Cứ đến mùa mưa dầm, hẻm Hồng Quả lại ngập thành một vũng nước lớn. Mỗi năm, các bản tin phòng chống lụt bão trên báo chí đều nhắc đến hẻm Hồng Quả. Hễ trời đổ mưa lớn là cả thành phố đều biết: hẻm Hồng Quả lại ngập rồi.

Hẻm Hồng Quả là con ngõ cổ cuối cùng của toàn thành phố. Nhà cửa ở đây là kiểu nhà cổ giống như trên bộ tem bưu chính về kiến trúc dân gian Giang Tisu. Những hộ gia đình sinh sống tại đây lại chính là những thổ dân thuần chất nhất của thành phố này, từng sản sinh ra không ít văn nhân nổi tiếng. Những danh nhân thuở ấy từng ngâm vịnh thơ ca, vẽ tranh, tụ họp lập hội văn thơ ngay tại hẻm Hồng Quả. Phái thơ ca do họ sáng lập từng có sức ảnh hưởng không nhỏ trong thời đại tao nhã bấy giờ. Thế là, hẻm Hồng Quả từng có thời được mệnh danh là nơi hội tụ nhân văn, phong quang một thuở.

Thuở trước, trong hẻm Hồng Quả còn có một con dòng sông với làn nước trong vắt, hai bên bờ rợp bóng liễu xanh tươi. Về sau, một số cư dân sống trên thuyền di cư đến đây, lên bờ để ngắm nhìn phong cảnh mỹ lệ, vừa lên bờ liền tiện tay lấp luôn con sông ấy để lấy thêm đất xây nhà. Những người chuyển đến từ đó cũng không hoàn toàn là gia đình thư hương thế phiệt nữa.

Hẻm Hồng Quả hiện tại đâu đâu cũng thấy công trình cơi nới trái phép và nhà cửa xiêu vẹo nguy hiểm. Các ngõ hẻm đan xen chằng chịt chẳng theo một trật tự nào cả. Ngõ hẻm phía đông, ngõ hẻm phía tây, khoảng sân bên này hay khoảng sân bên nọ đều trông y hệt như nhau, thậm chí trong sân cũng chỉ trồng một loại hoa nhài, hoa mộc lan và hoa hồng tỉ muội giống hệt nhau. Số nhà thì đương nhiên là không có rồi. Nhìn con ngõ tối tăm, hẹp sâu kia, trông có vẻ như là một ngõ cụt không có lối đi, nhưng khi bước qua rồi mới biết đó là đường. Thế nhưng, đầu tận cùng của con hẻm rộng rãi lại là nhà của một hộ dân. Người ngoài đến đây chắc chắn sẽ bị lạc trong ngõ hẻm, đã bước vào rồi thì chẳng tìm được lối ra.

Hễ trời mưa, mà mưa hơi lớn một chút, là toàn bộ khu vực hẻm Hồng Quả đều chìm nghỉm trong biển nước. Các cơ quan có thẩm quyền lại phải điều vài chiếc xe ba gác chở theo mỳ tôm, nước khoáng cùng những thứ đại loại thế lội nước vượt qua, để đài truyền hình và báo chí quay vài thước phim, chụp vài bức ảnh đăng báo.

Địa thế hẻm Hồng Quả tuy thấp nhưng vị trí lại cực kỳ đắc địa, nằm ngay khu vực sầm uất. Bước ra ngoài là trung tâm thương mại và quảng trường lớn nhất thành phố, xung quanh bao bọc bởi các trung tâm giải trí và phố ẩm thực. Hẻm Hồng Quả kẹp giữa một vùng phồn hoa đô hội thế này quả thực có chút không hợp lắm. Nó giống như một người phụ nữ cổ hủ, nép mình đằng sau vẻ tráng lệ giàu sang mà thò đầu ngó ngoáy, để rồi hễ hở ra là lại bị nước ngập.

Nhà Tiểu Lâm coi là một ngoại lệ. Cơ quan năm nào cũng phát bốn mươi đồng tiền cứu trợ cho nhân viên sống ở hẻm Hồng Quả, Tiểu Lâm liền dùng số tiền đó mua mấy đĩa CD về nghe. Nền nhà của Tiểu Lâm được làm cao, cho dù nước có dâng cao đến đâu đi nữa – như trận lụt lớn cách đây hai năm, hầu như mọi nhà ở hẻm Hồng Quả đều bị ngập nước, thì dòng nước ấy cũng chỉ ngập đến dưới ngưỡng cửa nhà Tiểu Lâm là dừng lại chứ quyết không dâng cao hơn nữa. Nhà họ Lý ở sát vách đứng bên cạnh nhìn với ánh mắt cay độc, tròng mắt ghen tị đến mức xanh lè, nhưng Tiểu Lâm chẳng thèm chấp, trong lòng thầm cảm thấy may mắn vì ngày trước sửa nhà đã làm móng rất chắc chắn, đúng là có tầm nhìn xa.

