đặt ra mục tiêu đó tự tin rằng họ có khả năng đạt được chúng. Điều này có nghĩa là hãy chia mục tiêu lớn thành những mục tiêu phụ có thể đạt được.”
Chính vì những lý do này mà sáu tháng trước hội nghị thành lập ISU, chúng tôi đã chia nhỏ mục tiêu của mình thành những bước có thể thực thi được:
1. Tổ chức một hội nghị ở MIT để nghiên cứu về ý tưởng thành lập ISU.
2. Mượn khuôn viên trường MIT để tổ chức khóa hè ISU chín tuần và mời 100 sinh viên tốt nghiệp tham gia.
3. Tổ chức lại chương trình hè đó ở những nước khác để chứng minh ý tưởng này và xây dựng một cộng đồng toàn cầu.
4. Thiết lập khuôn viên dài hạn trên đất liền.
5. Thiết lập một khuôn viên vũ trụ trên Trạm Vũ trụ Quốc tế.
Trong khi bước 4 và 5 – mục tiêu lớn của chúng tôi – nhắm đến việc thu phục trái tim những người ủng hộ, thì bước 1, 2, và 3, tăng lên theo cấp độ (vì thế nên đáng tin cậy) là nhắm đến lý trí của họ. Và nó đã thành công. Sau khi nhận được sự hỗ trợ đầu tiên, chúng tôi đi từ việc xây dựng đội nhóm đến tổ chức hội nghị về tính khả thi, rồi đến việc tung ra chương trình mùa hè đầu tiên.
Khóa học này thật sự là một phép màu, đã tập hợp được 104 sinh viên tốt nghiệp từ 21 quốc gia. Chắc chắn đó chỉ mới là bước khởi đầu – khuôn viên đi mượn, giảng viên đi thuê (từ các giáo sư mà Bob, Todd và tôi tuyển dụng hoặc mượn từ trường cũ của mình). Tuy vậy, nó đã thành công toàn vẹn.
Và rồi chúng tôi lại tiếp tục thành công khi chỉ thay đổi địa điểm mà thôi (để chúng tôi có thể tạo ra sự gắn kết rộng lớn hơn trong các cộng đồng). Trong suốt mùa hè thứ hai đó, ISU đã mượn khuôn viên trường Đại học Louis Pasteur ở Strasbourg, Pháp. Sau đó chúng tôi đến Toronto, Canada vào năm 1990; Toulouse, Pháp năm 1991 và Kitakyushu, Nhật Bản năm 1992.
Sau khi trường hoạt động được năm năm với khoảng 550 cựu sinh viên, cuối cùng, chúng tôi đã quyết định thử và đặt cược tất cả tài sản của mình vào bước thứ 4 trong mục tiêu – một khuôn viên riêng trên đất liền. Một vấn đề nhỏ là: chúng tôi không có tài sản hữu hình. Là một trường đại học hoàn toàn được truyền miệng, không có khuôn viên trường, không có tiền mặt và dàn giảng viên đi thuê – tài sản duy nhất của chúng tôi chính là thương hiệu, cựu sinh viên và tầm nhìn. Vì vậy đã đến lúc “nấu súp từ đá”.
Cách nấu món súp đá
Thuở xa xưa, ở một ngôi làng nhỏ bé thời trung cổ, một người nông dân phát hiện có ba chàng lính đang ở rìa thị trấn. Đoán được việc có thể xảy ra, ông chạy vào chợ và hét lớn cảnh báo: “Nhanh lên, đóng cửa lại, cài cửa sổ! Những người lính đang đến và họ sẽ cướp hết thức ăn của chúng ta đấy.”
Những người lính thật sự đang rất đói. Khi vào làng, họ bắt đầu gõ cửa từng nhà để xin thức ăn. Người dân đầu tiên bảo rằng nhà không còn gì. Người dân thứ hai cũng nói với họ như vậy. Nhà tiếp theo thậm chí còn không mở cửa. Cuối cùng, một trong những người lính nói, “tôi có ý này – chúng ta hãy nấu súp từ đá.”
