Năm 1945, chiến tranh Thái Bình Dương kết thúc. Khi ấy chúng tôi đang sống bên sông, ở một khu vực gọi là Kusunoki thuộc Hiroshima, nơi bố mở tiệm cắt tóc đầu tiên. Sau khi bố nhập ngũ, mẹ là người trông nom cửa tiệm.

Đây cũng là năm quân Đồng minh không kích dữ dội các đảo chính của Nhật Bản. Họ cho máy bay ném bom tới tấp xuống các căn cứ quân sự và khu vực thành thị. Trước đó, chiến tranh Thái Bình Dương chủ yếu diễn ra trên biển, đúng như tên gọi của nó. Nhưng vào giai đoạn cuối cuộc chiến, quân Đồng minh tăng cường không kích lên các đảo của Nhật Bản, quân đội Nhật bị dồn vào đường cùng, thất bại đã ở ngay trước mắt.

Những đợt không kích với quy mô lớn từ tháng Ba tới tháng Năm đã gây thiệt hại nặng nề cho Tokyo. Trận không kích vào mùng 10 tháng Ba với tên gọi Chiến dịch Meetinghouse là trận oanh tạc có quy mô cực lớn mà chiến tranh đi qua rồi người ta vẫn còn nhắc đến.

Trận giội bom bắt đầu lúc nửa đêm, hơn 300 pháo đài bay B-29 thả 380.000 quả bom napan xuống thành phố. Bom thông thường đã gây thiệt hại và thương vong nặng nề rồi, bom napan còn tai hại hơn, vì có chứa nhiên liệu dễ bắt cháy, dẫn đến những vụ hỏa hoạn vô cùng khủng khiếp. Ngọn lửa rừng rực khiến không khí cuộn xoáy như đám vòi rồng giận dữ, hung bạo ngốn ngấu và thiêu đốt những con người đang cố gắng trốn chạy.

Asakusa là khu vực đầu tiên của Tokyo bị phá hủy, ước tính có khoảng 80.000 đến 100.000 người thiệt mạng. Mỗi khi máy bay của quân Đồng minh kéo đến, tiếng còi hiệu không kích lại vang lên từng hồi để cảnh báo. Thành phố Tokyo bấy giờ tràn ngập những con người chập chờn không ngủ suốt đêm trong nỗi khiếp sợ tiếng còi báo động, và cả những người không còn nơi để ngủ vì bom napan đã thiêu rụi tất cả.

Vào khoảng thời gian đó Hiroshima cũng phải hứng chịu những đợt giội bom, nhưng không có thiệt hại đáng kể. Tiếng còi hiệu không kích ở khu Kusunoki vẫn thường xuyên rú rít, nhưng may thay, đều chỉ là báo động chứ không có nhiều trận đánh bom thực sự.

Trong kí ức tôi không có cảnh dân cư chạy trốn không kích, mà chỉ có âm thanh rền rĩ của còi báo động thôi. Sadako bấy giờ mới hai tuổi nhưng đã rất chững chạc cầm lấy tay tôi hoặc bà nội cùng đi xuống hầm trú bom. Thực sự thì tôi nhớ là cả tôi và Sadako đều không sợ ném bom bao giờ, bình thường chúng tôi vẫn chơi đùa bên bờ sông.

Tôi là đứa ham chơi tới mức quên cả thời gian. Những lúc ấy Sadako lại nhìn tôi với khuôn mặt giận dữ như một bà mẹ và nói, “Anh à, đến lúc về nhà ăn tối rồi.”

Một lần, sau khi lăn lê bò toài bên bờ sông, vì một lý do nào đó mà trên đường về nhà tôi bắt đầu cởi quần áo và ném linh tinh khắp nơi.

Trong lúc tôi vừa đi vừa quăng quần áo, Sadako chập chững bước phía sau lại nhặt nhạnh từng món một.

“Anh ơi, không được làm thế. Anh mặc quần áo vào chứ!”

Tôi ném áo đi.

