Trong cuộc đời của mỗi người, khuyết thiếu và bất như ý là điều khó tránh khỏi, có lẽ chúng ta không có năng lực thay đổi sự thật này, nhưng điều chúng ta có thể thay đổi là thái độ đối diện với những sự việc ấy.
Một trong những tinh hoa của "Luận Ngữ" chính là dạy chúng ta cách dùng một tâm thái bình hòa để đối đãi với những khiếm khuyết và khổ nạn trong cuộc sống.
Cuốn "Luận Ngữ" từ hơn hai nghìn năm trăm năm trước, thực sự có thể cởi bỏ tâm kết cho con người hiện đại hay sao?
Đời người trăm năm, ai là người không có tiếc nuối? Trong cuộc đời này, con người luôn sẽ gặp phải những chuyện bất như ý thế này hay thế khác.
Học trò của Khổng Phu Tử có ba nghìn, bảy mươi hai hiền nhân, nhiều học trò như vậy, thì nhà nào cũng có những chuyện đau đầu khó xử. Vậy họ nhìn nhận những tiếc nuối trong đời như thế nào?
Có một hôm, học trò của Khổng Tử là Tư Mã Ngưu buồn bã nói rằng: Người ta đều có anh em, duy chỉ có mình tôi là không có!
Bạn học của ông là Tử Hạ liền khuyên giải ông rằng: "Thương văn chi hĩ: Tử sinh hữu mệnh, phú quý tại thiên. Quân tử kính nhi vô thất, dữ nhân cung nhi hữu lễ, tứ hải chi nội, giai huynh đệ dã. Quân tử hà hoạn hồ vô huynh đệ dã?"
Tử Hạ tự gọi tên mình là "Thương". Lời của ông chia làm mấy tầng ý nghĩa:
Đã gọi là sinh tử, phú quý những việc này đều là do thiên mệnh định đoạt, cá nhân không thể quyết định, cũng không thể chi phối, vậy thì phải học cách chấp nhận và thuận theo.
Nhưng việc giữ gìn một tâm thái thành kính, khiến cho ngôn hành của bản thân giảm bớt lỗi lầm, đối xử với người khác một cách tôn trọng đầy đủ, cung kính và có lễ phép, thì lại hoàn toàn có thể làm được thông qua việc nâng cao tu dưỡng của bản thân.
Một người có thể làm tốt chính mình, thì người trong thiên hạ đều sẽ yêu mến và kính trọng bạn tựa như tay chân ruột thịt.
Cho nên, làm một người chân quân tử có tu dưỡng tốt, thì còn lo gì không có anh em nữa chứ?
Mặc dù đoạn lời này không xuất hiện từ miệng Khổng Tử, nhưng nó cũng đại diện cho một thứ giá trị quan mà "Luận Ngữ" đề xướng:
Con người trước tiên phải có thể đối mặt chính xác với những tiếc nuối trong đời, phải chấp nhận nó trong khoảng thời gian ngắn nhất. Đừng vướng bận ở trong đó, hết lần này đến lần khác hỏi trời hỏi đất, làm như vậy chỉ càng làm trầm trọng thêm nỗi đau khổ của bạn mà thôi.
Thái độ thứ hai là, phải cố gắng hết sức dùng những việc mà bản thân có thể làm để bù đắp cho sự tiếc nuối đó.
Thừa nhận những điểm thiếu sót trong cuộc sống hiện thực, và thông qua nỗ lực của chính mình để bù đắp cho sự thiếu sót ấy, đây chính là thái độ đối đãi với những khiếm khuyết trong cuộc sống mà "Luận Ngữ" đã chỉ cho chúng ta.
Nếu một người không thể chấp nhận những tiếc nuối này, thì sẽ dẫn đến hậu quả như thế nào?
Một sự tiếc nuối, kỳ thực có thể bị phóng đại lên rất lớn rất lớn. Hậu quả của việc phóng đại sự tiếc nuối là gì? Đó sẽ giống như triết gia thơ ca Ấn Độ Tagore đã nói, "Nếu bạn vì bỏ lỡ ánh mặt trời mà khóc, thì bạn cũng sẽ bỏ lỡ những vì sao".
