Khởi Nghiệp Táo Bạo

Lượt đọc: 108 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Phần Ba: Cộng Đồng Táo Bạo - 7
Nguồn Lực Cộng Đồng (Crowdsourcing)

❊ ❊ ❊

Thị trường nhân lực tỷ người

Đó là mùa thu năm 2000. Lúc này đã có hơn 20 triệu website trên Internet. Cuộc chiến các trình duyệt (giữa AOL và Netscape) lên đến đỉnh điểm. Và với sự tan vỡ của bong bóng dot-com, rất nhiều nhà thiết kế đồ họa thất nghiệp trên mạng, lang thang tìm kiếm việc gì đó để làm.

Jake Nickell và Jacob DeHart nằm trong số đó.

Nickell và DeHart đều 19 tuổi. Cả hai là những nhà thiết kế thất nghiệp. Họ gặp nhau trong cuộc thi thiết kế áo thun trên mạng – khi đó các cuộc thi như vậy bắt đầu lác đác xuất hiện – và họ muốn chúng diễn ra thường xuyên hơn. Thay vì tổ chức mỗi năm một lần, họ quyết định tạo ra một trang web để tổ chức các cuộc thi này mỗi tuần một lần. Bất kỳ ai có thiết kế áo thun đẹp đều có thể tham gia. Mọi người trong cộng đồng có thể bình chọn. Người thắng cuộc có được 100 đô-la, và chiếc áo thun thắng cuộc được bán trên trang web. Họ đặt tên cho trang web mới này là Threadlesscom, và nó có vẻ vô hại.

Kết quả là, mọi người rất thích bình chọn các mẫu áo thun. Trong vòng một vài năm, Threadless đã có lợi nhuận hằng năm là 20 triệu đô-la. Gần như không hề hữu ý, Nickell và DeHart trở thành nhà sản xuất áo thun lớn thứ ba ở Mỹ.

Và Threadless không hề đơn độc trong việc tìm cách khai thác thế mạnh cộng đồng mạng. Cùng thời điểm này, một nhà thiết kế phần mềm tên là Philip Rosedale nhận thấy rằng các game thủ hạng nặng không chỉ hứng thú trong việc chơi game, họ còn dành thời gian để thiết kế game cho chính mình. Vì vậy anh đã tạo ra Second Life, một thế giới ảo khổng lồ được xây dựng miễn phí, chỉ đơn thuần nhằm tận dụng sức mạnh của cộng đồng game thủ để phát triển phần mềm. Và đám đông này, như Jeff Howe đã viết trong Wired: “[đã] rất hào hứng với việc thiết kế đó.”

Sự thật là họ đã quá hào hứng đến nỗi trong suốt những năm đầu 2000, cộng đồng Second Life đã tổng hợp được nội dung phát triển tương đương 10.000 giờ làm việc một ngày. Và nền kinh tế đúng nghĩa đã xuất hiện bên trong thế giới game. Ngay thời điểm mà Threadless bắt đầu tạo ra được 20 triệu đô-la lợi nhuận hằng năm, Business World đã đưa hình Anshe Chung lên trang bìa của họ – cư dân mạng đầu tiên trở thành triệu phú đời thực nhờ vào việc kinh doanh ở Second Life.

Đó cũng là khi Jeff Howe, cùng biên tập viên Mark Robinson của tờ Wired, nhận thấy điều đang xảy ra với những bình chọn của Threadless và Second Life, và đưa ra thuật ngữ crowdsourcing (nguồn lực cộng đồng). Howe đã định nghĩa từ này là “hành động mà công ty hoặc tổ chức chuyển giao một công việc trước đây được thực hiện bởi nhân viên cho một cộng đồng bên ngoài không xác định (thường là cộng đồng lớn) dưới dạng kêu gọi mở. Đây có thể là hình thức đồng thực hiện (khi công việc có tính cộng tác), nhưng cũng thường được thực thiện bởi những cá nhân đơn lẻ. Các điều kiện tiên quyết là sử dụng định dạng kêu gọi mở và mạng lưới nhân công tiềm năng lớn.”

Khi việc sử dụng nguồn lực cộng đồng trở nên phổ biến, thì huy động vốn cộng đồng sẽ phát triển (sẽ trình bày chi tiết hơn ở chương tiếp theo). Ý tưởng về điều này có từ những năm 1980, và trở thành một hiện tượng phổ biến vào năm 2005, khi Kivaorg trở thành trang web cho vay vi mô đầu tiên, hướng đến cộng đồng cho vay nhỏ lẻ (thường là dưới 100 đô-la) cho những nhà khởi nghiệp ở các nước đang phát triển. Đến năm 2009, Kiva đã đóng góp hơn 100 triệu đô-la tiền cho vay, với tỷ lệ trả lại đáng kinh ngạc lên đến 98%. Đến năm 2013, con số đó tăng lên thành 526.460.675 đô-la từ 1.047.653 người cho vay ở Kiva trong khi tỷ lệ trả lại duy trì ở mức 98,96%.

Đây cũng cùng thời điểm các trang web huy động vốn cộng đồng như Indiegogo và Kickstarter tham gia, tạo ra một cách thức gây quỹ mới cho những dự án sáng tạo. Bạn muốn làm một bộ phim? Làm một đĩa CD mới? Thiết kế một loại đồng hồ mới? Bạn chỉ cần đăng tải một đoạn video giới thiệu lên các trang web này và mời cộng đồng góp vốn. Không mất quá nhiều thời gian để Kickstarter thực hiện thành công, điều mà tờ New York Times gọi là “Quỹ Nghệ thuật Quốc gia (NEA) của mọi người”. Năm 2010, trang web đã kêu gọi được hơn 27 triệu đô-la và gây quỹ cho 3.910 dự án. Trong năm sau đó, con số đã tăng lên thành 99 triệu đô-la cho 11.836 dự án. Năm 2013, con số là 480 triệu đô-la cho khoảng 19.911 dự án. Và Kickstarter chỉ là một ví dụ. Trong khi Indiegogo chưa công bố con số tăng trưởng của mình, thì đầu năm 2014, thành công của họ đủ ấn tượng để kêu gọi được 40 triệu đô-la tiền đầu tư, số tiền đầu tư kinh doanh lớn nhất cho một doanh nghiệp khởi nghiệp về huy động vốn cộng đồng. Tất cả những điều trên đã nói lên rằng hàng trăm nền tảng gây quỹ cộng đồng được thực hiện trên toàn bộ các ngành nghề, cho phép các nhà khởi nghiệp tiếp cận nguồn vốn, sẽ sớm vượt qua con số hàng chục tỷ đô-la tiền quỹ hằng năm.

Theo đà tăng trưởng, cả việc gây quỹ cộng đồng và sử dụng nguồn lực cộng đồng đã nhanh chóng được đa dạng hóa, với tất cả các loại ứng dụng thương mại bắt đầu phát triển. Lấy ví dụ như trung tâm thiết kế đồ họa 99Designs, cho phép người dùng nộp một yêu cầu thiết kế và một ngân sách liên quan, ví dụ một logo mới với giá 299 đô-la – và cộng đồng bên ngoài sẽ hoàn tất công việc đó. Gengocom cho phép tiếp cận nguồn lực dịch giả đông đảo, CastingWords thực hiện chuyển mã âm thanh và Maven Research – hay còn gọi là thị trường tri thức toàn cầu – cung cấp những chuyên gia ở hàng trăm nghìn lĩnh vực.

Những doanh nghiệp lớn cũng đã bắt đầu hành động. Anheuser-Busch hiện nay dựa vào đám đông để làm bia thủ công. General Mills đã áp dụng nguồn lực này vào mọi hoạt động, từ cải tiến thiết kế bao bì đến đề xuất nguyên liệu thành phần mới. Nghiên cứu khoa học đã trở thành một lĩnh vực phát triển khác. Dự án Polymath đưa ra những bài toán không thể giải được cho đám đông thực hiện, Foldit khai thác trong lĩnh vực gấp nếp protein, và Zooniverse cho phép mọi người phân loại các thiên hà, khám phá những hành tinh mới và thậm chí là tìm kiếm sự sống của người ngoài hành tinh.

Vậy tại sao toàn bộ lĩnh vực sử dụng nguồn lực cộng đồng này lại quan trọng đối với những nhà khởi nghiệp đột phá đến vậy? Hãy xem liệu giấc mơ về trí tuệ nhân tạo của Larry Page sẽ có diện mạo thế nào khi nó thật sự thành công. Đây sẽ là một hệ thống hiểu được ý định, mong muốn của bạn và có thể giúp biến những điều đó thành sự thật. Hãy đặt ra yêu cầu cho JARVIS, trí tuệ nhân tạo này sẽ phân tích dữ liệu, lập trình, tạo dựng, thiết kế và – có thể thông qua việc in 3-D – tạo ra chính xác điều bạn yêu cầu, bất cứ khi nào bạn cần. Tất cả mọi thứ, từ việc tạo mẫu sản phẩm mới đến thu thập dữ liệu thông tin thực tế về toàn bộ thị trường sẽ sớm xảy ra. Nghe có vẻ thú vị đúng không? Nhưng trong khi khả năng phi thường đó có thể vẫn còn cách xa cả thập kỷ, tạm thời chúng ta có nguồn lực cộng đồng.