“Ê, anh sẽ ném mấy cái này ra đằng kia!”

Và tôi ném quần, rồi đến quần lót. Sadako lượm tất cả lại và ôm trên tay.

“Anh à, không được làm thế đâu,” em nhấn mạnh.

Giờ hồi tưởng chi tiết này, tôi thấy mình đúng là một thằng anh thiếu chín chắn. Nhưng đồng thời tôi cũng nhận ra, kể từ khi còn rất nhỏ, Sadako đã thật chỉn chu và nghiêm túc.

Ở Hiroshima, căn cứ quân sự tọa lạc khắp nơi, nhưng cuộc sống vẫn tiếp diễn.

Lúc này bố đã nhập ngũ và phục vụ ở Sư đoàn Bộ binh số 2, chúng tôi cũng đã dần quen với việc thiếu vắng ông. Nói là nói vậy, chứ bố đóng quân ngay tại bệnh viện quân đội bên kia sông, từ nhà nhìn sang vẫn trông thấy. Ông đi qua đi lại giữa nơi đóng quân và một bệnh viện chi nhánh ở thành phố Miyoshi cũng nằm trong tỉnh Hiroshima.

Bố làm quân y trên chiến trường, và là thợ cắt tóc trong doanh trại. Không chỉ lành nghề, bố còn trung hậu và tinh ý, nhất là biết cách làm hài lòng mọi người nhờ việc mở tiệm kinh doanh riêng, vì vậy ông rất được các sĩ quan quý mến.

Trong quân đội, sĩ quan bạo hành binh lính là chuyện thường ngày ở huyện. Nhớ lại thời tại ngũ, bố nói, “Bố chưa bao giờ bị đánh, một lần cũng không.” Khi một sĩ quan cấp trên nổi khùng vì lý do nào đó và hùng hổ đi vào doanh trại với bộ dạng chuẩn bị trừng phạt lính tráng để trút giận, một trong các cấp trên khác sẽ gọi bố tôi.

“Sasaki có đấy không? Sang đây cắt tóc cho tôi nào.”

Vậy là trong khi các đồng đội đang phải oằn mình xuống dưới những cái tát và cú đấm của cấp trên, bố tôi lại yên ổn cắt tóc ở một phòng nào đấy.

Kể đến đây, có lẽ ai cũng nghĩ các đồng đội ghen tị với bố lắm, nhưng không, họ cư xử với bố rất thân thiện ôn hòa. Bố ăn ở thế nào mà từ sĩ quan đến binh lính đều quý mến.

Mỗi khi được phân phát quân nhu, bố và các đồng đội lại trao qua đổi lại những món mình cần và không cần. Ví như bố hay đổi khẩu phần thuốc lá của mình lấy khẩu phần bánh kẹo của đồng đội. Việc các binh sĩ bù đắp giúp đỡ nhau trong đời sống thường nhật như thế cũng đủ chứng tỏ sự gắn bó keo sơn giữa họ.

Nhờ đó bố có được nhiều vật dụng phù hợp để phân phát cho người già hoặc trẻ em đến thăm doanh trại. Thỉnh thoảng bố cũng mang đồ về cho chúng tôi. Mỗi khi có dịp đạp xe qua nhà, ông đều để lại gói kẹo hay một thứ gì ăn được trước cửa.

Hồi tại ngũ, bố tôi chỉ là binh sĩ cấp thấp, nghe qua dễ tưởng ông không có nhiều cơ hội về thăm nhà. Thế nhưng ở Hiroshima chiến tranh không quá khốc liệt, hơn nữa như đã nói ở trên, bố tôi được thượng cấp quý mến, nên nói chung là ổn cả.

Tôi vô cùng mong chờ mỗi dịp bố về để được đưa đi chơi bằng xe đạp. Bố sẽ đặt tôi ngồi giạng chân trên chỗ thồ hàng sau xe và chở tôi ra bờ sông gần nhà. Với một người cha, cho các con đi chơi bằng xe đạp là một cách thể hiện tình cảm rất tự nhiên. Bố thường ôm Sadako vào lòng rồi hỏi.