Tôi từng nhìn thấy một bài báo được đăng lại, viết về câu chuyện của ngôi sao quần vợt nổi tiếng người Anh Jim Gilbert.
Cô gái này hồi nhỏ từng trải qua một lần tai nạn bất ngờ:
Một hôm, cô đi theo mẹ đến gặp nha sĩ, đây vốn là một việc rất nhỏ, cô tưởng rằng lát nữa là có thể cùng mẹ về nhà rồi. Nhưng chúng ta đều biết, bệnh răng là thứ sẽ dẫn đến bệnh tim. Có lẽ người mẹ của cô trước đó chưa kiểm tra ra sự tồn tâm bệnh ẩn giấu này, kết quả là để cho cô con gái nhìn thấy một màn kinh hoàng: Mẹ cô lại đột ngột qua đời ngay trên chiếc ghế phẫu thuật của phòng nha khoa!
Cái bóng tâm lý này vẫn luôn tồn tại trong lòng cô. Có lẽ cô chưa từng nghĩ đến việc tìm bác sĩ tâm lý, có lẽ cô chưa từng nghĩ rằng nên chữa dứt điểm vết thương lòng này, điều cô có thể làm chính là né tránh, né tránh, mãi mãi né tránh, những lúc bị đau răng thì tuyệt đối không dám đi gặp nha sĩ.
Sau này cô trở thành một vận động viên quần vợt nổi tiếng, có được một cuộc sống sung túc. Có một hôm cô bị bệnh răng hành hạ đến mức thực sự không thể chịu đựng nổi, người nhà đều khuyên cô, hay là mời nha sĩ đến nhà đi, chúng ta không đến phòng khám nữa, ở đây có luật sư riêng của em, bác sĩ riêng, còn có tất cả người thân ở bên cạnh bầu bạn với em, em còn có gì mà phải sợ chứ? Thế là đã mời nha sĩ tới.
Sự việc bất ngờ đã xảy ra: Ngay lúc nha sĩ đang đứng bên cạnh sắp xếp dụng cụ phẫu thuật, chuẩn bị tiến hành thủ thuật, vừa quay đầu lại, Jim Gilbert đã qua đời.
Báo chí London lúc bấy giờ, khi tường thuật lại sự việc này đã dùng một câu đánh giá như thế này: Jim Gilbert đã bị giết chết bởi một ý niệm suốt bốn mươi năm.
Đây chính là sức mạnh của ám thị tâm lý. Một sự tiếc nuối có thể bị phóng đại đến mức nào? Nó có thể trở thành một bóng đen trong sinh mệnh của bạn, ảnh hưởng đến chất lượng sinh mệnh của bạn.
Đương nhiên rất nhiều người chưa chắc đã phải đối mặt với loại ví dụ cực đoan kể trên, nhưng mọi người chắc chắn đã từng nghe qua câu nói thế này, một người trong lúc phẫn nộ hoặc lo âu, nếu dùng một chiếc máy đo để kiểm tra bầu không khí mà bạn thở ra, nó sẽ có màu xám, lượng khí carbon dioxide trong đó sẽ đặc biệt nhiều. Cho nên, việctrường kỳ (trường kỳ) bị dằn vặt bởi những tiếc nuối trong đời mà không thể thoát ra, đối với chất lượng sinh mệnh của một con người mà nói là sẽ có sự tổn hại.
Đã là những khiếm khuyết trong cuộc sống không thể tránh khỏi, vậy thì dùng tâm thái như thế nào để đối đãi với loại khiếm khuyết này là vô cùng quan trọng. Tâm thái khác nhau, có lẽ sẽ mang lại chất lượng cuộc sống hoàn toàn khác nhau.
Có một câu chuyện ngụ ngôn, nó kể rằng ở một trấn nhỏ nọ có một cô gái vô cùng nghèo khổ, cô mất cha, nương tựa vào người mẹ già, dựa vào việc làm thủ công để duy trì sinh kế. Cô vô cùng tự ti, bởi vì chưa từng được mặc hay đeo những bộ quần áo và trang sức đẹp đẽ. Trong cuộc sống nghèo khó tột cùng như thế, cô lớn lên đến năm mươi tuổi... à nhầm, mười tám tuổi.
