Ánh vàng của mặt trời mới mọc đã xua tan lớp sương sớm mỏng manh như khói bao phủ trên mặt sông; những ngọn núi hai bên bờ giờ đây cũng lộ ra màu xanh biếc vốn có của chúng. Gió đông thổi lên những giai điệu dịu dàng. Dòng nước sông vàng đục cuồn cuộn chảy xiết trong sự kìm kẹp của hẻm núi, thỉnh thoảng lại xuất hiện từng xoáy nước nhỏ.
Thấp thoáng có tiếng kêu ù ù, như tiếng gầm giận dữ của một con quái thú, truyền đến từ phía sau vách núi thượng nguồn. Vài phút sau, âm thanh mơ hồ này đột ngột mở rộng thành tiếng huýt dài dũng mãnh, tạo thành những tiếng vang ầm ầm giữa các vách đá hai bên bờ. Một chiếc tàu thủy màu xanh nhạt uy nghiêm xé tan làn sương còn sót lại, lướt đi nhanh chóng, mặt sông lập tức tràn ngập tiếng ồn ào nặng nề của máy móc.
Đây là chiếc tàu Long Mậu nổi tiếng chạy trên dòng Xuyên Giang. Hôm nay từ lúc rạng đông đã nhổ neo khởi hành từ Quỳ Phủ, phải đến hai ba giờ chiều mới tới Nghi Xương.
Tuy mới chỉ tám giờ sáng, lan can tàu đã chật kín người. Đó đều là những hành khách khoang hạng ba ra hóng không khí trong lành. Trên hành lang bên ngoài phòng ăn lớn ở tầng cao nhất thì không náo nhiệt như vậy; chỉ có hai người phụ nữ đang tựa nghiêng người trên lan can sắt phủ sơn xanh, phóng tầm mắt ngắm cảnh sắc kỳ vĩ thanh tú của Vu Hiệp.
Họ đứng cạnh nhau, mặt hướng về phía mũi tàu. Người đang hơi vặn mình, tựa cánh tay trái lên lan can, trông chỉ mới hơn hai mươi tuổi, mặc một chiếc áo đơn bằng lụa mềm màu trắng trăng dài chỉ vừa ngang eo, bên dưới là chân váy dài màu huyền, căng phồng chứa gió, làm tôn lên vóc dáng thon thả vô cùng yêu kiều. Cô ấy đã cắt tóc, một đôi tóc mai đen bóng rủ xuống cong cong bên cạnh đôi má trái xoan, làm nổi bật đôi lông mày thanh tú, sống mũi thẳng, đôi mắt đẹp quyến rũ, đôi môi nhỏ tròn, ở đâu cũng cho thấy đó là một mỹ nhân phương Đông không thể chê vào đâu được. Nếu nhìn từ bóng lưng, cô ấy là hiện thân của sự dịu dàng; nhưng giữa đôi mày lại thoáng nét anh khí, và cái miệng nhỏ thường mím chặt kia cũng cho thấy tính cách kiên nghị của cô. Cô là kiểu người đã xác định mục tiêu thì không bao giờ quay đầu lại.
Người đồng hành của cô là một người phụ nữ trung niên béo lùn; các ngũ quan không hẳn là khó nhìn, nhưng đôi môi bè rộng với hai khóe miệng trễ xuống đã tạo nên một khuôn mặt ảm đạm. Bà ta mặc bộ quần áo chất liệu thượng hạng nhưng kiểu dáng lỗi thời. Đôi chân từng bó rồi lại tháo ra, được nhét trong đôi bốt da đen quá khổ, phần mu bàn chân nhô lên trông giống như hai quả cầu. So với đôi chân thiên túc thon dài của người bạn đồng hành, điều này càng lộ rõ một khí sắc đơn độc khốn khổ.
Cả hai đều không nói gì. Sự hùng vĩ của núi sông từ lâu đã gột rửa tâm hồn họ; trống rỗng không chút suy tư, họ đắm chìm trong cảnh thiên nhiên này.
Còi tàu lại hú lên ầm ĩ. Phía trước, một vách đá cheo leo chắn ngang sông sừng sững dựng đứng, cao chót vót giữa không trung; hai bên là những rặng núi liên tiếp như đôi cánh dang rộng kẹp lấy dòng sông, tạo thành hai bờ đê rất cao. Dường như phía trước không còn đường đi nữa! Ánh nắng mặt trời như một vệt vàng, rất keo kiệt chỉ tô điểm lên những đỉnh cao nhất, bên dưới là một màu xanh sẫm đồng nhất. Con tàu vẫn kiên định tiến về phía trước, tiếng còi tàu lại càng dồn dập hơn. Vách đá chắn ngang sông từ từ hiện ra trước mặt, ngày càng cao, ngày càng lớn, và mơ hồ có thể nhìn thấy cây cối mọc um tùm ở lưng chừng núi.
