Ở chương này không có điều gì cần giải thích nữa
★ ★ ★
Nắng tháng ba - ngưỡng cửa của mùa xuân.
Nắng tháng ba trên mặt biển A-ran, trên nền nhung xanh da trời. Ánh nắng nóng ấm vuốt ve và nhấm nhứt cả thịt da, khuấy động mạch máu trong người.
Thế là đã ba hôm nay, tên trung úy bước được ra ngoài.
Nó ngồi trước cửa lều sưởi nắng, đưa cặp mắt xanh trong sáng đã hồi sinh trở lại nhìn khắp xung quanh. Trong khi đó, Ma-ri-út-ka đi lục soát khắp đảo.
Ngày sau cùng, lúc lặn mặt trời, Ma-ri-út-ka trở về, rất vui tươi:
- Này, ngày mai ta dọn nhà!
- Đi đâu?
- Xa hơn một chút, cách đây gần tám dặm.
- Đó là cái gì thế?
- Tôi tìm thấy một túp nhà của dân chài, một tòa lâu đài chính cống. Rất khô ráo, chắc chắn, còn có cả cửa kính chưa vỡ nữa kia. Có bếp lò, bát đũa thừa thẹo, tất cả đều là những thứ có thể dùng được cả. Cừ nhất là có cả chỗ ngủ. Nằm vạ vật thế cũng đủ rồi. Kể ra nên dọn đến ngay bây giờ thì phải.
- Không biết nữa.
- Đúng thế, hơn nữa, tôi còn tìm được cái này. Một sự khám phá hay tuyệt!
- Gì đó?
- Ở sau bếp lò, còn có một cái hốc dùng làm chỗ để thức ăn. Mà này ở đó còn sót lại một ít lương thực gồm có gạo và gần tám cân bột nữa. Hơi mốc một tý thật đấy nhưng vẫn cứ chén được. Chắc là mùa thu, bão gió kéo đến, dân chài vội “phới” quá nên mới bỏ quên. Thôi bây giờ thì đời tươi rồi.
Sáng hôm sau, hai người dọn đi. Ma-ri-út-ka đi trước mang vác nặng như một con lạc đà. Ma-ri-út-ka mang tất cả chẳng muốn để cho tên trung úy cầm cái gì cả.
- Đi thôi. Ngộ nhỡ anh ốm lại thì sao, tôi chả chơi dại đâu! Đừng ngại gì hết. Tôi trông có vẻ yếu, ấy thế mà lại vững ra trò.
Đến trưa, hai người tới chỗ túp nhà. Họ dọn sạch tuyết, buộc lại cánh cửa bật ra bật vào bằng một mẩu dây thừng, chất đầy cá vào bếp lò rồi vừa sưởi vừa mỉm cười khoái trí:
- Tuyệt, chúng ta sống như những sa-hoàng vậy!
- Hoan hô Ma-sa. Suốt đời tôi chịu ơn Ma-sa! Không có Ma-sa hẳn tôi sẽ không biết xoay xở ra thế nào nữa!
- Hẳn đi chứ lại, cậu ấm ạ!
Ma-ri-út-ka ngừng một lát, xoa xoa tay trước ngọn lửa:
- Bây giờ thì ấm áp, rõ hẳn rồi. Nhưng sau này rồi sẽ ra sao?
- Sau này à? Chả sao cả, ta sẽ đợi thôi.
- Đợi cái gì?
- Đợi mùa xuân. Cũng không lâu đâu. Bây giờ là trung tuần tháng ba. Chỉ độ mười lăm ngày nữa là dân chài đến tìm cá, và họ sẽ giúp chúng ta thoát khỏi nơi này!
- Hãy cứ hy vọng như thế đi vì cứ cá khô với bột mốc mà ních mãi thì chẳng chịu được mấy nả đâu. Dăm bữa nửa tháng thì khả dĩ còn kham nổi, nhưng sau nữa là đi đứt! Đồ cá chết toi!
- Tại sao lúc nào chị cũng nói đồ cá chết toi thế?
- Dân chài chúng tôi ở Át-xtơ-ra-khan hay nói thế để khỏi nói những chữ tục tĩu. Tôi, tôi không thích những chữ tục. Nhưng thỉnh thoảng điên tiết lên, thì cũng phải nói một câu gì cho nó hả một chút.
Ma-ri-út-ka quay trở con cá trên lò bằng cái thông nòng súng rồi hỏi tiếp:
- Anh có nói với tôi về chuyện cái đảo hoang... với lại anh chàng Thứ Sáu ấy mà. Anh kể chuyện ấy cho tôi nghe với trong khi ta ngồi đây chẳng có việc gì làm. Tôi rất mê những chuyện hay. Tôi có một bà cô. Các bà già luôn luôn tụ tập ở nhà bà ta rồi dắt bà cụ Gu-nhi-kha về kể chuyện. Bà cụ còn nhớ cả về Na-pô-lê-ông. Khi bà cụ bắt đầu kể chuyện, là tôi cứ ngồi dán vào một góc nhà, chỉ sợ lọt ra ngoài tai mất từng chữ nhỏ.
- Kể chuyện Rô-bin-xơn cho chị nghe ấy à? Tôi quên đến một nửa rồi. Tôi đọc truyện ấy đã lâu lắm...
- Anh nhớ lại đi. Và cứ kể cho tôi nghe tất cả những chỗ anh còn nhớ vậy.
- Được, để thử xem.
Tên trung úy cố moi lại ký ức, cặp mắt lim dim.
Ma-ri-út-ka giải chiếc áo da lên tấm ván giường rồi ngồi vào một góc bếp lò.