Vào dịp lễ Giáng sinh năm cô mười tám tuổi, người mẹ phá lệ cho cô hai mươi đô la, bảo cô dùng số tiền này tự mua cho mình một món quà Giáng sinh.
Cô mừng rỡ khôn xiết, nhưng vẫn chưa đủ can đảm để đàng hoàng bước đi trên con đường lớn. Cô siết chặt số tiền ít ỏi trong tay, né tránh đám đông, dán sát vào chân tường đi về phía cửa hàng.
Dọc đường nhìn thấy cuộc sống của tất cả mọi người đều tốt hơn mình, trong lòng cô không khỏi tiếc nuối mà nghĩ, mình là cô gái kém cõi nhất, đáng thương nhất ở trấn nhỏ này. Nhìn thấy chàng trai mà mình vô cùng thầm thương trộm nhớ, cô lại chua chát nghĩ, buổi tối hôm nay trong buổi vũ hội lớn, không biết ai sẽ trở thành bạn nhảy của anh ấy đây?
Cô cứ vừa lẩm bẩm vừa né tránh đám đông đi dọc đường đến cửa hàng. Vừa bước chân vào cửa, cô cảm giác mắt mình như bị chói ngợp, cô nhìn thấy trên quầy bày một lô hoa cài đầu và trâm cài làm bằng vải lụa bóng vô cùng xinh đẹp.
Đang lúc cô đứng ngẩn ngơ ở đó, người nhân viên bán hàng nói với cô, cô bé ơi, mái tóc màu hạt lanh của em đẹp thật đấy! Nếu cài thêm một bông hoa cài đầu màu xanh nhạt thì chắc chắn sẽ đẹp tuyệt vời. Cô nhìn thấy trên nhãn giá có viết mười sáu đô la, liền nói cháu mua không nổi, hay là không thử nữa. Nhưng lúc này nhân viên bán hàng đã cài bông hoa lên đầu cô rồi.
Nhân viên bán hàng cầm chiếc gương lên cho cô ngắm mình. Khi cô gái này nhìn thấy chính mình trong gương, bỗng chốc ngẩn ngơ chết lặng, cô chưa từng nhìn thấy bản thân mình trong bộ dạng này bao giờ, cô cảm thấy bông hoa cài đầu này khiến cô trở nên rạng rỡ xinh đẹp tựa như một thiên sứ!
Cô không còn chần chừ nữa, rút tiền ra mua lấy bông hoa cài đầu này. Nội dung bên trong... à nhầm, nội tâm của cô vô cùng đắm say, vô cùng kích động, nhận lấy bốn đô la tiền thừa từ nhân viên bán hàng xong liền quay người chạy vụt ra ngoài, kết quả là va phải một vị quý ông lớn tuổi vừa mới bước vào cửa. Cô phảng phất nghe thấy vị lớn tuổi ấy gọi mình, nhưng đã không còn bận tâm được nữa, cứ thế phiêu diêu lướt đi một mạch về phía trước.
Cô vô tình chạy đến con đường lớn ngay giữa trấn nhỏ, cô nhìn thấy tất cả mọi người đều ném ánh mắt kinh ngạc về phía mình, cô nghe thấy mọi người bàn tán rằng, không ngờ trong trấn này lại có một cô gái xinh đẹp nhường này, cô ấy là con nhà ai thế nhỉ? Cô lại một lần nữa gặp được cậu thiếu niên mà mình vẫn thầm mến, cậu thiếu niên ấy vậy mà lại gọi giữ cô lại và nói: Không biết tối nay tôi có vinh hạnh được mời bạn làm bạn nhảy trong buổi vũ hội Giáng sinh của tôi không?
Cô gái này đơn giản là vui mừng đến phát cuồng! Cô nghĩ chi bằng mình cứ xa hoa một phen, dùng bốn đồng còn lại quay về mua thêm chút đồ cho mình vậy. Thế là cô lại phiêu phiêu nhiên nhiên đi về tiểu điếm.
Vừa mới bước chân vào cửa, vị quý ông lớn tuổi nọ liền mỉm cười nói với cô, cô bé, tôi biết ngay là cháu sẽ quay lại mà, lúc nãy cháu va vào tôi, bông hoa cài đầu này cũng rơi ra, tôi vẫn luôn đợi cháu tới lấy đấy.
