"Mẹ ơi!"

"Gì thế hả con?"

"Có một vị khách đến hỏi thăm về mấy căn phòng ạ."

"Mời ngài ấy vào đi con. Mẹ lên ngay đây."

"Ngài bước vào trong này nhé ạ? Mẹ cháu sẽ lên ngay bây giờ."

Thế là bạn bước vào trong nhà, và chỉ một lát sau, "mẹ" chậm rãi bước lên từ cầu thang khu bếp, vừa đi vừa tháo tạp dề, đồng thời với tay gọi với xuống dưới cho ai đó về chuyện khoai tây.

"Chào buổi sáng ngài," "mẹ" cất lời với một nụ cười nhợt nhạt. "Xin mời ngài đi lối này ạ."

"Ồ, tôi lên xem thế này thì mất công quá," bạn nói. "Đó là những loại phòng nào, và giá cả ra sao vậy?"

"Dạ," bà chủ nhà đáp, "nếu ngài chịu khó bước lên lầu, tôi sẽ dẫn ngài đi xem tận mắt."

Thế là, với một tiếng thở dài phản đối—ngầm ý rằng bất cứ sự lãng phí thời gian nào từ giờ trở đi không được tính cho bạn—bạn lũn cũn theo chân "mẹ" lên lầu.

Ngay ở chiếu nghỉ đầu tiên, bạn đụng phải một cái xô và cây chổi, nhân cơ hội đó "mẹ" bắt đầu phàn nàn về sự bất cẩn của lũ ở tớ, rồi gào lên qua lan can gọi Sarah ra dọn dẹp ngay lập tức. Khi bạn đến trước cửa phòng, bà dừng lại, tay vẫn đặt trên nắm đấm cửa, để giải thích rằng căn phòng hiện tại hơi bừa bộn một chút vì vị khách thuê trước vừa mới chuyển đi hôm qua; và bà còn bổ sung thêm rằng hôm nay là ngày dọn dẹp của họ—lần nào đến xem cũng đúng vào ngày dọn dẹp cả. Hiểu được hoàn cảnh đó, bạn bước vào, và cả hai cùng đứng lặng ngắm nghía khung cảnh trước mắt. Khó lòng mà nói những căn phòng này trông có vẻ hấp dẫn. Ngay cả khuôn mặt của "mẹ" cũng chẳng lấy gì làm tự hào. Những "căn hộ có đồ đạc" lúc chưa có người thuê mà được ngắm dưới ánh nắng ban ngày thì chẳng mang lại cảm giác vui vẻ gì cho cam. Chúng mang một bầu không khí thật vô hồn. Mọi chuyện sẽ hoàn toàn khác khi bạn đã dọn vào ở hẳn. Với những món đồ gia dụng quen thuộc thân thương đập vào mắt mỗi khi bạn ngước nhìn, và tất cả những món đồ lặt vặt được bày biện xung quanh—với những bức ảnh của tất cả những cô gái mà bạn từng yêu rồi đánh mất được xếp ngay ngắn trên bệ lò sưởi, cùng nửa tá chiếc tẩu trông đến là nhếch nhác vứt bừa bãi ở những vị trí vô cùng đập vào mắt—với một chiếc dép đi trong nhà lấp ló dưới thùng than còn chiếc kia thì vắt vẻo trên nóc đàn piano—với những bức tranh quen thuộc che đi bức tường xám xịt, và những người bạn cũ quý giá ấy, những cuốn sách của bạn, chất đống hỗn độn khắp mọi nơi—với những mảnh sứ lam cổ mà mẹ bạn từng trân quý, cùng tấm bình phong mà bà đã thêu thùa vào những năm tháng xa xôi ấy, khi khuôn mặt dịu dàng ngày nào còn tươi cười rạng rỡ và mái tóc mềm mại màu vàng nâu tuôn xõa những lọn xoăn dưới chiếc mũ trùm đầu hình máng than—

