Chắc hẳn bạn đã từng yêu! Nếu chưa, thì rồi bạn cũng sẽ phải trải qua. Tình yêu cũng giống như bệnh sởi; ai trong chúng ta cũng phải mắc một lần. Và cũng giống như bệnh sởi, ta chỉ bị đúng một đời. Chẳng bao giờ phải sợ mắc lại lần thứ hai cả. Người từng trải qua nó có thể bước vào những nơi nguy hiểm nhất và đùa với những trò liều lĩnh nhất một cách hoàn toàn vô sự. Họ có thể dã ngoại trong những khu rừng râm mát, lang thang qua những lối đi rợp bóng lá, và thảnh thơi ngồi trên những phiến đá phủ đầy rêu để ngắm hoàng hôn. Họ chẳng còn e ngại một ngôi nhà đồng quê thanh vắng hơn là sợ chính câu lạc bộ của mình. Họ có thể tham gia chuyến du lịch gia đình dọc sông Rhine. Họ có thể, để tiễn đưa một người bạn lần cuối, dấn thân vào tận hang ổ của chính nghi lễ cưới xin. Họ có thể giữ vững tinh thần giữa cơn lốc của một điệu waltz ngây ngất, rồi sau đó nghỉ ngơi trong một phòng kính u tối, mà chẳng vướng phải thứ gì lâu bền hơn một trận cảm lạnh. Họ có thể gan lì dạo bước dưới ánh trăng dọc theo những con đường ngào ngạt hương hoa, hay thả thuyền trong ánh chạng vạng giữa những khóm sậy âm u. Họ có thể vượt qua một bậc rào chắn mà không gặp nguy hiểm, băng qua hàng rào rậm rạp mà không bị vướng mắc, bước xuống con đường trơn trượt mà chẳng hề ngã. Họ có thể nhìn vào những đôi mắt rạng rỡ ánh dương mà không hề bị lóa mắt. Họ lắng nghe tiếng gọi của loài yêu nữ siren, nhưng vẫn giương buồm tiến lên với tay lái không hề suy chuyển. Họ nắm lấy những bàn tay trắng ngần trong tay mình, nhưng chẳng có thứ sức mạnh ma mị nào giống như nàng "Lulu" có thể trói buộc họ trong cái siết tay yểu điệu ấy.
Không, chúng ta không bao giờ ngã bệnh vì tình yêu lần thứ hai. Thần Tình Yêu chẳng bao giờ bắn mũi tên thứ hai vào cùng một trái tim. Những người hầu của tình yêu là bạn đồng hành suốt cuộc đời chúng ta. Cả sự kính trọng, lòng ngưỡng mộ, và nỗi niềm quý mến, những cánh cửa nhà ta luôn rộng mở đón chào, nhưng vị đại tôn sư thiên giới ấy, trong cuộc hành trình vương giả của ngài, chỉ ghé thăm một lần rồi rời đi. Ta quý trọng, ta nâng niu, ta vô cùng, vô cùng yêu mến—nhưng ta chẳng bao giờ yêu lại lần nữa. Trái tim của một con người giống như một quả pháo hoa chỉ bùng lên hướng về thiên đường một lần trong đời. Tựa như sao băng, nó rực sáng trong chốc lát và thắp sáng toàn bộ thế giới bên dưới bằng vẻ rực rỡ của mình. Rồi màn đêm của cuộc sống tầm thường, dung tục khép lại xung quanh nó, và cái vỏ đã cháy trụi, rơi trở lại mặt đất, trở nên vô dụng và bị bỏ mặc, âm ỉ lụi tàn thành tro bụi. Có một lần, dứt bỏ xiềng xích ngục tù, ta dám cả gan, như vị thần Prometheus vĩ đại thuở nào, trèo lên đỉnh Olympus và cướp lấy ngọn lửa của các vị thần từ cỗ xe của Phoebus. Hạnh phúc thay cho những ai, vội vã chạy xuống trước khi ngọn lửa tắt lịm, có thể nhóm lên những đài lửa trần thế của mình bằng ngọn lửa ấy. Tình yêu là một thứ ánh sáng quá đỗi tinh khiết để có thể cháy lâu giữa những làn khí độc hại mà ta vẫn hít thở, nhưng trước khi nó bị bóp nghẹt, ta có thể dùng nó làm ngọn đuốc để châm ngòi cho ngọn lửa ấm cúng của tình thân ái.