"Đây mới chính là đỉnh đầu tiên trong mười hai đỉnh Vu Sơn đấy!"
Người phụ nữ trung niên nói với người đồng hành của mình; đồng thời, bà ta tự đắc gật đầu lia lịa, khiến búi tóc khá to nhưng trông không chắc chắn ở sau gáy gần như chực rơi xuống.
Người phụ nữ trẻ đáp lại bằng một nụ cười, rồi quay mặt đi chỗ khác, tránh mùi hôi thối tỏa ra từ búi tóc lớn kia. Cô chậm rãi di chuyển bước chân, chú ý nhìn về phía trước hơn. Vách đá nguy hiểm ập tới trước mặt giờ đã gần hơn, không thể nhìn thấy đỉnh của nó nữa; một cụm cây bách xanh biếc nằm hơi nghiêng vắt ngang nửa sườn núi, như một dải băng trên vách, bên dưới nữa là vách đá màu nâu đỏ cắm thẳng xuống nước, điểm xuyết vài loại dây leo như cây lâu đằng. Tất cả những thứ này, tấm bình phong vách núi này, đang từ từ phóng to, từ từ dịch chuyển tới gần, rồi bất chợt lắc lư vài cái, xoay chuyển lại một cách linh hoạt, dường như muốn phô bày cảnh đẹp ở mặt kia của nó.
Pù hùm! Còi tàu vang lên một tiếng vui vẻ, con tàu rẽ hướng. Vách đá cao vút trời xanh dạt sang bên phải, phía trước lại là dòng sông vô tận cuồn cuộn chảy giữa sự kẹp chặt của những vách đá.
"Đường thủy Xuyên Giang chính là như thế này đây! Nhìn từ xa thì tưởng không còn đường đi, nhưng đến nơi mới biết vẫn còn đường. Những khúc quanh như vậy không biết có bao nhiêu mà kể! Cô Mai, đây là lần đầu cô thấy, chắc hẳn cảm thấy rất thú vị phải không?"
Người phụ nữ trung niên lớn tiếng hét lên từ phía sau. Nhưng gió đông quá mạnh, bài học kinh nghiệm này rất đáng tiếc đã bị thổi tan mất. Cô Mai thẫn thờ nhìn dòng sông chảy về đông, chẳng nghe thấy gì cả.
Cảnh kỳ vĩ của Vu Hiệp này quả thực đã làm cô xúc động. Nghĩ đến quá khứ của chính mình, nào đâu chẳng phải là quỷ quyệt thay đổi khôn lường, cũng từng mấy phen tuyệt lộ phùng sinh; sợi chỉ cuộc đời dệt nên từ ánh sáng và bóng tối, cô đã dũng cảm rút ra được một nửa rồi. Sau này sẽ thế nào đây? Cái "tương lai" đầy bí ẩn này! Cô không có thời gian để mơ mộng, cũng không bi quan; cô chỉ lặng lẽ chờ đợi, như một võ sư già đã dàn xếp bộ vị chờ đợi đối thủ. Đây là vết hằn sâu sắc mà cuộc sống gian truân đã đóng dấu lên tuổi trẻ nhỏ bé của cô!
Có lẽ không ít người ngưỡng mộ cuộc sống của cô. Nhưng cô Mai lại tự mệnh danh là hai chữ "gian truân" không thể nuối tiếc. Trong bốn năm qua, cô đột nhiên trở thành một "kẻ phất lên nhờ danh tiếng" thu hút sự chú ý, khắp Xuyên Nam Xuyên Tây đều biết đến "cô Mai", cô là một người con gái phi thường, cô là nhân vật như cầu vồng, thế nhưng nguyện vọng ban đầu của cô nào đâu đến mức này, lại nào đâu vui vẻ vì điều đó, cô chỉ là tùy thời biến đổi mà dùng tinh thần chiến sĩ để xông về phía trước! Đặc tính của cô là "xông về phía trước!" Tham vọng duy nhất của cô là chinh phục hoàn cảnh, chinh phục số phận! Mấy năm nay mục đích duy nhất của cô là kìm nén sự nữ tính nồng nàn và bản năng làm mẹ càng nồng nàn hơn của mình!