Ôi tấm bình phong cổ kính, hẳn là một nhân vật lộng lẫy biết bao vào những năm tháng tuổi trẻ của mình, khi những bông hoa tulip, hoa hồng và hoa ly (tất cả đều mọc chung một cội) vẫn còn tươi tắn trong ánh sắc lung linh! Biết bao mùa đông mùa hạ đã đến rồi đi kể từ dạo ấy, bạn hiền của tôi, và bạn đã chơi đùa với ánh lửa hồng bập bùng cho đến khi trở nên u sầu và điểm bạc. Những sắc màu rực rỡ của bạn giờ đây đang phai mờ dần, và lũ mối mọt ganh tỵ đã gặm nhấm những sợi tơ lụa của bạn. Bạn đang héo mòn dần giống như đôi bàn tay đã dệt nên bạn. Liệu bạn có bao giờ nghĩ về đôi bàn tay đã khuất ấy không? Trông bạn đôi lúc trầm ngâm và suy tư quá khiến tôi suýt nghĩ rằng bạn thực sự có nghĩ đến. Nào, chỉ có bạn, tôi và những tàn than hồng rực, chúng ta hãy trò chuyện cùng nhau. Hãy kể cho tôi nghe bằng thứ ngôn ngữ lặng thầm của bạn về những gì bạn còn nhớ về những năm tháng tuổi trẻ ấy, khi bạn nằm trên đùi người mẹ bé nhỏ của tôi và những ngón tay thiếu nữ của bà nghịch ngợm những lọn tóc cầu vồng của bạn. Há chẳng có một chàng trai nào đó quanh quẩn bên cạnh đôi khi sao—một chàng trai dám chộp lấy một trong những bàn tay nhỏ bé ấy để phủ lên những nụ hôn, và cứ khăng khăng nắm chặt lấy, qua đó làm gián đoạn một cách đáng tiếc tiến trình thêu thùa của bạn hay sao? Sự tồn tại mỏng manh của bạn há chẳng từng nhiều lần bị đe dọa bởi chính chàng trai vụng về, cứng đầu này, kẻ sẵn sàng gạt phăng bạn sang một bên một cách thiếu tôn trọng để rồi—không thỏa mãn chỉ với một bàn tay—có thể nắm lấy cả hai tay và ngước nhìn vào đôi mắt thân thương ấy? Tôi có thể nhìn thấy chàng trai đó ngay lúc này qua lớp sương mờ của ánh hoàng hôn chập choạng. Đó là một thiếu niên nhiệt huyết với đôi mắt sáng ngời, đi đôi giày bóp đắt đỏ thời trang cùng chiếc quần chật bó sát, cổ áo và nếp nhăn áo sơ mi trắng muốt, và—ôi! mái tóc xoăn đến là bồng bềnh ấy. Một thiếu niên hoang dã, vô tư lự! Liệu cậu ta có thể chính là vị quý ông to lớn, nghiêm nghị mà ngày trước tôi từng cưỡi lên gậy theo kiểu cưỡi ngựa vặt, là người đàn ông mệt mỏi vì nhọc nhằn mà tôi từng ngước nhìn bằng ánh mắt kính trọng thơ ngây và từng gọi là "cha" hay không? Bạn nói "phải", hỡi tấm bình phong cũ; nhưng bạn có chắc chắn không? Đó là một lời buộc tội nghiêm túc mà bạn đang đưa ra đấy. Liệu điều đó có thể xảy ra được không? Có phải ngài ấy đã từng phải quỳ xuống trong bộ quần áo kỳ lạ ấy để nhặt bạn lên và sắp xếp lại mọi thứ trước khi được tha thứ và mái tóc xoăn được vuốt ve bởi bàn tay nhỏ bé của mẹ tôi? Ôi! tấm bình phong cổ, và có phải các chàng trai cô gái hồi năm mươi năm trước cũng bày tỏ tình yêu giống hệt như bây giờ không? Phải chăng đàn ông và phụ nữ chẳng hề thay đổi chút nào? Trái tim của những thiếu nữ ngày ấy có đập nhịp đập y hệt dưới lớp áo lót thêu ngọc trai giống như dưới những chiếc áo khoác kiểu Mother Hubbard bây giờ không? Những chiếc mũ sắt và những chiếc mũ phớt cao lêu nghêu chẳng tạo ra chút khác biệt nào cho khối óc đang suy nghĩ bên dưới chúng sao? Ôi Thời gian! Hỡi đại thần Chronos vĩ đại! Và đây chính là sức mạnh của ngài ư? Ngài đã làm khô cạn đại dương, san bằng núi non và để lại những sợi tơ lòng mỏng manh của con người thách thức cả ngài hay sao? Ồ, phải! Chúng được dệt nên bởi một Đấng Toàn Năng hơn cả ngươi, và chúng vươn xa vượt ngoài tầm hiểu biết chật hẹp của ngươi, bởi vì tận cùng của chúng được neo chặt vào cõi vĩnh hằng. Phải, ngươi có thể cắt gội những chiếc lá và đóa hoa, nhưng rễ của sự sống lại cắm sâu quá mức để lưỡi liềm của ngươi có thể chặt đứt. Ngươi may lại y phục của Tự nhiên, nhưng ngươi không thể lay chuyển dù chỉ một chút nhịp đập của trái tim bà. Thế giới lăn tròn tuân theo các định luật của ngươi, nhưng trái tim con người không thuộc về vương quốc của ngươi, bởi vì nơi chôn nhau cắt rốn của nó "một ngàn năm cũng chỉ tựa như ngày hôm qua."