Nhà họ Lý bị ngập nước, dùng thúng, dùng xẻng xúc hay gáo múc cũng chẳng ăn thua. Ngủ một giấc dậy, chân giường đã ngâm trong nước, thò chân xuống là chẳng tìm thấy giày đâu, ngược lại còn dẫm phải toàn nước bùn vàng nhão nhoét. Vài ngày sau nước rút, nhà họ Lý liền dùng xi măng đắp một ngưỡng cửa cực kỳ cao ngay trước lối ra vào. Công đoạn này khá rắc rối, nào là trộn xi măng, nào là xây gạch. Quả nhiên sau đó nước không bao giờ tràn vào nữa, chỉ có điều cái ngưỡng cửa cao và cứng nhắc ấy đã khiến người nhà vấp ngã mấy bận liền, để rồi họ lại hậm hực đập bỏ cái ngưỡng cửa xi măng đó đi.

Tiểu Lâm và nhà họ Lý là kẻ thù không đội trời chung, ân oán đã kết sâu từ mấy năm nay. Năm Tiểu Lâm cưới vợ, ngày ngày ngược xuôi chạy đôn chạy đáo bên ngoài đến mức râu ria xồm xoàm, cuối cùng cũng gom đủ vật liệu xây dựng và giấy phép sửa nhà để quay về. Cậu đã chào hỏi qua loa với tất cả hàng xóm láng giềng vì muốn đập bỏ ngôi nhà cũ để xây lên một căn nhà hai tầng. Nhà họ Lý sát vách vẫn luôn đứng bên lạnh lùng quan sát. Lúc Tiểu Lâm sang chào hỏi, họ cũng tỏ ra khách khí, nhưng hễ thấy Tiểu Lâm chuẩn bị xong xuôi mọi thứ để bắt đầu thi công là họ lại nhảy cẫng lên chày cối không cho xây. Tiểu Lâm lo lắng đến phát cuồng, thợ thuyền thì đang đợi sẵn đấy, kéo dài thêm một ngày là tusn thêm một ngày tổn thất. Cậu đầu mồ hôi nhễ nhại vội vã sang nhà họ Lý thương lượng, cuối cùng phải nhường ra mấy mét vuông thì đối phương mới chịu buông tha cho qua cửa.

Nhà xây được vài ngày, tổ trưởng tổ dân phố là mụ Lưu lại đến thông báo rằng mấy hôm nay đoàn kiểm tra sắp đến kiểm tra vệ sinh, gạch đá, cát vàng và rác thải xây dựng của nhà cậu đều chất đống ở bên ngoài thế kia, nếu kiểm tra vệ sinh mà tổ dân phố bị chấm điểm kém thì ai gánh trách nhiệm đây? Mụ ta ép cứng Tiểu Lâm mỗi ngày buổi sáng phải khuân gạch vác đá về trong phòng, tối đến mới lại bê ra, cứ khuân vác như thế suốt hơn một tuần lễ. Trong nhà chỉ có mỗi đôi vợ chồng trẻ, chẳng biết làm thế nào, hai người ngày ngày tất bật ngược xuôi khuân gạch. Vợ Tiểu Lâm vóc người nhỏ nhắn, khuân gạch nhiều đến mức tấm lưng còng xuống trông như con tôm. Tiểu Lâm xót vợ, một người đàn ông đường đường chính chính mà suýt thì trào nước mắt.

Nhà xây được một nửa, nhà họ Lý thấy nhà Tiểu Lâm có xu hướng muốn xây cao lên nữa liền lại nhảy cẫng lên ngăn cản, bảo rằng nhà các người mà xây cao lên thì nhà chúng tôi sẽ chẳng còn lấy một tia nắng nào chiếu tới. Tiểu Lâm bị đủ loại chuyện vụn vặt xoay quanh ngôi nhà vắt kiệt sức lực đến mức trông chẳng ra hình người ngợm cũng chẳng ra ma quỷ, nhưng cậu cũng chẳng còn sức đâu mà phiền lòng nữa, đành cẩu thả xây thành một căn nhà hai tầng rưỡi. Chưa đầy ba năm sau, hễ trời mưa xuống là mái nhà lại biến thành một cái hồ chứa nước, dột nát trông thảm hại vô cùng. Tiểu Lâm đành phải tìm thợ đến sửa, trước sau bận rộn mất chừng bốn năm bận.

Việc cải tạo hẻm Hồng Quả đã được đề cập từ mấy năm trước nhưng vẫn chưa thể triển khai cụ thể. Phải đến đầu năm nay, chính quyền thành phố mới đưa ra cam kết rõ ràng: công việc thiết thực trọng điểm đầu tiên trong năm nay chính là cải tạo khu dân cư hẻm Hồng Quả.