Với ý tưởng đó, anh tiến đến và gõ cửa một căn nhà khác. “Xin lỗi,” anh nói với người dân, “bà có một cái nồi lớn và một ít củi không ạ? Chúng tôi đang định nấu một ít súp đá.”
Người dân đó nghĩ rằng chẳng có gì đáng sợ cả, bà nói: “Súp từ đá? Tôi muốn xem thử điều này. Chắc chắn rồi, tôi sẽ giúp.” Vậy là bà đưa cho họ một chiếc nồi lớn và một ít củi trong khi một người lính khác đi lấy nước. Họ nấu nước sôi và đặt vào đó ba hòn đá lớn. Tin tức lan truyền khắp làng và những người dân bắt đầu tập trung lại. “Súp từ đá sao, chúng ta phải xem thử điều này,” họ nói.
Vậy là những người lính đứng xung quanh đống lửa và dân làng thì đứng xung quanh họ. “Tôi không biết là các anh có thể nấu súp từ đá đấy,” một người dân nói. “Chắc chắn là có thể,” người lính trả lời. Cuối cùng, quá mệt vì đứng đợi xung quanh, một người dân khác hỏi: “Tôi có thể giúp gì không?” “Có thể, nếu ông có một vài củ khoai tây thì súp sẽ ngon hơn,” một người lính nói. Vậy là người đó nhanh chóng đi lấy một ít khoai tây và cho vào nồi nước nấu đá đang sôi.
Một người khác hỏi: “Tôi có thể giúp gì không?”
“Chà, một vài củ cà rốt chắc chắn sẽ làm súp ngon hơn nữa.”
Thế là người đó đóng góp một ít cà rốt. Sau đó những người khác bắt đầu cho thêm thịt gà, lúa mạch, tỏi và tỏi tây. Một lúc sau, một trong những người lính nói lớn: “Xong rồi,” và chia sẻ phần súp với mọi người. Họ nghe những người dân trong làng nói: “Súp từ đá! Ngon tuyệt. Tôi không hề biết đấy.”
Tôi đã nghe truyện này ở trường đại học và chưa bao giờ quên nó. Thực ra, tôi nghĩ rằng nấu súp từ đá chính là cách duy nhất mà một nhà khởi nghiệp có thể thành công.
Những hòn đá, tất nhiên chính là những ý tưởng táo bạo của họ; những đóng góp của dân làng, chính là vốn, nguồn lực và hỗ trợ trí tuệ mà những đối tác chiến lược và nhà đầu tư mang lại. Mỗi người đóng góp một phần nhỏ vào nồi súp sẽ giúp giấc mơ của bạn thành sự thật.
Điều khiến cho súp đá thành công chính là niềm đam mê. Con người yêu niềm đam mê. Con người mong muốn đóng góp cho đam mê. Và bạn không thể làm giả nó được. Bản năng dò tìm những thứ giả dối của con người rất giỏi phát hiện những bài đạo văn. Người bán xe đã qua sử dụng, thợ bánh trong các lễ hội và nhà chính trị gia thiếu trung thực luôn làm chúng ta khó chịu.
Có thể tôi đang nói với bạn những điều mà bạn đã biết, nhưng đam mê là một phạm trù phức tạp hơn so với mọi người nghĩ. Ở vạch xuất phát, có những phiên bản đam mê hoàn toàn vô ích đối với các nhà khởi nghiệp, điều mà John Hagel III, đồng sáng lập Center for the Edge thuộc Deloitte, gọi là niềm đam mê của những tín đồ thật sự. “Ở Thung lũng Silicon chúng tôi có rất nhiều ví dụ về tín đồ thật sự,” Hagel nói. “Có những nhà khởi nghiệp tuyệt vời thực sự đam mê một con đường cụ thể và họ nổi tiếng với việc không mở lòng cho bất kỳ quan điểm hoặc hướng tiếp cận thay thế nào khác. Đam mê của họ thật sự lâu dài và tập trung, nhưng nó cũng có thể trở nên mù quáng – dẫn đến việc từ chối những ý kiến đóng góp quan trọng nhưng không phù hợp với quan điểm trước đó của họ.”
