Sự xuất hiện đột ngột của Thiếu Bình rõ ràng khiến Kim Ba kinh ngạc đến ngây người.
Kim Ba vẫn không thay đổi dáng vẻ ngày nào, da thịt trắng trẻo mịn màng, lông mày rậm mắt to, mặc một bộ quân phục màu vàng sạch sẽ, nhìn vào là biết ngay một cựu quân nhân. Cậu ấy có vẻ như vừa tắm xong, mái tóc được chải chuốt gọn gàng, khuôn mặt ánh lên vẻ hồng hào láng bóng.
Cậu ấy hào hứng hỏi Thiếu Bình: "Vừa ở nhà lên à?"
"Tớ đến Hoàng Nguyên được hai tháng rồi!"
"Hả? Cậu ở chỗ nào thế?" Kim Ba ngạc nhiên.
"Tớ đi làm thuê ở Dương Câu... Vừa mới kết toán công xong."
"Thế sao cậu không đến tìm tớ?"
"Bận không dứt ra được..."
"Cậu cứ ngồi đấy đi, để tớ đi lo cơm nước cho!"
Kim Ba pha cho cậu một cốc trà, cũng không nói thêm gì nữa, vội vã bước ra cửa.
Thiếu Bình cũng không ngăn cản Kim Ba lo liệu cho mình, đến đây rồi thì cậu cảm thấy như được trở về nhà, không cần phải làm bộ nói dối là đã ăn cơm rồi; thực ra, lúc này bụng dạ cậu trống rỗng.
Chưa đầy nửa tiếng, Kim Ba đã bưng về hơn nửa chậu mặt mì kéo tay, bên trong còn ngập năm sáu quả trứng ốp la. Cậu ấy lấy bát đũa từ trong hộc bàn ra, vừa múc mì cho Thiếu Bình vừa nói: "Cậu đến tớ vui lắm! Tớ sớm nghe nói cậu không dạy học nữa rồi... Tớ cũng nghĩ, cậu sẽ không đời nào chịu chôn chân ở thôn Song Thuỷ!"
"Cậu cũng ăn đi!" Thiếu Bình bưng một bát mì lớn, gắp ngay một quả trứng vào miệng.
"Tớ ăn rồi." Kim Ba ngồi một bên bắt đầu hút thuốc, hài lòng nhìn Thiếu Bình ăn ngấu nghiến.
"Tớ e là không ăn hết từng này đâu..."
"Tớ thừa sức biết sức ăn của cậu mà!"
Thiếu Bình ngậm một miệng cơm, mỉm cười. Phải, một mình cậu hoàn toàn có thể tiêu diệt hết nửa chậu mì này.
Lúc này, Thiếu Bình mới để ý thấy Kim Ba đã thay một bộ quần áo công nhân rách rưới, mái tóc gọn gàng ban nãy bị vò rối bù xõa xuống trán. Trong lòng cậu lập tức hiểu ra, Kim Ba tinh tế đã đoán ra hoàn cảnh thực tế hiện tại của cậu trông như thế nào, vì vậy để không làm tổn thương lòng tự trọng của cậu, cậu ấy mới cố tình mặc bộ quần áo rách này lên người, để trông như cả hai đang ở cùng một vị thế. Họ quá hiểu nhau, bất kỳ phản ứng tâm lý nhỏ nào cũng không thể qua mắt được đối phương.
"Tình hình bây giờ của cậu thế nào?" Thiếu Bình bưng bát mì thứ hai lên, hỏi người bạn của mình.
"Thực ra tớ cũng chỉ là một thằng bé đi làm thuê mướn thui. Vào biên chế làm việc là chuyện không thể, đành phải làm công việc khuân vác bưu phẩm thời vụ cho người ta; thế nên cũng chẳng được đi theo xe, chỉ đành lén lút cùng bố tớ trốn ra ngoài tập lái xe mấy ngày. Nói đi cũng phải nói lại, không có công việc chính thức, học lái xe xong thì được tích sự gì?"
"Thế bố cậu không còn cách nào khác sao?"