Tuy nhiên, tôi e rằng mình đang đi hơi xa khỏi "những căn hộ có đồ đạc" rồi, và tôi hầu như không biết làm sao để quay trở lại. Nhưng lần này tôi có cái cớ cho sự lan man của mình. Chính một món đồ nội thất cũ kỹ đã dẫn tôi đi lạc, và những tưởng tượng cứ thế quẩn quanh bên những món đồ cổ, tựa như rêu phong bám quanh những hòn đá cũ. Ghế và bàn của một người dần trở thành một phần cuộc sống của họ và trông tựa như những người bạn tĩnh lặng. Những câu chuyện kỳ lạ nào mà những lão già đầu gỗ ấy có thể kể lại nếu họ chịu cất lời! Họ đã chứng kiến biết bao vở kịch câm và bi kịch không ngờ tới! Biết bao giọt nước mắt đắng cay từng nức nở vào chiếc đệm sofa cũ kỹ ấy! Biết bao lời thì thầm nồng cháy mà chiếc ghế dài ấy từng nghe lỏm được!

Đồ nội thất mới chẳng có sức hút nào đối với tôi so với đồ cũ. Chính những thứ cũ kỹ mới là những thứ chúng ta yêu mến—những gương mặt xưa, những cuốn sách cũ, những câu nói đùa cũ. Đồ nội thất mới có thể tạo ra một cung điện, nhưng phải cần đến đồ nội thất cũ mới tạo nên được một mái nhà. Không chỉ đơn thuần là cũ về mặt thời gian—đồ đạc trong nhà trọ thường là thế—mà nó phải cũ đối với chúng ta, cũ trong những liên tưởng và ký ức. Đồ đạc trong các căn hộ cho thuê, dù thực tế có cổ kính đến đâu đi nữa, vẫn là mới đối với mắt chúng ta, và chúng ta cảm thấy như thể mình chẳng bao giờ có thể hòa hợp nổi với chúng. Cũng giống như trường hợp của tất cả những người quen mới, dù là bằng gỗ hay bằng xương bằng thịt (và đôi khi chẳng có mấy khác biệt giữa hai loài này), mọi thứ đều gây ấn tượng với bạn bằng khía cạnh tệ hại nhất của nó. Phần mộc gồ ghề và lớp bọc da ngựa sáng bóng của chiếc ghế bành gợi lên bất cứ thứ gì ngoài sự thoải mái. Chiếc gương thì bị ố mờ. Rèm cửa cần được giặt giũ. Tấm thảm thì đã sờn rách. Cái bàn trông có vẻ như sắp đổ sập ngay khi có thứ gì đó đặt lên. Lò sưởi thì lạnh lẽo, giấy dán tường thì gớm ghiếc. Trần nhà trông giống như bị ai đó làm đổ cà phê khắp nơi, và những món đồ trang trí—chà, chúng còn tồi tệ hơn cả giấy dán tường.