Hơn nữa, tin tức rất nhanh đã lên mặt báo vào ngày mùng 9, tuyên bố cư dân khu vực hẻm Hồng Quả sẽ toàn bộ di dời trước khi mùa mưa lũ năm nay cập bến. Đến ngày mùng 10, Tiểu Lâm và vợ đi làm về liền phát hiện trên vách tường nhà mình đã được viết một chữ "Giải" (phá dỡ) to tướng, mực đen nhễ nhại chảy ròng ròng xuống tận chân tường. Đến ngày 11, một mẩu giấy mỏng manh được nhét vào khe cửa, thông báo ngày kia mọi người phải có nhà để nhân viên đến đo đạc diện tích sử dụng của công trình nhà ở. Đo diện tích xong sẽ có thông báo gửi đến, đính kèm theo đó là một tập tài liệu tuyên truyền chính sách giải tỏa dày cộm. Trên thông báo liệt kê mấy điều khoản: Thứ nhất, nhà ở hẻm Hồng Quả có diện tích sử dụng ban đầu lớn hơn năm mươi mét vuông thì có thể được bố trí tái định cư tại tiểu khu Thanh Vân hoặc nhận tái định cư quay vòng, diện tích chưa đủ năm mươi mét vuông thì đồng loạt bố trí về khu dân cư mới ở ngoại ô; Thứ hai, di dời trong vòng mười ngày, ai dọn trống nhà sẽ được thưởng sáu trăm đồng, di dời trong vòng hai mươi ngày thưởng ba trăm năm mươi đồng, di dời trong vòng một tháng thưởng một trăm năm mươi đồng, ai quá hạn không dời sẽ căn cứ theo các quy định pháp luật liên quan để tiến hành cưỡng chế phá dỡ; Thứ ba, số tiền trợ cấp chuyển nhà và trợ cấp quá độ, v.v.

Thông báo phá dỡ nhà cửa vừa xuống, nhà Tiểu Lâm đã chịu thiệt thòi lớn. Mấy năm trước, hẻm Hồng Quả cứ đồn mãi chuyện sắp giải tỏa nhưng mãi chẳng có mốc thời gian chính xác nào. Cứ thấp thỏm chờ đợi như thế suốt hơn hai năm trời, vợ Tiểu Lâm bắt đầu kêu ca oán thán. Nhà cũ thì đương nhiên chẳng có toilet xả nước hay phòng chứa rác rồi, việc đầu tiên phải làm mỗi buổi sáng chính là xách bô đi đổ. Thùng rác lại ở khá xa, bưng cả một thùng rác đầy đi đổ thì ruồi muỗi cứ bu kín quanh người bưng thùng rác mà bay lượn loạn xạ. Đến khi mùa lụt đến, những thứ trong thùng rác và nhà vệ sinh công cộng tràn hết cả ra ngoài, màu vàng, màu đỏ, thứ hôi hthám rữa nát trôi nổi lênh láng khắp các hộ gia đình.

Tiểu Lâm thực sự chịu hết nổi nên đành đến tổ dân phố hỏi. Hỏi mấy lần, mụ tổ trưởng Lưu đều đáp là sẽ giải tỏa, chắc chắn sẽ giải tỏa, nhưng ngày tháng cụ thể ra sao thì mãi chẳng có câu trả lời rõ ràng. Tiểu Lâm nghĩ đến những cay đắng nuốt ngược vào trong hồi mới cưới, nghiến răng móc ra hơn ba vạn đồng để thay cửa nhôm kính cho nhà vệ sinh, lắp bồn tắm mã não và bồn rửa mặt, phòng bếp thì lắp mới máy hút mùi, sàn nhà cũng được thay mới hoàn toàn bằng đá hoa cương. Sửa sang nhà cửa là một việc vô cùng rườm rà, ngày đêm chạy đua với tiến độ, hì hục mất năm sáu ngày mới xong. Sau khi sửa nhà, Tiểu Lâm tự an ủi bản thân rằng tương lai có bị giải tỏa đi nữa, dẫu chỉ một năm nữa phải giải tỏa đi chăng nữa, thì cứ coi như mình trả tiền thuê nhà đắt đỏ một trăm đồng một ngày cho căn nhà này vậy.

Nào ngờ mới sửa sang chưa đầy hai tháng đã phải đối mặt với lệnh giải tỏa. Số tiền bỏ ra coi như chẳng vớt lại được một chút tẹo nào. Tiểu Lâm vô cùng bực bội tiếc nuối, nỗi khổ tâm này chỉ biết nuốt ngược vào trong chứ chẳng tiện thốt nên lời.

Hôm ấy Tiểu Lâm đi làm về, đang lúc dừng xe ngay trước cửa thì mụ tổ trưởng Lưu đi ngang qua. Mụ ta sán lại với vẻ quan tâm đầy mặt, cất giọng nói: "Tôi đã bảo là sẽ giải tỏa mà lị, có phải không nào, công sức sửa nhà toi đời cả rồi còn gì." Tiểu Lâm tức đến mức chẳng nói nên lời.