"Có cách nào được chứ? Ổng chỉ là một công nhân bình thường, cách duy nhất là ổng nghỉ hưu sớm để nhường suất tuyển dụng công nhân lại cho tớ. Nhưng tớ lại không nỡ. Ổng mới bốn mươi chín tuổi, cứ thui thủi ở nhà không có việc làm thì cũng khó chịu lắm chứ..."
Thiếu Bình không nói gì thêm nữa. Giờ thì cậu đã hiểu, hoàn cảnh của người bạn mình thực ra cũng chẳng khá hơn cậu là bao. Chỉ là bố cậu ấy có công việc trong cái thành phố này, nên cậu ấy không đến mức phải lưu lạc đầu đường xó chợ như cậu mà thôi. Thiếu Bình nhìn thấy trong căn phòng này kê hai chiếc giường, rõ ràng là hai bố con Kim Ba ở chung; trong phòng cũng chẳng có đồ đạc gì khác. Trong trí tưởng tượng của người thôn Song Thuỷ, Kim Tuấn Hải không biết đang hưởng phúc gì ở Hoàng Nguyên. Nhưng người đi xa rồi sẽ nhanh chóng nhận ra, ở cái thành phố này, Kim Tuấn Hải cũng chỉ là một "kẻ nghèo hèn" mà thôi.
"Cậu ra khỏi nhà rồi mới biết, bên ngoài vốn dĩ chẳng phải thiên đường. Nhưng một trang nam nhi, cứ ôm khư khư cái xó nghèo ở thôn Song Thuỷ của chúng ta thì có ý nghĩa gì chứ? Con người ta là phải xông pha vào đời! Sống an phận thủ thường cả đời, chi bằng tung hoành một phen cho thỏa chí rồi chết còn hơn! Dù có chịu chút đày ải, miễn là được từng trải nhiều hơn chút sự đời, có chết cũng không hối tiếc!" Kim Ba vừa nói vừa rít một hơi thuốc thật sâu.
Thiếu Bình nghe những lời của Kim Ba xong thì vô cùng chấn động. Cậu không ngờ tư tưởng của người bạn mình lại có thể tương đồng với cậu đến vậy! Cậu nhận ra Kim Ba không chỉ đơn thuần là cậu bạn thông minh nghịch ngợm ngày nào – cậu ấy đã trở nên trưởng thành và trầm tĩnh hơn rất nhiều.
Thế là, sau khi ăn sạch nửa chậu mì, cậu thành thật kể cho người bạn nghe lý do vì sao mình lại bỏ nhà ra đi; và trong hai tháng rày đây mai đó sau khi trốn ra ngoài, cậu đã trải qua cuộc sống như thế nào...
Kim Ba lăng nghe hết câu chuyện của cậu, không hề lộ vẻ ngạc nhiên, cậu ấy nói: "Tớ hiểu được, tớ ủng hộ cách làm của cậu! Dù chúng ta sinh ra trong gia đình tầng lớp đáy xã hội, nhưng không thể coi thường bản thân được. Sống thế này, tinh thần của chúng ta chưa chắc đã kém hơn những kẻ học đại học hay làm cán bộ đâu! Sách cậu đọc nhiều hơn tớ, cậu càng hiểu rõ những đạo lý này hơn..."
"Nhưng đối với tớ, cuộc sống thế này phải trả cái giá quá đắt. Tớ không giống cậu. Trong nhà già trẻ lớn bé đều có cả, tớ lớn ngần này rồi, lẽ ra nên ở cạnh người già để làm tròn đạo hiếu. Bây giờ, tớ ném hết mọi gánh nặng lên đầu bố và anh hai rồi..."
Thiếu Bình châm điếu thuốc lá Kim Ba đưa cho, tâm trạng đượm buồn. Kim Ba dùng giọng điệu an ủi nói: "Những người như chúng ta, thực ra là người sống trọng tình nghĩa nhất. Chúng ta dù ở bất cứ lúc nào cũng không bao giờ trốn tránh trách nhiệm nên làm đối với gia đình và cha mẹ. Nhưng chúng ta lại có lý tưởng sống của riêng mình chứ! Lấy cậu ra làm ví dụ đi, cậu tuyệt đối không thể nào trở thành anh Thiếu An được!"