“Con có muốn đi chơi một chuyến không, Sadako?”

Lần nào nghe bố hỏi, em cũng trả lời.

“Con đợi được mà. Bố chở anh đi trước đi.”

Sadako còn rất nhỏ, nhưng không bướng bỉnh và ích kỉ bao giờ. Em biết quan tâm đến bố mẹ và anh, luôn có ý thức nhường nhịn mọi người xung quanh.

“Thật chứ? Được rồi, Masahiro đi trước nào.”

Bố lại thả Sadako xuống. Ông anh trai vô tư lự là tôi bèn hớn hở leo tót lên chỗ thồ hàng sau xe.

“A! Sadako, xem anh này!”

Chỉ đơn giản là ngồi sau xe để bố đạp đi dọc bờ sông thôi, sao tôi lại phấn khích đến thế không biết!

“Này!”

Hoàng hôn buông xuống, bầu trời pha sắc cam. Thỉnh thoảng, chúng tôi lại nghe tiếng hét vọng sang từ bờ sông bên kia.

Đó là tiếng bố nói với mẹ ở bờ sông bên này.

“Sáng mai để một ít Suzuki cho anh ở chỗ cũ nhé.”

Suzuki là tên ông buôn đường kính giàu nhất thành phố hồi ấy, bố bèn dùng luôn từ “Suzuki” để gọi đường kính. Đó là ám hiệu riêng của bố mẹ. Bố là người hảo ngọt, và thường dùng cách này để nhờ mẹ làm ohagi*.

Một loại bánh nếp bọc đậu đỏ, cần rất nhiều đường.

Hễ thấy bố đứng bên kia sông, mẹ lại giơ cao tay vẫy vẫy.

“Chào anh!”

“Nhớ để phần Suzuki cho anh đấy!”

Trao đổi bằng ám hiệu chỉ hai người mới hiểu, nghe qua thật trẻ con, nhưng bố mẹ là một cặp đôi mà tiền hôn nhân không có cơ hội hẹn hò, hậu hôn nhân lại tu chí làm ăn đến tận khi bố nhập ngũ, thế nên những hành động ngây ngô kiểu như trên có lẽ cũng là một niềm hạnh phúc âm thầm.

Nghĩ lại hoàn cảnh của bố mẹ, tôi nhận ra rằng chẳng dễ dàng gì mà dành dụm đủ nguyên liệu để làm ohagi với khẩu phần hồi ấy.

Dù vậy, tôi không nhớ có khi nào mình phải chịu đói. Như tôi đã nói, nước Nhật chịu ảnh hưởng nghiêm trọng từ cuộc chiến, Tokyo phải hứng chịu những trận không kích nặng nề, đất nước rơi vào tình trạng rất tồi tệ. Thế nhưng một đứa trẻ Hiroshima như tôi lại chưa từng ăn đói mặc rách hay phải trải qua mưa bom bão đạn, và hoàn toàn không cảm nhận được sự bi thảm và khắc nghiệt của thời cuộc.

Dù đất nước vẫn bị bắn phá khắp nơi, trú bom trở thành hoạt động thường nhật, nhưng nghĩ lại thì có thể nói khoảng thời gian ấy với tôi là chuỗi ngày yên bình.

Cho đến sáng mùng 6 tháng Tám...

Mùng 6 tháng Tám bắt đầu bằng một hồi cảnh báo không kích. Âm thanh vang lên lúc 0 giờ 25 phút, ngay khi ngày mới vừa sang. Rồi cảnh báo bị hủy bỏ vào 2 giờ 10 phút.

7 giờ 9 phút, phương Đông hừng sáng, tiếng còi báo động không kích réo lên nhưng cũng bị hủy bỏ vào 7 giờ 31 phút, sau khi một chiếc máy bay lướt qua ở tầm cao.

