Cái chuyện thằng Phùng bạn tôi bỗng dưng đổ đốn, nghe không thể nào tin được. Nhưng cái Loan - xin lỗi bạn đọc dù đã ở tuổi sắp lên lão, nhưng vì là chỗ bạn “nối khố” từ tấm bé, chúng tôi vẫn xưng hô với nhau như thế - chạy đến tôi khóc sướt mướt, năn nỉ bắt tôi phải khuyên can thằng Phùng, cũng không có lý gì để nghi ngờ. Dù vậy, tôi vẫn nổi cáu với cái Loan:

- Rõ là lòng dạ đàn bà. Một thằng chồng suốt đời cặm cụi vào sách vở, được đồng nào về nộp hết cho vợ, đến cốc bia hơi cũng không dám uống với bạn bè. Phỏng nó có tội gì?

- Trời ơi! - cái Loan gào lên uất ức - Anh cũng nghĩ thế, em biết nói cùng ai? Chẳng lẽ em đập đầu chết ngay trước mặt anh cho anh xem!

- Được rồi. Tối nay tớ sẽ đến.

Tôi nói thế cốt cho Loan nguôi lòng mà về, chứ bận bù đầu vào công việc cuối năm của nhà máy nên Loan bước ra khỏi phòng là tôi quên ngay.

Mãi chín giờ đêm tôi mới lững thững dắt xe ra khỏi cổng nhà máy, cứ lẩn thẩn hỏi không hiểu hôm nay mình còn việc gì đã đặt kế hoạch mà chưa kịp làm. À phải. Chuyện thằng Phùng, con Loan. Chà chà, nước mắt dài hơn người. Các “bà” cho anh em bọn tôi tí hạnh phúc thì cũng bày đặt ra không biết bao nhiêu trò vớ vẩn để hành tội chúng tôi! Còn cái thằng Phùng nữa. Đức Khổng Tử đã dạy “tu thân - tề gia - trị quốc - bình thiên hạ”, có một nhúm vợ con trong nhà mà không lãnh đạo nổi, thì nghiên cứu đông tây kim cổ làm quái gì. Cứ thế cơn bực trong người tôi dấy lên. Tôi định bụng sẽ cáu cho cả hai vợ chồng nhà nó một trận.

Nhưng, sự thể quả có những dấu hiệu nghiêm trọng hơn là tôi nghĩ. Giữa lúc ti vi các nhà hàng xóm đang nổi lên tiếng reo ầm ầm từ cuộc truyền hình trực tiếp trận đấu bóng quốc tế, sao căn hộ vợ chồng Phùng tối om. Nghe tiếng gõ cửa, đứa con gái lớn ra bật đèn.

- Mẹ ơi. Bác Thuận đến!

Từ trong phòng trong, Loan nói vọng ra:

- Anh Phùng có đến chỗ anh không. Anh Thuận?

Tôi ngơ ngác: - Không.

- Anh thấy chưa? - Loan vừa khoác áo ấm vừa tháo tấm ri đô che cửa buồng bước ra - đi làm từ sáng sớm, tối không về với vợ con, thì còn đi đâu? Chẳng lẽ lại đi đàn đúm với bọn cờ bạc hoặc hút thuốc phiện!

- Không đời nào! - Tôi nói dứt khoát - Chắc nó bận công việc gì thôi. Như anh chẳng hạn, giờ này chưa về tới nhà đây này.

- Công to việc lớn gì mà mấy tháng nay đêm nào cũng khuya mù khuya mịt mới mò về . Có đêm còn không thèm về nữa.

- Thật thế ư?

- Chẳng lẽ em dám đặt điều nói xấu anh ấy!

- Nhưng chuyện tiền nong, nó vẫn đem về chứ?

Loan có vẻ nghĩ ngợi, lát sau mới gật đầu.

- Em công nhận là có. Vừa rồi dịch được cuốn sách, cũng mang tiền nhuận bút về đưa cho em.

- Với hai đứa nhỏ thì sao?

- Nói sai phải tội với trời. Anh ấy vẫn dạy dỗ các cháu như trước. Nhưng...

Tôi như tìm được lối thoát:

- Chắc anh chàng lại dịch tiếp quyển khác.

- Ổ không. Mọi khi tối nào anh ấy cũng dịch sách ở nhà. - Loan đắn đo - Em hỏi thật. Anh có biết anh Phùng gian díu với cô nào không?