- Lại đây, chỗ này ấm hơn!
Tên trung úy trèo lên. Bếp lò cháy vui vẻ ấm áp:
- Thế nào! Kể đi. Tôi sốt ruột không chịu được nữa rồi. Tôi rất mê nghe chuyện.
Tên trung úy chống lên khuỷu tay rồi bắt đầu:
- Ngày xưa, có một nhà giàu sống ở thành phố Li-vớc-pun. Anh ta tên là Rô-bin-xơn Cờ-ruy-dô-ê...
- Thành phố ấy ở đâu nhỉ?
- Ở nước Anh... một người nhà giàu tên là Rô-bin-xơn Cờ-ruy-dô-ê.
- Khoan đã! Anh nói: một người nhà giàu à? Tại sao trong tất cả mọi chuyện lúc nào người ta cũng nói đến những người nhà giàu với những sa-hoàng? Thế còn người nghèo không bao giờ người ta đặt chuyện về họ à?
Tên trung úy lúng túng trả lời:
- Không bỉết. Tôi chưa bao giờ nghĩ tới điều ấy cả.
- Đích là tất cả mọi chuyện đều do người giàu đặt ra. Nói cho cùng thì cũng như tôi đây thôi. Tôi muốn làm thơ nhưng lại kém văn hóa; nếu không thì tôi đã có thể viết rất hay về chuyện những con người nghèo khổ. Nhưng không sao! Tôi sẽ học thêm chút ít và tôi sẽ viết...
- Ừ, ấy thế, cái anh chàng Rô-bin-xơn Cờ-ruy-dô-ê kia ôm ấp ý định đi chu du, làm một “tua” quanh thế giới để xem thiên hạ sinh sống ra sao. Và anh ta dời Li-vớc-pun ra đi trên một con thuyền buồm lớn...
Bếp lò nổ lách tách. Tiếng tên trung úy tuôn ra như nước giỏ giọt đều đặn.
Dần dần nó nhớ lại câu chuyện và cố gắng không bỏ sót một chi tiết nào.
Ma-ri-út-ka say mê lắng nghe, đến những đoạn hồi hộp nhất, chị lại thốt ra những tiếng reo thán phục.
Khi tên trung úy tả lại chỗ Rô-bin-xơn đắm thuyền, Ma-ri-út-ka nhún vai một cách khinh bỉ hỏi lại:
- Thế nào? Tất cả mọi người trên thuyền đều chết cả, trừ một mình hắn ta thôi à?
- Ừ, tất cả mọi người!
- Hẳn cái anh thuyền trưởng của họ là một thằng cha đốn mạt hay là hắn say mềm như con lợn. Chẳng bao giờ có ai làm cho tôi tin được rằng một người thuyền trưởng cừ lại có thể để chết tất cả mọi người trên thuyền mình. Ở biển Cát-xpiên chúng tôi, những chuyện đắm thuyền kể có hàng đống, nhưng họa hoằn lắm mới có vài ba người chết một lần, còn tất cả những người khác bao giờ cũng thoát được.
- Tại sao vậy? Này thế thuyền của chúng ta, Xê-mi-an-ni và Vi-a-khia cũng chả chết là gì đấy? Vậy ra, chị cũng là một người thuyền trưởng tồi hoặc chị cũng say mềm trước khi đắm thuyền hay sao?
Ma-ri-út-ka chịu cứng:
- Thôi, tôi chịu anh rồi, không cãi được nữa! Đồ cá chết toi! Được kể tiếp đi.
Đến đoạn Thứ Sáu xuất hiện, Ma-ri-út-ka lại ngắt lời:
- À, ra vì thế mà anh mệnh danh cho tôi là Thứ Sáu đấy. Và như thế thì cũng kể như anh là Rô-bin-xơn chứ gì? Và anh bảo Thứ Sáu là người da đen phải không? Một người da đen ư? Tôi đã trông thấy một người da đen ở rạp xiếc Át-xtơ-ra-khan.
Đến chỗ Rô-bin-xơn bị bọn cướp hành hung, Ma-ri- út-ka kêu lên, cặp mắt nẩy lửa:
- Mười người đánh một à? Đồ khốn kiếp, đồ cá chết toi!
Tên trung úy kể xong câu chuyện.
Ma-ri-út-ka mơ màng thu mình lại, nép vào vai nó. Chị thì thầm trong một trạng thái nửa tỉnh nửa mê:
- Đúng vậy rồi. Chắc anh biết nhiều chuyện lắm nhỉ? Mỗi ngày anh phải kể cho tôi nghe một chuyện như thế mới được.
- Chị thích chuyện ấy đấy chứ?
- Còn nói gì nữa. Thích đến run người lên ấy chứ! Ít ra thì những buổi chiều cũng sẽ không đến nỗi dài dằng dặc nữa.
Tên trung úy ngáp dài.
- Anh buồn ngủ à?
- Không! Nhưng bệnh tật đã làm tôi yếu đi.
- Tội nghiệp! Con người ốm yếu nhỏ bé của tôi!
Một lần nữa, Ma-ri-út-ka đưa tay lên âu yếm vuốt trên mái tóc tên trung úy. Nó ngạc nhiên ngước cặp mắt xanh nhìn chị. Từ đôi mắt đó, một niềm trìu mến toát ra, ôm ấp lấy trái tim Ma-ri-út-ka. Chị cúi xuống một cách nhiệt thành trên gò má hóp của tên trung úy ấp đôi môi ram ráp và se sắt của mình lên chòm râu lởm chởm của nó.