Hôm đo đạc diện tích, Tiểu Lâm xin nghỉ làm ở nhà để chờ người của ban giải tỏa đến tận nơi đo đạc. Ngồi không một lát, cậu lật giật vài trang "Biện pháp quản lý phá dỡ nhà ở đô thị" bản photo, chỉ thấy vô vị chán ngắt. Cậu bèn rút một bao thuốc lá từ trong ngăn kéo đặt lên bàn, nghĩ ngợi thế nào lại lấy thêm một bao nữa đặt cạnh đó. Mãi đến gần trưa, nghe tiếng động ồn ào bên ngoài, cậu liền mở cửa ra xem. Vài người tay cầm thước dây, máy tính đang tiến về hướng này, mụ tổ trưởng Lưu với vẻ mặt nghiêm cẩn cùng mấy kẻ rỗi hơi lẽo đẽo theo sau, đo đến nhà nào là hùa đến trước cửa nhà nấy, rướn cổ ngóng trông.

Đến lượt nhà Tiểu Lâm, cậu vội vàng đon đả bước ra đón với nụ cười tươi roi rói trên môi, đưa thuốc lá ra mời. Người trông có vẻ như kẻ cầm đầu là một tên béo, khách khí xua tay bảo: "Không hút, không hút." Cậu lại đưa cho những người khác, họ cũng đồng loạt lắc đầu xua tay: "Không hút, không hút." Tiểu Lâm đành đặt bao thuốc xuống bàn, đứng nhìn nhóm người đó nhanh nhẹn giở nghề, chỉ một lát là trên dưới lầu đã đo xong xuôi.

Tiểu Lâm cũng hiểu biết đôi chút, đứng bên cạnh quan sát họ ghi con số vào giấy liền lên tiếng: "Thầy ơi, diện tích tầng ba có vẻ không đúng lắm thì phải."

Tên béo đáp: "Chúng tôi làm việc theo nguyên tắc công tư phân minh, tầng ba nhà anh chỉ được tính năm mươi phần trăm diện tích thôi, chiều cao không đủ, thiếu mất đúng một viên gạch."

Tiểu Lâm nghe xong thì im lặng không nói gì, trong lòng thầm nghĩ nếu như năm xưa nhà họ Lý không sang gây sự thì viên gạch này chắc chắn đã được xây lên rồi. Cậu thở dài một tiếng, sự đã đến nước này, đành chịu vậy thôi.

Vài ngày sau, phiếu định giá được gửi tới. Tiểu Lâm nhìn vào phiếu định giá mà giật mình kinh hãi, cả một căn nhà tính ra chỉ đáng giá vỏn vẹn hơn vạn đồng, sàn đá hoa cương và nhôm kính chỉ tính quy đổi được mấy trăm đồng. Nhưng nếu không tính giá mà tháo dỡ mấy thứ đó ra thì cũng chẳng để làm gì, mang đến nhà mới kích thước cũng chẳng vừa vặn. Nghĩ lại hơn ba vạn đồng bỏ ra hồi hai tháng trước, quả thực như ném tiền xuống nước chẳng tăm tích, đến một tiếngõm cũng chẳng thèm vang lên.

Phía dưới phiếu định giá còn ghi chú thêm một dòng: nếu có dị nghị về diện tích phá dỡ đã công bố thì có thể nộp đơn xin đo đạc lại trong vòng ba ngày.

Hôm đó là Chủ Nhật, Tiểu Lâm rảnh rỗi nên cũng muốn đến đó thăm dò tình hình. Cậu đến nơi thì thấy người đông như nêm cõi, toàn là hàng xóm láng giềng ở hẻm Hồng Quả chen chúc nhau với gương mặt đỏ lựng đầy hy vọng. Tiểu Lâm len lỏi bước vào, thấy một căn phòng nhỏ xíu cũng nghẽn cứng người. Trên vách tường của căn phòng dán thông báo của Ủy ban Xây dựng về việc điều chỉnh tiêu chuẩn phụ cấp tái định cư phá dỡ nhà ở đô thị cùng một sắc lệnh nào đó của thị trưởng. Ai nấy đều cầm giấy bút, thân hình thẳng tắp dán chặt vào tường để chép lại những đoạn mà họ cho là quan trọng, từng chữ từng nét vì sợ bỏ lỡ mất nội dung quan trọng nào.

Một người đàn ông gầy gò ngồi trên chiếc ghế dài ở bên ngoài, nheo mắt nhả khói thuốc đầy thư thái. Tiểu Lâm không muốn chen chúc với đám đông nên đứng ở bên ngoài một lát. Nghe có người gọi người đàn ông gầy gò kia là "chủ nhiệm", cậu liền bước đến đứng sát bên cạnh người đó rồi rút một điếu thuốc dâng lên. Người đàn ông mỉm cười đón lấy nhưng không nói gì nhiều, Tiểu Lâm bèn mở lời: "Bận rộn quá nhỉ." Trong lòng cậu thầm nghĩ, cứ làm thân trước rồi nói chuyện gì cũng dễ. Viên chủ nhiệm cũng niềm nở đáp: "Sao thế? Muốn đo lại à?"