Hagel và các đồng nghiệp đã thực hiện một cuộc nghiên cứu về niềm đam mê, họ định nghĩa phiên bản phù hợp nhất cho các cá nhân và tổ chức chính là niềm đam mê của một nhà thám hiểm. “Những người này thấy được vùng lãnh địa,” ông tiếp tục, “nhưng không thấy con đường. Con đường chưa được định hình rõ ràng chính là điều khiến họ thích thú và được khích lệ… Nó cũng khiến họ linh lợi để nhận biết được nhiều thông tin đầu vào có thể giúp họ hiểu rõ hơn về vùng lãnh địa và khám phá ra những con đường hứa hẹn hơn… [Vì vậy] họ thường xuyên cân bằng giữa nhu cầu tiến về phía trước và nhu cầu sống ở thực tại, và suy nghĩ về những kinh nghiệm của mình.”
Đây cũng chính là loại đam mê để làm món súp đá. Những người có đam mê rất sáng tạo trong việc tìm ra và tập hợp những nguồn lực họ cần để theo đuổi đam mê của mình. Nhưng không chỉ dừng lại ở đó. “Những người theo đuổi đam mê đương nhiên tạo ra tín hiệu thu hút những người có cùng tầm nhìn với họ,” Hagel nói. “Một vài những tín hiệu này được tạo ra một cách có ý thức; chúng là sản phẩm kèm theo của việc theo đuổi đam mê. Những người có đam mê chia sẻ sự sáng tạo của họ một cách rộng rãi, để lại dấu vết cho những người khác tìm thấy chúng.”
Và đây chính là điều đã xảy ra với ISU. Năm 1992, khi chúng tôi tìm cách thành lập khuôn viên chính thức của trường, chúng tôi đã đưa ra một lời kêu gọi đóng góp với nội dung cơ bản: “Xin chào, chúng tôi là ISU. Chúng tôi có ý tưởng về một khuôn viên cố định cho trường. Chúng tôi đã tổ chức năm chương trình mùa hè ở năm thành phố khác nhau, và đây chính là viễn cảnh cho điều mà chúng tôi muốn tạo ra và nơi chúng tôi muốn đến. Xin vui lòng cho chúng tôi biết bạn sẽ đóng góp bao nhiêu về tiền mặt, cơ sở hạ tầng và chi phí hoạt động để chúng tôi đưa ý tưởng này đến thành phố của bạn?”
Nếu không nhận được bất kỳ phản hồi nào, thì chúng tôi cũng không lấy làm ngạc nhiên. Nhưng điều đó đã không xảy ra. Trong vòng sáu tháng, chúng tôi nhận được bảy lời đề nghị giá trị khoảng từ 20 triệu đô-la đến 50 triệu đô-la gồm tài trợ, xây dựng tòa nhà, cán bộ giảng viên, thiết bị, và thậm chí cả lời hứa bảo hộ cho trường. Tóm lại, đó là tất cả những gì chúng tôi cần để thực thi giai đoạn tiếp theo của ISU.
Vậy thì sự kết hợp đúng đắn giữa mức siêu tín nhiệm, mục tiêu từng giai đoạn và đam mê có thể đưa bạn đi bao xa? Trong trường hợp của chúng tôi thì khá là xa đấy. Cuối cùng thì thành phố Strasbourg nước Pháp đã thắng thầu. Họ đã xây dựng cho chúng tôi một khuôn viên trường tuyệt đẹp trị giá 50 triệu đô-la ở Parc d’innovation. Ngày nay rất nhiều giám đốc của các Cơ quan vũ trụ trên thế giới là cựu sinh viên của ISU. Và mặc dù chúng tôi chưa mở rộng xây dựng khuôn viên ngoài Trái đất, nhưng chúng tôi cá rằng một khi việc khai phá các tiểu hành tinh trở nên phổ biến, thì một khuôn viên trường trên vũ trụ sẽ không còn xa nữa.