"Đúng vậy, điều đau khổ nhất chính là, cậu sinh ra trong một gia đình nông dân, nhưng lại cứ muốn bứt phá khỏi cái gia đình ấy; không bứt phá nổi, mà cứ muốn bứt..."
Nói đến đây, hai người bạn liền im bặt, chìm sâu vào dòng suy tưởng. Chiếc đồng hồ ngựa cũ kỹ trên bàn kêu tích tắc đều đặn, trong phòng khói thuốc mịt mờ. Rạp chiếu phim cách đó không xa hình như vừa tan hàng, những tiếng động ồn ào từ khung cửa sổ mở toang vọng vào, vẫn không làm phá vỡ sự tĩnh lặng của căn phòng nhỏ. Ai nấy đều hút điếu thuốc của riêng mình, chẳng biết trong đầu đang nghĩ những gì.
Tối đến khi đi ngủ, họ vẫn trằn trọc mãi không tài nào nhắm mắt được, từ thôn Song Thuỷ thời thơ ấu lại nhắc đến những ngày tháng học cấp hai ở Thạch Ngật Tiết; rồi từ Thạch Ngật Tiết lại kể về quãng thời gian học cấp ba ở huyện Nguyên Tây. Họ nói chuyện của mình, rồi lại bàn về những bạn học khác. Kể từ khi tốt nghiệp cấp ba chia tay nhau, tin tức của rất nhiều bạn học họ đều không còn nắm rõ nữa. Nhớ cái hồi ấy, ai nấy đều thề non hẹn biển rằng có một ngày tất cả bạn bè trong lớp sẽ tụ họp lại với nhau. Giờ xem ra, điều đó thuần túy chỉ là giấc mộng thời thiếu niên. Một khi đã tự lập bước vào cuộc sống khắc nghiệt, sự lãng mạn của học sinh trung học nhanh chóng tan thành mây khói.
Hai người bạn tốt cứ trò chuyện mãi cho đến tận sáng tinh mơ. Mặc dù thức trắng một đêm nhưng họ vẫn vô cùng phấn khích.
Ăn sáng xong, Kim Ba bảo cậu: "Hay là cậu đến bưu điện làm chân khuân vác cùng tớ đi! Đợi bố tớ lái xe về, tớ sẽ bảo ổng xin cấp trên một tiếng, biết đâu lại được ấy chứ. Ở đây lương ngày một tệ mười lăm xu, kiếm không nhiều bằng đi làm thuê tự do ngoài xã hội, nhưng công việc tương đối ổn định."
Thiếu Bình từ chối lòng tốt của Kim Ba, cậu nói: "Tốt nhất là chúng ta mỗi người tự làm một việc đi. Bạn bè tốt thì tự mình xông pha giang sơn, đừng có chen chúc vào một chỗ để rồi nhìn nhau mà đau lòng!"
Kim Ba lập tức đồng ý với quan điểm của cậu, chỉ hỏi: "Thế bây giờ cậu đang làm việc ở đâu?"
Thiếu Bình đành nói dối: "Vẫn ở Dương Câu, tìm được chủ nhà khác rồi..."
Thiếu Bình không muốn gây thêm phiền phức cho Kim Ba nữa, bèn lập tức cáo từ người bạn của mình.
Kim Ba tiễn cậu ra đến cổng lớn bưu cục. Hai người cũng chẳng bắt tay nhau — đối với họ, bắt tay ngược lại lại thấy vô cùng gượng gạo.
Thiếu Bình rời khỏi bưu cục, đáng lẽ nên ra bến xe phía đông để lấy hành lý, rồi đến đầu cầu lớn chờ "tuyển dụng", nhưng cậu đã nói dối Kim Ba là mình có việc để làm rồi, nên đành phải dưới ánh mắt tiễn đưa của Kim Ba đi thẳng về phía tây cầu — bước về cái "nơi làm việc" do cậu tự tưởng tượng ra.