Những ngày xuân tươi đẹp, những đêm mưa ảm đạm, cô thỉnh thoảng cảm thấy di truyền của phụ nữ hàng ngàn năm qua đang ngọ nguậy nơi sâu thẳm tâm hồn; khi đó cô ôm tóc ngắm nhìn, chìm vào biển u oán triền miên, khi đó cô nảy sinh cảm giác bạc mệnh, cũng chính là khi đó cô nuối tiếc vạn phần mà gọi cuộc sống của mình là gian truân; thế nhưng trải nghiệm gian truân đã tôi luyện cuộc sống của cô thành một khuôn mẫu mới, mà cơn cuồng phong "Ngũ Tứ" cũng đã sớm thổi xoay kim chỉ nam tư tưởng của cô, không thể cho phép cô ngoảnh đầu nhìn lại nữa, cô chỉ có thể kiên nghị đè nén, xóa sạch căn tính truyền thống, nỗ lực thích ứng với thế giới mới, nhân sinh mới. Cô không dừng lại, cô không do dự, cô không có mâu thuẫn.
Con sông Trường Giang đang gian nan vùng vẫy để xuyên qua Vu Hiệp này, chẳng khác nào biểu tượng cho cuộc sống quá khứ của cô, và cuộc sống tương lai của cô cũng phải hạo đãng bôn phóng như dòng Trường Giang phía dưới Quỳ Môn chứ!
Cô Mai không khỏi tự mỉm cười. Cô quay đầu lại, nhìn thấy người đồng hành của mình đang nheo mắt nhìn cô, lúc này mới nhớ ra dường như vừa nghe thấy vị bà bà già dặn kia nói mấy câu gì đó. Cô không thích người đồng hành có khuôn mặt u ám này lắm, nhưng cũng không nỡ đắc tội với bà ta; hơn nữa chỉ cần trong điều kiện không ngửi thấy mùi hôi tóc kỳ quái kia, cô cũng không hẳn là không muốn lặng lẽ lắng nghe những lời lải nhải cậy già lên mặt của bà ta.
"Bà Văn, gió lớn lắm, bà không sợ sao?"
Cô Mai bước nhẹ nhàng lại gần hơn; cố ý đứng ở phía đầu gió, nói một cách rất thân thiết.
"Cái thân già này của tôi, gian nan khổ cực nào mà chưa nếm trải? Còn sợ gió sao! Mùa xuân năm nay lúc làm loạn đòi quyền tham chính, gió còn lớn hơn thế này, mưa lại trút xuống dữ dội, tôi còn không sợ! Tôi không hề che dù, dẫn các chị em đến trước phủ tỉnh trưởng để thỉnh nguyện!"
Bà Văn nói một cách rất phấn khích, cái đầu búi tóc lớn của bà ta cứ rung rung liên hồi.
Cô Mai mím môi cười, nhưng cũng giả vờ ra vẻ vô cùng khâm phục.
"Lúc đó, cô Mai, tại sao cô không đến tham gia? À, cô là thư ký riêng của tỉnh trưởng, cô là người được sủng ái, cô đã làm quan rồi. Nhưng, cô Mai, làm quan không phải là tham chính đâu! Tham chính là—"
Nói đến câu cuối cùng, người đàn bà này tạm dừng một chút, xích lại gần phía cô Mai hơn, chuẩn bị cho một bài diễn thuyết dài hơn.
Cô Mai cũng lùi lại nửa bước, thận trọng giữ vị trí ở đầu gió, nhưng nhanh chóng cắt ngang lời bà Văn:
"Làm gia sư cho tỉnh trưởng thì có. Thư ký gì chứ, đều là người ta chế nhạo tôi cả thôi. Lại còn có kẻ ăn nói hồ đồ, chỉ đành cười trừ cho xong. Bà Văn, bà là người góa chồng từ khi còn trẻ, bà cũng biết những cái lưỡi nhẹ dạ chỉ chuyên bôi nhọ phụ nữ, dựng chuyện linh tinh."