Định luật của Peter – Tầm quan trọng của tư duy
Trong suốt những ngày đầu ở ISU, tôi dùng chung văn phòng với Todd Hawley, anh đã treo một bản Định luật của Murphy trên tường như một trò đùa. Lời khuyên đầy tuyệt vọng đó – “Bất kể điều gì có thể đi sai hướng, nó sẽ đi sai hướng” – đập thẳng vào mắt tôi mỗi ngày và bắt đầu ám ảnh tôi. Có một câu ngạn ngữ cổ trong kinh doanh: Bạn là trung bình cộng của năm người mà bạn dành phần lớn thời gian cùng họ. Điều tương tự cũng đúng với những ý tưởng. Như đã chỉ ra ở chương vừa rồi, tư duy rất quan trọng. Vì vậy, sau một tuần bị tra tấn tinh thần với Murphy, tôi đi đến chiếc bảng trắng phía sau bàn làm việc của mình và viết: “Bất kể điều gì có thể đi sai hướng, hãy điều chỉnh nó! (Xuống địa ngục cùng Murphy!)” Và phía trên câu đó tôi viết: “Định luật của Peter”.
Những năm sau đó, tôi bắt đầu sưu tầm nhiều định luật, quy tắc hơn, và hiển nhiên là chúng đã dẫn dắt tôi trong suốt khoảng thời gian khó khăn và nắm bắt cơ hội. Tôi tìm các nguyên tắc khi những thứ tồi tệ xảy đến, và hầu hết, chúng là những quy tắc căn bản trong cuộc sống của tôi. Trong phần còn lại, chúng ta sẽ nghiên cứu kỹ hơn về nó, nhưng trước khi nói đến ý kiến của tôi, chúng ta phải xác định việc quan trọng hơn nhiều: ý kiến của bạn.
Những châm ngôn trình bày dưới đây là những điều có tác dụng với tôi, nhưng không có gì đảm bảo rằng chúng cũng có tác dụng với bạn. Vì vậy hãy tự đặt ra những châm ngôn cho riêng mình. Hãy mượn chúng từ bất kỳ ai mà bạn thích. Vấn đề không phải là tạo ra những bức ảnh đẹp với những câu trích dẫn truyền cảm hứng. Vấn đề là tin vào quá khứ và sử dụng quá khứ để hoạch định tương lai của bạn. Hãy bắt đầu sưu tầm những mẹo tư duy bằng cách thử nghiệm với chính cuộc sống của bạn và xem thử những chiến lược nào luôn có hiệu quả. Hãy biến những chiến lược đó thành định luật của bạn.
Tại sao điều này lại quan trọng như vậy? Bởi vì sự sợ hãi chính là kẻ thù của việc ra quyết định. Khi mức độ đe dọa bắt đầu tăng lên, não bộ bắt đầu hạn chế các lựa chọn. Phản ứng “chiến đấu hay bỏ chạy” chính là phiên bản cực đoan của câu chuyện này. Khi chúng ta đối mặt với nỗi sợ hãi chết người, sự lựa chọn của chúng ta thực sự bị giới hạn ở ba việc: chiến đấu, bỏ chạy hoặc bất động. Nhưng điều tương tự bắt đầu xảy ra với những nỗi sợ hãi nhỏ hơn. Như nhà kinh tế thần kinh học của trường Đại học Emory Gregory Berns đã viết trong một bài báo trên tờ New York Times: “Nỗi sợ hãi thúc giục sự rút lui. Nó đối lập hoàn toàn với sự phát triển.” Và đó là lý do tại sao việc ghi lại những định luật của bạn lại quan trọng. Nó tương tự như bạn đang tạo ra một ổ cứng ngoài đề phòng khi ổ cứng bên trong của bạn có thể hỏng bất cứ lúc nào.