Và xét cho cùng, thứ ánh sáng ấm áp ấy lại phù hợp hơn với căn phòng khách nhỏ bé và lạnh lẽo của thế giới chúng ta, hơn là ngọn lửa cuồng nhiệt của tình yêu. Tình yêu lẽ ra phải là ngọn lửa trinh nữ của một ngôi đền vĩ đại nào đó—một điện thờ u tịch rộng lớn mà âm thanh đại phong cầm chính là tiếng ngân vang của các tầng trời. Tình thân ái sẽ cháy bập bùng khi ngọn lửa trắng tinh khôi của tình yêu đã tắt lịm. Tình thân ái là một ngọn lửa có thể được vun xới từ ngày này qua ngày khác và chất cao hơn mãi khi những năm tháng mùa đông đến gần. Những cụ già có thể ngồi bên đùng đùng lửa ấy với đôi bàn tay gầy gò đan vào nhau, những đứa trẻ có thể cuộn mình phía trước, bạn bè và láng giềng có góc chào đón riêng bên cạnh, và ngay cả chú chó lông xù Fido hay cô mèo mướt mượt Titty cũng có thể sưởi ấm chiếc mũi của mình bên những thanh chắn lò sưởi.
Chúng ta hãy vun đầy những ngọn than tử tế lên ngọn lửa ấy. Hãy quăng vào đó những lời nói ngọt ngào, những cái siết tay dịu dàng, những hành động chu đáo và vị tha. Hãy quạt nó bằng sự hòa nhã, kiên nhẫn và lòng bao dung. Khi ấy, bạn có thể mặc cho gió thổi và mưa rơi mà chẳng thèm bận tâm, bởi lò sưởi của bạn sẽ ấm áp và rạng ngời, còn những gương mặt quây quần bên nó sẽ tạo nên ánh nắng chan hòa dẫu mây mù ngoài kia.
Tôi e rằng, hỡi Edwin và Angelina thân mến, hai bạn đang kỳ vọng quá nhiều vào tình yêu. Các bạn nghĩ rằng trái tim nhỏ bé của mình đủ sức nuôi dưỡng thứ đam mê mãnh liệt, ngấu nghiến này suốt cả cuộc đời dài rộng. Ạ, hỡi những người trẻ tuổi! Đừng quá trông chờ vào ngọn lửa bập bùng bất định ấy. Nó sẽ lụi tàn dần theo những tháng năm trôi qua, và chẳng có nguồn nhiên liệu nào bù đắp nổi. Các bạn sẽ chầu chực nhìn nó chết đi trong sự giận dữ và thất vọng. Ai nấy sẽ đều cho rằng người kia mới chính là kẻ đang lạnh nhạt dần. Edwin cay đắng nhận ra Angelina không còn chạy ra cổng đón anh với đầy rẫy nụ cười và đôi má ửng hồng nữa; và giờ đây khi anh ho, cô ấy chẳng thèm bật khóc hay vòng tay ôm cổ anh mà thốt lên rằng cô không thể sống thiếu anh. Điều tối đa cô ấy có thể làm có lẽ chỉ là gợi ý một viên ngậm ho, và ngay cả điều đó cũng được thốt lên với giọng điệu ngụ ý rằng tiếng động của cơn ho mới là thứ phiền toái hơn cả mà cô đang sốt sắng muốn tống khứ đi.
Tội nghiệp Angelina nhỏ bé, cô cũng tuôn rơi những giọt nước mắt thầm lặng, bởi Edwin đã từ bỏ thói quen nhét chiếc khăn tay cũ của cô vào chiếc túi ngực bên trong áo vest.