Câu chuyện này đã kết thúc. Thực sự là một bông hoa cài đầu đã bù đắp cho sự tiếc nuối trong sinh mệnh của cô gái này sao? Kỳ thực, thứ bù đắp cho sự tiếc nuối chính là sự tự tin của cô đã quay trở lại.
Mà lòng tự tin của một con người bắt nguồn từ đâu? Nó bắt nguồn từ sự điềm tĩnh và thản nhiên từ trong nội tâm.
Khổng Tử từng nói, "Nhân giả bất ưu, trí giả bất hoặc, dũng giả bất cụ" ("Luận Ngữ - Hiến Vấn"), sự hùng mạnh từ nội tâm có thể hóa giải rất nhiều rất nhiều sự tiếc nuối trong sinh mệnh.
Muốn đạt được nội tâm hùng mạnh, một tiền đề chính là phải coi nhẹ được và mất ở những thứ ngoài thân. Người quá câu nệ chuyện được mất, bị Khổng Tử chê trách là "bỉ phu".
Bỉ phu, ý nghĩa gần như tương đương với tiểu nhân, chính là những kẻ đê tiện hèn mọn không lên được mặt bàn.
Khổng Tử từng nói, loại tiểu nhân như thế này, liệu bạn có thể bảo họ mưu tính việc lớn quốc gia không? Không thể. Loại người này khi chưa đạt được lợi ích thì oán thán không được, đến khi đạt được rồi lại sợ hãi sẽ mất đi. Đã sợ hãi mất đi, thì sẽ dùng trăm phương ngàn kế để duy trì lợi ích đã đạt được.
Loại người được mất lo âu này, sẽ không có một lồng ngực khoáng đạt, sẽ không có một tâm cảnh thản nhiên, cũng sẽ không có dũng khí thực sự.
Dũng khí thực sự là gì? Nó có điểm gì khác biệt với dũng khí thất phu? Trong "Luận Ngữ" có sự giải thích như thế nào về "dũng cảm"?
Mọi người đều biết, Khổng Tử có một học trò tên là Tử Lộ, ông rất phóng khoáng, đối với những chuyện dũng cảm thì lúc nào cũng cực kỳ câu nệ.
Khổng Phu Tử từng trêu chọc rằng, giả như có một ngày đại đạo của ta không thể hành hóa được ở trên thế giới này, ta sẽ tự mình chống thuyền đi ra sông biển. Đến lúc đó người có thể đi theo ta, đại khái chính là Tử Lộ nhỉ.
Tử Lộ nghe thấy câu nói này vô cùng đắc ý. Kết quả là đằng sau thầy vẫn còn một câu nói nữa rằng, sở dĩ ta nói như vậy, chính là vì cái tên Tử Lộ này ngoại trừ dũng cảm ra thì chẳng có gì khác cả. ("Luận Ngữ - Công Dã Trưởng") "Háo dũng" là đặc điểm của Tử Lộ, nhưng sự dũng cảm của ông lại thiếu đi một chút nội hàm.
Trớ trêu thay có một hôm, Tử Lộ thực sự đã đi hỏi thầy rằng: "Quân tử thượng dũng hồ"? Người quân tử có nên sùng bái dũng cảm hay không?
Khổng Tử nói với ông rằng: "Quân tử nghĩa dĩ vi thượng. Quân tử hữu dũng nhi bất nghĩa vi loạn, tiểu nhân hữu dũng nhi bất nghĩa vi đạo." ("Luận Ngữ - Dương Hóa")
Ý là nói, người quân tử sùng thượng dũng cảm thì không có gì sai, nhưng loại dũng cảm này là có sự ước chế, có tiền đề, tiền đề này chính là "nghĩa". Có dũng cảm với chữ nghĩa đặt lên hàng đầu, đó mới là dũng cảm chân chính. Bằng không, một người quân tử sẽ vì dũng mà phạm loạn, một kẻ tiểu nhân sẽ vì dũng cảm mà sa ngã thành kẻ trộm cướp.