Đôi khóe miệng trễ xuống của bà Văn động đậy một cái, không trả lời. Nhắc đến thời trẻ của mình, bà ta luôn cảm thấy như rất mất hứng; tuy rằng những ngày "sợ hãi lời đồn" đã sớm trôi qua, bà hiện tại không hề kiêng dè mà tham gia phong trào tham chính, thế nhưng lúc xông vào tỉnh nghị hội, nghe thấy bọn lính gác ở phía sau lén lút mắng là "cọp cái dở chứng" loại đó, không biết thế nào mà nhuệ khí đó lại bị giảm bớt vài phần. Bà vô thức cảm thấy bóng tối quá khứ đã làm vấy bẩn tiền đồ tươi sáng của mình. Bà cho rằng phụ nữ mà muốn làm việc ngoài xã hội, điều kiện cần duy nhất là phải trong sạch không thể chê vào đâu được. Ở quan điểm phụ nữ chỉ được tòng nhất nhi chung, bà thực sự là đồng chí của nhiều người phản đối quyền tham chính. "Tỉnh trưởng là người đề xướng tư tưởng mới. Đối với vấn đề nam nữ, ông ấy có những kiến giải đặc biệt. Chắc là bà Văn cũng từng nghe người ta nói rồi chứ?"
Thấy người đồng hành không tự nhiên, cô Mai mỉm cười một cái, chuyển hướng câu chuyện. Nhưng danh từ "vấn đề nam nữ" này, trong tai người nhiệt tình với quyền tham chính thích nói nhiều này, có lẽ vẫn còn rất xa lạ, cho nên bà ta nhìn cô Mai với vẻ không hiểu lắm, không trả lời.
Đôi mắt đẹp của cô Mai lém lỉnh liếc một cái, rồi tiếp lời:
"Kiến giải đặc biệt đó là: Vợ, là bạn đồng hành cả đời; bạn đồng hành, là bạn bè; bạn bè càng nhiều càng tốt!"
Đột nhiên còi tàu lại hú lên; trước là hai tiếng ngắn liên tiếp, sau đó là một tiếng huýt dài gào thét cạn sức. Chuông báo động trên mũi tàu cũng vang lên như điên. Đó là vì có một số thổ phỉ ở trong hẻm núi hai bên bắn súng vào tàu thủy. Đây là chuyện thường tình. Tiếng bước chân hỗn loạn của hành khách lập tức tràn ngập khắp con tàu. Khi cô Mai kéo bà Văn vội vàng chạy vào hành lang trước phòng ăn lớn, đã nghe thấy tiếng "bộp bộp" lúc đứt lúc nối truyền đến từ bên trái. Những hành khách đang nằm nghỉ trong khoang hạng nhất không biết đã dậy từ bao giờ, lúc này tranh nhau chen lấn xuống cái cầu thang nhỏ thông tới khoang dưới. Một thủy thủ làm hiệu gọi cô Mai và bà Văn cũng đi xuống dưới. Cô Mai theo bản năng vừa nhấc một chân, đột nhiên một luồng mùi hôi thối xộc vào mũi, cô lập tức đứng lại.
"Tôi không xuống đâu. Tàu xuôi dòng nhanh lắm, đạn của thổ phỉ chưa bắn tới đâu!"
Cô Mai mỉm cười nói. Cô không đợi câu trả lời của bà Văn nữa, liền thướt tha đi vào phòng ăn lớn, trở về phòng mình, nằm trên sập đọc sách. Phòng của cô vừa vặn ở bên phải. Bóng nắng nhảy múa chớp nháy bên cửa sổ. Cô Mai đứng dậy muốn kéo rèm cửa lại, nhìn thấy một chiếc thuyền gỗ ngược dòng dương đầy cánh buồm, đi men theo vách núi, trong chớp mắt đã đi qua. Cô nghiêng tai lắng nghe, không còn tiếng "bộp bộp" nữa. Cô trở lại sập nằm xuống, ngáp một cái. Đêm qua mơ nhiều, ngủ không yên giấc, sáng nay lại dậy quá sớm, cô cảm thấy rất buồn ngủ. Cô đan hai tay làm gối dưới đầu, nhắm mắt lại.
Tay nắm cửa phòng vang lên một tiếng nhẹ. Cô Mai lười biếng mở mắt ra, nhìn thấy bà Văn đã đứng trước sập rồi. Chắc là bị chen lấn trong đám đông, cái búi tóc lớn của người đàn bà này gần như sắp bung ra, rủ xuống gáy một cách vô cùng mệt mỏi. Trên trán bà ta vẫn còn dính vài giọt mồ hôi.
"Bọn 'bọn cướp' đến cả tàu nước ngoài cũng dám bắn đấy! Hú vía! Nhưng, cô Mai, cô cũng quá gan dạ rồi; đạn lạc không có mắt, hy sinh thì quá không đáng!"
Bà Văn ngồi xuống sập một cách nặng nề, thở hổn hển nói.