Cả hai đều ngạc nhiên trước sự phai nhạt ở đối phương, nhưng chẳng ai nhận ra sự thay đổi của chính mình. Nếu nhận ra, họ đã chẳng phải đau khổ nhường này. Họ sẽ tìm kiếm nguyên nhân ở đúng nơi chốn của nó—trong sự nhỏ nhen của bản tính con người đáng thương—cùng nắm tay nhau vượt qua khiếm khuyết chung, và bắt đầu gầy dựng lại tổ ấm của mình trên một nền tảng trần thế và bền vững hơn. Nhưng chúng ta lại quá mù quáng trước những thiếu sót của bản thân, mà lại vô cùng tinh tường trước lỗi lầm của kẻ khác. Mọi chuyện xảy ra với chúng ta luôn luôn là lỗi của người khác. Angelina đã có thể tiếp tục yêu Edwin mãi mãi, mãi mãi và mãi mãi nếu như Edwin không bỗng trở nên kỳ lạ và khác biệt đến thế. Edwin đã có thể tôn thờ Angelina đến muôn đời nếu như Angelina chịu giữ nguyên vẻ ban đầu khi anh mới vừa mến mộ cô.
Đó là khoảng thời gian tẻ nhạt cho cả hai khi ngọn đèn tình yêu đã tắt mà ngọn lửa tình thân ái vẫn chưa được nhóm lên, và các bạn phải mò mẫm trong buổi bình minh giá lạnh, thô ráp của cuộc đời để châm ngòi cho nó. Cầu trời cho ngọn lửa ấy bắt bắt trước khi ngày tàn quá muộn. Rất nhiều kẻ ngồi run lẩy bẩy bên đống tro tàn cho đến khi đêm xuống.
Nhưng mà này, ra rả thuyết giáo thì được tích sự gì? Kẻ nào đang cảm nhận luồng ái tình tuổi trẻ sục sôi trong huyết quản lại có thể nghĩ rằng nó rồi sẽ có lúc chảy yếu ớt và chậm chạp cơ chứ! Với cậu trai tuổi hai mươi, việc nghĩ rằng mình sẽ không còn yêu mãnh liệt ở tuổi sáu mươi như lúc này là một điều bất khả thi. Cậu chẳng thể nhớ nổi bất kỳ một quý ông trung niên hay lớn tuổi nào trong số quen biết lại có biểu hiện của sự say đắm cuồng nhiệt, nhưng điều đó chẳng hề ảnh hưởng đến niềm tin của cậu vào bản thân. Tình yêu của cậu sẽ chẳng bao giờ phai nhạt, dẫu của bất kỳ ai khác có lụi tàn đi chăng nữa. Chẳng ai từng yêu như cách cậu đang yêu, và vì thế, hiển nhiên là kinh nghiệm của phần còn lại thế giới chẳng thể làm kim chỉ nam trong trường hợp của cậu. Hỡi ôi! Hỡi ôi! Chưa qua tuổi ba mươi, cậu đã gia nhập hàng ngũ của những kẻ hay chế giễu. Đó chẳng phải lỗi của cậu. Những cảm xúc mãnh liệt của chúng ta, cả tốt lẫn xấu, đều lụi tàn cùng với đôi má ửng hồng. Chúng ta ở tuổi ba mươi không còn biết căm hận, đau buồn, vui sướng hay tuyệt vọng như thuở đôi mươi. Sự thất vọng không còn xui khiến ta tìm đến cái chết, và ta đón nhận thành công mà chẳng hề say men.
Chúng ta đón nhận mọi thứ ở nốt trầm khi tuổi đời chồng chất. Có rất ít phân đoạn uy nghi trong những hồi kết của vở kịch cuộc đời. Hoài bão hướng đến một mục tiêu bớt phần lớn lao hơn. Danh dự trở nên thực tế hơn và thuận tiện uốn mình theo hoàn cảnh. Và tình yêu—tình yêu chết đi. "Sự bất kính với những giấc mơ tuổi trẻ" chẳng mấy chốc len lỏi như một đợt sương giá hủy diệt tàn phá trái tim ta. Những chồi non mơn mởn và những đóa hoa đang độ nở nang bị ngắt nhúm và héo úa, để rồi từ một dây leo từng khắc khoải vươn những chiếc vòi của mình ôm trùm lấy thế giới nay chỉ còn trơ lại một gốc cây mục ruồi.