Tôi phì cười:

- Anh “thề trước cái ấm nước chè” là không.

Loan cũng cười:

- Thề với chả bồi. Thề thì ai chẳng thề được! Loan trở lại nghiêm trang - Em biết cái phố anh Phùng hay lui tới.

- Phố  nào?

- Khoan hẫng. Em cho anh biết sau. Lúc đó thì “họ” đừng có trách em. Con nào muốn phá nát cái nhà này, hãy bước qua xác em!

Đất dưới chân tôi như lún xuống trong vài giây. Loan là một phụ nữ xinh đẹp, phúc hậu, lại được dạy dỗ rất chu đáo từ thuở nhỏ, mà đã phải nói đến thế thì không thể xem là chuyện đùa. Trên đường đạp xe về nhà, trong đầu tôi lúc nào cũng vang lên một mệnh lệnh: “Hãy phanh gấp chuyện này lại! Phanh ngay lại. Nếu không, sẽ hối không kịp!”. Giữa những con gió lạnh buốt thổi từ sông Hồng lên, ràn rạt trên tán lá hàng cây xà cừ ven đường, tôi chỉ mong sao tóm được cái thằng Phùng từ ngõ ngách nào chui ra. Ngày mai, tôi sẽ bỏ công việc ở nhà máy để bắt cho được thằng Phùng ở cơ quan nó. Nếu cần, tôi sẽ cáo ốm. Tôi sẽ cáo ốm!...

Nhưng, tội nghiệp cho cái thân tôi. Sáng hôm sau, giữa lúc trời đổ mưa, lạnh tê tái, tôi chưa đánh răng xong đã nghe tiếng điện thoại réo. Cú điện thoại từ nhà máy gọi đến báo cho tôi hay: một lô hàng không đúng quy cách, vừa bị Hải Phòng gửi trả lại...

Thế là kế hoạch năm vỡ toác ra rồi. Tôi vừa khoác áo mưa vừa rên rẩm. Vợ tôi ái ngại khuyên tôi nên ăn chút gì cho ấm bụng rồi hẵng đi. Tôi quắc mắt nhìn cô ấy, rít lên: “Có im đi hay không!”. Biết mình vừa mắng oan vợ, nhưng biết làm thế nào. Trong cơn quẫn bách, tôi cần được trút giận dữ, oán trách lên đầu một ai đó. Khi thuận buồm xuôi gió, ăn nên làm ra, anh nào cũng vơ vội công lao vào mình.

Trời đất càng lạnh lẽo ướt át, ngọn lửa càng bùng lên trong người tôi. Suốt ngày quát tháo, đưa cái lô hàng hỏng ra soi xét. Cái nào tạm được, tráo vào những lô hàng đúng chất lượng. Cái nào chạy chữa được thì chạy chữa. Cái nào vô phương cứu chữa, đập ra ném vào lò nung. Trắng đêm hôm ấy tôi không ra khỏi nhà máy. Có vài phút nhớ đến vợ con, tôi liền chạnh nhớ đến Loan. Tôi oán giận luôn cả Loan và Phùng. Mặc kệ các cậu. Tớ còn phải lo tống khứ mấy lô hàng cuối cùng này đi, để lấy đồng tiền về chia cho mấy trăm con người ăn Tết đây.

Sực cái đã 29 Tết. Buổi sáng, nhà máy làm một cuộc liên hoan nho nhỏ để mọi người chia tay nhau ai về lo Tết nhà ấy. Tôi vừa nâng cốc bia còn sủi tăm, chưa kịp uống thì có điện thoại từ nhà gọi đến. Vợ tôi bảo anh phải về ngay.

- Việc gì thế?

- Việc cần.

Tôi về tới nhà, thấy Loan và vợ tôi đang chụm đầu thì thầm. Loan khóc đã đành, vợ tôi chẳng con cớ gì mắt cũng đỏ hoe, giọng sụt sịt nói dỗi:

- Anh chỉ biết có nhà máy là quan trọng, chứ gia đình có ý nghĩa gì!

- Thôi đi. Đang bực mình đây - tôi quay sang phía Loan - Thế nào rồi, Loan?

Loan cũng nói kháy tôi:

- Còn gì nữa mà anh phải hỏi. Xong Tết chúng em sẽ ly dị...

Tôi lại giở cái bài cũ rích ra:

- Đừng vớ vấn. Cứ bình tĩnh rồi đâu sẽ vào đấy!

- Biết anh chỉ tin anh Phùng, nên em chờ anh từ sáng tới giờ.

