Tiệm nhà họ Lâm cuối cùng cũng phá sản. Tin tức ông chủ Lâm trốn chạy lan truyền khắp trấn. Chủ nợ lớn nhất là Hằng Nguyên Trang trước tiên phái người đến tiệm nhà họ Lâm để niêm phong hàng tồn kho. Bọn họ lại tìm kiếm sổ sách. Không còn lấy một cuốn. Hỏi Thọ Sinh. Thọ Sinh nằm trên giường đang bệnh. Lại đi ép hỏi bà Lâm. Câu trả lời của bà Lâm là những tiếng nấc cụt liên hồi cùng nước mắt nước mũi đầm đìa.

Vì bà ta dù sao cũng là "bà Lâm", mọi người đành chịu không có cách nào.

Khoảng mười một giờ, một đám đông chủ nợ đang cãi cọ ồn ào vô cùng dữ dội trong tiệm nhà họ Lâm. Hằng Nguyên Trang và những chủ nợ khác tranh chấp về việc phân chia hàng tồn kho. Tiệm tuy đã trống hoác, nhưng tính cả "công cụ làm ăn", cũng đủ để trả cho các chủ nợ bảy phần, thế nhưng ai cũng chỉ muốn tranh cho mình chín phần hoặc thậm chí là mười phần. Hội trưởng thương hội nói đến mức lưỡi hơi cứng lại mà vẫn chẳng có kết quả.

Hai cảnh sát tới, cầm gậy gỗ đứng ở cửa quát tháo những kẻ rảnh rỗi đứng xem náo nhiệt.

"Sao không cho tôi vào? Tôi có ba trăm đồng tiền tiết kiệm đấy chứ! Vốn liếng dưỡng già của tôi!"

Chu Tam A Thái mím đôi môi móm mém tranh cãi với cảnh sát, run lẩy bẩy chen lách giữa đám đông. Mạch máu xanh trên trán bà ta to bằng ngón tay út. Bà ta chen một lúc, bỗng nhìn thấy Trương quá phụ ôm đứa con năm tuổi đang cầu xin một cảnh sát khác cho cô ta vào. Tên cảnh sát đó liếc mắt, giả vờ trêu đùa đứa trẻ, nhưng lại lén dùng mu bàn tay xoa nắn bầu ngực của Trương quá phụ.

"Thím Trương ơi——"

Chu Tam A Thái thở hổn hển gọi một tiếng, rồi ngồi phịch xuống bậc thềm đá, dùng sức mím đôi môi móm mém của mình.

Trương quá phụ quay người lại, tìm xem ai gọi mình; tên cảnh sát kia lại dùng giọng điệu suồng sã gọi với theo:

"Đừng có nóng vội! Lát nữa rồi vào!"

Những người rảnh rỗi nghe thấy câu này đều phì cười. Trương quá phụ vờ như không hiểu, ôm đầm đìa nước mắt, vô định bước đi thêm một bước. Vừa khéo nhìn thấy Chu Tam A Thái đang ngồi thở dốc bên bậc thềm đá. Trương quá phụ lảo đảo như ngã đến bên cạnh Chu Tam A Thái, cũng ngồi xuống bậc thềm đá đó, bỗng nhiên bật khóc nức nở. Cô ta vừa khóc, vừa lẩm bẩm kể lể:

"Cha của thằng Đại ơi, anh bỏ em mà đi, anh có biết em khổ sở thế nào không! Binh lính giặc đã đánh chết anh, hôm kia là giỗ tròn ba năm... Cái tên ông chủ Lâm tuyệt tử tuyệt tôn kia lại còn phá sản, — mấy chục đồng tiền do mười đầu ngón tay tôi làm ra, ném xuống nước mà chẳng nghe thấy một tiếng kêu! Ấy dà! Người nghèo số khổ, lòng dạ người giàu tàn nhẫn——"

Thấy mẹ khóc, đứa bé cũng khóc theo; Trương quá phụ ôm chặt lấy con, khóc càng thêm thảm thiết.

Chu Tam A Thái lại không khóc, trợn trừng đôi mắt đỏ ngầu đã trũng sâu, điên cuồng lặp đi lặp lại một câu:

"Người nghèo là một cái mạng, người giàu cũng là một cái mạng; bớt tiền của tôi, tôi liều cái già này với chúng nó!"

Lúc này có một người từ trong tiệm chen ra, chính là Trần Lão Thất ở đầu cầu. Mặt mày hắn tím ngắt, vừa chen vừa ngoảnh đầu lại chửi mắng:

"Lũ cướp các người! Xem các người có được kết cục tốt đẹp không! Lửa trời đốt, lửa đất thiêu, có ngày sẽ hiện ra trước mắt tao đây này Trần Lão Thất! Muốn chịu quỵt nợ, thì mọi người cùng chịu, chia đều đến cả lớp da bọc ngoài, cũng là công bằng, —"

Trần Lão Thất đang mắng hăng say, chợt nhìn thấy Chu Tam A Thái và Trương quá phụ, bèn gọi tên họ mà rằng:

"Tam A Thái, thím Trương, sao hai người lại ngồi đây khóc! Hàng hóa, chúng chia sạch rồi! Một cái miệng của tôi cãi sao lại mười mấy cái miệng của chúng, lũ chó cướp này không nói lý lẽ, cứ cứng cổ bảo tiền của chúng ta không được tính, —"

Trương quá phụ nghe vậy, khóc càng thêm thảm đạm. Tên cảnh sát khi nãy bỗng lại lảng đến, dùng gậy gỗ chọc vào vai Trương quá phụ mà rằng:

"Này, khóc cái gì? Người nuôi gia đình cô chết từ lâu rồi. Giờ còn khóc ai nữa!" "Đồ khốn kiếp! Người ta cướp mất đồ của chúng ta, mày là cái thứ gì mà cũng đến để trêu ghẹo phụ nữ hả?"