Tôi biết những người bạn gái xinh đẹp của tôi sẽ coi đây là một dị giáo tột cùng. Trái ngược hoàn toàn với việc một người đàn ông không còn biết yêu sau khi qua thời trai trẻ, họ chỉ cho rằng những lời thề non hẹn biển của anh ta đáng được chú ý khi trên mái tóc đã điểm nhiều sợi bạc. Các thiếu nữ tiếp thu quan niệm về phái nam chúng tôi từ những cuốn tiểu thuyết do chính phụ nữ viết ra, và so với những quái thai đội lốt đàn ông xuất hiện trong những trang sách mang màu sắc cơn ác mộng ấy, con gà trụi lông của Pythagoras hay con quái vật của Frankenstein vẫn còn là những mẫu mực khá bình thường của nhân loại.
Trong những tác phẩm được gọi là sách ấy, nhân vật nam chính, hay vị thần Hy Lạp, theo cách người ta ngưỡng mộ gọi tên—nhân tiện đây, họ không hề nói rõ vị "thần Hy Lạp" cụ thể nào mà quý ông ấy lại có nét giống đến kỳ lạ; đó có thể là thần thợ rèn gù lưng Vulcan, hay thần hai mặt Janus, hoặc thậm chí là lão thần si ngốc Silenus, vị thần của những điều huyền bí thâm sâu. Tuy nhiên, anh ta giống toàn bộ gia đình các vị thần ấy ở chỗ hắn ta là một kẻ vô lại, và có lẽ đó mới chính là ý nghĩa thực sự. Dẫu vậy, anh ta chẳng thể nhận mảy may chút nam tính nào mà những nguyên mẫu cổ điển ấy vốn có, mà chỉ là một kẻ vô tích sự, ủy mị, lờ đờ, đã qua tuổi bốn mươi. Nhưng ôi chao! Độ sâu sắc và sức mạnh trong cảm xúc của vị quý ông luống tuổi này dành cho một cô tiểu thư tuổi đi học mới lớn mới mãnh liệt làm sao! Hãy cúi đầu đi, hỡi những Romeo và Leander trẻ tuổi! Lão công tử già nua, chán chường này yêu với một thứ nhiệt huyết cuồng loạn đến mức cần tới bốn tính từ đi kèm với mỗi danh từ mới có thể mô tả cho thỏa đáng.
Hỡi các quý cô thân mến, thật may mắn cho những lão tội đồ như chúng tôi khi các bạn chỉ nghiên cứu qua sách vở. Nếu các bạn thực sự tìm hiểu đàn ông bằng xương bằng thịt, các bạn sẽ thừa biết rằng sự ngượng ngùng, lắp bắp của một thiếu niên lại kể câu chuyện chân thật hơn thứ hùng biện táo bạo của chúng tôi. Tình yêu của một chàng trai bắt nguồn từ một trái tim tràn ngập cảm xúc; còn của một người đàn ông, thường là kết quả của một chiếc dạ dày no nê. Thậm chí, dòng chảy ì ạch của người đàn ông chẳng thể gọi là tình yêu, nếu đem so với dòng suối tuôn trào cuồn cuộn khi trái tim chàng trai trẻ bị chạm đến bởi chiếc gậy thần kỳ. Nếu muốn nếm trải hương vị tình yêu, hãy uống dòng nước nguyên chất mà tuổi trẻ trút dưới chân các bạn. Đừng đợi đến khi nó trở thành một dòng sông đục ngầu rồi mới cúi xuống vớt lấy những làn sóng của nó.