Ắt phải có một xưởng sản xuất đặc biệt và bí mật nào đó chuyên tạo ra đồ trang trí cho các nhà trọ. Chính xác là những món đồ y hệt như vậy có thể được tìm thấy ở mọi nhà trọ trên khắp vương quốc, và chúng chẳng bao giờ xuất hiện ở bất kỳ nơi nào khác. Có hai cái—gọi chúng là gì nhỉ? chúng đứng ở hai đầu bệ lò sưởi, nơi mà chúng chẳng bao giờ được an toàn, và chúng được treo xung quanh bằng những dải thủy tinh hình tam giác dài va vào nhau lanh lảnh khiến bạn phát bực. Ở những căn phòng bình dân hơn, những tác phẩm nghệ thuật này được bổ sung thêm một cặp đồ sứ mà mỗi cái có thể nhằm tượng trưng cho một con bò đang ngồi trên hai chân sau, hoặc một mô hình đền Artemis ở Ephesus, hoặc một con chó, hay bất cứ thứ gì khác mà bạn thích tưởng tượng. Đâu đó trong phòng, bạn tình cờ bắt gặp một vật thể trông có vẻ bệnh gan, mà thoạt nhìn bạn tưởng là một cục bột mì bị bỏ quên bởi lũ trẻ, nhưng khi săm soi kỹ lại thì có vẻ giống một bức tượng thần tình yêu chưa chín tới. Thứ này được bà chủ nhà gọi là bức tượng. Sau đó là một bức tranh thêu "sampler" do một kẻ ngốc nào đó có họ hàng với gia đình thực hiện, một bức tranh "Người Huguenot", hai hoặc ba câu kinh thánh, và một tấm giấy chứng nhận được lộng kính treo khung cẩn thận với nội dung rằng người cha đã được tiêm chủng phòng bệnh, hoặc là hội viên hội Odd Fellow, hoặc đại loại thế.

Bạn kiểm tra những điểm thu hút khác nhau này và rồi ủ rũ hỏi xem giá thuê nhà là bao nhiêu.

"Như thế thì hơi đắt đấy," bạn nói khi nghe đến con số.

"Chà, nói thật với ngài nhé," bà chủ nhà đáp với một sự bộc trực đột ngột, "tôi vẫn thường cho thuê với giá" (nhắc đến một khoản tiền cao hơn hẳn số tiền ban đầu), "và trước đó tôi thường lấy mức" (một con số thậm chí còn cao hơn nữa).

Giá thuê phòng trọ từ hai mươi năm trước khiến người ta nghĩ đến mà rùng mình. Mọi bà chủ nhà đều khiến bạn cảm thấy vô cùng xấu hổ về bản thân khi thông báo cho bạn, bất cứ khi nào chủ đề đó được nhắc tới, rằng trước đây bà ấy từng thu tiền phòng gấp đôi số tiền bạn đang trả. Những chàng trai đi thuê trọ của thế hệ trước hẳn phải thuộc tầng lớp giàu có hơn bây giờ, nếu không thì họ hẳn đã tự phá sản rồi. Chắc là tôi sẽ phải sống trong một căn gác mái mất.

Thật kỳ lạ, quy luật cuộc sống ở những phòng trọ lại bị đảo ngược. Càng leo lên cao trong xã hội thì bạn lại càng xuống thấp trong nhà trọ. Trên chiếc thang của nhà trọ, người nghèo ở trên cùng, người giàu ở phía dưới. Bạn bắt đầu từ gác mái và lần mò dần xuống tầng một.