Ở cuối chương này, bạn sẽ tìm thấy một danh sách những định luật của tôi, nhưng tôi sẽ nói trước về một vài điều mà tôi yêu thích, cùng với một số câu chuyện và giải thích để làm rõ nội dung. Hãy cứ lấy của tôi, mượn của người khác, chỉnh sửa theo ý của bạn, nhưng quan trọng nhất là, hãy hành động và tạo ra một danh sách của chính bạn.
CÁCH TỐT NHẤT ĐỂ LƯỜNG TRƯỚC TƯƠNG LAI LÀ TẠO RA NÓ
Tôi đã thấy những biến thể của trích dẫn này dành cho mọi người từ Abraham Lincoln đến Peter Drucker – điều này hiển nhiên khiến nó tồn tại lâu dài. Tương lai là điều không được định trước. Nó là kết quả của hành động – những sự lựa chọn bạn đưa ra và những rủi ro bạn chấp nhận. Ở mức độ cơ bản, đây chính xác là định nghĩa về một nhà khởi nghiệp. Nếu có một tầm nhìn cho ngày mai, hãy hướng đến điều đó. Tôi đã mong muốn một tương lai, trong đó có một chuyến bay vũ trụ thương mại tư nhân, vì vậy tôi đã cho ra đời X PRIZE. Tôi đã thấy việc khai phá tiểu hành tinh là một sự thật hiện hữu, vì vậy tôi đã cùng thành lập nên Planetary Resources.
KHI THIẾU SỰ THỬ THÁCH, HÃY TỰ TẠO RA CHÚNG
Loài người chúng ta được khẳng định từ thử thách. Đây là lý do tại sao trạng thái “dòng chảy” – trạng thái hoạt động tối ưu của con người – chỉ xảy ra bên ngoài vùng an toàn, chỉ khi ta bị đẩy đến những giới hạn và sử dụng các kỹ năng ở mức tối đa. Bạn muốn có bằng chứng? Vậy sự tương quan một cách đáng kể giữa việc nghỉ hưu sớm và cái chết thì thế nào. Dựa vào một báo cáo năm 2005 của Tạp chí Y học Anh, những người nghỉ hưu ở độ tuổi 55 có tỷ lệ tử vong – trong mười năm sau khi về hưu – cao hơn những người nghỉ hưu ở độ tuổi 65 là 89%. Chúng ta cần phải sống để tồn tại, chỉ đơn giản như vậy thôi.
LỜI TỪ CHỐI CHỈ ĐƠN GIẢN LÀ HÃY BẮT ĐẦU Ở MỘT CẤP ĐỘ CAO HƠN!
Khi ai đó nói “Không”, thường là do họ không đủ khả năng để nói “Đồng ý”. Ở nhiều tổ chức, người duy nhất có thể nói đồng ý là người đứng đầu bộ máy. Khi đang học chương trình sau đại học, tôi đã thật sự mong muốn được đi một chuyến bay không trọng lực của NASA. Tôi đã thử mọi cách để được lên chuyến bay (bao gồm cả việc tình nguyện làm chuột bạch như trong thí nghiệm y khoa), nhưng tôi chẳng thể nào được chấp nhận. Vậy là tôi đã đẩy mọi thứ lên cấp độ tiếp theo, hợp tác cùng hai người bạn thành lập một công ty thương mại (Zero-G) để cung cấp dịch vụ tương tự.