Có hai loại báo động. Cảnh báo không kích biểu thị mức độ nguy hiểm thấp hơn còi báo động không kích. Như thường lệ, Sadako nắm lấy tay tôi chập chững ra khỏi hầm trú ẩn, trở về nhà.

Hai lần báo động đều bị hủy bỏ nên tất cả đều bớt cảnh giác và nghĩ rằng hôm đó cũng bình thường như bao hôm khác.

Lúc này, bố đang trên đường đến bệnh viện chi nhánh ở Miyoshi. Nhà Sasaki còn bốn người là bà nội Matsu, mẹ, tôi và Sadako. Đang quây quần quanh bàn để đợi ăn sáng, chúng tôi nghe tiếng cô hàng xóm đi ngang cửa kêu lên.

“Ô kìa... cái gì thế nhỉ?”

Mấy người hàng xóm khác cũng túm tụm lại, ai nấy ngước mắt lên trời. Cả nhà tôi ùa ra ngoài, bắt chước họ.

“Sáng thật đấy nhỉ?”

“Đẹp quá!”

Mẹ nhìn vật thể chói lọi nọ và chỉ cho Sadako thấy.

Tôi nói, “Chắc là máy bay Mỹ rồi.”

Tôi thấy hai vệt sáng lấp lánh trên bầu trời xanh trong không một gợn mây. Đến tận ngày hôm nay, ánh sáng rực rỡ tuyệt đẹp đó vẫn hằn sâu trong trí nhớ. Khi tôi đang cố gắng nhìn và phán đoán xem liệu có thể là cái gì, thì giọng bà nội vang lên.

“Bữa sáng xong rồi. Vào nhà đi nào!”

Nghe bà giục giã, chúng tôi trở vào nhà. Đúng lúc ấy có thứ gì phát nổ. Rồi xung quanh tối đen. Tôi tuyệt nhiên không hiểu chuyện gì đã xảy ra.

8 giờ 15 phút sáng.

Một quả bom nguyên tử được thả xuống Hiroshima.

Quả bom đã hủy diệt thành phố. Nó phát nổ ở độ cao 600 mét so với mặt đất. Tất cả bị thổi tung. Ánh chớp chói lòa bao trùm và cơn chấn động khủng khiếp lan tỏa khắp Hiroshima. Trong vòng bán kính hai cây số từ tâm vụ nổ, nhà gỗ vỡ tung, mặt đất cháy xém. Những luồng nhiệt thi nhau phả xuống người dân đang ở ngoài trời. Chỉ chốc lát, ai nấy bốc hơi, bị thiêu đến cháy đen, hoặc bị bỏng nặng. Mọi thứ bị nhấn chìm trong lưỡi lửa khốc liệt, rất nhiều người bị kẹt dưới đống đổ nát của những tòa nhà và chết giữa biển lửa.

Tại sao lại quăng quả bom tàn khốc đó xuống nước Nhật chứ?

Bấy giờ cuộc chiến đã dần đi đến hồi kết. Tháng Năm năm 1945, các nước liên minh của Nhật là Ý và Đức đã lần lượt đầu hàng phe Đồng minh. Vì Nhật từ chối đầu hàng, Anh và Mỹ vẫn tiếp tục tấn công. Khi thả bom nguyên tử xuống nước Nhật, chắc hẳn người Mỹ đã nghĩ rằng đây là một cách chóng vánh để chấm dứt cuộc chiến dai dẳng.

Nhưng kể cả thế, bom nguyên tử vẫn là một thứ vũ khí quá đỗi khủng khiếp.

Số người chết vì nó rơi vào khoảng 90.000 đến 160.000. Xét trên dân số Hiroshima là 350.000 ở thời điểm ấy, thì đây đúng là một thiệt hại nặng nề khó tả.

Nhà chúng tôi cách tâm vụ nổ 1,6 cây số, và sập hoàn toàn. Chiếu tatami trong nhà bị lật tung, đè lên người tôi và bà nội, xe đạp dựng ngoài hiên bị thổi xuyên qua ngôi nhà bay tuốt ra sân sau.

“Masahiro, cháu có sao không?”