Khá nhiều vĩ nhân từng sống trên gác mái và một số người đã chết ở đó. Từ điển định nghĩa gác mái là "những nơi chứa đồ đạc cồng kềnh", và thế giới đã dùng chúng để cất giữ không ít những thứ cồng kềnh của mình vào thời điểm này hay thời điểm khác. Những nhà thuyết giáo, họa sĩ và nhà thơ của thế giới, những bộ óc uyên bác luôn muốn khám phá vạn vật, những con người với đôi mắt rực lửa luôn muốn nói lên những sự thật mà chẳng ai muốn nghe—đó chính là thứ đồ đạc cồng kềnh mà thế giới giấu nhẹm đi trong các căn gác mái của mình. Haydn lớn lên trong một căn gác mái và Chatterton chết đói ở đó. Addison và Goldsmith viết lách trên các gian gác xép. Faraday và De Quincey rất quen thuộc với chúng. Tiến sĩ Johnson vui vẻ cắm trại ở đó, ngủ say sưa—đôi khi là quá say sưa—trên những chiếc giường xếp của họ, tựa như một lão lính đánh thuê gan dạ mà ông vốn là, quen chịu đựng gian khổ và chẳng màng gì đến bản thân. Dickens trải qua tuổi trẻ giữa những chốn ấy, Morland trải qua tuổi già—than ôi, một tuổi già chè chén say sưa, tàn tạ sớm. Hans Andersen, vị vua truyện cổ tích, đã mơ những giấc mơ ngọt ngào dưới những mái nhà nghiêng ấy. Kẻ khốn khổ, ngổ ngáo Collins từng gối đầu lên những chiếc bàn siêu vẹo của họ; Benjamin Franklin ra vẻ ta đây; Savage với cái đầu bướng bỉnh, gặp bao rắc rối khi không đủ tiền thuê một chiếc giường tử tế hơn bậc thềm cửa; chàng thanh niên Bloomfield, "Bobby" Burns, Hogarth, kỹ sư Watts—danh sách ấy kéo dài vô tận. Kể từ khi những ngôi nhà của con người được dựng lên cao hai tầng thì gác mái vẫn luôn là chiếc nôi của thiên tài.

Không ai tôn trọng tầng lớp quý tộc của trí tuệ lại có thể cảm thấy xấu hổ khi quen biết họ. Những bức tường ẩm mốc của họ là chốn linh thiêng tưởng nhớ những cái tên cao quý. Nếu toàn bộ sự trí tuệ của thế giới và toàn bộ nghệ thuật của nó—tất cả những chiến lợi phẩm giành được từ tự nhiên, tất cả ngọn lửa chớp lấy từ thiên đường—được tập hợp lại và chia thành từng đống, để chúng ta có thể chỉ vào và nói rằng, ví dụ như: những chân lý vĩ đại này được lóe lên giữa salon rực rỡ với tiếng cười khúc khích nhẹ nhàng và ánh mắt rạng ngời; và kiến thức uyên thâm này được đào bới trong phòng nghiên cứu yên tĩnh, nơi bức tượng nữ thần Pallas điềm đạm nhìn xuống những kệ sách sực mùi da; và đống này thuộc về con đường đông đúc; và đống kia thuộc về cánh đồng hoa cúc—thì đống cao lừng lững vượt trội hơn hẳn so với những đống khác giống như ngọn núi so với đồi gò sẽ là thứ mà chúng ta ngước nhìn và thốt lên rằng: khối kiến trúc cao cả nhất trong số đó—những bức tranh huy hoàng và âm thanh kỳ diệu này, những lời nói vang dội như tiếng kèn, những suy nghĩ trang nghiêm, những hành động táo bạo, chúng đã được rèn giũa và tạo hình giữa nỗi thống khổ và đớn đau trong chốn nghèo nàn nhếch nhác của gian gác xép thành thị. Nơi đó, từ những tổ chim ưng của họ, trong lúc thế giới quằn quại và đập nhịp bên dưới, các vị vua của loài người đã phóng thích những ý nghĩ tựa đại bàng của mình cất cánh bay qua các thời đại. Nơi đó, ánh nắng rọi qua những ô cửa kính vỡ chiếu lên những tấm ván mục nát và bức tường đang bong tróc; chính nơi ấy, từ những ngai vàng cao ngợi, những vị thần Jove mặc đồ rách rưới đã giáng những tia sét của mình và làm rung chuyển trái đất đến tận gốc rễ từ lâu trước nay.

Hãy dồn họ vào những phòng chứa đồ của các người đi, hỡi thế giới! Hãy khóa chặt họ lại và quay vòng chìa khóa của sự nghèo đói nhốt họ bên trong. Hãy hàn chặt các thanh sắt lại, và mặc cho họ dằn vặt những sinh mạng anh hùng của mình tàn lụi trong chiếc lồng chật hẹp. Hãy bỏ mặc họ ở đó để mà chết đói, mục nát và qui tiên. Hãy cười chế nhạo trước những cú đập điên cuồng của bàn tay họ vào cánh cửa. Hãy lăn bánh tiếp trong bụi bặm và tiếng ồn ào rồi lướt qua họ, để mặc họ chìm vào quên lãng.