Nhưng chúng tôi đã phải mất một khoảng thời gian để được cấp phép hoạt động trong lĩnh vực này – chính xác là 11 năm. Trong suốt hơn một thập kỷ đó, chúng tôi đã chiến đấu với những luật sư của Cục Quản lý hàng không liên bang (FAA), họ khăng khăng rằng việc mở rộng hoạt động thương mại không trọng lực là bất khả thi theo quy chế của liên minh hàng không, bất chấp sự thật rằng NASA đã vận hành những chuyến bay quỹ đạo parabol trong suốt hơn 30 năm qua. Họ yêu cầu tôi chỉ cho họ thấy điều nào trong quy chế nói rằng máy bay được phép bay vào quỹ đạo parabol. Tôi chỉ có một câu trả lời: “Chỉ cho tôi chỗ nào nói rằng tôi không thể.” Khá đơn giản là, không một ai trong số những công chức cấp trung này có đủ thẩm quyền để đồng ý. Cuối cùng thì, một thập kỷ sau, yêu cầu của tôi đã được đưa lên đến Quản trị viên FAA, Marion Blakey. Người phụ nữ tuyệt vời này đã đưa ra câu trả lời đúng: “Tất nhiên là anh có thể làm được điều này – chúng ta hãy cùng tìm hiểu cách thức tiến hành.”
BẤT KỂ ĐIỀU GÌ CÓ THỂ ĐI SAI HƯỚNG, HÃY ĐIỀU CHỈNH NÓ! (XUỐNG ĐỊA NGỤC CÙNG MURPHY!)
Quay lại năm 2007, tôi đã quyết định rằng chuyên gia hàng đầu thế giới về trọng lực xứng đáng có được cơ hội trải nghiệm môi trường không trọng lực, vì vậy tôi đã đề nghị giáo sư Stephen Hawking tham gia một chuyến bay không trọng lực. Ông đồng ý, và chúng tôi phát hành một thông cáo báo chí. Đây là lúc những người bạn của chúng tôi ở FAA – với châm ngôn sống không chính thức của họ là “Chúng tôi không vui cho đến khi bạn không vui” – nhắc nhở chúng tôi rằng giấy phép hoạt động chỉ cho phép chúng tôi đưa những hành khách “khỏe mạnh” lên máy bay, còn Hawking, người bị liệt toàn thân, phải sử dụng xe lăn, thì không đáp ứng tiêu chuẩn.
Nhưng mặc xác nó. Tôi quyết định giải quyết vấn đề này. Đầu tiên, chúng tôi phải xác định ai – trong suy nghĩ của FAA – là người quyết định về việc một người “khỏe mạnh” hay không? Thứ hai, nếu chúng tôi có thể khiến người đó tuyên bố Hawking “khỏe mạnh”, thì chúng tôi cũng vẫn phải giảm thiểu rủi ro của chuyến đi và đảm bảo sự an toàn của ông ấy.
Sau khi tham khảo qua các luật sư, chúng tôi quyết định rằng chỉ có bác sĩ vật lý trị liệu riêng của Hawking và những chuyên gia trong giới y khoa không gian vũ trụ là đủ tiêu chuẩn để xác nhận điều đó. Vì vậy sau khi mua bảo hiểm sai sót cho một vài người trong số họ, chúng tôi đã có thể nộp ba bức thư lên FAA khẳng định, không cần phải bàn cãi, rằng Hawking phù hợp cho chuyến bay.
Để giải quyết thách thức thứ hai, chúng tôi đã quyết định để bốn bác sĩ và hai y tá cùng đi với ông trên chuyến bay, sau đó sắp xếp một phòng cấp cứu trên máy bay và thực tập một chuyến bay dài, đào tạo đội ngũ y tế cho mọi tình huống từ đau tim cho đến gãy xương. Chúng tôi cũng quyết định (và công bố ra công chúng) rằng chúng tôi sẽ cho bay một chuyến duy nhất trong vòng 30 giây, và có thể, nếu mọi việc diễn ra hoàn hảo, sẽ bay chuyến thứ hai.