Hay là các bạn ưa chuộng cái hương vị đắng ngắt ấy—rằng thứ nước trong vắt, tinh tuyết kia quá nhạt nhẽo đối với vị giác của các bạn, và sự ô trọc ở chặng đường sau của dòng nước lại mang đến cho đôi môi các bạn một chút dư vị kích thích? Phải chăng chúng ta buộc phải tin lời những kẻ nói rằng một bàn tay vấy bẩn thứ nhơ nhớp của một cuộc đời ô nhục mới là thứ duy nhất mà một thiếu nữ khao khát được vuốt ve?
Đó chính là bài học được gào thét ngày qua ngày từ giữa những trang sách bìa vàng ấy. Tôi tự hỏi, liệu những mụ phụ tá của quỷ sứ ấy có bao giờ dừng lại để suy ngẫm xem họ đang gây ra tai họa gì khi lê lết khắp khu vườn của Chúa, và rỉ tai những nàng Eva trẻ con cùng những gã Adam ngốc nghếch rằng tội lỗi thì ngọt ngào còn sự đoan trang thì nực cười và quê mùa? Đã có bao nhiêu cô gái ngây thơ bị họ đọa đày thành những người đàn bà lệch lạc tâm địa? Đã có bao nhiêu chàng trai yếu đuối bị họ chỉ đường dẫn lối vào con đường mòn nhơ nhớp như là lối tắt nhanh nhất để chạm đến trái tim một thiếu nữ? Mọi chuyện sẽ khác đi nếu họ viết về cuộc đời đúng như bản chất thực của nó. Hãy nói lên sự thật, và tự khắc chân lý sẽ tìm được lối đi. Nhưng những bức tranh của họ chỉ là những nét phác thảo thô thiển được vẽ nên từ những hoang tưởng bệnh hoạn xuất phát từ trí tưởng tượng méo mó của chính họ.
Chúng ta muốn nghĩ về phụ nữ không phải—theo cách mà chính giới tính của họ muốn thể hiện—như những nàng Lorelei quyến rũ ta đến bờ vực hủy diệt, mà như những thiên thần thiện lương vẫy gọi ta hướng lên cao. Họ có sức mạnh tác động đến thiện ác lớn lao hơn nhiều so với những gì họ hằng mơ tưởng. Ấy là khi một người đàn ông vừa bước vào độ tuổi định hình tính cách thì anh ta sa vào lưới tình, và khi ấy, người thiếu nữ anh ta yêu sẽ nắm giữ quyền tạo dựng hoặc hủy hoại cuộc đời anh. Một cách vô thức, anh ta tự uốn nắn bản thân theo hình mẫu mà cô ấy mong muốn, dù tốt hay xấu. Tôi rất tiếc khi phải thốt ra những lời kém galant rằng tôi không nghĩ họ luôn sử dụng ảnh hưởng của mình theo hướng tốt đẹp nhất. Quá thường xuyên, thế giới của phái nữ bị kìm hãm chặt chẽ trong những giới hạn của sự tầm thường. Người hùng lý tưởng của họ là một bậc quân vương của sự nhỏ nhen, và để trở thành con người ấy, biết bao tâm hồn mạnh mẽ, bị lóa mắt bởi tình yêu, đã "đánh mất cả cuộc đời, giá trị sử dụng, tên tuổi lẫn danh tiếng."
Thế nhưng, hỡi những người phụ nữ, các bạn hoàn toàn có thể khiến chúng tôi trở nên tốt đẹp hơn rất nhiều nếu các bạn thực sự muốn. Trách nhiệm đẩy thế giới này tiến gần hơn một chút về phía thiên thần, đặt nặng lên vai các bạn nhiều hơn là tất cả các bậc thầy thuyết giáo gộp lại. Chủ nghĩa hiệp sĩ không hề chết: nó chỉ đang ngủ quên vì thiếu việc để làm. Chính các bạn là những người phải đánh thức nó dậy để hành động những điều cao cả. Các bạn phải xứng đáng với sự tôn sùng của các hiệp sĩ.
