Cua với Cáy vốn cùng một họ, một loài với nhau, nên đời xưa ăn ở với nhau rất tử tế, không khác gì anh em ruột thịt một nhà. Hai con đi đâu cũng có nhau, bao giờ cũng cùng nhau kiếm ăn ở những nơi bờ sông, bãi bến.
Nhưng được ít lâu, Cua thấy Cua to, Cua khỏe, Cáy bé, Cáy nhát, Cua cứ mỗi ngày một đe nẹt, một lấn át Cáy dần dần, có bao nhiêu của ngon, vật lạ, Cua tranh giành vơ vét giữ cả một mình, không để cho Cáy còn được mảy may gì nữa.
Cáy lấy làm khổ thân, tức giận, nhưng không làm gì nổi Cua. Sau phải tìm lên tận Trời mà đầu đơn kiện Cua rằng:
Chúng con phận nhỏ, sức hèn,
Bấy nay sông bến Cua liền chiếm đi
Cho nên mới phải tâu quỳ:
Đèn trời soi sáng xin thì biết cho.
Trời bèn cho đòi Cua lên mắng thậm tệ:
Mày sao cậy thế hung hăng,
Tranh phần lấy cả không hằng chia nhau?
Để cho nó phải kêu tao!...
Rồi Trời xử rằng:
Chúng mày ngược ngộ phải vào chốn sâu,
Còn trên bãi bến giao cho
Cáy kia cứ việc soi mò mà ăn.
Cua kia còn thói lăng nhăng,
Thì sai sét đánh ắt rằng chẳng tha.
Thành tự bây giờ "Của Cua, Cua máy, của Cáy, Cáy đào", không con nào xâm phạm của con nào nữa.
Lại thành tự bấy giờ Cua hay sợ sấm sét, hễ nghe thấy sấm sét thì càng rụt lại. Bởi vậy mà khi ai bị Cua cắp, người ta thường bảo rằng: "Đợi khi có sấm thì nó phải nhả".
*
Tu Hú Và Chim Sẻ
Xưa có một con chim Sẻ đến làm tổ trong một cái lỗ hổng đòn tay nhà kia. Sau nó đẻ được hai con chim Sẻ con.
Chim Sẻ con khi đủ lông, đủ cánh, một hôm bay đi chơi, gặp một con Tu hú đậu trên ngọn cây tre cứ kêu "Cô ố! Cô ố!" nghe cấp lắm.
Chim Sẻ đến hỏi rằng:
- Tại sao mà anh kêu cô anh gấp thế?
Tu hú nói:
- Tôi vốn vụng dại, không làm được nhà ở. Tôi phải đi ở nhờ nhà của người, bây giờ bị người đuổi không biết ở vào đâu, cho nên tôi phải kêu cô tôi.
Chim Sẻ bảo Tu hú:
- Đã sinh ra đời, phải lập lấy thân. Sống cái nhà già cái mồ. Anh phải kiếm lấy một nơi nương thân chứ... Hay bây giờ anh hãy vào ở tạm nhà tôi vậy.
Tu hú hỏi:
- Nhà ở đâu?
Chim Sẻ nói:
- Nhà tôi thì chật hẹp, nhưng thật là nhà của tự cha mẹ làm ra, không phải nhờ lụy ai cả.
Tu hú bằng lòng đi theo chim Sẻ. Nhưng lúc đến nơi thì tổ chim Sẻ nhỏ quá, Tu hú không làm thế nào mà chui lọt vào.
Tu hú tức cho mình, rồi lại phàn nàn cho chim Sẻ rằng:
- Anh tuy có nhà ở riêng thật, nhưng tôi sợ cũng không được yên chắc cho lắm. Anh làm nhà vào khe cái đòn tay này của người ta, ngộ nhỡ có lửa bén đến, cháy thành vạ lây, thì bấy giờ cả nhà anh liệu làm thế nào...?
Chim Sẻ mẹ nghe tiếng, ở trong đòn tay chui ra mắng Tu hú rằng:
- Này quân không có tổ! Quân đi đẻ nhờ kia! Chớ có nói gở mà tao chặt mỏ đi bây giờ. Tao ở yên nhà tao đây đã tự bao giờ, can chi đến mày mà bây giờ mày dám đến nhà nói láo. Bước ngay đi, hay lại định có cái trứng nào hở ra là cuỗm đấy...
Tu hú nghe mắng, không nói được ra sao, cất cánh bay luôn, đành phận không có tổ ở, phải ra đậu trên cây gạo vậy.
Nhưng chẳng may ít lâu nhà kia phát hỏa thật, mà mẹ con chim Sẻ không tránh kịp, cùng chết cháy cả.
Thế mà thói nào vẫn tật ấy.
Chim Sẻ thì đậu đầu hè.
Đã cười Tu hú lại chê Chào mào.