“Bà ơi, cháu ở đây!”

Đầu chảy máu, nhưng tôi vẫn xoay xở cùng bà nội thoát được khỏi đống đổ nát và nhanh chóng tìm thấy mẹ. Kì diệu thay, mẹ cũng bình yên vô sự, nhưng chúng tôi không thấy bóng dáng Sadako đâu cả.

“Sadako! Sadako!”

Mẹ tìm em trong đống gạch vụn của ngôi nhà hoang tàn, và chẳng bao lâu thì nghe thấy tiếng khóc ở sân sau.

“Mẹ ơi! Mẹ ơi!”

Sadako không xây xước gì, và chẳng hiểu sao lại đang ngồi trên một thùng đựng quýt. Mẹ chạy vội đến chỗ em.

“Sadako! Con có sao không?”

Sadako vừa bấu chặt lấy mẹ vừa thút thít không thôi.

May mắn thay, mọi người trong nhà đều không bị thương, nhưng như thế không có nghĩa là chúng tôi đã an toàn. Xung quanh ngùn ngụt biển lửa. Ban đầu, nhìn lửa bùng lên trước mặt, mẹ lo sợ thấy rõ, nhưng chẳng mấy chốc đã lấy lại bình tĩnh. Tôi nghĩ là do mẹ nhận ra mình phải gánh vác trách nhiệm bảo vệ gia đình khi bố đi vắng.

“Cả nhà, chúng ta phải tránh xa đám cháy! Sông... chúng ta phải ra sông!”

Mẹ kéo chúng tôi theo, quyết tâm thoát khỏi ngọn lửa. Những phát hiện mới ập ngay đến ở bước đầu tiên. Con đường quen thuộc dẫn ra sông nay hoàn toàn thay đổi, cảnh vật xung quanh trở nên khác lạ. Tất cả đã cháy rụi vì gió nóng.

Tôi bất giác ngẩng đầu nhìn về hướng thành Hiroshima, chính xác hơn là nhìn về hướng từng là thành Hiroshima. Những đợt sóng xung kích bùng ra từ vụ nổ với vận tốc trên 100 kms đã phá hủy toàn bộ tòa thành.

Chúng tôi không trông thấy bất cứ người láng giềng nào ở con phố trước nhà. Sức nóng từ quả bom đã xóa bỏ hết thảy. Con người, động vật và nhà cửa trộn lẫn vào nhau trông như một đống mật đen sì.

Lúc mấy mẹ con ngắm nghía vật thể sáng chói trên trời, bà nội đã gọi vào nhà ăn sáng. Đó chính là bước ngoặt trong số phận chúng tôi. Nhờ vào nhà, chúng tôi đã tránh được thảm cảnh bị thiêu ra tro vì sức nóng của quả bom. Nhưng dù không chết thiêu, chúng tôi vẫn chưa thực sự thoát khỏi hiểm nguy. Ngọn lửa đang lan đến khu vực này và sắp sửa chặn đứng mọi lối thoát.

Mẹ dắt tay tôi và Sadako, cùng bà chạy ra sông Ota gần đó. Tới bờ sông, cảnh chết chóc như địa ngục đập vào mắt chúng tôi. Rất nhiều người bị bỏng đang đau đớn quờ quạng tìm nguồn nước. Nhiều người khác thì gào khóc kêu cứu đến xé họng. Lũ trẻ đã biến thành từng đống đen sì. Có những người bị thương, da tay bong khỏi thân thể lất phất như tay áo kimono. Xác chết nổi đầy như rong trên mặt sông.

Bản năng mách bảo mẹ phải chạy ra đây, nhưng khung cảnh tang thương trước mắt lại khiến bà chết lặng tại chỗ. Bà hẳn đã khiếp sợ tới cùng cực khi nhận ra một điều, rằng chúng tôi không còn đường nào để chạy trốn nữa.

Đúng lúc ấy, chúng tôi nghe thấy ai đấy hét ầm lên.

“Này! Chị Sasaki! Xuống đây nhanh lên!”