Tiểu Lâm khách khí đáp: "Không không, chỉ là qua xem tình hình thôi, xem thế thôi." Cậu liếc nhìn ra xa, vẫn rất đông người đang kiên nhẫn chép lại và hỏi han. Nhà cửa đối với mỗi hộ gia đình chính là toàn bộ gia sản, bất cứ ai cũng sẽ đối đãi với việc này bằng sự trọng thị vô cùng. Tiểu Lâm đứng xem một lúc, cảm thấy oi bức nên đành quay về.

Trong hẻm Hồng Quả đã có mấy hộ gia đình cầm được tiền trợ cấp chuyển nhà và tiền thưởng dọn đi trước, nhanh chóng chuyển đến nhà ở khu dân cư mới. Cả nhà già trẻ lớn bé hớn hở chọn ngày lành tháng tốt để ăn mừng tân gia. Mấy ngày hôm đó, những chiếc xe tải lớn của công ty chuyển nhà qua lại tấp nập, tranh thủ khiêng những món đồ đạc cũ kỹ lên xe. Nếu không vì có lệnh cấm đốt pháo hoa pháo nổ trong khu vực nội thành được ban hành từ trước, thì họ đã đốt pháo tưng bừng để ăn mừng rồi.

Hộ gia đình này vừa đi thì đến buổi chiều, ban giải tỏa đã phái người đến phá nhà. Vài công nhân xây dựng đập phá rào rào ở đó một hồi, hô lên một tiếng là bức tường liền đổ sập, cuốn lên một đám bụi mù mịt của năm tháng cũ, những bức tường vỡ đổ nát cứ thế sừng sững dựng ngược như muốn trưng ra cho những người khác xem.

Những hộ dân còn lại đi qua đi lại nhìn thấy một mảng hoang tàn đổ nát chướng tai gai mắt ấy, trong lòng không khỏi giật mình kinh hãi, để rồi dần dần đều chủ động tìm đến văn phòng quản lý cải tạo nhà cửa xiêu vẹo nguy hiểm để thương lượng và được bố trí về các khu dân cư mới.

Hẻm Hồng Quả ngày càng trở nên quạnh quẽ. Những hộ nên dọn đi thì đều đã dọn đi hết, số chưa dọn thì cũng chỉ thui thủi giữ lấy nhà mình, dán mắt theo dõi động tĩnh của nhà khác mà không dám lơi lỏng phút nào. Các hộ gia đình đều huy động mọi mối quan hệ, ai có người quen thì tìm người quen nhờ vả, nghe ngóng được người họ hàng xa nào đó đang làm việc ở cơ quan then chốt cũng cố bám víu nhận họ hàng qua nhiều tầng quan hệ, cho dù là bạn bè học cùng trường mấy chục năm không qua lại cũng từ xó xỉnh nào đó nhảy bổ ra, sau vài câu ôn nghèo kể khổ là đến chuyện chi tiết về việc giải tỏa.

Cũng có không ít hộ cứng đầu chẳng mảy may động tâm. Nhà Tiểu Lâm, nhà họ Lý, nhà tổ trưởng tổ dân phố họ Lưu đều được coi là những hộ cứng đầu. Tiểu Lâm thì có chủ tính riêng của mình, còn mấy hộ gia đình khác thì cứ ngóng cổ trông chờ vào nhà Tiểu Lâm.

Mấy chục hộ dân còn lại vì phải đối mặt với vấn đề giống nhau nên thường tụ tập trò chuyện với nhau, thế nhưng hễ đụng chạm đến chuyện nhà cửa là lại cẩn trọng hết mức vì sợ để lộ những mánh khóe mà nhà mình tự làm phía sau lưng. Bầu không khí vì thế mà ngày càng trở nên căng thẳng. Đường đi bắt đầu khó đi, những nơi vốn là đường nay chất đầy gạch đá và những tấm bê tông, những con ngõ vốn thông thoáng nay bị chặn mất mấy lối. Muốn đi ra ngoài phải vòng qua hơn nửa hẻm Hồng Quả. Những kẻ thu gom phế liệu bán đồ cũ cũng lôi theo chiếc xe ba gác của bọn chúng đến hùa theo náo nhiệt. Đi suốt một đoạn đường là cảnh tượng hoang tàn xơ xác đập vào mắt. Tối đến về phòng, người ta sẽ phát hiện trên khung cửa sổ và đồ đạc đã phủ một lớp bột đá trắng dày cộp.

Tiểu Lâm chứng kiến tất cả những chuyện này diễn ra xung quanh mình giống như một câu chuyện thần thoại vậy, nói giải tỏa là giải tỏa ngay được. Tiểu Lâm sinh ra và lớn lên ở đây, cũng ngót nghét hơn ba mươi năm rồi. Sống ở một nơi lâu ngày tự khắc sẽ có tình cảm sâu đậm với nơi đó, với căn nhà đó. Giờ đây phải dọn đi, trong lòng cậu chỉ đọng lại một thứ cảm xúc hỗn độn khó tả thành lời.