- Có việc gì đấy?

- Em cần anh làm chứng cho một việc, để ra tòa anh Phùng hết chối cãi quanh co.

- Nhưng là việc gì! - Tôi lại sắp điên đầu vì hai bà đàn bà - Tao chỉ làm chứng cho chúng mày yêu nhau, còn bỏ nhau, muốn có nhân chứng thì đi tìm người khác!

Sau, gạn hỏi mãi, Loan mới chịu “khai” thật kế hoạch hành động của cô ta như sau: Loan đã “điều” hai thằng cháu con ông anh đến nhà, tối nay ba cô cháu sẽ mở “một trận tập kích” vào nhà cái “con mụ” ấy, bắt quả tang “mụ ta” léng phéng với thằng Phùng, cho “mụ ta” một trận lên bờ xuống ruộng cho bõ hờn...

Tiến thoái lưỡng nan, tôi đành pha trò cười.

- Này anh hỏi, chứ cái “con mụ” ấy nó có xinh không?

Loan cau mày:

- Em đã thấy đâu mà biết xinh với không?

- Ơ hay. Anh tưởng cô điều tra nghiên cứu kỹ lắm rồi chứ?

- Có. Loan gật đầu. Em đã nhờ người theo dõi, tìm được nhà nó. Còn biết cả giờ ngày anh Phùng nhà em mò đến đấy nữa.

- Thế thì phải tấn công thôi! - Tôi vẫn cố giữ giọng pha trò cười - Tối nay, nếu cần anh sẽ giúp cô một tay. Nhưng anh giao hẹn...

- Gì nữa, anh?

- Chỉ một mình cô với anh đi thôi. Hai thằng cháu, bắt ở nhà.

- Sao lại thế?

- Cô quên các cụ dạy “một điều nhịn là chín điều lành” rồi ư? Sức vóc thanh niên, nói dại, nếu chúng đánh đúng chỗ phạm, người ta chết lăn quay ra đấy, cô tính sao? Bỏ con cái ở nhà mà đi tù, nhé?

Loan có vẻ nao núng:

- Nhưng nhỡ nó đánh em?

- Ây dà, cái cô này! Em quên anh là một “tay” lính đặc công chính hiệu?

Chập tối hôm ấy, chúng tôi “xuất kích” theo đội hình hai xe đạp, một xe máy. Loan dẫn đầu, đến tôi, hai chàng trai trẻ đi chung xe máy rù rì theo sau. May là hai cậu này không ấm đầu chút nào nên không thích gì chuyện đấm đá, chỉ đi theo làm lực lượng hậu thuẫn cho cô Loan mà thôi.

Loan ngoặt tay trái, tay phải mấy lần ở cái khu phố bờ sông đèn đóm tù mù, rồi dừng lại trước một căn nhà lợp giấy dầu, cửa ghép bằng mấy thanh gỗ vỏ thùng. Cánh cửa khép hờ. Trong nhà có tiếng một phụ nữ đang ru con. Chỉ nghe tiếng ru rã rượi cũng có thế đoán người mẹ chẳng còn trẻ trung gì.

Tôi lấy giọng thật đĩnh đạc:

- Anh Phùng có nhà không?

Vừa nghe tiếng thằng Phùng thưa “Có” là tôi kéo cửa bước vào. Dĩ nhiên liền sau tôi là Loan. Chúng tôi bắt quả tang thằng Phùng đang lúi húi quét dọn một cái bàn thờ bé tẹo treo ngang tầm vách bằng cót ép. Phùng ngớ ra, bị Loan độp ngay một câu “mát”

như nước đá:

- Anh chị gói bánh xong chưa, cho anh em tôi ăn với?

Sau vài giây đứng thộn, anh chàng Phùng chừng đã kịp lấy lại bình tĩnh. Nó phủi hai bàn tay vào nhau, mời tôi ngồi, rõ ra dáng chủ nhà. Còn tôi lại phải thay chủ nhà kéo Loan ngồi xuống chiếc ghế băng tự đóng lấy và đặt trên nền nhà đất lồi lõm cập kênh.

Phùng pha trà, mời thuốc đàng hoàng. Tôi hất đầu về phía đứa trẻ ngủ trong chiếc nôi treo gần đó:

- Cháu trai hay gái?

- Cháu trai.

- Cậu đặt tên cháu là gì?

- Là Thiện.