Phần Ba của cuốn sách sẽ đưa ra ví dụ về những điều chúng tôi gọi là công cụ cộng đồng (crowd tools) đột phá – tất cả các cách thức sử dụng sức mạnh cộng đồng sẵn có dành cho tất cả mọi người. Những công cụ này có sức mạnh đột phá vì ba lý do đơn giản. Đầu tiên, trong thập kỷ tới đây, kích cỡ của đám đông này (những người hoạt động trực tuyến) được dự đoán là sẽ tăng gấp đôi – từ khoảng 2 tỷ lên đến 5 tỷ người (hoặc có thể là 7 tỷ, nếu một số giải pháp truyền thông quỹ đạo hoặc bình lưu được triển khai). Điều này nghĩa là sẽ có ba tỷ trí tuệ mới tham gia vào giao tiếp toàn cầu (đây chính là nhóm hàng tỷ người mới gia nhập được nói đến trong cuốn Abundance). Thứ hai, những công nghệ truyền thông củng cố sức mạnh đám đông đang phát triển nhanh chóng, biến thể từ những kết nối dữ liệu nhỏ đến đường truyền băng thông rộng. Công ty tư vấn chuyên nghiệp đa quốc gia PricewaterhouseCoopers dự báo rằng sự xâm nhập của dịch vụ Internet di động (băng thông rộng) sẽ đạt 54% dân số thế giới vào cuối năm 2017. Kết quả là, đám đông sẽ được siêu kết nối và siêu phản hồi. Thứ ba, và có lẽ là quan trọng nhất, tất cả những công nghệ đột phá được nói đến trong Phần Một của cuốn sách này đang bắt đầu trở nên dễ tiếp cận với số đông quần chúng, sẽ càng tăng cường sức mạnh siêu kết nối và phản hồi này của đám đông. Điều này nghĩa là việc tiếp cận những người có thể hỗ trợ bạn trở nên khả thi hơn bao giờ hết.

Tỷ lệ (%) truy cập Internet băng thông rộng cố định và di động toàn cầu từ 2008-2017

a15

Truy cập Internet: Hàng tỷ người mới tham gia

Nguồn: http://wwwpwccom

Trước khi nói đến nguồn lực cộng đồng chi tiết hơn, sẽ có ích nếu chúng ta lùi lại một chút và xem những ý tưởng này hoạt động như thế nào. Trong chương này, chúng ta sẽ đi sâu hơn để hiểu đượcbằng cách nào mà mọi thứ bạn cần hoàn thành đều có thể hoàn thành ngay bởi một nền tảng sức mạnh cộng đồng. Chúng ta cũng sẽ hiểu được tại sao nguồn lực cộng đồng lại hoạt động tốt như vậy và, quan trọng là, làm thế nào bạn có thể tận dụng được nó. Thêm vào đó, trong trường hợp bạn muốn khởi đầu một trang web về nguồn lực cộng đồng của chính mình, tôi sẽ đề cập đến những thách thức mà người sáng lập nền tảng sẽ gặp phải khi tạo ra nó và những bài học rút ra. Cuối cùng, nếu bạn hứng thú trong việc tận dụng những nền tảng sẵn có, tôi sẽ giới thiệu cho bạn một số dịch vụ hữu ích nhất được thiết kế dành riêng cho nhà khởi nghiệp đột phá.

Tiếp theo, trong Chương 8, chúng tôi sẽ dịch chuyển phần khảo sát sang việc huy động vốn cộng đồng, một trong những công cụ kêu gọi vốn tuyệt vời nhất hiện nay cho các nhà khởi nghiệp. Chúng tôi sẽ cung cấp cho bạn một cái nhìn tổng quan chuyên sâu về lĩnh vực này và một hướng dẫn cụ thể từng bước để tận dụng hết tiềm năng của nó. Sau đó, trong Chương 9, chúng ta sẽ xem làm thế nào để xây dựng một “cộng đồng đột phá” đam mê, cam kết và có năng lực để hỗ trợ và nâng cao những ý tưởng táo bạo nhất của bạn. Cuối cùng, Chương 10 sẽ kết thúc cuốn sách bằng việc xem xét những giải thưởng khuyến khích, một công cụ đột phá giúp bạn khai thác động lực cơ bản của con người (mong muốn đua tranh trong mỗi chúng ta) để đẩy nhanh sự đổi mới, cung cấp cho các nhà khởi nghiệp đòn bẩy phi thường khi giải quyết những thách thức vĩ đại.

Việc nghiên cứu sâu hơn về ý tưởng cuối cùng này hoàn toàn đáng giá. Cho đến thời điểm gần đây, những thách thức vĩ đại đều vượt quá giới hạn đối với hầu hết mọi người. Vấn đề nằm ở quy mô và sự thật là luôn phải trả giá để có được quy mô đó. Lịch sử đã cho thấy việc phát triển lớn mạnh đồng nghĩa với bỏ ra một khoản vốn khổng lồ và đặt cược lớn. Nó có nghĩa là phải có tay chân ở hàng chục, thậm chí là hàng trăm quốc gia. Nó cũng đồng nghĩa với việc phải có các nhân tài xuất chúng, cơ sở hạ tầng để tuyển dụng, giữ chân nhân tài, và – khi có sự tham gia của công nghệ – phải tái đào tạo các nhân tài đó. Nhưng với hàng loạt những công cụ đột phá về nguồn lực cộng đồng sẵn có cho các nhà khởi nghiệp ngày nay, toàn bộ cuộc chơi đã thay đổi. Ngày nay, một cách đáng kinh ngạc, khả năng để nâng tầm quy mô không cần gì hơn vài cú nhấp chuột.

Để kiểm chứng tốt nhất tất cả những công cụ đột phá về nguồn lực cộng đồng này, thông qua Phần Ba, chúng ta sẽ đi theo trình tự giống như phần giới thiệu về công nghệ in 3-D. Đầu tiên, chúng ta sẽ kiểm chứng quá khứ, hiện tại, và tương lai: lịch sử của loại công cụ này, hiện trạng và khả năng tương lai của nó. Tiếp theo, chúng ta sẽ nghiên cứu ba tình huống, để xem các nhà khởi nghiệp khác đã tận dụng các công cụ đột phá mang tính tổ chức này để trở nên lớn mạnh như thế nào. Mỗi chương sẽ kết thúc bằng phần hướng dẫn cách làm cụ thể, để bất kỳ ai cũng có thể thực hành ngay sau khi đọc.

Để tổng hợp được những lời khuyên trong phần cách thức thực hiện này, nhóm chúng tôi đã nghiên cứu kỹ lưỡng, phỏng vấn hơn một trăm nhà cung cấp nền tảng hàng đầu. Họ chính là những người đứng sau các công ty ứng dụng nguồn lực cộng đồng, trao đổi với những người sử dụng hàng đầu và những nhà khởi nghiệp đột phá đã thành công trong việc tận dụng công cụ này để phát triển lớn mạnh.

Đồng thời, chúng tôi tiến hành phân tích và tổng hợp tất cả những bài viết trực tuyến, các báo cáo hướng dẫn cách thức thực hiện và sàng lọc những bài học chủ chốt, thiết thực. Cuối cùng, trong thời gian thực hiện công việc này, tôi đã có cơ hội áp dụng những lời khuyên này vào chính các công ty của mình. Tôi hy vọng rằng cách thức thực hành trong Phần Ba sẽ là cuốn cẩm nang toàn diện, có thể dẫn lối cho người dùng đạt đến sự phát triển lớn mạnh, thịnh vượng và tạo nên một thế giới tốt đẹp hơn.

Hãy cùng bắt đầu thôi.

Trường hợp: Freelancer (Người làm việc tự do) – Cơ học lượng tử cho thuê theo giờ

Câu chuyện bắt đầu vào cuối những năm 2000. Khi đó, Matt Barrie đang cảm thấy vô cùng bức bối. Là một nhà khởi nghiệp và đầu tư mạo hiểm, Barrie đang thiết kế một trang web và muốn thuê một người bất kỳ nào đó để làm công việc nhập dữ liệu cơ bản. Mức lương ông trả khá cao. Ông sẵn lòng trả 2 đô-la một dòng cho em trai hay em gái của bạn bè mình. Nhưng khi thì chúng bận đá bóng, lúc lại thi cử. Quá trình đó bị trì trệ hàng tháng trời và không hề hiệu quả.

“Trong sự tuyệt vọng,” Barrie nói, “tôi lên mạng và đăng tuyển trên trang Get a Freelancer (Tuyển Người làm việc tự do). Ba tiếng sau, tôi quay lại máy tính và nhận được 74 thư điện tử từ những người sẵn lòng thực hiện công việc này với giá từ 100-1.000 đô-la. Tôi đã thuê một nhóm ở Việt Nam và họ đã hoàn thành công việc trong vòng ba ngày. Điều đó thật hoàn hảo. Tôi không phải trả gì cho họ cho đến khi công việc được hoàn thành. Quy trình đó thật sự ấn tượng.”