Hôm ấy, tổ trưởng tổ dân phố Lưu từ sáng sớm đã khiêng một chiếc ghế tựa bằng tre ra ngồi trước cửa nhà, thoạt đầu thì lải nhải lầm bầm một mình, thấy chẳng có ai hưởng ứng liền lăn ra khóc lóc thảm thiết: "Cái thói đời gì thế này, lừa chúng tôi bảo là con gái ở tầng bốn, thì hai thân già chúng tôi mới có thể được phân ở tầng một. Giờ thì hay rồi, con gái thì được phân ở tầng sáu, còn hai thân già chúng tôi lại bị đẩy lên tầng bốn... Số tôi sao mà khổ thế này trời ơi... khổ quá là khổ..."

Mụ tổ trưởng Lưu khóc lóc nước mắt nước mũi tèm lem, đau buồn khôn xiết.

Những người đứng xung quanh nghe vậy liền cười nhạt mỉa mai, nói rằng: "Chỉ có căn nhà cũ vỏn vẹn hai mươi mét vuông, thế mà lại đòi được phân nhà ở tiểu khu Thanh Vân. Đến khi không đạt được mục đích mới đành chạy ra khu dân cư mới, đòi hẳn hai căn nhà: con gái được phân một căn bốn mươi mét vuông ở tầng sáu, mụ ta thì được phân ở tầng bốn cũng rộng hơn bốn mươi mét vuông, thế mà còn dám ngồi đây khóc lóc kể lể cứ như bị ban giải tỏa áp bức không bằng."

Tiểu Lâm đứng bên cạnh chứng kiến mà thầm buồn cười trong bụng. Mụ tổ trưởng Lưu đằng kia thấy vây quanh ngày càng đông người lại bắt đầu gào khóc: "Nhà chúng tôi không có thế lực không có đường lui, trong nhà cũng chẳng có tiền, không giống người ta biết đường chạy chọt quan hệ. Chúng tôi là những người lương thiện, họ đang ức hiếp chúng tôi kìa."

Tiểu Lâm nghe đến phát bực, chẳng buồn để ý nữa, vung tay quay người đi thẳng về nhà.

Gần đó quả thực có một tiểu khu mang tên Thanh Vân. Tiểu Lâm từng đặc biệt đến đó ngắm nghía, đi bộ mất khoảng mười lăm phút. Nơi đây áp dụng quản lý bất động sản theo hình thức khép kín, cây xanh rất tươi tốt, chỉ có điều các tầng nhà đều đã được bán gần hết và chẳng còn căn hộ thừa nào để mà lựa chọn. Chỉ những ai có diện tích nhà ở ban đầu vượt quá năm mươi mét vuông mới có đủ tư cách chuyển đến đó.

Tiểu Lâm thầm nghĩ nhà mình có đủ tư cách đấy chứ, nhưng căn nhà ở hẻm Hồng Quả này là tài sản gia bảo do bố mẹ truyền lại, con người ta vốn dĩ hay vương vấn hoài niệm xưa cũ, một nơi đã sống quen thuộc và lâu năm thế này sao nỡ lòng nào rời bỏ nó để đi tìm chốn khác chứ? Hẻm Hồng Quả tương lai rồi cũng sẽ được xây thành nhà khu chung cư, chỉ là phải ra ngoài ở tạm bợ trong hai năm mà thôi. Bản thân cậu lại không có nhà để ở tạm, tiền trợ cấp nhà tạm và diện tích mặt bằng tái định cư đều phải đi thương lượng với ban giải tỏa. Tiểu Lâm cứ nghĩ đến những chuyện này là lại thấy nhức cả đầu.

Ngày qua ngày trôi qua, rất nhiều hộ cứng đầu cũng lẳng lặng dọn đi. Tối hôm qua hãy còn thấy người, sáng hôm sau đã thấy nhà cửa vườn không nhà trống, lén lút chuồn mất tăm chẳng thèm chào một tiếng. Chân trước vừa đi, chân sau trộm đã đột nhập vào khoắng đồ. Nhân lúc chủ nhà đã nộp chìa khóa nhưng ban giải tỏa chưa kịp đến niêm phong tháo dỡ căn hộ trống ấy, bọn chúng liền cạy những chiếc bồn cầu không mang đi được rồi vác lên vai chuồn mất, khung cửa sổ bằng sắt cũng bị cưa phéng đi để bán lấy giá hời.

Hầu hết các hộ gia đình đều đã dọn đi, thế nhưng nhà họ Lý vẫn bướng bỉnh bám trụ lại, lớn tiếng tuyên bố với bên ngoài rằng: "Đến một lời giải thích thỏa đáng cũng không có mà đã muốn đuổi chúng tôi đi rồi sao? Hẻm Hồng Quả này tuy có chút rách nát tơi tả thật đấy, nhưng đây là một khu đất vàng, bọn chúng sẽ không đời nào cho phép các người dọn quay về đây đâu! Thủ đoạn của bọn chúng thật mềm nắn rắn buông, thoạt đầu thì bảo không có tiền trợ cấp quá độ, rồi lại bảo bản vẽ thiết kế tiểu khu Hồng Quả vẫn chưa được phê duyệt, tầng lầu và hướng nhà tái định cư quay về cũng chẳng thể định đoạt trước được, chỉ có diện tích là có thể đặt trước, phần diện tích vượt quá thì bắt các người phải nộp tiền trước. Loại thỏa thuận này thì có gì mà ký kết chứ? Các người mở to mắt ra mà nhìn xem, khu nhà nguy hiểm hẻm Hồng Quả với hơn một ngàn hộ dân này chắc chắn chưa đến một phần sáu làm thủ tục tái định cư quay về đâu. Chúng tôi quyết không dọn đi, nhất định bắt bọn chúng phải đưa ra một lời giải thích rõ ràng!"