Thì ra là một chú hàng xóm, đang vẫy gọi trên một con thuyền nhỏ. Con thuyền nổi trên sông sẽ giúp chúng tôi tránh được ngọn lửa ác liệt đang lan tới. Nhưng đột nhiên, bà nội nói phải trở về nhà.

“Chúng ta đã quên một số thứ cần cho lũ trẻ. Bà phải về.”

“Nhưng bà ơi, lửa cháy lớn lắm!”

Mẹ và tôi cố ngăn bà lại.

“Bà! Bà không được đi!”

“Nếu quay về, bà sẽ chết đấy!”

Nhưng bà không nghe.

“Masahiro và Sadako cần các thứ. Bà còn phải lấy bài vị của ông nữa.”

Nói đoạn bà quay đi, tiến về phía lưỡi lửa đang liếm tới, mỗi lúc một lớn, mỗi lúc một gần.

Đó là lần cuối cùng chúng tôi nhìn thấy bà.

Chúng tôi dõi theo bóng lưng bà mà lực bất tòng tâm, cuối cùng ba mẹ con vẫn lên thuyền. Những tưởng trôi nổi trên sông là đã vượt qua cơn hiểm nghèo, nhưng mọi chuyện không đơn giản như vậy. Thuyền cũng bắt lửa và nước từ từ tràn vào qua lỗ thủng dưới đáy.

“Masahiro, Sadako, tát nước ra khỏi thuyền đi!”

“Vâng!”

Mẹ, Sadako và tôi cùng hối hả tát nước để thuyền khỏi bị chìm.

Chúng tôi chụm tay lại để múc nước ra ngoài, nhưng không ăn thua, vì thế chúng tôi dùng cả hai tay hắt nước liên hồi. Sau một hồi tập trung đến quên tiệt mọi sự xung quanh, cuối cùng chúng tôi cũng tát được nước ra khỏi thuyền.

Ngay tức khắc, bầu trời tối sầm lại và những giọt nước đen sì bắt đầu rơi xuống. Mưa đen, đục ngầu và nhơm nhớp, ngay cả một đứa trẻ như tôi cũng nhận thức được tình hình vô cùng bi quan. Sadako còn bé cũng không khỏi khiếp đảm khi bị cơn mưa đen bao trùm. Những giọt mưa để lại từng vệt đen trên mặt Sadako, em bám chặt lấy tay mẹ, rên rỉ.

“Mẹ ơi, con sợ...”

Không chỉ Sadako mà cả mẹ, chú hàng xóm và tôi đều bị cơn mưa nhuộm đen. Muội than và bụi từ quả bom nguyên tử trộn lẫn với những đám mây ở tít trên cao rồi trút xuống mặt đất những dòng nước nhớp nháp. Đáng sợ nhất là, trong nước đó chứa chất phóng xạ, về sau người ta gọi là “mưa tử thần”.

Chúng tôi ngồi trên thuyền tầm hai tiếng đồng hồ, suốt thời gian này, thỉnh thoảng lại có người xung quanh van xin.

“Này! Cho tôi lên thuyền với!”

“Các ông các bà, xin hãy cho tôi lên thuyền...”

Nghe những tiếng kêu ấy, gương mặt mẹ méo mó vì đau khổ. Trong những người cầu cứu, người thì bỏng rộp, người thì bị thương nặng, còn có cả những đứa trẻ tầm tuổi Sadako và tôi.

Mẹ không chịu đựng nổi cảnh tượng ấy, nhưng vừa định mở lời thì chú hàng xóm đã cứng rắn ngăn lại.

“Chị Sasaki, lúc này mà chị còn động lòng trắc ẩn thì chúng ta cũng chết luôn! Nghe thật tàn nhẫn, nhưng có cứu họ cũng không sống nổi đâu, chị hãy làm như không biết gì đi!”