Sau phát hiện này, Barrie bắt đầu mua lại những công ty về nguồn lực cộng đồng hiện có. Ông bắt đầu với Get a Freelancer, trang đầu tiên mà ông sử dụng, sau đó đến Scriptlance rồi vWorker, và nhanh chóng mua thêm bảy công ty nữa. Tất cả chín công ty này được sáp nhập thành Freelancercom và nhanh chóng trở thành một gã khổng lồ. Những con số phát triển thật sự ấn tượng. Trong vòng chưa đến sáu năm, trang này đã tăng trưởng lên đến 10 triệu người dùng, và trở thành thị trường freelance lớn nhất hành tinh. Hơn 5,4 triệu công việc được đăng tải, tương ứng với tổng trị giá công việc 1,39 tỷ đô-la. Những thành viên đến từ 234 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới, với khoảng 75% người lao động từ Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh, Phillippines và Trung Quốc. “Đó là một cái đuôi rất, rất dài,” Barrie nói. “Chỉ khoảng 25% công việc được đăng tải lên bởi các công ty. Phần lớn công việc đến từ các cá nhân hoặc doanh nghiệp nhỏ.”

Thực chất thì Freelancercom là một dạng dịch vụ kết nối, đưa hai nhóm khởi nghiệp lại với nhau. “Một mặt,” Barrie giải thích, “chúng ta có những nhà khởi nghiệp nhỏ thiếu thốn nguồn lực trong một thế giới phát triển. Họ không có nhiều tiền, không có nhiều thời gian nhưng có tất cả những ý tưởng hay ho. Mặt khác, trong thế giới đang phát triển, chúng ta trao quyền cho một nhóm nhà khởi nghiệp mới – người cung cấp dịch vụ giúp biến những ý tưởng đó thành sự thật.”

Những chuyên gia trên Freelancercom đa dạng đến mức nào? “Có rất nhiều người làm thêm ngoài giờ trên trang web này,” Barrie nói. “Không chỉ những công việc liên quan đến hệ thống ống nước hay diệt côn trùng, chúng tôi đang nói đến bất kỳ công việc nào bạn có thể tưởng tượng ra. Chúng tôi có cả các tiến sĩ trên trang web này. Tôi đã từng thấy cả những công việc liên quan đến vật lý lượng tử và không gian vũ trụ được hoàn thành một cách hoàn hảo. Từ quan điểm vĩ mô, freelance thật sự là nghề tiên phong trong cuộc cách mạng kinh tế đang phát triển và lan rộng khắp thế giới, khi mà giờ đây người ta có thể thức dậy và [nói]: ‘Tôi muốn làm việc trong lĩnh vực công nghệ. Có thể trong nước không có sẵn công việc nào nhưng bây giờ tôi có thể làm việc cho một khách hàng quốc tế và kiếm được thu nhập tuyệt vời.’”

Điều này có nghĩa là những nhà khởi nghiệp có thể làm nhiều hơn là chỉ thuê ngoài thông qua Freelancer. Bạn thật sự có thể xây dựng cả một doanh nghiệp dựa vào nó. Ví dụ như đối tác kinh doanh của Barrie, Simon Coulson, người đã bắt đầu với tư cách là một trong những nhà khởi nghiệp công nghệ hàng đầu của Úc. Khi Coulson xây dựng công ty diệt virus, PC Tools, ông đã bắt đầu bằng việc thuê ngoài từ nguồn lực cộng đồng cho ứng dụng diệt virus đầu tiên của mình. Ông trả cho một công ty Ấn Độ 1.000 đô-la cho chương trình đó, và nó đã thành công. Ngày nay PC Tools mang về doanh thu 40 triệu đô-la hằng năm.

Barrie tóm tắt tiềm năng này một cách nhẹ nhàng: “Ngày nay, bạn có được người phân tích dữ liệu, tổng hợp các số liệu, vẽ biểu đồ, chia nhỏ các con số và chạy mô hình toán học. Nó phức tạp như chính suy nghĩ của bạn vậy. Và trong tương lai, bạn chỉ bị giới hạn bởi trí tưởng tượng của bạn mà thôi.” Nhà bình luận Thomas Friedman của tờ New York Times đã nói: “Ngay khi bạn vừa lóe lên một ý tưởng, bạn có thể có ngay một chuyên viên thiết kế ở Đài Loan thực hiện nó. Bạn có thể có sản phẩm mẫu được sản xuất tại Trung Quốc. Ở Việt Nam, bạn có thể sản xuất nó hàng loạt. Trên trang Freelancer, họ có thể làm công việc hành chính cho bạn, làm logo cho bạn và những việc tương tự như vậy. Ý tôi là, bây giờ với vài nghìn đô-la và thẻ tín dụng, bạn có thể ngồi trong một căn phòng và tạo dựng công ty hàng triệu đô-la.”

Trường hợp: Tongal – Quảng cáo truyền hình thông minh với giá chỉ bằng 1/100

LA., nơi tôi sống, là một thành phố kinh doanh, trong đó có công ty Hollywood. Kết quả là, ở mọi quán cà phê và trạm dừng xe buýt đều có rất nhiều nhà biên kịch, nhà sản xuất và đạo diễn. Kết hợp mật độ tài năng đáng kinh ngạc đó với mức giá giảm mạnh của máy quay độ phân giải cao 1080p và phần mềm chỉnh sửa tuyệt vời sẵn có trên mọi chiếc máy tính Mac, bạn có được cuộc cách mạng sản xuất video.

Không ai làm tốt việc khai thác lợi ích này hơn Tongal, một nền tảng nguồn lực cộng đồng giúp bạn tạo ra những đoạn phim quảng cáo chất lượng dành cho quảng cáo truyền hình hoặc quảng cáo kỹ thuật số với giá rẻ hơn 10 lần, nhanh hơn 10 lần và dung lượng nhiều hơn gấp 10 lần so với quy trình tiêu chuẩn thông thường. Tongal, giống như Freelancercom, cũng được tạo dựng từ sự tuyệt vọng – trong trường hợp này, người đó là James DeJulio.

Khởi đầu sự nghiệp trong lĩnh vực đầu tư ngân hàng, nhưng DeJulio đã nhanh chóng nhận ra rằng tài chính không phải là niềm đam mê của ông. Vì vậy, ông đã thử sức ở Hollywood. Và, như nhiều người tài năng và có trình độ cao khác, DeJulio bắt đầu từ vị trí thấp nhất. “Tôi đã không thể tin được tìm việc làm, thậm chí là việc được trả lương rất thấp, lại khó như vậy,” ông nhớ lại.

Cuối cùng, DeJulio cũng được nhận một công việc sản xuất ở Paramount, nơi mà ông đã lên đến vị trí Phó Chủ tịch và là người đứng sau bộ phim How to Lose a Guy in 10 Days và The Kid Stays in the Picture, nhưng ông sớm cảm thấy chán nản – rồi thất vọng với Tinseltown, như đã từng với lĩnh vực tài chính. “Tôi cảm thấy thất vọng với việc rất nhiều ý tưởng hay chẳng bao giờ tìm được lối ra, chỉ có rất ít người kiểm soát toàn bộ công việc sáng tạo, và rất nhiều người tài năng không bao giờ lọt được vào tầm ngắm.”

Cuối cùng thì, Mật mã Da Vinci chính là điểm giới hạn của ông. Sếp của DeJulio nhận được một bản sao ấn phẩm chưa xuất bản sẽ sớm được bán chạy của Dan Brown và yêu cầu DeJulio xem qua. “Tôi đã đọc và nghĩ nó sẽ tạo ra một cuộc biến chuyển thật sự, tôi đã đưa nó cho sếp và nói rằng: ‘Cuốn này thật sự thú vị. Chúng ta nên làm bộ phim này.’” Nhưng họ đã giao nó cho một người khác và người này đã quyết định rằng cuốn sách không có “giá trị giải trí thực tế”. Mùa hè đó, khi mọi người Mỹ đều đọc truyện kinh dị, DeJulio quyết định rằng phải có một con đường khác tốt hơn.

Đó là lúc ông gặp Jack Hughes, người sáng lập công ty giải pháp phần mềm dựa vào nguồn lực cộng đồng TopCoder, người đã giúp ông nhận ra rằng việc tiếp cận nguồn lực cộng đồng mà TopCoder đang làm để giúp các công ty hoàn thành nhu cầu về phần mềm cũng sẽ có tác dụng ở Hollywood. “Tôi đã bắt đầu nghĩ đến việc làm thế nào chúng tôi có thể xoay chuyển ngành công nghiệp này và tấn công vào vấn đề tạo dựng nội dung phim theo một cách khác, dựa trên sự khuyến khích,” DeJulio nói. “Có rất nhiều người có máy quay HD và một chiếc Mac thật sự muốn làm công việc này.”

DeJulio đã không hề phóng đại tình huống này. Ngày nay, trong số những người làm freelance ở Tongal có hơn 40.000 người làm công việc sáng tạo, chủ yếu là làm những đoạn video ngắn, quảng cáo và dựng nội dung cho các thương hiệu lớn như Unilever, LEGO, Pringles và Speed Stick. Họ đã hoàn thành công việc theo cách nhanh hơn, sáng tạo hơn và hiệu quả hơn nhiều so với phương thức truyền thống.