Cô Mai cười dịu dàng, xoay người ngồi dậy rồi đi tới cửa sổ, tựa nghiêng người trước bàn trang điểm. Cô rất muốn khuyên bà Văn trước tiên hãy đi chải lại búi tóc cho chắc chắn, nhưng cuối cùng lại đổi một chủ đề khác để bắt đầu câu chuyện của mình:
"Đáng tiếc là đã làm gián đoạn câu chuyện của chúng ta. Bà Văn, bà thấy lời của tỉnh trưởng có đúng không?"
"Kiến giải của người làm quan lớn rốt cuộc vẫn khác."
Câu này có thể nói là lời xã giao, nhưng thái độ của bà Văn lại vô cùng nghiêm túc. Cô Mai khẽ cười một tiếng. Cô gác chân trái lên, dùng mũi chiếc giày cao gót bằng vải thô trắng khẽ đá vào những tua rua ở mép dưới rèm cửa, đồng thời nói một cách tế nhị, nhàn nhạt như thể nói với chính mình:
"Nhưng ông ấy chỉ nói 'Vợ, là bạn đồng hành cả đời', chứ không nói 'Chồng, là bạn đồng hành cả đời'."
Bà Văn mở to mắt đầy vẻ không hiểu.
"Bạn đồng hành cả đời của ông ấy hiện tại là năm người." Cô Mai nhanh chóng tiếp lời. "Ông ấy đối đãi rất chu đáo, rất bình đẳng, lại rất thận trọng; cái vườn lớn nổi tiếng của ông ấy gần như đã dùng đến thái giám rồi. Cứ như là cung A Phòng của ông ta vậy!"
Điểm trọng tâm của những lời này, bà Văn không hề nắm bắt được. Nhưng con số "năm" đã khơi dậy nhiều "giai thoại" mà bà từng nghe, do đó cũng khơi gợi sự cảm thán của bà; bà đột nhiên hỏi nhỏ:
"Nghe nói cũng có người cực kỳ xấu xí, là thật sao?"
Bây giờ đến lượt cô Mai không hiểu lắm. Nhưng sau khi liếc nhìn bà Văn đầy ngạc nhiên, cô liền hiểu ra; cô cười. Cô vươn vai một cái, lạnh lùng trả lời:
"Có một người từng làm thơ câu 'Nguyên vi anh hùng thiếp, bất tác tục nhân thê', chắc có thể coi là người đẹp số âm hạng nhất thiên hạ đấy nhỉ!"
Ánh sáng bên ngoài cửa sổ đột ngột tối sầm lại, rất giống dáng vẻ con tàu đi vào trong vòm cầu. Cô Mai vội vã thò đầu ra xem, chỉ thấy một ngọn núi cực cao ở bờ phải từ từ lùi về phía sau; đỉnh núi thì không nhìn thấy nữa rồi, hiện rõ treo lơ lửng trước mắt là từng tầng rừng cây cao thấp, những thân cây đó thẳng và mảnh như cọng gai. Cô Mai rụt đầu lại, nhìn khuôn mặt thẫn thờ của bà Văn, lại nói thêm một câu:
"Điểm đặc biệt của vị tướng quân cung A Phòng chính là bạn đồng hành của ông ta hầu như toàn là người xấu xí."
Sự im lặng bao trùm. Bà Văn vốn thích nói chuyện dường như đã chịu tác động lạ thường, đột nhiên ngửa người ra sau nằm trên sập, lấy hai tay che mặt, thân hình sồ sề, đôi chân nhỏ không tự nhiên của bà đều khiến cô Mai liên tưởng đến nhân vật "không làm vợ người phàm tục" đang ở ẩn trong "cung A Phòng" kia. Thế là những ấn tượng quá khứ từ từ đông cứng lại, như làn khói mỏng phong tỏa ý thức của cô Mai. Cô mơ màng như đang làm gia sư trong vườn lớn đó, cô nhìn thấy những hòn non bộ, hồ cá, và chiếc đình nhỏ hình bát giác kiểu Tây phương quen thuộc; chà! Chiếc đình nhỏ khó quên này! Ở đó, cô từng từ chối sự cám dỗ của vàng bạc châu báu; cô yêu xa hoa, nhưng cũng yêu tự do, cô đặc biệt không muốn làm tù nhân trong "cung A Phòng". Cũng chính tại đây, cô đã nhận thức đầy đủ bản tính đố kỵ của phụ nữ được hình thành từ lối sống phụ thuộc hàng ngàn năm. Một khuôn mặt tròn nhỏ với đôi lông mày hình tam giác đầy sát khí đột nhiên xông vào trong nỗi niềm hoang mang của cô Mai; tiếp theo đó là nòng súng sáng loáng của khẩu Browning, như đôi mắt quái vật mở trừng trừng.
