Sĩ tử thời Minh lúc bấy giờ đọc sách vì mục đích gì?

Vấn đề này dường như không cần phải hỏi. Sĩ tử đọc sách chẳng phải đều là vì tham gia khoa cử, cầu lấy công danh hay sao? Bởi lẽ nếu không tham gia khoa cử, không cầu lấy công danh, chẳng những sách đọc phí hoài mà ngay cả sinh kế cá nhân cũng khó lòng duy trì.

Đây là một vấn đề rất thực tế, bởi lẽ thời buổi này, đầu tư cho việc đọc sách quá đỗi lớn lao. Chẳng những phải bỏ ra mười mấy năm, thậm chí vài chục năm thời gian, mà còn phải tốn kém tiền bạc cho bút mực giấy nghiên, sách vở, thậm chí cả lệ phí thi cử. Gia cảnh bình thường nào đâu có nhiều tiền của dư dả đến thế, vì vậy, phần lớn sĩ tử đều phải vay mượn nợ nần để theo đuổi con đường học vấn.

Nếu có thể đỗ đạt công danh thì cũng chẳng sao, dù chỉ là công danh Tú tài hạng thấp nhất, cũng vẫn có tác dụng nhất định. Có thể đến nha môn làm một chức tiểu lại, cũng có thể đến nhà phú hộ làm mạc tân, tệ nhất cũng có thể mở tư thục dạy dỗ đệ tử.

Tóm lại, sĩ tử chỉ cần đỗ đạt công danh, việc duy trì sinh kế cũng không thành vấn đề lớn. Người ta vẫn thường nói "Tú tài nghèo", song dù Tú tài có nghèo thì cũng chưa đến mức không có cơm ăn.

Vấn đề là, trong sáu bảy triệu sĩ tử kia, rốt cuộc có bao nhiêu người có được công danh?

Tỷ lệ này vô cùng thấp, có thể nói là thấp đến mức đáng sợ.

Thiên hạ này rốt cuộc có bao nhiêu sĩ tử có được công danh, con số chính xác e rằng ngay cả Lễ Bộ cũng khó lòng thống kê được. Bởi lẽ năm nào cũng có người qua đời, năm nào cũng có người mới đỗ đạt, tính toán rất phiền phức, hơn nữa thời buổi này cũng chẳng có ai rảnh rỗi đi tính toán con số chính xác đó.

Tuy nhiên, muốn ước tính một con số đại khái thì vẫn rất đơn giản.

Thông thường, tỷ lệ chọi của kỳ thi Hương và thi Hội là từ hai mươi lấy một đến ba mươi lấy một. Mà mỗi kỳ thi Hội tổ chức ba năm một lần thường chỉ lấy khoảng ba trăm Tiến sĩ, nghĩa là số Cử nhân tham gia mỗi kỳ thi Hội vào khoảng sáu ngàn đến chín ngàn người.

Đám Cử nhân này, phần lớn đều sẽ tham gia kỳ thi Hội để thử vận may. Tất nhiên, cũng có những người thi mãi không đậu mà bỏ cuộc, cũng có những người tuổi tác đã cao, không thể tiếp tục ứng thí.

Nói cách khác, sáu đến chín ngàn người này không phải là toàn bộ số Cử nhân, đại khái chỉ tính được một nửa, một nửa còn lại vẫn chưa tham gia thi Hội.

Tính toán như vậy, toàn cõi Đại Minh, trong cùng một thời điểm, số lượng Cử nhân vào khoảng mười hai ngàn đến mười tám ngàn người.

Còn số lượng Tiến sĩ thì càng dễ tính hơn. Ba năm một kỳ, mỗi kỳ ba trăm người, tuổi trung bình đỗ đạt Tiến sĩ thường vào khoảng ba mươi tuổi. Mà tuổi thọ trung bình thời đại này lại chưa đến sáu mươi tuổi, ngay cả khi những người đỗ Tiến sĩ đều có thể sống đến sáu mươi, thì cũng chỉ lưu lại được khoảng mười khóa, tức khoảng ba ngàn người.

Còn về số lượng Tú tài thì cũng dễ ước tính. Tỷ lệ đỗ Cử nhân của Tú tài cũng vào khoảng hai mươi đến ba mươi lấy một, còn tỷ lệ so sánh giữa số Cử nhân và Tiến sĩ vào khoảng một chọi bốn đến một chọi sáu. Tức là số lượng Tú tài rơi vào khoảng năm mươi đến một trăm ngàn người.