“Một nhãn hàng lớn cơ bản sẽ dành khoảng 10-20% ngân sách truyền thông cho công việc sáng tạo,” DeJulio giải thích. “Vì vậy, nếu họ có ngân sách truyền thông là 500 triệu đô-la thì sẽ có khoảng 50-100 triệu đô-la dành cho việc tạo dựng nội dung. Với số tiền đó, họ sẽ có từ 7-10 nội dung, nhưng không phải là ngay lập tức. Nếu bạn dùng một triệu đô-la cho một sản phẩm nội dung, thì sẽ cần thời gian dài – 6 tháng, 9 tháng, 1 năm – để phát triển toàn diện. Với ngân sách và khoảng thời gian này, nhãn hàng sẽ không có lợi nhuận để tận dụng cơ hội một cách sáng tạo.”

Quy trình của Tongal hoàn toàn ngược lại: Nếu một nhãn hàng muốn một đoạn quảng cáo sử dụng nguồn lực cộng đồng, bước đầu tiên là tạo lập một ngân sách – bất kỳ từ 50.000-200.000 đô-la. Sau đó, Tongal chia dự án thành ba giai đoạn: lên ý tưởng, sản xuất và phân phối, cho phép các nhà sáng tạo với nhiều chuyên môn khác nhau (biên đạo, chỉ đạo sản xuất, kỹ thuật hoạt họa, diễn xuất, truyền thông mạng xã hội,…) tập trung làm những việc họ giỏi nhất. Trong cuộc tranh tài đầu tiên – giai đoạn lên ý tưởng – mỗi khách hàng sẽ đưa bản mô tả tóm tắt mục tiêu của họ. Các thành viên Tongal đọc tóm tắt và nộp những ý tưởng hay nhất của họ trong khoảng 500 chữ (khoảng ba tweets). Khách hàng sẽ chọn một số ít các ý tưởng mà họ thích và trả một phần nhỏ ngân sách cho những người thắng cuộc.

Tiếp theo là giai đoạn sản xuất, các đạo diễn sẽ chọn một ý tưởng thắng cuộc và đưa ra yêu cầu của họ. Một số người chiến thắng nữa lại được chọn, họ có một khoản tiền và thời gian để tạo ra sản phẩm. Nhưng giai đoạn này không chỉ giới hạn ở một vài đạo diễn chiến thắng. Tongal cho phép ai cũng có quyền nộp một đoạn phim ý tưởng của mình. Cuối cùng, các nhà tài trợ chọn ra một (hoặc nhiều) đoạn phim họ yêu thích, những đạo diễn chiến thắng sẽ được trả tiền, và những đoạn phim giành chiến thắng sẽ được trình chiếu cho thế giới.

So với 7-10 đoạn nội dung tạo ra theo quy trình truyền thống, cuộc tranh tài ở Tongal tạo được trung bình 422 ý tưởng trong giai đoạn đầu, tiếp đó là 20-100 đoạn phim hoàn chỉnh ở giai đoạn sản xuất. Đó là một kết quả khổng lồ từ việc đầu tư tiền bạc và thời gian.

Và mức độ nhân tài mà các nhãn hiệu tiếp cận được thông qua Tongal vẫn tiếp tục tăng lên. “Vào thời gian đầu,” DeJulio nói, “phần lớn những người làm công việc sáng tạo trong cộng đồng Tongal là những người có sở thích tạo dựng nội dung trên Internet, nhưng khi giá trị các giải thưởng của chúng tôi tăng lên đều đặn, các siêu nhân tài – những người thường được tuyển dụng trong ngành công nghệ quảng cáo truyền thống – bắt đầu chọn làm ở trang của chúng tôi. Và khi nội dung tạo ra từ Tongal ngày càng tốt hơn, các nhãn hàng bắt đầu đầu tư nhiều tiền hơn. Nó là một chu kỳ tự hoàn thiện rất tích cực. Vì vậy, ngày nay, không còn lạ khi có những giải thưởng trị giá lên đến 50.000 hay 60.000 đô-la cho một sản phẩm được tạo ra mà giá trị tương ứng với nó lên đến hàng triệu đô, theo cách tính của các công ty truyền thống.”

Vậy sản phẩm tạo ra có thể tốt đến mức nào? Tốt đến mức được trình chiếu ở giải Super Bowl thì thế nào? Năm 2012, Tongal đã đưa ra thách thức 27.000 đô-la cho một đoạn quảng cáo kỹ thuật số dài 30 giây về sản phẩm khử mùi Speed Stick của Colgate Palmolive. Nhưng đoạn quảng cáo chung cuộc quá hay đến nỗi Colgate Palmolive đã sử dụng nó cho hạng mục quảng cáo tại giải Super Bowl.

Chung cuộc, đoạn quảng cáo đã đạt vị trí thứ 24 (trong số 60) theo thang điểm quảng cáo của tờ USA Today, đứng trên hơn 30 mẫu quảng cáo được tạo ra theo phương thức truyền thống khác, với ngân sách lớn hơn 500 lần. Khán giả truyền hình của Super Bowl ước lượng khoảng hơn 110 triệu người, và trên Youtube thì quảng cáo này của Speed Stick đạt gần 1,2 triệu lượt xem. Một kết quả khá tốt so với khoản đầu tư 27.000 đô-la.

Trường hợp: reCAPTCHA và DUOLINGO – Nguồn lực cộng đồng hai công dụng

Nhà khoa học máy tính trường Carnegie Mellon, Luis von Ahn hoàn toàn không hài lòng với chính mình. Vào năm 2000, Ahn là một thành viên của nhóm phát minh ra phép thử bằng thử thách-trả lời với tên gọi CAPTCHA – đó là những ký tự ngoằn ngoèo, nhăn nhúm mà chúng ta phải viết lại chính xác để đăng nhập vào một trang web cụ thể nào đó. Mục đích của CAPTCHA là để phân biệt chương trình máy tính với con người, nhưng điều làm Ahn khó chịu chính là thành công của CAPTCHA.

“Như đã biết,” Ahn nói, “có khoảng 200 triệu CAPTCHA được sử dụng trong một ngày. Mỗi lần gõ một trong những chùm ký tự đó, bạn mất khoảng mười giây. Nếu bạn nhân lên với 200 triệu, thì nghĩa là tổng thể loài người mất khoảng 500.000 giờ mỗi ngày chỉ để điền những cụm CAPTCHA phiền toái đó.”

Ahn tự hỏi liệu có cách nào tốt hơn để tận dụng tất cả thời gian và công sức này không, cách chuyển mười giây phí phạm đó thành việc gì đó có ý nghĩa. “Điều gì sẽ xảy ra nếu,” Ahn nói, “có một công việc quan trọng nào đó mà con người làm được trong khi máy tính thì không và có thể chia việc đó ra thành những việc nhỏ trong 10 giây?” Đây chính là tiền đề cho sự ra đời của reCAPTCHA, một trang web phục vụ cả hai mục đích, vừa phân biệt chương trình máy tính và con người vừa giúp số hóa những cuốn sách.

Thông thường, chúng ta số hóa sách bằng cách scan những trang giấy vào máy tính; tiếp theo, một chương trình nhận dạng ký tự quang học sẽ quét qua đoạn văn bản này, chuyển hình ảnh thành từ ngữ thực sự. Quy trình này hoạt động tốt nhưng đôi khi lại gặp trục trặc với những cuốn sách cũ, đặc biệt là những cuốn đã ố vàng. Trung bình, với những cuốn sách được viết hơn 50 năm trước, máy tính có thể chuyển được khoảng 70% nội dung văn bản. 30% còn lại đó – chính là việc mà reCAPTCHA sẽ làm. Khi máy tính không thể nhận diện được một từ nào đó, nó sẽ gửi đến dưới dạng CAPTCHA – điều này có nghĩa là lần tới khi bạn gõ những dòng ký tự ngoằn ngoèo vào máy tính, thật ra bạn đang giúp số hóa thư viện thế giới đấy. Và một cách nhanh chóng, nền tảng sử dụng nguồn lực cộng đồng hai chức năng của Ahn đang thực hiện số hóa hơn 100 triệu từ mỗi ngày – tương đương với 2,5 triệu cuốn sách một năm.

Không dừng lại ở đó. “Tôi bắt đầu tự hỏi làm thế nào chúng ta có thể dịch các trang web sang ngôn ngữ chính. Đó là một vấn đề lớn. Hơn 50% các trang web được viết bằng tiếng Anh, và có dưới 50% dân số thế giới sử dụng tiếng Anh.”

Nhưng làm thế nào để dịch nguyên cả trang web? “Bạn không thể làm được với 50 hay 100 dịch giả. Nhưng điều đó là có thể nếu chúng ta có 100 triệu người, giả sử vậy, cùng giúp dịch trang web sang các ngôn ngữ chính. Đó là một ý tưởng tuyệt vời, nhưng bằng cách nào chúng ta có thể động viên những người này làm công việc đó miễn phí? Bạn không thể chi trả cho 100 triệu người được, và cũng không có nhiều người sử dụng song ngữ đến vậy trên thế giới.”