Chúng ta thử nghĩ xem, trộm cắp cướp bóc phá cửa xông nhà, thậm chí cướp của giết người, bạn có thể nói hắn không dũng cảm không? Nhưng loại dũng cảm không có đạo nghĩa ước chế này chính là tai họa lớn nhất trên thế giới.
Vậy thì cái "nghĩa", "đạo nghĩa" này rốt cuộc là gì?
Đó là một loại ước chế từ nội tâm. Khổng Tử nói, "Dĩ ước thất chi giả, tiêm hĩ"! ("Luận Ngữ - Lý Nhân") Một người nội tâm có sự ước chế, thì sẽ giảm bớt được lỗi lầm trong hành vi.
Giả như một người thực sự có thể làm được một ngày "tam tỉnh ngô thân" ("Luận Ngữ - Học Nhi"), thực sự có thể "kiến hiền tư tề yên, kiến bất hiền nhi nội tự tỉnh dã" ("Luận Ngữ - Lý Nhân"), thì đã làm được sự ước chế rồi. Mà có thể phản tỉnh lại lỗi lầm của bản thân và dũng cảm sửa đổi, đây chính là sự dũng cảm chân chính mà Nho gia đề xướng.
Sau đó Tô Thức trong "Lưu Hầu Luận" cũng từng luận thuật về dũng cảm, ông gọi thứ dũng cảm chân chính đó là "đại dũng". Ông nói:
Cổ chi sở vị hào kiệt sĩ giả, tất hữu quá nhân chi tiết. Nhân tình hữu bất năng nNhẫn giả, thất phu kiến nhục, bạt kiếm nhi khởi, thỉnh thân nhi đẩu, thử bất túc vi dũng dã. Thiên hạ hữu đại dũng giả, tốt nhiên lâm chi nhi bất kinh, vô cố gia chi nhi bất nộ. Thử kỳ sở hiệp trì giả thậm đại, nhi kỳ chí thậm viễn dã.
Trong mắt Tô Thức, dũng giả chân chính có một loại "khí tiết hơn người", họ có thể nhẫn chịu nỗi nhục chui háng giống như Hàn Tín, mà thành tựu đại nghiệp phò tá Lưu Bang quyết thắng thiên lý, quét sạch thiên hạ. Ông ta sẽ không giống như người bình thường thể hiện cái dũng nhất thời, mưu cầu sự sảng khoái chốc lát. Đây là vì trong nội tâm của ông có một sự tự tin và trấn định được chế ngự bởi lý trí, đây là vì ông có một bầu ngực khoáng đạt và chí hướng cao xa.
Cái gọi là "tốt nhiên lâm chi nhi bất kinh, vô cố gia chi nhi bất nộ", là điều rất khó làm được. Chúng ta có thể yêu cầu bản thân làm một người quân tử đạo đức có tu dưỡng, không đi mạo phạm người khác, nhưng khi người khác không có bất kỳ lý do gì mà thường xuyên mạo phạm bạn, bạn có thể làm được không nổi giận không?
Chúng ta thường xuyên nhìn thấy tình huống thế này:
Ví dụ như một người vào ngày thứ Hai không đâu lại bị đánh cho một trận tơi bời, ngày thứ Ba anh ta bắt đầu kể lại chuyện này cho các bạn bè nghe, đến ngày thứ Tư, anh ta đã uất ức đến mức không muốn ra ngoài gặp ai nữa, đến ngày thứ Năm thì bắt đầu bới lông tìm vết cãi nhau với người nhà...
Kỳ thực điều này có nghĩa là gì? Có nghĩa là mỗi một lần bạn kể lại giống như lại bị đánh thêm một trận nữa, có nghĩa là sau khi sự việc đã qua đi, mỗi ngày bạn vẫn tiếp tục phải ăn đòn.
Khi một bất hạnh ập đến, cách tốt nhất chính là hãy để nó nhanh chóng qua đi, như vậy bạn mới có thể dành ra nhiều thời gian hơn để làm những việc có giá trị hơn, bạn mới có thể sống hiệu quả hơn, có tâm trạng tốt hơn.