Toàn cõi Đại Minh có hàng triệu sĩ tử, nhưng người có công danh chỉ vỏn vẹn khoảng trăm ngàn người. Vậy thì, vài triệu người còn lại sống thế nào đây?

Vấn đề này, nếu đặt vào trước kia, thì chỉ có thể trông cậy vào chính họ tự giải quyết.

Người xưa có câu "Bách vô nhất dụng thị thư sinh" (Trăm việc đều vô dụng là kẻ sĩ). Sách đọc nhiều rồi, các kỹ năng sinh tồn khác tự nhiên cũng bị mai một. Vì thế, những sĩ tử không có công danh vào lúc này thường sống rất chật vật, hay nói đúng hơn là rất nghèo, nghèo xác nghèo xơ. Đây chính là bức tranh chân thực về giới sĩ tử lúc bấy giờ.

Dương Thông sở dĩ giống như kẻ điên rồ, bỏ ra hàng triệu lượng bạc, in tới hàng triệu bộ "Cách vật trí tri chi lý", mục tiêu chính là nhắm vào hàng triệu sĩ tử nghèo xác nghèo xơ này.

Bộ "Cách vật trí tri chi lý" này được tặng miễn phí mới chỉ là bước đầu tiên. Ngay sau đó, hắn lại bắt đầu thực hiện lời hứa của mình, giúp đỡ học sinh của Vật lý viện đi khắp nơi xây dựng công xưởng, sản xuất đủ loại thiết bị.

Ví dụ như máy kéo sợi, máy dệt, máy thổi gió, máy in, máy tạo phôi, máy cày ruộng, v.v.

Những thứ này đều có hiệu suất cao đến kinh ngạc, cao hơn gấp mười lần so với loại không có động cơ hơi nước, mà giá thành lại rẻ đến khó tin, thường không vượt quá mười lượng bạc. Có thể nói, dù ngươi có mua loại không có động cơ hơi nước, cũng chẳng rẻ hơn những thứ này là bao.

Dù sao hắn cũng chẳng định kiếm tiền, chỉ cần để đệ tử Vật lý viện kiếm được tiền là được. Còn về số đồng dùng để chế tạo động cơ hơi nước, thực ra đều là hắn thuê người khai thác từ mỏ, cũng chẳng đáng là bao, hắn chỉ bỏ ra một chút tiền nhân công mà thôi.

Tóm lại, thiết bị do các công xưởng của đệ tử Vật lý viện sản xuất ra đều vừa rẻ vừa có hiệu suất cao đến kinh ngạc.

Thứ đồ vật vừa rẻ vừa tốt như vậy, tự nhiên là đắt hàng vô cùng. Các công xưởng này vừa thành lập không lâu, sau khi nhiều thương nhân và thợ thủ công dùng thử sản phẩm của họ, đều đổ xô đi mua, có thể mua bao nhiêu liền mua bấy nhiêu, thậm chí có người còn phải vay mượn tiền bạc để mua thêm vài cái.

Không còn cách nào khác, bách tính Đại Minh chính là như vậy, chuyện gì có thể kiếm ra tiền, mọi người đều dốc lòng dốc sức lao vào, huống hồ đây lại là chuyện có thể kiếm được món tiền lớn.

Đây chẳng phải là nói khoác, tựa như các tiệm vải ở Tô Châu trước kia, vừa phát giác ra nhu cầu vải vóc ở Đông Doanh, Nam Dương có dấu hiệu tăng mạnh, liền liều mạng mua sắm thiết bị, mở rộng sản xuất, kết quả là trong vòng mấy năm đã tăng lên gấp mấy lần.

Cho nên nói, thời buổi này người làm nghề kinh doanh, mở công xưởng không phải là ít. Với những thiết bị vừa rẻ vừa tốt như vậy do công xưởng của đệ tử Vật lý viện sản xuất ra, việc doanh số bán hàng tăng vọt là điều tất yếu.

Doanh số vừa tăng, các công xưởng này tự nhiên phải nâng cao sản lượng. Mà muốn nâng cao sản lượng thì chẳng những cần mặt bằng, vật liệu, mà còn cần cả nhân lực. Ban đầu, các công xưởng này đều do đệ tử Vật lý viện dẫn theo người thân bạn bè mà xoay xở, một tháng làm được khoảng trăm bộ thiết bị đã là ghê gớm lắm rồi. Thế mà đơn đặt hàng lại tăng theo cấp số nhân, họ làm sao có thể xoay xở kịp.