Đó là lúc Ahn và các đồng nghiệp có ý tưởng về một chức năng kép khác. Họ nhận ra rằng họ có thể dạy những ngôn ngữ mới cho người sử dụng ngay khi dịch trang web. “Trong cùng một thời điểm bất kỳ,” Ahn nói, “có khoảng 1,2 tỷ người ngoài kia đang cố gắng học một loại ngoại ngữ nào đó. Có những thứ cần được dịch, vậy tại sao chúng ta không nhờ những người đang học ngoại ngữ này dịch nó cho chúng ta?”

Đó là tiền đề cho sự ra đời của Duolingo, vừa là trang web dạy ngôn ngữ và vừa là trò chơi dịch thuật thật sự hiệu quả. “Nó đã thành công một cách kinh ngạc,” Ahn nói. “Mọi người trên Duolingo vừa học ngoại ngữ vừa tham gia chương trình dịch thuật với ngôn ngữ bất kỳ. Nhưng vì

họ dịch những nội dung thật sự (ví dụ như, những bài viết trên tờ New York Times), điều này vốn dĩ thú vị – con người được tạo động lực bởi chất lượng của nội dung. Và bởi vì chúng tôi đang sử dụng nhiều nguồn lực cho mỗi bản dịch, nên kết quả chúng tôi có được gần như tương tự với kết quả dịch của những chuyên gia dịch thuật.”

Và rẻ hơn nhiều, rất nhiều.

Ví dụ, hiện nay, chỉ 20% nội dung Wikipedia tồn tại dưới dạng tiếng Tây Ban Nha. Nếu bạn đi thuê người dịch, thì chi phí để dịch 80% còn lại sẽ khoảng 50 triệu đô-la. Và cũng phải mất vài năm để hoàn thành công việc đó. Trong khi đó, Duolingo có thể làm được miễn phí, trong khoảng năm tuần, với khoảng 100.000 người dùng. Và ngày nay, trang này đã có khoảng 300.000 người dùng.

Vậy là, tìm hiểu trường hợp Freelancer và Tongal là để khám phá hai nền tảng sử dụng nguồn lực cộng đồng khác nhau có thể giúp các nhà khởi nghiệp ngày nay tận dụng để làm đòn bẩy, còn ý nghĩa của việc tìm hiểu reCAPTCHA và Duolingo thì ngược lại – đây là ví dụ về loại nền tảng sử dụng nguồn lực cộng đồng mà một nhà khởi nghiệp táo bạo hứng thú muốn tạo ra, loại nền tảng vừa giúp kiếm tiền vừa tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn.

Sử dụng nguồn lực cộng đồng như thế nào?

Như bạn có thể thấy từ các ví dụ vừa rồi, nguồn lực cộng đồng là một lĩnh vực đa dạng và đang phát triển, với nhiều ứng dụng mới lạ đang được ấp ủ mỗi ngày. Vì vậy, trước khi chúng ta đến với những bài học kinh nghiệm, để các bạn hiểu rõ hơn về những gì đang diễn ra, tôi sẽ chia phần này thành sáu cách sử dụng chung nhất của nguồn lực cộng đồng và cùng với lời giải thích ngắn gọn cho mỗi ý.

Các nhiệm vụ sử dụng nguồn lực cộng đồng

Các nhiệm vụ chính là công việc. Các nhiệm vụ sử dụng nguồn lực cộng đồng nghĩa là có ai đó ở nơi nào đó sẽ thực hiện công việc cho bạn. Trong hầu hết các trường hợp, bạn chỉ trả tiền khi bạn hài lòng với kết quả. Trong các trường hợp khác, bạn có thể đưa ra mức thù lao mà bạn sẵn lòng trả cho mỗi công việc hoặc để thị trường đám đông cạnh tranh làm việc cho bạn. Theo nguyên tắc phân loại này, nhiệm vụ được chia thành hai loại cơ bản: vi mô và vĩ mô.

Những nhiệm vụ vi mô là những công việc nhỏ, được xác định rõ ràng và có thể thực hiện độc lập từng việc nhỏ hoặc khi kết hợp các việc nhỏ với nhau (ví dụ như reCAPTCHA) sẽ giải quyết được những vấn đề lớn hơn nhiều. Điều này có nghĩa là một trong những câu hỏi quan trọng nhất cần phải trả lời khi tiếp cận nguồn lực cộng đồng là liệu rằng công việc này có thể chia thành những phần nhỏ hơn, đơn giản hơn được không. Nếu được thì phần việc nhỏ đơn giản nhất có thể phân chia ra là gì? Ví dụ, thời gian trước tôi muốn xác định xem liệu những bài viết trên tạp chí Time có ngày càng trở nên tiêu cực hơn trong suốt 60 năm qua không. Đầu tiên tôi nhờ trợ lý điều hành bắt đầu từ năm 1945 và phân loại các bài viết thành nhóm tích cực, trung tính hoặc tiêu cực. Sau một ngày làm việc, cô ấy dường như không thu được kết quả gì. Đó là lúc tôi quyết định dựa vào đám đông. Bằng việc trả 0,05 đô-la cho mỗi phân nhóm, tôi có được kết quả của toàn bộ 65 năm, tổng cộng khoảng 3.000 bài, hoàn thành với chi phí dưới 200 đô-la.

Tôi đã sử dụng trang Mechanical Turk của Amazon (wwwmturkcom) để phân tích những bài tạp chí đó. Mặc dù MTURK không hề hữu dụng cho những công việc phức tạp hơn, nhưng nó vẫn là nơi giúp hoàn thành những công việc đơn giản một cách nhanh chóng. Các công việc tổng hợp và phân loại có xu hướng được sử dụng phổ biến hơn. Ví dụ hình ảnh tổng hợp những chiếc xe tải màu đỏ, hoặc viết mô tả sản phẩm, hoặc thực hiện phân tích cảm xúc của hàng nghìn câu Tweet. Người yêu cầu (bạn) đưa ra các nhiệm vụ được gọi là HITs (các nhiệm vụ cần trí tuệ con người) trong khi người thực hiện (được gọi là người cung cấp) tìm kiếm các nhiệm vụ hiện có và hoàn thành chúng với một khoản thù lao nào đó.

Một trang xử lý nhiệm vụ vi mô khác mà trước đây tôi sử dụng (và cho ra kết quả tuyệt vời) là Fiverr (wwwfiverr. com), một thị trường trực tuyến dành cho những công việc nhỏ bắt đầu với giá từ 5 đô-la. Những dịch vụ cơ bản bao gồm thu âm, làm hoạt hình, làm đồ thủ công, dựng phim quảng cáo và liên quan đến nghệ thuật. Những lời chào hàng có thể kỳ quặc như: “Tôi sẽ in và phân phát 500 tờ rơi cho bạn ở Toronto, Canada với giá 5 đô-la” hoặc “Tôi sẽ vẽ hình bạn theo phong cách biếm họa của tôi với giá 5 đô-la.” Bạn có thể tìm ở trang này những dịch vụ mà bạn có hứng thú hoặc tạo ra một yêu cầu. Tôi từng dùng dịch vụ chuyển hình vẽ phác họa bằng tay của mình thành ảnh kỹ thuật số tuyệt đẹp với giá 5 đô-la.

Trái với những nhiệm vụ vi mô nói trên, những nhiệm vụ vĩ mô là những công việc mà (a) không thể chia nhỏ được, (b) có thể hoàn thành độc lập, (c) đòi hỏi một số nhóm kỹ năng hoặc quá trình tư duy cụ thể, (d) là phần bổ sung và phụ thuộc vào một công việc đã được hoàn thành, và (e) cần một khoảng thời gian cố định, gián đoạn để hoàn thành. Có một số công ty giúp bạn sử dụng nguồn lực cộng đồng cho các nhiệm vụ cỡ lớn, và Freelancercom đã nhắc đến trên đây là công ty lớn nhất. Việc nhớ lại những gì mà nhà sáng lập Matt Barrie từng nói về sự đa dạng của các công việc đã được hoàn thành cũng khá quan trọng: “Không chỉ những công việc liên quan đến hệ thống ống nước hay diệt côn trùng, chúng tôi đang nói đến bất kỳ công việc nào bạn có thể tưởng tượng ra. Chúng tôi có cả các tiến sĩ trên trang web này. Tôi đã từng thấy cả những công việc liên quan đến vật lý lượng tử và không gian vũ trụ được hoàn thành một cách hoàn hảo.”

Tuyệt vời hơn nữa, Freelancercom chỉ là một trong vô số các trang thực hiện nhiệm vụ vĩ mô. Để có danh sách chi tiết các trang web cập nhật nhất cùng với những ví dụ minh họa về cách sử dụng chúng, xin vui lòng xem tại trang wwwAbundanceHubcom.

Tài sản vận hànhsáng tạo từ nguồn lực cộng đồng

Tài sản là bất cứ thứ gì mang lại giá trị cho bạn và công việc kinh doanh của bạn – ví dụ như các ứng dụng, trang web, video, phần mềm, thiết kế, thuật toán, tài liệu marketing, sản phẩm hữu hình, máy móc và kế hoạch kỹ thuật. Để hiểu làm thế nào có được tài sản thông qua nguồn lực cộng đồng, tôi đã chia chúng thành hai nhóm khác nhau: tài sản vận hành và tài sản sáng tạo.