Từ sâu trong lòng, cô Mai phát ra nửa tiếng cười lạnh, làm tan biến những ký ức tựa làn sương sầu đang bao trùm lấy ý thức cô. Nửa tiếng cười lạnh này chính là tiếng trả lời "Khè" của con Phượng Hoàng đối với con Cú trong "Trang Tử" đang ôm chặt lấy con chuột thối coi như báu vật. Tiết học cuối cùng của cô Mai trong công việc gia sư cũng chính là đoạn ngụ ngôn "Cú được chuột thối" này trong "Trang Tử".
Tiếng ngáy nhẹ truyền đến từ trên sập. Bà Văn vậy mà đã ngủ thiếp đi. Cô Mai nhìn ra cửa sổ một cái, rồi lặng lẽ bước ra khỏi phòng, quay lại hành lang ngoài phòng ăn lớn, chọn một chiếc ghế mây bày ở đó ngồi xuống.
Hai bên bờ vẫn là những ngọn núi cao chọc trời không thấy bóng người, nhô lên từ sóng dữ của dòng sông, giống như hai bức tường cao. Trong đường hầm núi này, tàu Long Mậu thở hổn hển tiến về phía trước, rất cô độc chỉ đi theo đường thẳng ở giữa lòng sông. Thỉnh thoảng có một hai chiếc thuyền buồm xuất hiện ở hai bên, nhưng đều đi sát vách núi, dường như người trên thuyền chỉ cần giơ tay lên là có thể bám vào dây leo trên vách đá. Phía trước, dưới vách đá nhô ra từ xa có vài chiếc thuyền gỗ nhỏ, trông rất giống như đang bất động chen chúc trên mặt sông hẹp đến mức gần như không có đường đi; nhưng vài phút sau, trong tiếng còi dài oai phong lẫm liệt, tàu Long Mậu đã vượt qua, lúc này mới thấy mặt sông vẫn rộng đủ cho bốn chiếc tàu thủy đi. Hai luồng sóng lớn do bánh xe nước khuấy lên xối xả đập vào vách đá, thế là những chiếc thuyền gỗ như con ốc sên dán trên vách đá kia liền lắc lư như kẻ say rượu.
Cô Mai nhìn những chiếc thuyền gỗ này mỉm cười, cô tán dương sức mạnh vĩ đại của máy móc; cô không hề thương hại những thứ giống như con ốc sên bị sóng dữ của máy móc va đập kia. Cô vô cùng tin tưởng vào con quái vật khổng lồ đang chở mình này. Cô nhận thức sâu sắc rằng con quái vật - đứa con của văn minh cận đại này - sắp mang một "tương lai" mới đến cho cô. Phía trước tuy là thế gian xa lạ không thể biết trước, nhưng chắc chắn là rộng lớn hơn và nhiệt liệt hơn: Cô Mai không chút điều kiện mà tin tưởng như vậy.
Tuy nhiên cô không có ảo tưởng. Kinh nghiệm bốn năm qua đã cho cô bài học là: Đừng luyến tiếc quá khứ, cũng đừng mơ mộng tương lai, chỉ nắm lấy hiện tại mà dùng toàn lực làm việc. Cuộc sống đã qua của cô cũng giống như con tàu đi trong Vu Hiệp vậy; thường nhìn thấy phía trước có vách đá chắn ngang, nghi là không còn đường đi, nhưng dũng cảm tiến về phía trước đến đó rồi, liền biết vẫn là đường rất rộng, nhưng đi không được bao lâu lại có vách đá ở phía trước xa hơn, mà lại càng không nhìn thấy đường nào, khi đó nhìn lại nơi đã qua, sớm đã là mây núi khóa chặt. Những gì đã qua là không nỡ ngoảnh đầu, tương lai là mù mịt hiểm trở, cô chỉ có thể nắm chặt lấy hiện tại, chân đạp đất thực mà phấn đấu; cô là "tín đồ của hiện tại".