Ít nhất đó là kế hoạch. Vấn đề của chuyến bay chính là Hawking. Không những chịu đựng được chuyến bay không trọng lực đầu tiên, ông còn có khoảng thời gian tuyệt vời nhất cuộc đời – như lời ông nói với tôi. Vậy là chúng tôi cho bay một chuyến khác và một chuyến khác nữa, và ông vẫn muốn bay thêm. Tổng cộng chúng tôi đã thực hiện tám chuyến bay có ông tham gia. Sau đó, trên đà thành công, chúng tôi đã có cơ hội tuyệt vời để đưa sáu trẻ em vị thành niên phải ngồi xe lăn tham gia bay không trọng lực. Những đứa trẻ chưa từng bước đi một ngày nào trong đời, lại được thả mình như siêu nhân trên chuyến bay đó.
Bài học từ câu chuyện này: Sự việc có thể đi sai hướng. Hãy chuẩn bị tinh thần, học hỏi từ nó, thay đổi nó – đó là cách điều phi thường xảy ra.
KHI PHẢI LỰA CHỌN – HÃY CHỌN CẢ HAI!
Chúng ta được dạy rằng khi đứng trước sự lựa chọn, bạn chỉ được chọn một phương án mà thôi. Nhưng tại sao lại chọn một? Suốt quãng thời gian tới trường, tôi được bảo rằng hoặc là đi học hoặc là thành lập công ty, như thể đi nước đôi chẳng khác nào vào ngõ cụt. Nhưng nó không đúng với tôi. Trong trường hợp này, câu trả lời của tôi là cả hai, và sau đó là thêm nữa. Tôi đã thành lập ba công ty khi đang đi học. Tôi đã xây dựng thêm tám công ty nữa trước năm 40 tuổi. Steve Jobs tung hứng cả Apple và Pixar. Elon Musks điều hành ba công ty thành công trị giá hàng tỷ đô- la: Tesla Motors, SpaceX và SolarCity. Branson thì ngoài Tập đoàn Quản lý Virgin, ông có khoảng hơn 500 công ty khác, trong đó bao gồm tám công ty tỷ đô trong tám lĩnh vực khác nhau. Hướng tiếp cận đa lựa chọn này – nếu được quản lý một cách thích hợp – có thể tạo ra động lực rất lớn. Những ý tưởng nảy sinh. Mối quan hệ mở rộng. Tổng thể trở nên lớn hơn nhiều so với cộng từng phần.
TỶ LỆ GIỮA “ĐIỀU GÌ ĐÓ” VÀ “KHÔNG GÌ CẢ” LÀ VÔ CỰC
Dự đoán chính xác nhất cho thành công tương lai chính là hành động trong quá khứ. Không quan trọng là những hành động nhỏ thế nào. Khi tôi phỏng vấn những nhân viên tiềm năng, tôi luôn hứng thú về những việc họ đã làm hơn là việc họ sẽ làm. Làm điều gì đó, bất kỳ điều gì, cũng luôn quan trọng hơn nhiều so với việc chỉ nói về nó. Tỷ lệ của “điều gì đó” và “không gì cả” thật sự là vô cực. Vì vậy, hãy lên kế hoạch, xác lập những mục tiêu nhỏ và trở nên bận rộn. Mặc dù con đường đi chưa rõ ràng, nhưng những điều bạn học hỏi được khi tiến hành bước đầu tiên sẽ được sử dụng để xây dựng bước tiếp theo và bước tiếp theo nữa. Kết quả luôn đi liền sau đó. Charles Lindbergh đã đúng: “Điều quan trọng là bắt đầu; lên kế hoạch, và sau đó hành động theo từng bước bất kể bước đó có vẻ nhỏ hay lớn.”