- Ừ ừ. Hay đấy - tôi vừa nói vừa để mắt tới Loan, sợ Loan làm toáng lẻn - Con Hạnh, thằng Phúc, thằng Thiện. Được lắm, nhưng chỉ hơi “vỡ kế hoạch” tí thôi.

Cả tôi và Phùng cùng cười. Loan tức tối lắm. Hẳn thế. Nhìn gương mặt tái xanh của Loan, từng giây tôi chờ đợi sấm sét sẽ nổ ra, và càng phải chờ lâu tôi càng sợ cái thâm hiểm đàn bà. Cuối cùng thì Loan cũng lên tiếng, vẫn với giọng mát nước đá như lúc nãy:

- Chị nhà ta đi đâu rồi. Anh Phùng?

Phùng e hèm. Chắc nó lo cháy ruột nhưng ngoài mặt vẫn tỉnh bơ. Thật đáng khen! Nó cầm cái ấm chuyên rót tiếp nước vào chén của tôi và của Loan, rồi gọi ê a:

- Soi oi. Ra tiếp khách đi em.

Im lặng, Phùng lại gọi:

- Mẹ thằng Thiện đâu rồi nhỉ?

Dứt lời Phùng, mẹ thằng Thiện từ ngoài khung cửa sáng bước vào. Tôi và Loan cùng giật mình trước một phụ nữ to cao phục phịch, từ mái tóc xoăn tít đến mấy ngón chân đen kịt như một thỏi mực tầu, chỉ có đôi hàm răng là trắng lóa. Soi ngồi sụp xuống như muốn lạy Loan:

- Em biết em có tội với chị. Nhưng xin chị nghĩ lại cho. Đời người con gái ai cũng tìm được hạnh phúc, chỉ riêng em là kẻ lạc loài - Soi òa khóc - Anh Phùng vẫn một lòng chung thủy với chị, vẫn là chồng chị. Anh ấy thấy em trơ trọi một mình nên thương tình cho em một đứa con...

Loan nói khẽ, mà nghe như vang khắp căn nhà:

- Cô đứng dậy đi.

- Em đâu dám.

- Cô đứng dậy đã. Nào, đứng dậy! Hình như tôi nín thở từ lúc nãy, giờ mới bật lên một hơi thở thật dài. Phùng mỉm cười, nhìn vợ nó với đôi mắt biết ơn không lời nào tả xiết. Từ lúc ấy câu chuyện tách ra làm đôi dòng. Tôi và Phùng. Loan và Soi. Thằng Phùng lôi dưới gầm bàn lên nửa chai rượu trắng:

- Chuyện dài lắm. Tiếc mình không biết viết văn để viết một quyển tiểu thuyết. Nhưng thôi, uống với tao một chén.

Chúng tôi cụng chén. Rồi thằng Phùng hỏi tôi tình hình làm ăn ở nhà máy. Tôi hỏi chuyện dịch sách tiếng Tây tiếng Tầu của nó. Bên kia bàn, tôi thấy Loan với tay rút chiếc khăn mặt trên dây phơi, đặt vào tay Soi và bảo Soi lau nước mắt. Chẳng hiểu “hai bà” thì thầm những gì, lúc bên này bàn thằng Phùng cầm chai định rót thêm rượu vào chén tôi thì Loan gọi:

- Đừng uống nữa. Xin phép “ông bà”, anh em mình về đi, anh Thuận.

Câu nói sắc lẻm, nhưng nét mặt người nói tươi tỉnh lắm. Phùng đứng dậy, bảo “Loan về trước với các con. Chốc nữa anh về”. Loan phang một tiếng cộc lốc: “Tùy”, rồi bước thẳng ra cửa.

Hai đứa cháu gọi Loan bằng cô, đứng ngoài chờ lâu đã chuồn từ lúc nào. Tôi và Loan đạp xe song song nhau. Chúng tôi luôn phải né tránh những người vác cành đào chậu quất đi ngược chiều. Đường phố tưng bừng những dòng sông hoa dập dìu trôi. Chợt Loan gọi:

- Anh Thuận ơi. Em cứ nghĩ...

- Gì thế, Loan?

- Nếu không có cái ông chàng Phùng đa sầu đa cảm nhà em, thì còn ai dám gần gũi với cô Soi ấy. Anh nhỉ?

Đi thêm một quãng, Loan lại lẩm bẩm:

- Cũng là cách làm phúc trong đời. Nhưng sao lại giấu em cơ chứ...

5/2/1995