Tài sản sáng tạo bao gồm nhiều loại tài sản dựa trên thiết kế như logo, video, thiết kế website, mô hình CAD, kế hoạch marketing và kế hoạch quảng cáo. Chúng ta đã nhắc đến hai trong số những trang web phát triển tài sản sáng tạo yêu thích của tôi: Tongal (wwwtongalcom), có thể làm cho bạn một đoạn quảng cáo truyền hình hay trên mạng trong vài tuần thay vì hàng tháng trời với chi phí thường chỉ bằng 1/10, và 99Designs (www.99designs. com), cung cấp các thiết kế đồ họa dựa vào nguồn lực cộng đồng (logo, ứng dụng, trang web, thiết kế đồ họa dạng thông tin, blog và hơn thế nữa). Tôi đã sử dụng 99Designs nhiều lần và nhận thấy rằng mỗi cuộc thi thường nhận được khoảng từ 25-400 sản phẩm, tùy thuộc vào túi tiền của bạn. Thậm chí tốt hơn nữa là, nếu bạn không thích bất kỳ cái nào trong số đó thì 99Designs sẽ hoàn tiền cho bạn.

Tài sản vận hành là những thứ cần có để doanh nghiệp hoạt động một cách hiệu quả. Ví dụ, nếu bạn điều hành một doanh nghiệp phần mềm, những tài sản này bao gồm các thuật toán bạn dùng cho phần mềm, kiến trúc cơ sở dữ liệu, thiết lập máy chủ, mô hình, thiết kế kỹ thuật, cơ cấu tổ chức các luồng đầu tư và chiến lược thu hút khách hàng,… Một số công ty cho phép bạn sử dụng nguồn lực cộng đồng để tạo ra các tài sản vận hành. Thực tế, làm như vậy là một trong những yếu tố chủ chốt để trở thành một tổ chức đột phá, theo định hướng dữ liệu.

Một ví dụ tuyệt vời cho việc này chính là TopCoder (wwwtopcodercom). Có thể bạn đã nghe về hackathon – những cuộc thi bí ẩn, nơi mà các nhà lập trình cạnh tranh để xem những ai có thể đánh bại phần mềm tốt nhất trong một ngày cuối tuần. Với TopCoder, hiện nay bạn có thể có hơn 600.000 lập trình viên, nhà thiết kế và nhà khoa học dữ liệu không ngừng nỗ lực tạo ra các giải pháp chỉ dành cho riêng bạn. Trong các lĩnh vực như phát triển phần mềm và thuật toán, nơi có nhiều cách để giải quyết một vấn đề, thì việc có nhiều phương án đề xuất sẽ cho phép bạn so sánh các chỉ số hiệu suất và chọn ra phương án tốt nhất.

Hoặc ví dụ như Gigwalk, một nền tảng tổng hợp thông tin từ nguồn lực cộng đồng, sẽ trả một khoản tiền nhỏ để khích lệ đám đông (ví dụ như bất kỳ ai có cài ứng dụng Gigwalk) để thực hiện một nhiệm vụ đơn giản tại một thời gian và địa điểm cụ thể. “Những nền tảng dựa vào nguồn lực cộng đồng đang nhanh chóng được các ngành sản phẩm tiêu dùng và bán lẻ tiếp nhận,” Marcus Shingles, một Giám đốc thuộc Công ty Tư vấn Deloitte nói. “Những nhà bán lẻ và sản xuất hàng tiêu dùng đang đối mặt với giai đoạn đầy thách thức trong việc thu thập các thông tin quan trọng quyết định việc sản phẩm của họ sẽ được bán, phân phối và định giá như thế nào. Sản phẩm có còn hàng không? Giá cả có chính xác so với chương trình khuyến mãi của cửa hàng không? Việc trưng bày bảng hiệu và quảng cáo có đúng vị trí không? Đối thủ đang bán giá bao nhiêu? Tất cả đều là những biến số dữ liệu phổ biến rất quan trọng có thể chuyển thành các thông tin thật sự mà một nhà bán lẻ và sản xuất có thể sử dụng để tối ưu hóa danh mục hàng hóa, chương trình quảng cáo và doanh số bán hàng tổng thể. Việc để nhân viên kho giám sát các thông tin này không phải lúc nào cũng đảm bảo hiệu quả chi phí, và việc đưa các đại diện bán hàng của nhà máy đến từng cửa hàng để kiểm tra cũng không hiệu quả. Thay vào đó, những nền tảng sử dụng nguồn lực cộng đồng tận dụng người tiêu dùng hằng ngày. Người tiêu dùng được trả một khoản phí tượng trưng, ví dụ như 5 đô-la, cho việc dành ra 5 phút chụp một tấm hình gian hàng, còn nhà bán lẻ và sản xuất chỉ cần trả khoản phí cho 5 phút cần để thu thập đúng điểm dữ liệu cụ thể. Trong các dự án thí điểm của chúng tôi, đám đông có thể cung cấp dữ liệu này trong vòng chưa đầy một tiếng đồng hồ, với giá từ 5-8 đô-la trên mỗi yêu cầu, giữa hàng nghìn công việc được đăng. Dữ liệu đó được đưa vào hệ thống quản lý của nhà sản xuất và bán lẻ, tại đó các công nghệ phân tích dữ liệu được sử dụng để tổng hợp ra những thông tin có ý nghĩa định hướng cho các quyết định kịp thời.”

Tất nhiên, trong thời đại đột phá ngày nay, chúng ta đang tạo ra nhiều dữ liệu hơn bao giờ hết. Nhưng không phải ai cũng tạo ra được các thông tin ẩn chứa giá trị từ biển dữ liệu này. Với Kaggle (wwwkagglecom) và TopCoder (wwwtopcodercom), cả hai công ty này đều là những nền tảng cạnh tranh về mảng khai thác dữ liệu dựa vào nguồn lực cộng đồng, cho phép bạn xác định mục tiêuthông tin mong muốn, đặt ra một mức thưởng, đăng tải dữ liệu, và xem binh đoàn các nhà khoa học dữ liệu (chính xác là hàng chục nghìn người) tìm ra giải pháp tốt nhất cho bạn. Thuật toán tốt nhất sẽ giành chiến thắng. Các mức thưởng dao động từ lời tôn vinh hoặc từ không cho đến hàng trăm nghìn đô-la từ các công ty lớn hơn.

Và đối với những nhà khởi nghiệp đột phá, việc từ chối dựa vào các lợi thế dữ liệu không còn là một lựa chọn nữa. Giám đốc Sáng tạo của Công ty Tư vấn Deloitte giải thích: “Khi Dữ liệu lớn áp đảo các công cụ phân tích và tính toán truyền thống, sự kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn sẽ tạo ra một cuộc đua vũ trang về thông tin, nơi mà lợi thế cạnh tranh bị chi phối bởi các cá nhân và tổ chức biết tận dụng các công nghệ mới nổi.”

Khám phá và kiểm nghiệm thông tin ẩn giấu thông qua nguồn lực cộng đồng

Thông tin ẩn giấu là vô giá đối với doanh nghiệp của bạn. Chúng có thể định hình mục tiêu và hoạt động của toàn bộ công ty, cải thiện và tối ưu hóa năng suất một cách đáng kể, đồng thời cung cấp cho bạn những ý tưởng đi ngược lại với trực giác hoặc tạo ra một chiến lược lợi thế hơn so với đối thủ cạnh tranh. Khi nói đến thông tin ẩn có được từ nguồn lực cộng đồng, có hai biến thể chính: kiểm nghiệm và khám phá.

Thông tin ẩn dựa trên kiểm nghiệm thường xuất phát từ việc kiểm tra những giả định có sẵn và những cách làm tốt nhất hiện có. Chúng bao gồm khảo sát, kiểm nghiệm AB, lấy mẫu đại diện, phản hồi của khách hàng, nghiên cứu tình huống trừu tượng, và nhóm tập trung,… Khi tiến hành một cuộc thử nghiệm, tập trung hỏi một câu hỏi cố định, sử dụng dữ liệu hoặc nguồn lực tùy ý để đặt câu hỏi một cách thích hợp.

Ví dụ, nếu bạn hoạt động trong lĩnh vực phát triển phần mềm, bạn sẽ hiểu rằng việc thử nghiệm các phần mềm có thể vô cùng buồn tẻ, khó khăn và tốn thời gian. Không được phép có sai sót, vì vậy, bạn phải có nhiều người nhất có thể để tìm kiếm lỗi trước khi bắt đầu đưa vào hoạt động. Không thành vấn đề. uTest (wwwutestcom) cung cấp một cộng đồng đông đảo các nhà “thử nghiệm chuyên nghiệp” chuyên chạy thử các chức năng, khả năng sử dụng, kiểm tra tính bảo mật, đăng tải và định vị giúp bạn. Bằng việc tận dụng đám đông và dữ liệu có được từ những lần chạy thử đó, bạn có thể tối đa hóa và đơn giản hóa quy trình, từ đó giảm giá thành sản phẩm, giảm tỷ lệ khách hàng rời bỏ trang web, đồng thời giúp nó hoạt động tốt hơn và thời gian tung ra thị trường sớm hơn.