Các bạn phải đứng ở một tầm cao hơn chúng tôi. Chính vì nàng Una mà Hiệp sĩ Thập tự đỏ đã dấn thân chiến đấu. Sẽ chẳng có con rồng nào bị tiêu diệt vì một ả quý tộc son phấn, điệu đà trong cung điện cả. Ôi những quý cô xinh đẹp, hãy thật xinh đẹp cả trong tâm trí và tâm hồn lẫn diện mạo, để những dũng sĩ có thể giành lấy vinh quang trong sứ mệnh phục vụ các bạn! Ôi người phụ nữ, hãy cởi bỏ những chiếc áo choàng ngụy trang của sự ích kỷ, trơ trẽn và kiêu kỳ! Hãy hiên ngang bước ra một lần nữa như một nữ hoàng khoác trên mình chiếc áo choàng vương giả của sự thuần khiết giản đơn. Hàng ngàn thanh gươm, giờ đang rỉ sét trong sự lười biếng nhục nhã, sẽ vọt khỏi vỏ để giao chiến vì danh dự của các bạn chống lại cái ác. Hàng ngàn vị hiệp sĩ Roland sẽ đặt thương lên yên, và Sự sợ hãi, Lòng tham lam, Niềm hoan lạc cùng Tham vọng sẽ phải quỵ ngã vào bụi trần trước cờ hiệu của các bạn.
Chúng ta đã từng sẵn sàng cho những chiến công cao cả biết bao vào những ngày ta biết yêu! Ta đã có thể sống những cuộc đời cao cả nhường nào vì bóng hình ấy! Tình yêu của chúng ta từng là một thứ tôn giáo mà ta sẵn sàng hy sinh mạng sống vì nó. Đó chẳng phải một sinh mệnh phàm trần tầm thường như chính ta mà ta tôn sùng. Đó là một nữ hoàng ta kính cẩn cúi đầu, một nữ thần mà ta thành kính thờ phụng.
Và ta đã thờ phụng cuồng nhiệt biết bao! Và việc thờ phụng ấy ngọt ngào làm sao! À này chàng trai trẻ, hãy trân trọng giấc mơ tuổi trẻ của tình yêu khi nó còn kéo dài! Cậu sẽ sớm nhận ra thi sĩ Thomas Moore đã ca ngợi đúng đắn nhường nào khi ông nói rằng chẳng có gì trên đời ngọt ngào bằng một nửa điều ấy. Ngay cả khi nó mang lại đau khổ, đó cũng là một nỗi đau lãng mạn, hoang dại, hoàn toàn khác biệt với cái đau đớn tầm thường, trần tục của những nỗi buồn muộn màng về sau. Khi cậu đã đánh mất nàng—khi ánh sáng vụt tắt khỏi cuộc đời cậu và thế giới hiện ra trước mắt như một chuỗi ngày kinh hoàng dài đằng đẵng, tăm tối—thì ngay cả lúc ấy, một thứ phép màu nửa vời vẫn hòa quyện cùng sự tuyệt vọng của cậu.