Chú hàng xóm và mẹ, một người nói một người nghe, cả hai đều phải kìm nén mong muốn cứu người giữa tình cảnh thảm khốc ấy. Họ chẳng còn lựa chọn nào khác ngoài cứu mạng chính mình và lũ trẻ chúng tôi. Tất cả những gì mẹ có thể làm là cúi gằm mặt xuống và tiếp tục tát nước dưới đáy thuyền.

Tôi nghĩ lúc này đã quá trưa. Ngọn lửa càn quét Kusunoki đang yếu dần, chúng tôi xuống thuyền và tiến về công viên Oshiba, nơi đã được chỉ định là điểm sơ tán của thành phố.

Bố từng dặn hễ gặp trường hợp khẩn cấp thì điểm hẹn của cả nhà sẽ là công viên Oshiba hoặc Kamikawatachi quê mẹ.

Trên đường đi, chúng tôi mải miết tìm kiếm bố và cả người bà vừa quay về nhà. Đến nơi, một cảnh tượng khốn cùng đến mức không nỡ nhìn hiện ra trước mắt. Rất nhiều người cần giúp đỡ tập trung ở đây, chúng tôi nhìn thấy cả những nạn nhân bị ống kim loại hoặc thanh gỗ đâm xuyên qua người đang khó nhọc bước đi. Giữa hàng tràng khóc than rên rỉ, thậm chí là gào thét giận dữ của những người gặp nạn, mẹ vẫn cố sức hét lên liên hồi.

“Có Sasaki Shigeo ở đây không? Có Sasaki Matsu ở đây không?”

Mẹ con tôi không tìm thấy bố giữa chốn loạn lạc ấy. Chúng tôi rất đói vì vẫn chưa kịp ăn sáng trước khi quả bom rơi xuống, và cơn đói càng trở nên cồn cào do nỗi lo lắng về tình cảnh của mình.

Một lúc sau, ba mẹ con xin đi nhờ xe tải quân đội đến Kamikawatachi, bỏ lại sau lưng Kusunoki hỗn loạn đau thương.

Dù còn nhỏ tuổi, khi rung lắc trong thùng xe tải chạy than nhả đầy khói đen, tôi vẫn nghĩ, “Thoát nạn rồi...” Đến tận hôm nay tôi vẫn nhớ rõ những người lính đã tử tế với chúng tôi nhường nào, và những chiếc bánh quy cứng đơ mà họ cho chúng tôi cũng ngon biết bao nhiêu.

Mất vài tiếng di chuyển mới đến Kamikawatachi, chúng tôi nương nhờ trong một cái lán của đội cứu hỏa tình nguyện ở rìa làng.

Cuối cùng cũng có thể trút bỏ căng thẳng, mẹ ngả mình ra nền lán với vẻ kiệt sức. Sadako rụt rè hỏi.

“Bố đâu hả mẹ?”

Mặt trời đã lặn, giữa cái lán mờ mờ tối, mẹ cố mỉm cười với Sadako và trả lời.

“Bố sẽ đến sớm thôi!”

Khoảng hai hay ba ngày sau đó, cuối cùng bố cũng tới gặp chúng tôi ở Kamikawatachi. Vì làm quân y nên bố là một thành viên trong đội cứu viện ở Hiroshima. Ông xoay sở đến được công viên Oshiba ngay sau khi chúng tôi rời đi không lâu và chứng kiến hàng núi xác người đang được hỏa thiêu.

Chúng tôi rất lo cho bà nội, nhưng phải một thời gian sau mới biết được chuyện gì đã xảy ra với bà.

Theo lời người tìm thấy bà nội thì thi thể bà nằm trong bể chứa nước phòng chống hỏa hoạn cạnh nhà. Chắc hẳn bà đã nhảy vào đấy để tránh bị lửa thiêu. Vào thời điểm ấy, thi thể không rõ danh tính là việc bình thường, nhưng may sao một người hàng xóm đã tình cờ nhận diện được.

Chúng tôi không khỏi đau buồn khi biết tin bà mất, nhưng cuối cùng bố đã đi hỏi khắp nơi và tìm được hài cốt của bà mang về.