Nhưng hãy cẩn thận kẻo họ quay lại và chích cho các người một nhát. Không phải ai cũng giống như loài chim phượng hoàng trong truyền thuyết, cất lên những giai điệu ngọt ngào trong cơn đau đớn tột cùng; đôi khi họ phun ra nọc độc—nọc độc mà các người buộc phải hít thở dù muốn hay không, bởi vì các người không thể bịt miệng họ lại được, dù cho các người có thể xiềng xích chân tay họ. Các người có thể khóa cửa nhốt họ lại, nhưng họ sẽ phá tung những ô cửa chớp lỏng lẻo và gào thét khắp các nóc nhà khiến người ta không thể không nghe thấy. Các người đã săn đuổi gã Rousseau hoang dã vào tận căn gác xép tồi tàn nhất ở phố Rue St. Jacques và chế nhạo những tiếng thét giận dữ của hắn. Thế nhưng những âm thanh thé mỏng manh ấy đã phình to một trăm năm sau thành tiếng gầm rú âm ỉ của cuộc Cách mạng Pháp, và nền văn minh cho đến tận ngày nay vẫn đang rung chuyển trước những tiếng vang vọng từ giọng nói của hắn.

Tuy nhiên, về phần mình, tôi lại thích một căn gác mái. Không phải để ở: xét về mặt làm chỗ ở thì chúng rất bất tiện. Có quá nhiều việc trèo lên leo xuống cầu thang liên quan đến chúng khiến tôi không thích. Nó khiến người ta gợi nhớ một cách khó chịu đến cái máy xay. Hình dáng của trần nhà tạo ra quá nhiều điều kiện thuận lợi để bạn bị u đầu và quá ít để cạo râu. Và tiếng kêu của mèo đèo cái khi nó hát khúc tình ca trong đêm vắng lặng bên ngoài trên mái ngói bỗng trở nên vô cùng khó chịu khi nghe ở khoảng cách gần như thế.

Không, để ở thì hãy cho tôi một dãy phòng ở tầng một của một tòa dinh thự ở Piccadilly (ước gì có ai đó cho tôi!); nhưng để suy ngẫm thì hãy cho tôi một căn gác mái cách mười tầng lầu ở khu vực đông đúc nhất của thành phố. Tôi mang trọn vẹn tình yêu dành cho gác mái của ngài Herr Teufelsdrockh. Có một sự hùng vĩ trong độ cao của chúng. Tôi thích "ngồi thảnh thơi nhìn xuống cái ổ tò vò bên dưới"; thích lắng nghe tiếng vo ve âm u của dòng người đang thủy triều rút xuống dâng lên không ngừng qua những con phố và ngõ hẻm chật hẹp bên dưới. Con người mới nhỏ bé làm sao, trông giống như một bầy kiến đang lúc nhúc trong sự hỗn loạn bất tận trên cái gò nhỏ xíu của chúng! Công việc mà họ đang hối hả chạy quáng quàng mới vụn vặt làm sao! Họ xô đẩy nhau một cách ngây ngô rồi quay lại gầm gừ và cào cấu nhau! Họ lải nhải, hét la và nguyền rủa, nhưng những giọng nói yếu ớt của họ chẳng thể với tới độ cao nơi này. Họ bực bội, cáu kỉnh, phẫn nộ, thở hồng hộc và chết đi; "nhưng tôi, mein Werther, ngồi ở tít trên cao; tôi chỉ có một mình với các vì sao."