Và ai lại nỡ từ chối đánh cược với những nỗi sợ hãi để đổi lấy những ngất ngây ấy chứ? Ồ, những ngất ngây ấy thật tuyệt vời làm sao! Chỉ riêng ký ức thôi cũng đủ khiến cậu râm ran khắp cơ thể. Thật là ngọt ngào xiết bao khi được nói với nàng rằng cậu yêu nàng, rằng cậu sống vì nàng, rằng cậu sẵn sàng chết vì nàng! Cậu đã cuồng si biết bao, đã tuôn trào biết bao nhiêu dòng vô nghĩa ngút ngàn, và ôi, thật tàn nhẫn làm sao khi nàng giả vờ không tin cậu! Cậu đã kính sợ nàng biết bao! Cậu đã khốn khổ nhường nào khi làm phật ý nàng! Thế nhưng, việc bị nàng bắt nạt và van xin sự tha thứ mà chẳng có lấy mảy may ý niệm về lỗi lầm của mình lại dễ chịu đến thế! Thế giới tối sầm lại biết bao khi nàng hắt hủi cậu, như nàng vẫn thường làm, cái con ranh con ấy, chỉ để nhìn thấy vẻ mặt thảm hại của cậu; rồi lại bừng sáng rỡ xiết bao khi nàng mỉm cười! Cậu đã ghen tuông với tất cả mọi người xung quanh nàng biết bao! Cậu căm ghét từng gã đàn ông mà nàng bắt tay, từng người phụ nữ mà nàng hôn—cả cô hầu gái chải tóc cho nàng, cậu bé đánh giày cho nàng, chú chó nàng ôm ấp—dẫu rằng cậu buộc phải tỏ ra kính cẩn với nhân vật cuối cùng ấy! Cậu đã mong mỏi từng ngày được gặp nàng, cậu đã ngớ ngẩn biết bao khi đối diện nàng, cứ trân trân nhìn mà chẳng thốt nên lời! Thật là bất khả thi nếu cậu bước ra ngoài vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày hay đêm mà cuối cùng lại không thấy mình đứng sững trước cửa sổ nhà nàng! Cậu không đủ can đảm để bước vào, nhưng cứ lảng vảng ở góc đường và ngước nhìn vào bên trong. Ồ, giả như ngôi nhà ấy bỗng bốc cháy—nó đã được bảo hiểm nên chẳng có gì to tát—và cậu có thể lao vào cứu nàng dẫu đánh cược cả sinh mạng, để rồi bị bỏng nặng và thương tích đầy mình! Miễn là được phục vụ nàng. Ngay cả trong những chuyện nhỏ nhặt, điều đó cũng thật ngọt ngào biết bao. Cậu sẽ dõi theo nàng như một chú chó spaniel, để đoán trước dù chỉ là mong ước nhỏ nhoi nhất của nàng! Cậu tự hào biết bao khi được làm theo mệnh lệnh của nàng! Thật thú vị làm sao khi bị nàng sai bảo! Dâng hiến cả cuộc đời cho nàng và chẳng bao giờ nghĩ đến bản thân dường như là một điều quá đỗi giản đơn. Cậu sẵn sàng bỏ qua một kỳ nghỉ để dâng lên bàn thờ của nàng một lễ vật khiêm nhường, và cảm thấy mãn nguyện hơn cả nếu nàng rủ lòng hạ cố đón nhận nó. Trân quý biết bao đối với cậu mọi thứ được ban phước bởi cái chạm của nàng—chiếc găng tay nhỏ xíu, chiếc rải băng nàng từng đeo, bông hồng từng cuộn mình trong mái tóc mà những chiếc cánh tàn úa của nó vẫn còn đánh dấu những trang thơ mà giờ đây cậu chẳng thèm ngó ngàng tới nữa.
Và ôi, nàng đẹp biết bao, đẹp đến kỳ diệu làm sao! Cứ như thể có một thiên thần bước vào căn phòng, khiến tất cả mọi thứ xung quanh trở nên phàm tục và tầm thường. Nàng quá đỗi thiêng liêng để có thể chạm vào. Có cảm giác như việc ngắm nhìn nàng cũng là một sự mạo phạm. Cậu thà nghĩ đến việc hôn nàng còn hơn là hát những khúc ca hài hước trong một thánh đường. Sự báng bổ ấy đã đủ lớn khi phải quỳ gối và rụt rè nâng niu bàn tay tuyệt mỹ ấy lên đôi môi.
Ôi, những ngày tháng dại khờ ấy, những ngày tháng dại khờ khi ta còn vị tha và trong sáng; những ngày tháng dại khờ khi những trái tim mộc mạc của chúng ta tràn ngập sự thật, đức tin và lòng kính trọng! Ôi, những ngày tháng khờ dại của những khát vọng cao cả và những nỗ lực thanh cao! Và ôi, những ngày tháng khôn ngoan, lanh lợi này khi ta hiểu rằng tiền bạc là phần thưởng duy nhất đáng để tranh đấu, khi ta chẳng tin vào điều gì khác ngoài sự ti tiện và dối trá, khi ta chẳng màng đến bất kỳ sinh linh nào ngoài bản thân mình!