Khi đi đến ngã ba dưới chân núi Ma Tước, ước chừng Kim Ba đã quay lại bưu cục từ lâu, lúc này cậu mới quay gót đi ngược lại đường cũ về hướng Đông Quan. Cậu đến bến xe, lấy bọc hành lý rách rưới của mình ra, rồi lại bước vào nhà vệ sinh, cởi bộ quần áo mới trên người ra, mặc lại bộ trang phục của kẻ đi làm thuê mướn.
Bây giờ, cậu lại khôi phục thành dáng vẻ ban đầu, bước về phía "vương quốc" của mình ở đầu cầu lớn.
Bởi vì vẫn là buổi sáng, những người thợ tụ tập ở đầu cầu lớn chờ việc vẫn chưa quá đông đúc. Ở con phố lớn bên cạnh, dòng người đi làm lại vô cùng đông đúc; dòng thác xe đạp và người qua lại liên tục đổ qua cầu Hoàng Nguyên không dứt.
Thiếu Bình nghĩ, nếu lúc này mình đứng sờ sờ ở đây, ngộ nhỡ Kim Ba đi qua thì rất dễ trông thấy cậu. Thế là cậu đặt hành lý lên bức tường gạch, rồi tự lùi vào một góc tường khuất tầm nhìn, vừa trông chừng bọc hành lý vừa chờ đợi một lượng lớn thợ thuyền kéo đến để có thể hòa mình vào dòng người...
Hôm nay vận may rất kém, hầu như chẳng có mấy tên thầu khoán nào đến đầu cầu lớn cả.
Thấy trời sắp tối đến nơi, Tôn Thiếu Bình vẫn ôm niềm hy vọng mong manh đứng ngẩn ngơ ở đầu cầu. Chà, nếu cứ không tìm được việc làm thì phải làm sao đây? Chẳng lẽ lại phải ngồi xổm xuống tiêu hết sáu mươi đồng này ư!
Gần chạng vạng tối, đột nhiên có một tên thầu khoán ngậm điếu thuốc đen xì xuất hiện ở đầu cầu lớn. Đối với những người thợ vẫn ôm mộng may mắn ở lại đầu cầu mà nói, chẳng khác nào cứu tinh từ trên trời rơi xuống!
Mọi người lập tức vây kín lấy tên thầu khoán đó.
Thiếu Bình không chịu thua kém, cũng nhanh chóng chen chân vào vòng người.
“Cần bốn thợ phụ!” Tên thầu khoán gập ngón tay cái của bàn tay phải vào lòng bàn tay, giơ bốn ngón tay lên không trung.
Thế nhưng, những người thợ mấy ngày nay tìm không ra việc làm, cũng đành hạ mình đi làm thợ phụ. Điều này khiến sự cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn.
Tên thầu khoán lập tức chọn ra hai người có thể lực tốt nhất trong đám thợ, khóe miệng ngậm điếu thuốc đen xì chợt thoáng hiện một nụ cười nhạt — hôm nay hời lớn rồi, chỉ bỏ ra tiền công thợ phụ mà tuyển được hai thợ chính! Nhưng mấy người thợ khác tuổi tác hơi lớn, hắn có vẻ không muốn nhận, tiếp đó liền đảo mắt nhìn những người trẻ tuổi hơn, hắn vỗ vỗ vào vai Thiếu Bình, nói: "Cậu tính là một người!"
Thiếu Bình kích động đến mức tim đập thình thịch, lập tức quay người đi lấy hành lý của mình.
Cậu cùng ba người khác đi theo tên thầu khoán qua cầu lớn, rồi đi qua con phố Nam Bắc sáng rực ánh đèn, đi thẳng về phía Nam Quan. Trên dọc đường, mấy người bọn họ cùng với bản thân tên thầu khoán trông rất thu hút sự chú ý, trong mắt người qua đường có lẽ trông giống như những tên tù cải tạo vừa được phóng thích vậy.
Bọn họ bị tên thầu khoán dẫn đến một ngôi nhà nằm trên lưng chừng sườn đồi ở Nam Quan, mỗi người ăn hai bát cơm trắng không có thức ăn kèm. Ăn xong, ba người kia ở lại một cái hang đá miệng rộng ở bên cạnh. Tên thầu khoán chỉ vào một cái hang đá miệng rộng khác dưới sườn dốc bảo Thiếu Bình: "Dưới đó vẫn có thể nhét thêm một người. Cậu xuống đó mà ở!"