Căn gác mái kỳ lạ nhất mà tôi từng bắt gặp là căn phòng mà một người bạn và tôi từng chung sống từ nhiều năm trước. Trong số tất cả những thứ có thiết kế kỳ dị, từ lịch trình tàu Bradshaw cho đến mê cung ở Hampton Court, căn phòng đó là nơi kỳ quặc nhất. Kiến trúc sư thiết kế ra nó hẳn phải là một thiên tài, mặc dù tôi không khỏi nghĩ rằng tài năng của ông ta sẽ được sử dụng tốt hơn trong việc tạo ra các trò chơi đố chữ hơn là định hình nơi ở cho con người. Chẳng có hình khối nào trong hình học Euclid có thể mang lại bất kỳ ý tưởng nào về căn hộ đó. Nó có bảy góc, hai bức tường xiên chéo nhọn lại, và cửa sổ nằm ngay phía trên lò sưởi. Vị trí duy nhất có thể đặt chiếc giường là nằm giữa cửa ra vào và cái tủ chén. Để lấy bất cứ thứ gì ra khỏi tủ, chúng tôi phải trèo qua giường, và một tỷ lệ lớn các loại hàng hóa lấy được bằng cách đó đã bị chăn mền hấp thụ. Quả thực, có rất nhiều thứ bị đổ và rơi vãi trên giường đến nỗi vào lúc chiều tối, nó đã biến thành một dạng cửa hàng hợp tác xã nhỏ. Than là thứ lúc nào cũng có sẵn nhiều nhất trên giường. Chúng tôi thường trữ than ở phần dưới của cái tủ, và khi cần dùng đến thì phải trèo qua giường, múc một xẻng đầy rồi lại bò ngược lại. Đó là một khoảnh khắc đầy hồi hộp khi chúng tôi ra đến giữa giường. Chúng tôi nín thở, dán mắt vào cái xẻng, và lấy đà cho bước di chuyển cuối cùng. Ngay khoảnh khắc tiếp theo, chúng tôi, cả đống than, cái xẻng và chiếc giường đều trộn lẫn vào nhau.

Tôi từng nghe nói về những người phát cuồng vì những chiếc giường nhồi lông vũ. Chúng tôi ngủ trên một giường than mỗi đêm và chẳng lấy làm kiêu ngạo chút nào về điều đó.

Nhưng căn gác mái của chúng tôi, dù độc đáo đến đâu đi nữa, vẫn chưa hề cạn kiệt khiếu hài hước của vị kiến trúc sư. Sự bố trí của toàn bộ ngôi nhà là một kỳ quan của sự độc đáo. Tất cả các cửa đều mở ra phía ngoài, thế nên nếu có ai muốn rời khỏi phòng đúng lúc bạn đang đi xuống cầu thang thì đó là một trải nghiệm không mấy dễ chịu cho bạn. Nơi đây không có tầng trệt—tầng trệt của nó thuộc về một ngôi nhà ở cái sân bên cạnh, và cửa chính mở thẳng vào một bậc cầu thang dẫn xuống hầm rượu. Những vị khách khi bước vào nhà sẽ bất ngờ lao vút qua người vừa ra mở cửa cho họ và biến mất xuống cầu thang này. Những người có tâm lý nhạy cảm thường tưởng tượng rằng đó là một cái bẫy giăng sẵn cho họ, và sẽ hét lên cứu mạng khi nằm ngửa dưới đáy cho đến khi có ai đó đến vực họ dậy.

Đã lâu lắm rồi kể từ lần cuối cùng tôi nhìn thấy bên trong một căn gác mái. Tôi đã thử qua các tầng khác nhau kể từ đó nhưng tôi nhận thấy chúng chẳng tạo ra mấy khác biệt đối với tôi. Cuộc sống có hương vị tương tự nhau, cho dù chúng ta uống nó từ một chiếc cốc vàng hay uống nó từ một cái vạc đá. Thời gian trôi đi mang theo sự pha trộn giống nhau giữa niềm vui và nỗi buồn, bất kể chúng ta chờ đợi chúng ở đâu. Một chiếc áo vest bằng vải dạ thô hay bằng vải thô dày đều như nhau đối với một trái tim đang thổn thức, và chúng ta cười chẳng vui hơn trên những chiếc ghế nhung so với những chiếc ghế gỗ. Đã bao phen tôi thở dài trong những căn phòng trần thấp đó, thế nhưng những nỗi thất vọng đến chẳng hề ít hơn hay nhẹ nhàng hơn kể từ khi tôi rời bỏ chúng. Cuộc sống hoạt động theo sự cân bằng bù trừ, và hạnh phúc chúng ta đạt được ở phương diện này sẽ bị mất đi ở phương diện khác. Khi phương tiện của chúng ta tăng lên, thì những khao khát cũng vậy; và chúng ta luôn đứng ở trung điểm giữa hai điều đó. Khi chúng ta sống trong gác mái, chúng ta tận hưởng bữa tối cá rán và bia đen. Khi chúng ta chiếm giữ tầng một, chúng ta cần một bữa tối cầu kỳ ở nhà hàng Continental để mang lại mức độ thỏa mãn tương đương.