Câu chuyện nhỏ này nói cho chúng ta biết, trong cuộc sống sẽ có rất nhiều chuyện bất như ý thậm chí là bất hợp lý, có lẽ dựa vào sức mạnh cá nhân của chúng ta không thể thay đổi được, nhưng chúng ta lại có thể thay đổi tâm trạng và thái độ của chính mình. Từ một ý nghĩa nào đó mà nói, trong lòng một người có cái gì, thì anh ta nhìn thấy chính là cái đó.
Trong bút ký của người thời Tống từng ghi chép lại câu chuyện Tô Thức qua lại với Phật Ấn. Tô Thức là một đại tài tử, Phật Ấn là một vị cao tăng, hai người thường xuyên cùng nhau tham thiền, đả tọa. Phật Ấn thật thà, hay bị Tô Thức bắt nạt. Tô Thức đôi khi chiếm được hời thì vô cùng đắc ý, về nhà lại thích khoe với người em gái tài nữ là Tô Tiểu Muội của mình.
Một hôm, hai người lại cùng nhau đả tọa.
Tô Thức hỏi: Ngươi nhìn ta giống cái gì nào?
Phật Ấn nói: Ta nhìn ngươi giống một tôn Phật.
Tô Thức nghe xong cười lớn, nói với Phật Ấn rằng: Ngươi có biết ta nhìn ngươi ngồi ở đằng kia giống cái gì không? Trông hệt như một bãi phân trâu.
Lần này, Phật Ấn lại ngậm đắng nuốt cay chịu thiệt.
Tô Thức về nhà liền khoe khoang chuyện này trước mặt Tô Tiểu Muội.
Tô Tiểu Muội cười lạnh một tiếng nói với anh trai rằng, với cái ngộ tính này của anh mà còn đòi tham thiền á, anh có biết người tham thiền coi trọng nhất là gì không? Chính là kiến tâm kiến tính, trong lòng anh có cái gì thì trong mắt mới nhìn thấy cái đó. Phật Ấn nói nhìn anh giống một tôn Phật, điều đó chứng tỏ trong lòng ngài ấy có một tôn Phật; anh nói Phật Ấn giống phân trâu, anh thử nghĩ xem trong lòng anh có cái gì đi!
Câu chuyện này áp dụng cho mỗi chúng ta. Mọi người thử nghĩ xem, tại sao chúng ta cũng sống trên thế giới này, có người sống vui vẻ và ấm áp, có người lại suốt ngày chỉ trích oán thán? Cuộc sống của họ thực sự chênh lệch lớn đến vậy sao?
Kỳ thực giống như trước mặt chúng ta có nửa bình rượu, người biومانism... à nhầm, người bi quan nói, rượu ngon thế này sao lại chỉ còn có nửa bình! Người lạc quan thì nói, rượu ngon thế này mà vẫn còn nửa bình cơ đấy! Diễn đạt khác nhau, xuất phát từ tâm thái khác nhau.
Trong một thời đại cạnh tranh khốc liệt như ngày nay, việc duy trì một tâm thái tốt quan trọng hơn bất kỳ thời kỳ nào trong lịch sử.
Khổng Tử nói, "Quân tử thái nhi bất kiêu, tiểu nhân kiêu nhi bất thái" ("Luận Ngữ - Tử Lộ"). Người quân tử bởi vì có sự bình hòa, an định và dũng cảm trong tâm thái, nên sự điềm tĩnh thoải mái của ông là sự bộc lộ tự nhiên từ trong ra ngoài; còn tiểu nhân biểu hiện ra ngoài lại là làm dáng ra vẻ, kiêu căng ngạo mạn, bởi vì nội tâm của hắn chứa đầy sự nôn nóng bứt rứt, khí độ theo đó mà thiếu đi một phần thản nhiên thư thái.
Tôi từng đọc được một câu chuyện trong cuốn sách của Suzuki Daisetsu. Nhân vật chính trong câu chuyện là một trà sư nổi tiếng vào thời kỳ Edo của Nhật Bản, vị trà sư này đi theo một chủ nhân hiển hách. Mọi người đều biết, Nhật Bản đề xướng trà thiền nhất thể, trà đạo và tham thiền là một quá trình hai trong một.
Có một hôm chủ nhân muốn đi kinh thành có việc, không nỡ rời xa trà sư, liền nói, ngươi đi cùng ta đi, để mỗi ngày pha trà cho ta.