Thiếu Bình bèn vác hành lý, đi xuống cái hang đá miệng rộng dưới sườn dốc để đặt chỗ ở.
Chỗ ở này cũng giống như lúc cậu đi làm thuê ở Dương Câu, là một cái hang hoang không cửa nẻo; trên mặt đất bên trong rải một lớp rơm mì, mười mấy chiếc bọc hành lý nằm san sát vào nhau.
Lúc Thiếu Bình bước vào, tất cả những người thợ đều cởi trần mặc mỗi chiếc quần đùi, quây quần lại với nhau há hốc mồm hào hứng nghe một người kể chuyện với vẻ vô cùng sinh động. Chẳng ai để ý đến sự xuất hiện của cậu.
Cậu trải chăn đệm ra, đặt ở sát cửa hang, mệt mỏi nằm xuống. Nằm xuống rồi, cậu mới để ý thấy, tất cả những kẻ làm thuê cởi trần trụi trong hang hóa ra đang vây quanh một người thợ khoảng bốn mươi tuổi, nghe ông ta kể về câu chuyện giữa mình và một người phụ nữ — đây là đề tài muôn thuở của những kẻ đi làm thuê.
Lúc này, người kể chuyện đang say sưa kể, người nghe thì say mê quên cả trời đất. Một ngọn nến được cắm hờ trên viên gạch giữa đám đông, mọi người luân phiên chìa tẩu thuốc lào của mình qua để châm lửa. Ngọn đèn lúc sáng lúc tắt, soi rọi lên những khuôn mặt đầy mê mẩn và quên mình. Chỉ thấy người đang nói vỗ đét một cái vào bắp đùi đen sì vạm vỡ của mình, kêu lên: "Ái chà, mẹ kiếp! Từ Nam Kinh đến Bắc Kinh, người phụ nữ nào có thể sánh được với Linh Hương xinh đẹp chứ? Hừ hừ, cái xó núi nhà chúng ta từ xưa đến nay toàn nuôi dưỡng những người phụ nữ tuyệt vời! Cậu xem, tóc của Linh Hương đen láy mượt mà, mặt trắng ngần nõn nà, mắt cong cong phượng hoàng, dáng người thon thả uyển chuyển, mỗi bước đi cứ như hoa sen lướt trên mặt nước, cành liễu gió đưa vậy!"
"Xuy..." Tất cả những người làm thuê đều hít một ngụm khí lạnh như thể bị đau răng. Thiếu Bình không nhịn được mỉm cười, cũng không kìm được mà vểnhh tai lên nghe.
"Hầy da, các cậu chưa thấy đôi bàn tay của cô ấy đâu đấy! Non mềm làm sao, mịn màng làm sao, y như thạch mát lạnh vậy..."
“Cậu từng bóp qua chưa?” Có kẻ chen miệng hỏi.
"Hầy, sao đến lượt ta bóp được chứ? Nhà ta nghèo rớt mồng tơi, có một bà mẹ già thủ tiết nuôi cái thằng độc đinh túng quẫn này, bữa nay lo bữa mai, những năm tháng ấy chà... Thế mà, ta yêu Linh Hương tha thiết, đến mức không biết phải nói thế nào cho hết! Trong lòng ta thầm tính toán, giá như ta được ngủ với Linh Hương một giấc, ngày mai thức dậy có chết cũng không hối tiếc. Thế nhưng, cậu có yêu chết đi sống lại thì cũng quái có ích gì đâu... Người ta sắp kết hôn rồi! Chồng sắp cưới còn tìm tận đến thôn chúng ta, là giáo viên trường học..."
"Ngày Linh Hương kết hôn, tim ta đau như dao cắt, thiên hạ ai thấu thấu hiểu nỗi khổ của ta cơ chứ! Ta ngồi xổm dưới một cái gò đất, trơ mắt nhìn sân nhà đối diện đỏ rực náo nhiệt, kèn trống thổi vang trời. Trong lòng ta cào xé như mèo cào. Ta thầm nghĩ, dù thế nào đi nữa, ta nhất định phải đem Linh Hương..."