Thế là, rất nhiều công xưởng như vậy bắt đầu tuyển người, đãi ngộ tốt đến mức không thể chê, một tháng tối thiểu cũng có mấy lượng bạc tiền lương. Tuy nhiên, chỉ có một điểm là muốn nhận được đãi ngộ như vậy, nhất định phải trải qua thi cử, mà nội dung thi chính là cuốn "Cách vật trí tri chi lý".

Như vậy, thái độ của nhiều sĩ tử đối với cuốn "Cách vật trí tri chi lý" bắt đầu lặng lẽ thay đổi.

Ban đầu, tuy Dương Thông tặng sách miễn phí, tặng điên cuồng, tặng đến mức hầu như sĩ tử nào cũng có thể nhìn thấy hoặc mượn đọc, nhưng người thực sự nghiêm túc đọc lại không nhiều. Đa số mọi người chỉ là vì tò mò hoặc lúc rảnh rỗi lấy ra tiêu khiển xem chơi.

Dù sao kỳ thi khoa cử cũng đâu có thi cuốn "Cách vật trí tri chi lý" này, ai lại thực sự coi trọng nó chứ.

Dương Thông để đệ tử Vật lý viện làm một vố như vậy, rất nhiều sĩ tử bắt đầu coi trọng "Cách vật trí tri chi lý". Không còn cách nào khác, thời buổi này sống chẳng dễ dàng gì, một tháng vài lượng bạc tiền lương, đó cũng không phải là con số nhỏ, về cơ bản đều có thể giúp gia đình có cuộc sống ấm no.

Có lẽ, vẫn còn nhiều sĩ tử ở đó giả vờ thanh cao, miệng lẩm bẩm cái câu "Vạn vật giai hạ phẩm, duy hữu độc thư cao" (Vạn vật đều thấp kém, chỉ có đọc sách là cao quý).

Có lẽ, vẫn còn nhiều sĩ tử khinh thường việc kinh doanh, mở công xưởng, cho rằng những công việc đó đều là hạ đẳng, thấp kém hơn người.

Thế nhưng, con người ai cũng phải sống, phải ăn, phải mặc. Trước nhu cầu sống cơ bản, không phải ai cũng là kẻ đầu óc cứng nhắc, chỉ biết đến chuyện đọc sách, đi một con đường đến tối tăm mặt mũi. Dù không thi đỗ được công danh gì, dù mỗi ngày đều không được ăn no mặc ấm, vẫn cứ ôm khư khư lấy sách vở coi đó là cơm ăn.

Ngay cả khi họ muốn tiếp tục thanh cao như vậy, người nhà của họ cũng không chịu nổi chứ sao.

Ngươi nhìn người ta xem, tùy tiện đọc qua cuốn "Cách vật trí tri chi lý", thi cử liền vượt qua, mỗi tháng đều có thu nhập vài lượng bạc, cả nhà đều được ăn ngon mặc đẹp. Còn ngươi là cái thứ vô dụng, suốt ngày ôm lấy "Tứ Thư Ngũ Kinh" mà đọc, công danh thì chẳng thi đỗ, lại còn đi khắp nơi vay tiền đọc sách đi thi, khiến cả nhà phải theo ngươi chịu đói chịu rét, ngươi có phải bị bệnh thần kinh rồi không?

Đừng nói đâu xa, thời buổi này trong dân gian người như vậy nhiều lắm. Sĩ tử trước mặt người khác thì ra vẻ cao hơn người một bậc, nhưng ở nhà bị người thân của mình nhiếc móc lại nhiều vô kể.

Ví dụ như trong "Phạm Tiến trúng cử", cha vợ của Phạm Tiến là một kẻ bán thịt heo. Trước khi Phạm Tiến thi đỗ Cử nhân, dù sao cũng là một Tú tài, vậy mà lão cứ bắt gặp Phạm Tiến là mắng, hơn nữa còn mắng vô cùng khó nghe.

Không còn cách nào, ai bảo Phạm Tiến không kiếm ra tiền, không nuôi nổi gia đình, khiến vợ hắn cũng phải chịu đói.

Đây chính là thực tế, phần lớn sĩ tử trước thực tế đều phải cúi đầu. Dương Thông làm một phen như vậy, phong khí của sĩ tử Đại Minh dần dần bắt đầu thay đổi, rất nhiều sĩ tử bắt đầu coi trọng "Cách vật trí tri chi lý", và dần dần bước ra khỏi con đường khoa cử hư vô mờ mịt kia.

Dù sao "Tứ Thư Ngũ Kinh" cũng chẳng thể coi là cơm ăn, mà công danh lại chỉ có số ít sĩ tử mới đỗ đạt được, các sĩ tử khác cũng phải sống chứ.