Gió thổi tới mang theo một luồng mùi vị nóng hầm hập. Nước sông giã ánh mặt trời thành hàng vạn mảnh vàng vụn. Thời gian đã gần trưa. Cô Mai tựa nghiêng vào lưng ghế mây cao, dần cảm thấy mi mắt nặng trĩu. Cảnh sắc trước mặt tuy rất có ý nghĩa, nhưng bây giờ cũng khiến cô cảm thấy hơi nhàm chán: lúc nào cũng là những ngọn núi hoang quá cao kẹp chặt hai bên, lúc nào cũng là dòng sông khúc khuỷu lại cuồn cuộn không dứt, lúc nào cũng là hành trình bí ẩn mà lại lặp đi lặp lại từng lần một! Hơn nữa còn luôn là tiếng còi tàu nghe như thắng lợi mà cũng như tiếng kêu ai oán!
Cô mềm nhũn người trên ghế, để cơn buồn ngủ mơ màng tiêu hóa những thời gian đơn điệu đó. Không có chuyện cũ đến quấy rầy sự bình yên của cô, cũng không có viễn cảnh mới nào đến khơi dậy sự hưng phấn của cô.
Bồi bàn đến mời cô ăn cơm trưa. Cô hỏi rõ là phải đến khoảng ba giờ chiều mới tới Nghi Xương, liền cảm thấy chiếc tàu nhanh Long Mậu này thực ra chẳng qua chỉ là tàu chậm mà thôi. Cô mong chờ thoát khỏi Quỳ Môn ngay lập tức. Bây giờ thời gian càng gần đến biên giới Tứ Xuyên, cô càng cảm thấy mất kiên nhẫn; cô cảm thấy phàm là thuộc về Tứ Xuyên đều hẹp hòi và khúc khuỷu, đúng như dòng sông hiện tại vậy.
Sau bữa trưa, tranh thủ lúc hộp thoại của bà Văn chưa mở ra, cô Mai liền trốn vào phòng mình để ngủ. Cô sớm đã nhận ra vị "kiện tướng" phong trào tham chính của phụ nữ lừng lẫy này chẳng có ý nghĩa gì mấy, bây giờ thì cảm thấy đáng ghét rồi. Ghét phong thái bà ta quá tầm thường, ghét tầm nhìn của bà ta chỉ dài có một tấc rưỡi, ghét vẻ ngoài thanh cao mà thực chất lại bỉ ổi, ghét tư tưởng nữ quyền hỗn độn đến cùng cực của bà ta.
Trong trạng thái nửa tỉnh nửa mê tự so sánh mình với người đồng hành, cô Mai đột nhiên nghĩ đến vấn đề sau khi đến Thượng Hải; cô tự hỏi trong lòng: "Chúng ta là đại biểu, nhưng rốt cuộc cùng đại biểu cho cái gì đây! Làm sao có thể hoàn thành sứ mệnh chung của chúng ta?" Cô không khỏi mỉm cười. Cô thừa nhận mình chẳng qua chỉ là mượn danh nghĩa tham dự Hội Liên hiệp Học sinh Toàn quốc để tránh sự quấy nhiễu của vị tướng quân lùn nhỏ đó, cô biết nếu không thoát thân, khó tránh khỏi bị ép thành người trong "cung A Phòng"; còn việc bà Văn đồng hành có mục đích cá nhân hay không, cô tự nhiên càng không muốn suy đoán.
Cơn buồn ngủ đã chạy mất. Từ bà Văn, cô Mai lại liên tưởng đến những người quen biết khác. Một người bạn tốt Từ phu nhân từ thời trung học cho đến hai năm trước khi làm giáo viên ở Xuyên Nam đột nhiên nhảy ra trở thành trung tâm nỗi nhớ của cô Mai. "Cô ấy ở Nam Kinh!" Cô Mai nghĩ một cách đầy phấn khích. Thế là nhiều hồi ức và cảm niệm rời rạc đều ùn ùn kéo đến, cuối cùng đã kéo cô Mai rời khỏi sập.
Tiếng lộc cộc cũng từ trên boong tàu truyền đến. Tiếng bước chân bên ngoài cửa sổ rất dồn dập. Bà Văn thò nửa cái đầu vào từ khe cửa sổ vui mừng hét lên:
"Cô không phải muốn xem Quỳ Môn sao? Sắp đến rồi kìa!"
Cô Mai đáp lại bằng một nụ cười. Không khí sống động của người bên ngoài khiến cô cảm thấy nóng; cô thay một chiếc áo lụa, lại lấy khăn mặt lau qua, nhẹ nhàng chạy ra hành lang.
