Xưa có ông quan sức cho dân trong làng mỗi nhà phải có một con Trâu đưa lên rừng kéo gỗ.
Có một nhà, hai anh em, Trâu anh thì béo tốt, mạnh mẽ, Trâu em thì gầy yếu, cũng phải đưa cả đi với các Trâu kia.
Đến khi vào rừng, Trâu người ta thì veo veo kéo gỗ đi trước, mà Trâu của hai anh em nhà nọ thì lận đận lại sau như nặng nề khó nhọc lắm. Tại con Trâu của em yếu, không đi được, người anh phải lấy dây buộc mũi Trâu của mình vào sừng Trâu của em cho nó kéo đi.
Lúc ông quan đến kiểm soát, thấy vậy quở rằng:
- Hai chúng mày làm cái trò gì mà chậm trễ như thế? Mau ! Kẻo ăn đòn bây giờ.
Người anh vội thưa:
- Bẩm Quan lớn, số là con Trâu của chú nó yếu, con Trâu của tôi khỏe, nên chúng tôi phải giúp sức đỡ nhau, "Trâu béo kéo Trâu gầy" đấy ạ.
Ông quan xét quả thật, tha cho con Trâu yếu về.
*
Tại Sao Con Trâu Không Biết Nói
Thủa trước có một nhà ân cần săn sóc đến Trâu lắm, thường khuyên răn đứa ở phải chăn Trâu ăn cho no, và mỗi khi Trâu về, thì lại hỏi no, hay không no cho biết.
Phải một ngày, tên ở mải chơi, để Trâu đói quá đến nỗi hai cái hông lõm vào thực sâu. Nó đi cắt hai tàu mo đệm lót hai bên hông, rồi bên ngoài lấy đất bùn trát cho lấp cái mo đi, trông không thể biết, ai cũng chỉ tưởng là con Trâu vùi bùn nên lấm cả mình thôi.
Lúc về nhà, chủ hỏi no hay không no.
Thằng ở nói:
- Trâu ăn no lắm.
Không ngờ con Trâu lên miệng cãi rằng:
- No gì mà no?
Trong no ngoài đất!
Không tin, ông lật thử mà coi.
Chủ xem lòi mo với đất ra, đánh đập tên ở một trận thật đau.
Tên ấy ra ngoài đồng ngồi khóc, thì may gặp ông Bụt vừa qua. Ông hỏi, biết chuyện đầu đuôi, bảo thằng ở rằng:
- Mày về lấy một nén hương, đốt lửa mà châm dưới hàm Trâu là tự khắc nó không nói được nữa.
Thằng ở làm y như lời dạy. Thành tự bấy giờ dưới hàm Trâu có một cục như hạt đậu to mà rồi Trâu không biết nói nữa.
*
Gà, Vịt Và Chim Khách
Chim Khách là giống chim hay báo tin cho người biết là nhà sắp có khách.
Mà thói thường "khách đến nhà, chẳng Gà thì Vịt" để làm cơm rượu thết.
Gà, Vịt lấy thế làm giận chim Khách lắm, một hôm bàn với nhau rằng:
- Cái con quái Khách hễ nó lên tiếng kêu, thì nhà chủ cứ nhè anh em mình họ thịt. Thật khốn cho thân đời. Mình phải lên kiện Trời làm sao, kẻo để thế này oan ức lắm.
Bàn rồi, Gà, Vịt rủ nhau lên Trời.
Trời hỏi:
- Chúng mày lên đây có việc chi?
Gà, Vịt quỳ lạy, trình rằng:
- Duyên loài chúng con thường bị anh chim Khách, anh ấy cứ đến trước ngõ nhà người ta, anh ấy kêu cho khách đến, mà hễ khách đến thì người ta lại bắt con ra mà làm thịt. Xin Trời soi xét kẻo oan khổ lắm.
Trời bèn cho đòi chim Khách lên tra hỏi.
Chim Khách thưa rằng:
- Anh Gà, anh Vịt là loài chim, tôi đây cũng là loài chim. Nhưng tôi, thì tôi biết trước có khách đến, tôi kêu để báo tin cho người ta biết, kêu xong, tôi bay đi. Còn anh Gà, anh Vịt, thì người ta chăn nuôi cho mà ăn, làm chuồng cho mà ở, chỉ để đợi khi có dịp, là người ta đem làm thịt. Vậy khi có khách đến, người ta giết các anh ấy là phải, các anh ấy còn phàn nàn gì nữa! Vả chăng người ta giết các anh ấy, là tự quyền người ta, chớ có tại tôi đâu, mà các anh ấy lại trách tôi, xin Trời xét lại.
Trời nghe xong, xử cho chim Khách nói là phải, xử Gà, Vịt thua rồi đuổi ra về.
Khách ra về bảo Gà, Vịt rằng:
- Các anh còn kiện nữa thôi! Sao mà các anh thích kiện thế! Các anh không biết thân, anh nói Gà, anh nói Vịt làm gì mà chẳng thua. Thôi từ rày chừa nhé!
Gà, Vịt giận lắm, nói:
- Thôi chúng tôi biết, anh còn khách khí nhiều lắm!
Khách bảo:
- Các anh đã không kiện thì thôi. Chớ đã kiện ta, thì ta cứ kêu mãi xem làm chi thì làm!
Rồi Khách cất cánh bay cao.
Gà, Vịt lạch đạch lại xuống chui vào chuồng.