Đó có thể là một thời kỳ xã hội vô cùng bất ổn, lãng nhân, võ sĩ dựa dẫm vào sức mạnh để hoành hành ngang ngược.
Vị trà sư này rất sợ hãi, nói với chủ nhân rằng, ngài xem tôi lại không có võ nghệ, vỡ lỡ trên đường gặp phải chuyện gì thì phải làm sao đây?
Chủ nhân nói, ngươi cứ giắt theo một thanh kiếm, giả trang thành bộ dạng võ sĩ là được.
Trà sư đành phải thay bộ y phục võ sĩ, đi theo chủ nhân đến kinh thành.
Một hôm, chủ nhân ra ngoài có việc, trà sư liền một mình ở bên ngoài.
Lúc này từ đằng trước đi tới một tên lãng nhân, khiêu khích trà sư rằng, mày cũng là võ sĩ đấy phỏng, vậy hai chúng ta tỷ thí kiếm pháp đi.
Trà sư nói, tôi không hiểu võ công, chỉ là một trà sư thôi.
Lãng nhân nói, mày không phải là võ sĩ mà lại mặc y phục võ sĩ, chính là làm nhục tôn nghiêm, mày lại càng nên chết dưới kiếm của tao!.
Trà sư nghĩ thầm, né tránh thì không né tránh được nữa rồi, liền nói, anh hãy cho tôi vài tiếng đồng hồ, đợi tôi làm xong việc chủ nhân giao phó, chiều hôm nay chúng ta gặp nhau ở bên bờ hồ.
Lãng nhân suy nghĩ một lúc rồi đồng ý, nói vậy mày nhất định phải đến đấy.
Vị trà sư này phi thẳng đến võ quán lớn nhất nổi tiếng nhất trong kinh thành, ông nhìn thấy bên ngoài võ quán tụ tập từng đám người đến học võ. Trà sư rẽ đám đông, đi thẳng đến trước mặt đại võ sư, nói với ông ấy rằng, cầu xin ngài dạy cho tôi một cách chết tôn nghiêm nhất với tư cách là một võ sĩ đi!
Đại võ sư vô cùng kinh ngạc, ông nói, tất cả những người đến chỗ ta đều là vì cầu sinh, ngươi là người đầu tiên đến cầu chết. Đây là vì sao chứ?
Trà sư thuật lại tình hình gặp gỡ tên lãng nhân một lượt, rồi nói, tôi chỉ biết pha trà, nhưng hôm nay không đấu với người ta không được. Cầu xin ngài dạy cho tôi một cách, tôi chỉ muốn chết cho có tôn nghiêm một chút thôi.
Đại võ sư nói, vậy được thôi, ngươi hãy pha một lần trà cho ta xem trước đã, rồi ta mới nói cho ngươi cách.
Trà sư vô cùng thương cảm, ông nói, đây có lẽ là lần pha trà cuối cùng của tôi trên thế giới này rồi.
Ông làm rất dụng tâm, vô cùng thản nhiên nhìn dòng nước suối trên chiếc lò nhỏ đun sôi, rồi bỏ lá trà vào, rửa trà, lọc trà, lại từng chút một rót trà ra, nâng hai tay dâng lên cho đại võ sư.
Đại võ sư vẫn luôn quan sát toàn bộ quá trình ông pha trà, ông nhấp một ngụm trà rồi nói, đây là chén trà ngon nhất mà từ đời ông cha ta... à nhầm, từ đời ta sinh ra đến giờ được uống, ta có thể nói cho ngươi biết, ngươi đã không phải chết nữa rồi.
Trà sư nói, ngài muốn dạy cho tôi cái gì cơ?
Đại võ sư nói, ta không cần dạy ngươi, ngươi chỉ cần nhớ dùng cái tâm pha trà để đối mặt với tên lãng nhân kia là được.
Trà sư nghe xong liền đi đến điểm hẹn. Lãng nhân đã đợi sẵn ở đó rồi, nhìn thấy trà sư, lập tức rút kiếm ra nói, mày đã đến rồi, vậy chúng ta bắt đầu tỷ thí thôi!
Trà sư vẫn luôn nhớ lời của đại võ sư, liền dùng cái tâm pha trà để đối mặt với tên lãng nhân này.