"Cậu định thế nào?" Mọi người nôn nóng hỏi.
Người kể chuyện lại cố tình lái sang chuyện khác, nói: "Đêm hôm ấy, người trong thôn đều chạy đi náo phòng tân hôn, ta cũng lủi thủi đi theo. Trong phòng tân hôn, đám thanh niên trai tráng trong thôn chen chúc nhau, mọi người xô đẩy, ép Linh Hương và chú rể lại gần nhau. Nước mắt ta cứ trực trào ngược vào trong bụng. Ta thấy, Linh Hương đẹp y như thất tiên nữ hạ phàm! Cô ấy chải hai bím tóc sam, mặc chiếc áo lụa đỏ, tấm lụa đỏ ấy chà, đỏ thắm tươi tắn, mỡ màng rực rỡ, làm lóa cả mắt người, chính là cái loại lụa của nhà máy dệt Hoàng Nguyên chúng ta ấy..."
"Là do nhà máy lụa sản xuất đấy chứ." Thiếu Bình không nhịn được thốt lên sửa lời.
"Đúng! Do nhà máy lụa sản xuất... Cậu mới đến à?" Người kể chuyện quay đầu hỏi một câu, đám đông liền nhao nhao lên: "Nói mau! Tiếp theo cậu làm gì?"
"Bảo tao ra ngoài đi tiểu cái đã!" Người kể chuyện nói xong liền đứng dậy, đi ra cửa hang tè bãi nước tiểu, lúc hắn quay trở lại, Thiếu Bình nhìn thấy bên mắt phải của hắn có một vết bớt hình "bông cải".
"Bông cải" lập tức ngồi lại vào vòng tròn người. Hắn châm một điếu thuốc lào trước, rít một hơi thật sâu, rồi "phù" một tiếng phun làn khói lên trần hang. Đám đông đang bứt rứt không yên đều vươn dài cổ sốt sắng chờ hắn mở miệng.
"... Cứ như thế, mọi người náo loạn suốt nửa đêm. Còn tao ư? Toàn thân run lẩy bẩy như sàng gạo, chính là không dám chen vào cạnh Linh Hương, trơ mắt nhìn cuộc vui sắp tàn. Tao mà không ra tay nữa, cả đời này sẽ chẳng còn cơ hội nào nữa. Tao liều mình một phen, chen chúc giữa đám đông hỗn loạn, vươn tay bóp mạnh vào mông Linh Hương một cái thật đã đời..."
"Á chà chà!" Mọi người đều phấn khích kêu lên.
"Sau đó thì sao?" Có người vội vàng hỏi.
"Sau đó, người ta quay đầu lại trừng mắt lườm tao một cái thật sắc. Tao sợ quá cắm cổ chạy mất..."
"Nói như vậy, mày vẫn chưa được ngủ với người ta à?" Có người tiếc nuối chép chép miệng.
"Ngủ cái con khỉ khô ấy!" "Bông cải" chán nản phả thêm một ngụm khói lên trần hang, "Từ đó tao rời khỏi thôn, ra ngoài làm thuê. Kiếm được dăm đồng, lại ra Đông Quan tìm một mụ ghệ đi ngủ vài hôm. Tiêu hết tiền, lại đi làm thuê..."
Mọi người dần dần mất đi hứng thú nghe chuyện, có người ngáp dài một cái thật dài.
"Ngủ!" "Bông cải" nói.
Thế là, đám người làm thuê cởi trần trụi ấy liền mò mẫm trở về chỗ nằm của mình, ngả lưng xuống, chưa đầy một phút sau, trong hang đã vang lên tiếng ngáy như sấm.
Thế nhưng Tôn Thiếu Bình lại trằn trọc trở mình lật qua lật lại thế nào cũng không tài nào chợp mắt được. Cậu cảm thấy toàn thân nóng bừng, trong đầu ong ong vang lên. Thành phố đã chìm vào giấc ngủ tĩnh mịch, tiếng sóng vồ vập của dòng sông Hoàng Nguyên ở đằng xa nghe cứ như tiếng gào thét bị kìm nén và trầm đục của một con dã thú bị thương...