Vẫn là vách đá cao hai bên bờ, chỉ là không còn sắc nhọn như trước, hơi thể hiện hình thái thoai thoải. Phía sau vách đá cao như tấm bình phong xếp chồng xếp lớp đều là những ngọn núi cao hơn, hiện tại đang rực ánh nắng, trở thành màu vàng kim. Gió chỉ khẽ quạt, cũng giống như giấc ngủ trưa chưa tỉnh. Con tàu chạy có vẻ chậm hơn, tiếng nước reo róc rách rất đều đặn. Còi tàu thỉnh thoảng lớn tiếng quát tháo, dường như tiếng hô oai nghiêm của quan lại thời xưa khi xuất hành.
Bên lan can sắt có rất nhiều người, bà Văn cũng ở trong đó, đều nhìn về phía trước. Cô Mai đứng trong lối đi, đan hai tay ra sau gáy, lắc lư đôi vai rất phóng khoáng; tay áo ngắn tuột đến tận vai, lộ ra hai cánh tay trắng nõn ở hai bên đầu tạo thành một cặp hình tam giác cân xứng. Nhiều ánh mắt đã bị thu hút lại. Cô Mai cắn môi mỉm cười, để lộ khí phách coi người như không. Sau đó, đôi lông mày dài của cô đột nhiên nhướng lên, nhảy bổ về phía trước, xuyên qua mấy nhóm hành khách, cho đến bên cạnh phòng thuyền trưởng.
Cách mũi tàu khoảng hơn mười trượng, nhô lên hai bức vách đá đối diện nhau, thẳng tắp vuông vức như dao chém. Không có cây cối, không có dây leo, cũng không có cỏ nhỏ họ dương xỉ, chỉ là tảng đá đen sì trông như khối đá lớn tự nhiên liền mạch, sừng sững đứng đó, giống như một khung cửa lớn không có nóc. Nối liền với vách đá quái dị này, chính là những rặng núi liên tiếp hình sóng nhấp nhô cao vút. Nước sông cuồn cuộn dâng lên những con sóng nhảy múa, tranh nhau lao tới trước khung cửa vách đá này, đập "bành bạch" vào chân vách đá.
Còi tàu lại là một tiếng huýt dài chói tai, con tàu chạy vào trong cổng đá. Cô Mai ngẩng đầu lên nhìn. Ánh nắng mạnh mẽ làm cô lóa mắt. Cô cảm thấy vách đá cao lùi về sau nhanh chóng này lắc lư như muốn đổ sụp xuống. Theo bản năng nhắm mắt lại, cô nhìn thấy một mảnh ánh đỏ, sau đó là sự tối đen vô tận.
Cô Mai cúi đầu xuống, rơi vào trong hai bàn tay, trong lòng nghĩ:
"Chà, đây chính là Quỳ Môn, đây chính là cánh cửa của Tứ Xuyên, đây chính là Quỷ Môn Quan ngăn cách Tứ Xuyên và thế giới!"
Cảm niệm đột ngột dâng lên, tạm thời làm cô Mai bối rối. Cho đến khi còi tàu lại đánh thức cô, cô ngẩng đầu lên, chợt thấy trước mắt bừng sáng. Dòng sông mênh mông mở rộng trước mặt cô, không nhìn thấy bờ. Chỉ xa xa có vài thứ như bóng mây xám xịt dàn phẳng trên đường chân trời giữa nước và trời. Giống như được giải tỏa một lớp trói buộc trước ngực, cô Mai mỉm cười giơ cao hai tay hít một hơi. Cô tán dương thiên nhiên vĩ đại này! Cô lúc này mới thấu hiểu được khí phách mênh mông cuồn cuộn của Trường Giang.
Cô quay đầu nhìn sang bên phải. Vách đá Quỳ Môn vẫn còn mơ hồ có thể nhìn thấy. Bây giờ chỉ trở thành một kẽ nứt giữa vạn ngọn núi; bên trong khe nứt là sự u ám bí ẩn.
"Từ nay không thể nhìn thấy cảnh đẹp nữa; Trường Giang ra khỏi biên giới Xuyên dọc đường toàn là bình đạm vô vị! Quỳ Môn chính là giới hạn tự nhiên."
Từ bên trái truyền tới giọng nói của bà Văn. Cô Mai quay mặt đi, nhìn thấy bà Văn đang rất vất vả luống cuống di chuyển đôi chân nhỏ, lắc lư cái đầu bước tới. Cô Mai mím môi cười, khẽ tiếp lời:
"Từ nay cũng đã rời xa con đường khúc khuỷu chật hẹp đầy hiểm trở như một bài đố này, từ nay là tiến vào thế gian rộng lớn, không gian thoáng đãng, tự do!"