Ngành sáng tạo cũng tham gia vào cuộc chơi thông tin ẩn này. Ví dụ như ReverbNation (wwwreverbnation. com), một nền tảng phân phối, xuất bản và sử dụng nguồn lực cộng đồng để thử nghiệm âm nhạc. Giả sử như bạn là một nhạc sĩ đầy tham vọng. Bạn đã hoàn thành một vài bài hát, nhưng trước khi chi tiền cho các chi phí quảng cáo hay quản lý, bạn muốn xem liệu khán giả có thật sự thích âm nhạc của bạn không. Hiện nay, những bài hát của bạn có thể được đánh giá và nhận xét trước khi bạn chính thức tung ra thị trường.

Khía cạnh còn lại của cán cân thông tin ẩn từ nguồn lực cộng đồng này chính là những thông tin ẩn dựa trên sự khám phá. Điều này có một số ý nghĩa nhất định. Bạn có thể yêu cầu đám đông giải thích về một vấn đề hay giải đáp một câu hỏi cụ thể. Ví dụ, RapGenius yêu cầu đám đông chú thích lời bài hát. Kaggle phác thảo một vấn đề mà cộng đồng có thể giải quyết với những thuật toán độc đáo. Hoặc đơn giản hơn, bạn có thể cung cấp một nền tảng để đám đông đưa ra các ý tưởng và phát minh của chính họ, như Quirky đang làm với mạng lưới phát minh của mình hoặc Threadless đang làm với các cuộc thi thiết kế áo thun.

Những thông tin ẩn dựa trên sự khám phá có thể chỉ đơn giản như việc nhờ đám đông trả lời và tập trung chú ý khi các giải pháp, thiết kế và phát minh tốt nhất tạo nên cơn sốt hàng đầu. Lấy một ví dụ cá nhân, vào mùa xuân năm 2014, trong khi đang chuẩn bị cho sự tái xuất của cuốn Abundance dạng bìa mềm, tôi đã nhờ đám đông phát hiện giúp minh chứng mới cho sự phồn vinh mà tôi có thể thêm vào phần phụ lục. Họ đã gửi cho tôi dữ liệu, biểu đồ và đồ thị đến địa chỉ e-mail: evidence@diamandiscom (những người đăng ký mới luôn được chào đón). Những ý kiến phản hồi thật sự phi thường và đóng góp đáng kể cho tiến độ của chúng tôi.

Vậy là bạn đã có được cái nhìn tổng quan nhất về không gian sử dụng nguồn lực cộng đồng. Vì đây là một lĩnh vực sẽ thay đổi nhanh chóng khi có những tay chơi mới tham gia và những khả năng mới của trí tuệ nhân tạo được kích hoạt, tôi muốn chỉ ra cho bạn một vài trang web đáng tham khảo thuộc lĩnh vực này, giúp cho việc phân loại luôn được cập nhật.

AbundanceHubcom: Đây là nơi tôi sẽ đăng những kinh nghiệm của chính mình, cập nhật những bài học kinh nghiệm (thành công, trải nghiệm và thất bại) và làm việc với những nhà khởi nghiệp hứng thú để tạo dựng sự giàu có cùng với một thế giới phồn thịnh. Nội dung của Abundance-Hub được định hướng bởi cộng đồng Abundance360, nhóm các nhà khởi nghiệp thiên tài mà tôi đã cam kết khai vấn trong khoảng thời gian 25 năm.

Crowdsourcingorg: Địa chỉ hàng đầu về mọi vấn đề liên quan đến nguồn lực cộng đồng. Được biết đến là một trong những trang đáng tin cậy và có sức ảnh hưởng nhất trong thế giới nguồn lực cộng đồng nhờ vào các phân tích chuyên sâu trong ngành, thư mục nền tảng phân loại nguồn lực cộng đồng và tư duy lãnh đạo không thiên vị. Sứ mệnh của họ là phục vụ như một nguồn lực đầy đủ nhất về thông tin cho các nhà phân tích, nghiên cứu, nhà báo, nhà đầu tư, chủ doanh nghiệp, các chuyên gia về nguồn lực cộng đồng và các thành viên trong mọi nền tảng nguồn lực cộng đồng.

Crowdsortium: Bằng việc sử dụng đám đông để phân tích, tổ chức và thúc đẩy có chọn lọc ngành sử dụng nguồn lực cộng đồng non trẻ và đang phát triển này tiến lên phía trước, Crowdsortium giúp các tổ chức tìm kiếm, đánh giá và thực hiện các ý tưởng mới bằng cách làm việc với nguồn lực cộng đồng trên mạng, đồng thời cung cấp các sự kiện, những buổi gặp gỡ, các nguồn lực và hướng dẫn. Crowdsortium được thành lập bởi một nhóm các nhà hoạt động trong ngành với nhiệm vụ thúc đẩy sự phát triển của ngành thông qua các thực hành tốt nhất, giáo dục, thu thập dữ liệu và đối thoại công cộng.

Những thực hành tốt nhất trong việc sử dụng nguồn lực cộng đồng

Có quá nhiều các nền tảng sử dụng nguồn lực cộng đồng để có thể đi sâu vào việc sử dụng từng nền tảng một. Qua nghiên cứu, chúng tôi đã xác định ra 12 thực hành tốt nhất để áp dụng trong phần lớn các trường hợp.

HÃY NGHIÊN CỨU

Ngày nay, hầu hết những việc bạn muốn làm đều có thể làm trên mạng. Chỉ riêng Freelancercom đã có sẵn các chuyên gia trong 600 ngành nghề. Vấn đề ở đây là bất kể bạn cần thứ gì, thay vì mặc định làm theo quy trình đầy đủ thông thường, hãy tận dụng sức mạnh đám đông để thực hiện điều đó nhanh chóng hơn, rẻ hơn và tốt hơn. Xác định nhóm của bạn, làm quen với những nền tảng sẵn có và chọn đúng nền tảng. “Nếu bạn đang thành lập một công ty, chưa bao giờ mọi việc lại dễ dàng và rẻ đến vậy,” Matt Barrie nói. “Tất cả những công cụ bạn cần để xây dựng một công ty trên mạng ngày nay hầu hết đều miễn phí – tất cả các phần mềm: Linux, MySQL, thực hiện các cuộc gọi qua mạng máy tính (VoIP), Gmail,… Điều tốt nhất tôi có thể gợi ý bạn làm là tìm những dự án trên Freelancercom, xem phần điện thoại di động, phát triển web hoặc bất kỳ lĩnh vực nào của bạn; xem những gì người khác đang làm cũng như cách thức họ nói về dự án của họ và mức thù lao họ đang chi trả. Hãy bắt đầu từ đó.”

HÃY TRỞ NÊN BẬN RỘN

Lời khuyên nhất quán nhất và cũng là đơn giản nhất mà chúng tôi nhận được trong quá trình nghiên cứu của mình là: Hãy trở nên bận rộn. Trong hầu hết các trường hợp, việc đăng ký và gửi một dự án là miễn phí. Những người từ khắp nơi trên thế giới sẽ bắt đầu đấu thầu nó. Và một khi bạn trao đổi và xem qua các sản phẩm mẫu của họ, họ sẽ cho bạn các ý tưởng. Họ sẽ nói với bạn: “Này, tôi đã thực hiện những dự án tương tự. Tại sao bạn không làm như thế này hoặc tại sao bạn không làm như thế kia?” và tương tự. Thật sự, điều quan trọng nhất trong công cuộc khởi nghiệp chính là khởi động và thực hiện thông qua thử nghiệm và sai lầm.

HÃY THAM GIA DIỄN ĐÀN CỘNG ĐỒNG CỦA TRANG

Việc hoàn thành một dự án sử dụng nguồn lực cộng đồng có thể gặp khó khăn ở một vài lần đầu tiên. Mỗi nền tảng đều có sự khác biệt và tất cả đều có những yếu tố gây nhầm lẫn. Để có hướng dẫn về một nền tảng cụ thể, hãy tham gia diễn đàn cộng đồng của trang đó để được giúp đỡ. Các chuyên gia và người quản lý diễn đàn sẽ cho bạn những lời khuyên và hướng dẫn tuyệt vời trong suốt quá trình. Và tất cả những giúp đỡ đó đều miễn phí.

ĐƯA RA BỐI CẢNH VÀ MÔ TẢ CỤ THỂ

Đừng mong đợi rằng đám đông hiểu được triết lý kinh doanh cốt lõi của bạn. Điều quan trọng là cho mọi người thấy bối cảnh của dự án và các nguồn tham khảo bổ sung khi họ muốn có thêm thông tin cơ bản. Một nền tảng được thiết lập hợp lý đồng nghĩa với việc mọi người sẽ mất ít thời gian để dự đoán mong muốn của bạn và có nhiều thời gian hơn để tạo ra chính xác điều bạn muốn.

CHUẨN BỊ BỘ DỮ LIỆU CỦA BẠN

Đối với các nhiệm vụ không theo thiết kế cụ thể, bạn phải đưa ra một bộ dữ liệu để phân tích, phân loại… Nếu bạn không có sẵn một tập tin dữ liệu hoàn hảo dưới định dạng .csv để sử dụng, bạn có thể nhờ đến sự giúp đỡ của đám đông. Thực ra, phần lớn thời gian những người làm việc thuộc nguồn lực cộng đồng cũng thuê ngoài các dự án của họ, vì vậy họ biết tất cả những cách tốt nhất để giúp bạn chuẩn bị dữ liệu cho quy trình này.