Mụ tổ trưởng Lưu cuối cùng cũng chịu dọn đi. Kỳ kèo kéo dài hơn một tháng trời, ban giải tỏa ngày nào cũng cử người đến làm công tác tư tưởng, mụ tổ trưởng Lưu chỉ biết trơ cái mặt tái mét ra làm trò mèo. Nhưng về sau chẳng thấy ai đến nữa, cũng chẳng có chút động tĩnh gì, mụ tổ trưởng Lưu bắt đầu cảm thấy hoảng hốt. Trên mặt trận tuyên truyền dư luận cũng bắt đầu xuất hiện những bản tin đưa tin về việc một địa điểm nào đó phối hợp với công trình xây dựng đô thị nên cần phải giải tỏa, có hộ cứng đầu phớt lờ những thông báo nhiều lần, căn nhà của họ đã bị cưỡng chế phá dỡ vào ngày... tháng..., chi phí phá dỡ do hộ cứng đầu đó chịu trách nhiệm. Thế là mụ tổ trưởng Lưu đành phải dọn đi với sự ấm ức không chút cam tâm tình nguyện.

Nhà họ Lý vẫn kiên quyết không chịu bước đi. Xóm giềng láng giềng gần xa đều đã dọn đi gần hết, nhà họ Lý vẫn trơ trơ không nhúc nhích, ra vẻ tư thế nếu không thỏa mãn điều kiện thì sẽ thề sống chết cùng ban giải tỏa đến cùng.

Hôm ấy, vợ con nhà họ Lý ngủ ở trên lầu, người đàn ông ngủ một mình ở dưới nhà. Một tên trộm đột nhập vào trong, cầm đèn pin nghênh ngang lục lọi suốt nửa ngày trời, mãi cho đến khi người đàn ông nhà họ Lý nghe thấy tiếng động mới vội vã rút một cây gậy đằng sau cửa rồi đi chân trần lên lầu. Tên trộm đã trèo qua ban công cũ bị đập phá một nửa ở nhà bên cạnh để lẻn vào, tay chân nhanh nhẹn rồi lại trèo theo lối cũ tẩu thoát.

Hôm sau, nhà họ Lý kiểm tra kỹ lưỡng đồ đạc mới phát hiện đồng hồ và trang sức đã bị trộm mất rất nhiều. Đến đồn công an trình báo thì được cảnh sát cho biết hẻm Hồng Quả đã giải tỏa gần hết rồi, bọn trộm này đều là lao động ngoại tỉnh đến, vụ án này không thể phá án ngay một sớm một chiều được đâu. Người đàn ông nhà họ Lý quay về lại được một trận chửi bới oán trách thấu trời xanh.

Tiểu Lâm bàn bạc với vợ và quyết định đến ở tiểu khu Thanh Vân. Cậu liền đến ban giải tỏa thương lượng, muốn lấy trước một căn hộ ở khu giữa đã nhắm từ trước, nhưng ban giải tỏa lại không chịu giao, bảo rằng căn hộ đó đã có người đặt trước rồi. Sau một hồi đôi co thương lượng, ban giải tỏa nổi giận đùng đùng, quát lên: "Công việc ở hẻm Hồng Quả của các anh chị là khó làm nhất đấy, ai nấy đều xí xọn đòi nhà đẹp, đúng là toàn những kẻ vô lý không biết điều."

Tiểu Lâm vẫn điềm đạm bình tĩnh đáp: "Tôi là người biết điều nhất rồi đấy chứ, muốn chọn căn nhà nào là quyền lợi của tôi, nhà của các anh đang bỏ trống, nhà tôi lại đủ điều kiện, điều khoản chính sách đều cho phép, các anh không giao cho chúng tôi chính là lỗi của các anh."

Ban giải tỏa đành kể khổ: "Ai cũng đến đòi nhà đẹp tụi tôi biết kiếm đâu ra lắm nhà đẹp thế."