Trần Lão Thất giận dữ quát lên, dùng sức đẩy tên cảnh sát một cái. Tên cảnh sát trợn tròn đôi mắt quái dị, giơ gậy lên định đánh. Những người rảnh rỗi đều la hét lớn, chửi mắng tên cảnh sát đó. Một tên cảnh sát khác vội vã chạy đến, kéo Trần Lão Thất ra và nói:

"Anh có cãi ở đây, cũng chỉ uổng công cãi. Chúng tôi và anh không oán không thù, thương hội gọi đến đây canh cửa, ăn chén cơm này, đành chịu thôi."

"Trần Lão Thất, anh đến trụ sở đảng bộ mà khiếu kiện đi!"

Trong đám đông có một tiếng hét lên như thế. Nghe giọng là biết ngay gã du côn nổi tiếng khắp phố Lục Hòa Thượng.

"Đi, đi! Xem bọn chúng nói thế nào."

Nhiều tiếng la ó hỗn loạn. Thế nhưng tên cảnh sát đóng vai trò hòa giải kia lại cười nhạt, vỗ vai Trần Lão Thất mà bảo:

"Tôi khuyên anh bớt tìm rắc rối thì hơn. Đến bên đó, thì tích sự gì! Anh vẫn cứ chờ ông chủ Lâm quay về rồi tính sổ với hắn, hắn dẫu sao cũng không dám quỵt trơ trẽn đâu."

Trần Lão Thất biến sắc mặt, thành ra không biết phải tính sao. Chịu không nổi sự xúi giục "đi" của đám người rảnh rỗi đó, hắn bèn nhìn Chu Tam A Thái và Trương quá phụ nói:

"Đi thì đi thế nào? Đằng đó ngày nào chẳng lớn tiếng bảo vệ người nghèo cơ mà!"

"Đúng vậy. Hôm qua bọn họ giữ chân ông chủ Lâm lại, cũng là nói để phòng hắn trốn mất, tiền của người nghèo không có chỗ đòi!"

Lại một kẻ chủ trương đi kéo dài giọng hét lên. Thế là như không thể kìm chế được, ba người Trần Lão Thất cùng một lũ người rảnh rỗi đều hướng về con đường có trụ sở đảng bộ mà đi. Trương quá phụ dọc đường vẫn cứ khóc lóc thảm thiết, nguyền rủa lũ binh lính giặc đã đánh chết chồng cô ta, nguyền rủa ông chủ Lâm tuyệt tử tuyệt tôn, lại nguyền rủa tên cảnh sát hung dữ như chó dại đó.

Khi sắp đến đích, nhìn thấy trước cửa xếp hàng bốn tên cảnh sát, đều cầm gậy gỗ, từ xa đã lớn tiếng quát tháo:

"Cút ngay! Không cho phép lại gần!"

"Chúng tôi đến để khiếu kiện, tiệm nhà họ Lâm sập rồi, tiền chúng tôi gửi ở đó đều không lấy lại được —"

Trần Lão Thất đi ở hàng đầu tiên, cũng lớn tiếng nói. Thế nhưng từ sau lưng cảnh sát đột nhiên nhảy bổ ra một tên rỗ đen, giận dữ quát thét đòi đánh. Mấy tên cảnh sát vẫn đứng nguyên đó, chỉ dùng lời nói dọa dẫm. Đám người rảnh rỗi đằng sau Trần Lão Thất la ó ầm ĩ. Tên rỗ đen giận dữ gào lên:

"Lũ chó đê tiện không biết điều! Chỗ chúng tao có quản mâý chuyện của tụi mày không? Còn không cút, tao nổ súng đấy!"

Hắn giậm chân quát bốn tên cảnh sát ra tay đánh. Trần Lão Thất đứng ở vị trí đầu tiên, đã trúng mấy gậy. Đám người rảnh rỗi hoảng loạn. Chu Tam A Thái tuổi cao sức yếu, ngã nhào xuống đất. Trương quá phụ trong lúc hoảng hốt làm rơi mất giày, bị mọi người xô đẩy, cũng ngã nhào xuống đất, cô ta lăn lê bò trườn tránh khỏi rất nhiều bàn chân đang nhảy qua và giẫm lên, đứng dậy chạy một đoạn đường, lúc bấy giờ mới nhận ra đứa con của mình đã mất hút. Nhìn lên vạt áo, thấy có mấy giọt máu.

"Ối giồi ôi! Cục cưng của tôi! Tâm can của tôi! Cướp giết người rồi, Ngọc Hoàng Thượng Đế cứu mạng với!"

Cô ta vừa khóc vừa gào thét cắm cổ chạy, tóc tai bù xù; đến khi cô ta chạy qua cửa tiệm nhà họ Lâm đã phá sản kia, cô ta đã hoàn toàn phát điên rồi!

Viết xong ngày 18 tháng 6 năm 1932.