CHỌN NGƯỜI THỰC HIỆN ĐỦ NĂNG LỰC

Không may là, việc sử dụng nguồn lực cộng đồng có khả năng tạo ra những kết quả không mong muốn. Chất lượng của dự án đôi khi không phù hợp, và nguồn lực cộng đồng không tránh khỏi những kẻ lừa đảo và các bot ẩn trên mạng. May mắn là, việc chọn người thực hiện đủ năng lực và đáng tin cậy có thể giúp bạn tránh được những vấn đề này. Để đánh giá năng lực một nhóm thực hiện công việc, bạn chỉ việc đưa ra một vài yêu cầu đơn giản và chi phí thấp để xem công việc được hoàn thành chính xác và nhanh chóng đến đâu. Ví dụ, nếu bạn cần tạo ra 100 hình ảnh, giữa hàng tá những người thuộc nguồn lực cộng đồng, thay vì ngay lập tức chọn một nghệ sĩ thiết kế đồ họa, hãy cân nhắc chọn ra một vài hình ảnh và yêu cầu một vài freelancer thể hiện phong cách và tốc độ của họ. Sau đó, chọn ra người tốt nhất để hoàn thành toàn bộ công việc. Bước tiền đánh giá nhanh chóng này có thể giúp bạn tránh khỏi những cơn đau tim và tiết kiệm đáng kể thời gian.

XÁC ĐỊNH NHỮNG VAI TRÒ CỤ THỂ, ĐƠN GIẢN VÀ RÕ RÀNG

Bạn càng làm rõ vai trò của đám đông trong dự án của mình thì kết quả bạn đạt được càng tốt. Nếu bạn muốn những giải pháp sáng tạo, hãy nói cho họ biết. Nếu bạn cần những giải pháp thực tế, hãy làm rõ điều đó. Sự mơ hồ sẽ không mang lại hiệu quả khi bạn sử dụng nguồn lực cộng đồng. Hãy chắc chắn rằng bạn nghĩ thông suốt mọi yếu tố liên quan đến sản phẩm hay dịch vụ bạn cần, và sẵn sàng trả lời các câu hỏi, lo ngại hoặc những chỉ trích sai trái. Những việc này gần như không thể tránh khỏi.

GIAO TIẾP MỘT CÁCH RÕ RÀNG, CHI TIẾT VÀ THƯỜNG XUYÊN

“Hãy nhớ rằng,” Matt Barrie của Freelancer nói, “bạn thường làm việc với ai đó ở phía bên kia quả địa cầu. Nếu bạn chỉ viết một dòng ‘Tôi cần một website’ – điều đó có thể hiểu theo bất kỳ nghĩa nào. Bạn càng mô tả rõ thứ bạn muốn và tạo ra càng ít chỗ cho việc suy diễn [chắc chắn sẽ có], thì kết quả bạn nhận được sẽ càng tốt.” Rất nhiều nền tảng cho phép bạn giao tiếp với đám đông thông qua chiến dịch – hãy chọn một trong số đó và giao tiếp thường xuyên. Chiến lược hợp tác này rất quan trọng trong việc tạo ra kết quả tốt nhất.

ĐỪNG QUẢN LÝ TIỂU TIẾT; HÃY MỞ LÒNG CHO NHỮNG CÁCH TƯ DUY MỚI

Thoạt nhìn, điều này có vẻ trái ngược với hai lời khuyên trước, nhưng thường thì những kết quả tốt nhất của nguồn lực cộng đồng đến từ những cách nhìn không ngờ tới. Chắc chắn là, nếu bạn đang xử lý những nhiệm vụ vi mô, thì sự sáng tạo không được chào đón, nhưng với những dự án lớn hơn – ví dụ như một video của Tongal – hãy cho mọi người khoảng không họ cần để khiến bạn ngạc nhiên, và họ sẽ làm được. “Đừng làm những điều được mong đợi,” DeJulio nói. “Hãy thử điều gì đó mới mẻ. Cho phép đám đông đưa ra những ý tưởng điên rồ táo bạo, điều có thể khiến thương hiệu của bạn nổi bật. Hãy tin tưởng vào quá trình đó; đừng cố tái tạo những gì bạn thường làm. Mục tiêu là phải tạo ra điều gì đó tươi mới.”

CHI TRẢ ĐỂ THAM GIA CUỘC CHƠI – ƯU TIÊN CHẤT LƯỢNG TRƯỚC, RỒI ĐẾN GIÁ CẢ

Sử dụng nguồn lực cộng đồng giá thành rẻ, đúng vậy, nhưng đừng trả nó quá rẻ. Ví dụ, nếu bạn đang chạy một cuộc thi trên 99Designs, sự khác biệt giữa số lượng thiết kế bạn nhận được cho khoản chi phí từ 199-299 đô-la lớn hơn nhiều so với 100 đô-la. “Hãy đưa ra mức ngân sách,” Barrie nói. “Sau đó, nó là một thị trường tự do. Các freelancer sẽ đấu thầu dự án và họ sẽ cho bạn biết mức thù lao họ muốn nhận. Nó có thể là mức giá tính theo giờ hoặc cố định. Bạn có thể xem xét các mức đấu thầu, nhưng điều quan trọng nhất vẫn là ưu tiên chất lượng trước, bởi vì bạn đã tiết kiệm được khoản chi phí lớn nếu không sử dụng nguồn lực cộng đồng. Với số vốn này, thành quả thu được sẽ là đòn bẩy rất lớn cho thành công tương lai của bạn.”

CHUẨN BỊ CHO SỰ NGẬP LỤT GIỮA CÁC LỰA CHỌN

Sử dụng nguồn lực cộng đồng tạo ra một vấn đề trái ngược với thế tiến thoái lưỡng nan kinh điển của việc “không có đủ những ý tưởng hay”. Bạn sẽ bị ngập lụt giữa những ý tưởng hay. Hãy chuẩn bị tinh thần cho điều đó. Bạn cần phải nắm rõ những mục tiêu lớn của mình, nhưng vẫn cởi mở với những ý tưởng mới – đó là con đường mới dẫn đến mục tiêu lớn của bạn. Sự chìm ngập này chính là ưu thế của nguồn lực cộng đồng.

HÃY MỞ LÒNG CHO NHỮNG PHƯƠNG PHÁP LÀM VIỆC MỚI

“Một ngày, khi tôi đang ở London,” Barrie nói, “tôi đã gặp một nhà phân tích tài chính làm việc tại nhà đang thực hiện các mô hình tài chính cho quỹ lương hưu với những việc tương tự như các dự án cơ sở hạ tầng. Ông cần một nhà toán học để phát triển các mô hình này trong phòng thí nghiệm toán học để có thể nghiên cứu và trình bày về các phát hiện của mình, vì vậy, ông đã thuê một người Pakistan đang học tiến sĩ làm việc này. Họ hẹn nhau nói chuyện qua Skype. Chất lượng video gửi đến một nơi như Pakistan quả thật ngoài sức tưởng tượng. Nó giống hệt như anh chàng đó đang ngồi cùng phòng nói chuyện với ông. Ông thức dậy mỗi sáng, uống trà, ngồi xuống, đặt chiếc iPad ở đó và thực hiện cuộc gọi video. Sau đó, họ ngồi và nói chuyện nguyên ngày như thể ở trong cùng một căn phòng vậy. Khả năng giao tiếp với bất kỳ ai trên hành tinh này đang ngày càng trở nên tốt hơn. Điều đó có nghĩa là khả năng chúng ta làm việc với bất kỳ ai trên Trái đất cũng rất tuyệt vời.”

Vậy là bạn đã có một cái nhìn tổng quan về thế giới nguồn lực cộng đồng đang bùng nổ theo cấp số nhân. Điều đáng kinh ngạc hơn là ngày nay thế giới tăng trưởng theo cấp số nhân đang bắt đầu vượt qua phạm vi của đám đông. Gần đây, một công ty về trí tuệ nhân tạo có tên Vicarious, được hỗ trợ bởi các nhà đầu tư như Elon Musk, Jeff Bezos, Mark Zuckerberg và Peter Thiel, thông báo rằng phần mềm máy học của họ đã đạt được thành công với tỷ lệ lên đến 90% CAPTCHA từ Google, Yahoo, PayPal, Captchacom và những trang khác. Vì vậy, hãy tiếp tục theo dõi, vì ngay cả sức mạnh cộng đồng cũng có thể bị phi vật chất và phi tiền tệ hóa.

Nhưng một công dụng của đám đông mà trí tuệ nhân tạo không có khả năng phá vỡ trong tương lai gần là khả năng con người trên khắp thế giới trả tiền mặt cho bạn để bảo lãnh ý tưởng của bạn. Để biết thêm về hàng tỷ đô-la đang đổ vào lĩnh vực huy động vốn cộng đồng và cách thức tốt nhất để bạn nắm bắt những đồng tiền đó, hãy cùng chuyển sang chương tiếp theo.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.