Cuối cùng Tiểu Lâm đành lấy một căn hộ ở tầng bốn, căn nhà ở tiểu khu có giá ba ngàn đồng một mét vuông, cậu lại phải des tiền túi bù vào thêm mấy vạn đồng nữa. Tầng nhà ở lại chẳng được như ý muốn, đã thế còn phải tốn thêm tiền phí chọn tầng. Tiếp theo là đến công đoạn sửa sang trang trí. Phía ban giải tỏa thì cứ giục giã chuyện dọn đi, cậu đành vội vã dọn ra ngoài trong lúc chẳng có nổi một chốn ở tạm. Căn nhà mới được sửa sang cẩu thả cho xong chuyện, tiền thì tốn không ít, nhưng ngặt nỗi việc chậm trượt mới cho ra những sản phẩm tinh tế được, ngày nào cũng bị giục giã thì chẳng thể có kết quả tốt đẹp gì. Cuối cùng thì cũng dọn vào ở được rồi, Tiểu Lâm lúc này mới thở phào nhẹ nhõm.

Chẳng biết vì lý do gì mà công tác quản lý bất động sản ở tiểu khu Thanh Vân mãi vẫn không thể bắt kịp tiến độ. Rõ ràng nói là quản lý theo hình thức khép kín, vậy mà đại lộ trung tâm lại thông thống cả hai đầu, mặc sức cho máy kéo và xe tải chạy qua chạy lại ồn ào điếc tai chưa kể, những đám bụi dày đặc đen ngòm còn bay lả tả khắp bầu trời. Hơn nữa, ngay cạnh tòa nhà nhà Tiểu Lâm lại là trung tâm giải trí của tiểu khu, nơi có quán karaoke do phố phường mở ra ngày đêm hò hét ồn ào không dứt. Chỉ có khu vườn hoa ở dưới chân tòa nhà là được coi là đẹp nhất, trồng đủ các loại cây như phong, quế, và rất nhiều hoa hải đường nở rực một khoảng trời đỏ rực, xếp hàng ngay ngắn. Đứng từ cửa sổ phóng tầm mắt nhìn xuống, cảnh sắc vô cùng mãn nhãn.

Hôm ấy Tiểu Lâm đang đứng bên cửa sổ ngắm nhìn khu vườn thì thấy một bà lão xách theo chiếc giỏ tre lén lút mò vào trong vườn. Thoạt đầu bà ta đi dạo trên thảm cỏ với vẻ mặt thản nhiên như không có chuyện gì xảy ra, thấy không có ai xung quanh liền nhanh như cắt rút ra một chiếc cuốc nhỏ, cuốc mấy cụm hoa hải đường nhét vào trong giỏ. Lúc cuốc hoa bà ta có vẻ hoảng hốt sợ sệt nên làm cành lá tan hoang bừa bãi. Tiểu Lâm giật mình kinh ngạc, nhìn kỹ khuôn mặt ấy thì hóa ra lại là một gương mặt quen thuộc ở hẻm Hồng Quả. Đó là lần đầu tiên Tiểu Lâm cảm thấy hổ thẹn vì những việc làm kiểu như thế này của người hẻm Hồng Quả.

Tiểu Lâm vẫn luôn ấp ủ ý định quay lại địa điểm cũ của hẻm Hồng Quả để ngắm nhìn một chuyến, nhưng mãi vẫn không thể thực hiện được. Cậu luôn sợ rằng nhìn thấy khung cảnh nơi đó rồi trong lòng sẽ có thứ gì đó nghẹn lại nhức nhối khôn nguôi.

Vợ con đối với hẻm Hồng Quả đều giữ thái độ dửng dưng. Giải tỏa thì cứ giải tỏa thôi, được sống trong ngôi nhà mới rộng rãi sáng sủa thì có gì là không tốt cơ chứ? Thế là Tiểu Lâm cứ chần chừ mãi chẳng đi. Mãi cho đến sau này, khi hẻm Hồng Quả đã được quây kín xung quanh bởi một bức tường rào và bắt đầu khởi công xây dựng các tòa nhà chung cư, Tiểu Lâm mới quay lại đó một lần.

Đó là một bãi đất trống trải, chẳng thể phân biệt nổi đâu với đâu nữa. Cậu chỉ có thể đoán già đoán non rằng khoảng đất trống từng là nền nhà mình nay đang có một chiếc xe tải đậu đỗ. Tất cả mọi dấu vết đều đã biến mất sạch sẽ không còn mòn một mảy may.

Những người hàng xóm cũ cũng tan tác mỗi người một ngả đến bóng dáng cũng chẳng còn. Tiểu Lâm về sau có nghe ngóng được dăm ba câu chuyện truyền tai nhau rằng mụ tổ trưởng Lưu đã chuyển đến nơi ở mới, không còn đảm nhận chức vụ tổ trưởng tổ dân phố hay bất kỳ chức vụ nào khác nữa, trong lòng vô cùng phiền muộn u sầu nên thỉnh thoảng vẫn quay lại đó ngắm nghía để hoài niệm lại những chuyện xưa cũ. Nhà họ Lý từng đem quà cáp đến biếu xén các vị lãnh đạo có thẩm quyền của ban giải tỏa nhưng người ta không nhận, đồng thời bảo họ phải biết điều đâu ra đấy chứ đừng có bày đặt giở mấy trò mèo đó ra. Đúng là chuốc lấy cái nhục nhã ê chề.