Chỉ thấy ông mỉm cười nhìn chằm chằm đối phương, rồi thản nhiên cởi chiếc mũ xuống, đặt ngay ngắn sang một bên; lại cởi chiếc áo khoác rộng ra, từng chút một gấp gọn gàng, đè dưới chiếc mũ; lại lấy dải buộc, buộc chặt cổ tay áo bên trong lại; rồi lại buộc chặt ống quần lại... Ông từ đầu đến chân thong thả trang điểm... à nhầm, chỉnh đốn trang phục cho bản thân, từ đầu đến cuối khí định thần nhàn.
Tên lãng nhân đối diện càng nhìn càng căng thẳng, càng nhìn càng hoảng hốt, bởi vì hắn đoán không ra võ công của đối thủ rốt cuộc thâm hậu đến mức nào. Ánh mắt và nụ cười của đối phương khiến hắn càng lúc càng chột dạ.
Đợi đến khi trà sư chỉnh đốn trang phục xong xuôi, động tác cuối cùng chính là rút kiếm ra, vung kiếm về phía không trung, rồi dừng lại ở đó, bởi vì ông cũng không biết tiếp theo nên dùng thế nào nữa.
Lúc này lãng nhân bụp một tiếng quỳ sụp xuống đất, nói, xin ngài tha mạng, ngài là người có võ công cao cường nhất mà đời này tôi từng thấy.
Kỳ thực, là loại võ công nào đã giúp trà sư chiến thắng? Chính là sự dũng cảm của tâm linh, là thứ khí thế thản nhiên, chắc nịch đó.
Cho nên kỹ thuật không phải là quan trọng nhất, mà những thứ nằm ngoài kỹ thuật lại đòi hỏi chúng ta phải dùng tâm linh để cảm ngộ.
Nếu trong lòng bạn rất rộng mở, rất nhân hậu, bạn có một sự thẳng thắn và dũng cảm, thì bạn có thể thu hoạch được rất nhiều thứ bất ngờ. Ai cũng sẵn sàng đem những điều tốt đẹp nói cho bạn biết; nhưng nếu bạn ngược lại với điều đó, vậy thì cho dù là Khổng Tử có giáo hóa không phân biệt đi nữa, ngài cũng chưa chắc đã đàn gảy tai trâu với bạn đâu.
Khổng Tử từng nói, một người có thể nghe bạn giảng đạo lý nhưng bạn lại không đi giảng cho người ta, gọi là "mất người", bạn đã bỏ lỡ mất con người này rồi, không tốt; ngược lại, giả như người này căn bản là kẻ không thể nói lý mà bạn cứ khăng khăng giảng đạo lý với hắn, thì gọi là "mất lời", cũng không tốt.
Bạn muốn làm một người mà người khác sẵn lòng giao lưu cùng, cũng có thể giao lưu cùng, mấu chốt nhất chính là bạn phải có một lồng ngực rộng mở. Đây chính là tâm cảnh "thản đãng đãng" mà "Luận Ngữ" đề xướng.
Tâm cảnh và lồng ngực này, vừa có thể bù đắp cho sự tiếc nuối bẩm sinh của bạn, vừa có thể bù đắp cho lỗi lầm hậu thiên của bạn; đồng thời có thể khiến bạn có định lực, có sự dũng cảm chân chính, khiến cho sinh mệnh của bạn sung túc, tràn trề, mang lại cho bạn một niềm vui lớn lao, khiến cho cuộc đời bạn có hiệu suất lớn nhất, khiến cho mỗi ngày của bạn tiến hành một vòng luân hồi tươi mới, đồng thời đem những dưỡng chất tươi mới ấy dẫn dắt cho người khác.
"Luận Ngữ" mang lại cho chúng ta, vĩnh viễn là một hệ thống động thái của đời người, chúng ta không được cắt đoạn lấy nghĩa, không được hiểu một cách cứng nhắc. Tinh hoa tư tưởng của các bậc cổ thánh tiên hiền này, khi lưu chuyển trong dòng máu của bạn, bản thân thái độ vui mừng của bạn chính là sự kính trọng cao nhất của người hiện đại chúng ta đối với cổ điển!