CHUYÊN GIA LÀ NGƯỜI NÓI CHO BẠN CÁCH CHÍNH XÁC ĐỂ KHÔNG THỂ THỰC HIỆN ĐIỀU GÌ ĐÓ
Khi tôi mới mơ tưởng về X PRIZE, tôi đã gặp tất cả những nhà thầu hàng không lớn để kêu gọi vốn. Họ đều bác bỏ. Khi giải thưởng được công bố, cũng chính những chuyên gia này đã chế nhạo nó. Phải mất đến tám năm để Burt Rutan chứng minh họ đã lầm. Henry Ford, khi được hỏi về nhân viên của mình, đã nói rất hay: “Người của chúng tôi không có ai là ‘chuyên gia’ cả. Thật không may là chúng tôi thấy cần phải loại bỏ một người ngay khi anh ta nghĩ mình là một chuyên gia, bởi vì không ai tự nhận mình là chuyên gia nếu họ thật sự biết việc cần làm. Một người biết việc sẽ thấy còn nhiều thứ cần phải hoàn thành hơn nữa so với những gì anh ta đã làm được, anh ta sẽ luôn hướng về phía trước và không bao giờ cho rằng mình hoàn hảo và làm việc hiệu quả thế nào. Suy nghĩ luôn hướng về phía trước, luôn cố gắng làm nhiều hơn, với tinh thần không gì là không thể. Khi một người rơi vào trạng thái ý thức của một ‘chuyên gia’ thì sẽ có hàng loạt điều trở nên không thể.”
Các định luật của Peter (Peter’s Laws™)
Tín ngưỡng về một tư duy kiên trì và đam mê
1. Bất kể điều gì có thể đi sai hướng, hãy điều chỉnh nó! (Xuống địa ngục cùng Murphy!)
2. Khi phải lựa chọn – hãy chọn cả hai!
3. Đa dự án dẫn đến đa thành công.
4. Bắt đầu từ đỉnh cao, tìm đường lên đến đó.
5. Làm theo sách vở… nhưng hãy là tác giả!
6. Khi buộc phải thỏa hiệp, hãy yêu cầu thêm.
7. Nếu không thể thắng, hãy đổi luật chơi.
8. Nếu không thể đổi luật chơi, hãy phớt lờ nó.
9. Sự hoàn hảo không phải là một lựa chọn.
10. Khi thiếu sự thử thách, hãy tự tạo ra chúng.
11. Lời từ chối chỉ đơn giản là hãy bắt đầu ở một cấp độ cao hơn.
12. Đừng đi khi bạn có thể chạy.
13. Khi nghi ngờ: HÃY SUY NGHĨ!
14. Sự kiên nhẫn là một đức tính, nhưng sự kiên trì để đạt thành công là một điều được ban phước lành.
15. Bánh xe cót két cần được thay thế.
16. Bạn càng di chuyển nhanh, thời gian càng trôi chậm, bạn càng sống lâu.
17. Cách tốt nhất để lường trước tương lai là tạo ra nó!
18. Tỷ lệ giữa “điều gì đó” và “không gì cả” là vô cực.
19. Bạn nhận được những gì bạn cho đi.
20. Nếu bạn nghĩ điều gì không thể, thì nó là không thể đối với bạn.
21. Chuyên gia là người nói cho bạn cách chính xác để không thể thực hiện điều gì đó.
22. Trước một ý tưởng đột phá chính là một ý nghĩ điên khùng.
23. Nếu nó dễ dàng thì nó đã được thực hiện rồi.
24. Không có mục tiêu thì lần nào bạn cũng trượt.
25. Thất bại sớm, thất bại thường xuyên, thất bại hướng về phía trước!
26. Nếu bạn không thể đo lường nó, bạn không thể cải tiến nó.
27. Nguồn lực quý giá nhất trên thế giới chính là sự đam mê và kiên trì trong tâm trí con người.
28. Sự quan liêu là một trở ngại cần vượt qua bằng sự kiên trì, tự tin và một chiếc xe ủi nếu cần.
* Định luật 12 và 15 của Todd B. Hawley. Định luật 17 trích dẫn từ Alan Kay, Định luật 21 của Robert Heinlein, Định luật 24 của Byron K. Lichtenberg, Định luật 25 trích dẫn từ John Maxwell.